Wasifu na vitabu vya Bernard of Clairvaux

Bernard of Clairvaux alikuwa mtu mwenye nguvu zaidi katika Ulaya ya karne ya kumi na mbili ambaye hakushika cheo chochote cha maana. Alikuwa aboti tu, si zaidi. Aliwafanya mapapa, aliwaangusha wanateolojia, aliwakemea wafalme kwa barua, na alihubiri vita vya msalaba vilivyoishia katika msiba. Pia aliandika, katika miaka ileile, baadhi ya maandishi laini kuliko yote kuhusu upendo wa Mungu katika lugha yoyote. Yote mawili ni kweli kwa wakati mmoja, na wasifu unaohifadhi nusu ya joto peke yake haukuelezi kuhusu Bernard.

Alizaliwa mwaka 1090 huko Fontaines, karibu na Dijon, mwana wa tatu wa knight wa Kiburgundi. Mama yake Aleth alifariki alipokuwa kijana balehe, na inaonekana hakupata kamwe kupona kabisa kutokana na hilo. Mwaka 1113, akiwa na umri wa miaka ishirini na miwili, alijitokeza huko Cîteaux — monasteri mpya iliyokuwa ikihangaika, ambayo toleo lake la maisha ya Kibenedikto lililorekebishwa na kwa makusudi lililokuwa na ukali mkubwa lilikuwa karibu kuporomoka kwa kukosa waliojiunga — na hakuja peke yake. Alikuwa ametumia miezi kadhaa akiwashawishi ndugu zake, mjomba wake, na kundi la marafiki, naye alifika akiwa na wanaume wapatao thelathini. Hadithi kwamba akina mama waliwaficha wana wao Bernard alipofika mjini yaelekea ni nyongeza ya baadaye. Ni aina ya nyongeza aliyoivutia.

Miaka miwili baadaye aboti alimtuma pamoja na watawa kumi na wawili kwenda kuanzisha nyumba binti katika bonde moja huko Champagne. Waliiita Clairvaux. Alikuwa na miaka ishirini na mitano, naye alikuwa aboti wake kwa miaka thelathini na minane iliyobaki ya maisha yake. Alipofika hapakuwa na kitu chochote; alipofariki, shirika la Kiwasistershani lilikuwa limekua kutoka nyumba chache hadi kufikia mia tatu na arobaini, ambazo sitini na nane zilianzishwa kutoka Clairvaux yenyewe.

Kuhusu kumpenda Mungu

Kitabu chake kifupi kuhusu upendo wa Mungu kinaanza kwa kukataa kuwa cha kutatanisha. Kardinali mmoja alikuwa amemwandikia kumwuliza kwa nini Mungu apaswe kupendwa na kiasi gani, naye Bernard anajibu katika sentensi mbili za kwanza:

Unataka nikuambie kwa nini Mungu apaswe kupendwa na kiasi gani. Ninajibu, sababu ya kumpenda Mungu ni Mungu Mwenyewe; na kipimo cha upendo anaostahili ni upendo usio na kipimo.

— Bernard of Clairvaux, On Loving God

Kisha, kwa sababu anasema yeye ni mdeni hata kwa wasio na hekima, anatumia sehemu iliyobaki ya kitabu kukieleza pole pole. Sehemu maarufu ni maelezo yake ya upendo unaofika katika hatua nne. Mtu huanza kwa kujipenda mwenyewe kwa ajili yake mwenyewe, ambako ndiko kila mtu huanzia. Chini ya shinikizo hujifunza kumpenda Mungu kwa ajili ya kile Mungu anachompa — upendo wenye kujitafutia manufaa, na Bernard haudharau; anasema wazi kwamba hivi ndivyo watu wengi wanavyoanza na kwamba Mungu anaridhika kukaribiwa kwa njia hii. Kisha, akiisha kuchukuliwa muda wa kutosha, anafikia kumpenda Mungu kwa ajili ya Mungu Mwenyewe. Na kisha, mara chache na kwa muda mfupi, kuna hatua ya nne:

Amebarikiwa kama nini yule afikaye hatua ya nne ya upendo, ambamo mtu hujipenda mwenyewe katika Mungu peke yake! Ni lini nafsi yangu, ikiwa imenaswa na upendo wa kimungu na kujisahau kabisa, naam, ikawa kama chombo kilichovunjika, itamtamani Mungu kwa ukamilifu?

— Bernard of Clairvaux, On Loving God

Yeye ni mkweli kwamba hajaishi humo. Anaiita hali ya kunyakuliwa ambayo angemhesabu mtu kuwa amebarikiwa na kuwa mtakatifu kwa kuwa ameifahamu, na anasema kwamba katika maisha haya ni ya kitambo tu. Mwandishi wa kiwango cha chini angedokeza kwamba alikuwa akielezea makazi yake mwenyewe.

Mtu wa hadharani

Angepaswa kuachwa katika bonde lake, lakini hakuachwa. Kuanzia mwaka 1130 hivi, ulimwengu wa nje ulimshika na haukuachilia. Uchaguzi wa upapa uliozua mabishano uligawanya Ulaya, na utetezi wa Bernard ulifanya zaidi ya kitu kingine chochote kumfanya Innocent II kuwa papa. Aliitwa kusuluhisha magomvi, kuwachunguza maaskofu, na kutatua migogoro katika Ufaransa, Italia na Ujerumani, nazo barua — mamia zinazobaki — zinaonyesha mtu anayelalamika kwa uchungu kuhusu msongamano wa shughuli huku akiendelea kuuongoza.

Alimfuatilia Peter Abelard, mwanateolojia mwenye akili nyingi kuliko wote na mkali kuliko wote wa wakati ule, hadi akahukumiwa huko Sens mwaka 1140. Bernard aliamini kwamba Abelard alikuwa akiyeyusha siri za imani katika ubishani wa kimantiki; Abelard aliamini kwamba Bernard alikuwa akibadilisha bidii mahali pa fikira. Wasomaji wa kisasa kwa ujumla wako upande wa Abelard, na hata wale wasio upande wake huelekea kuona njia za Bernard katika kampeni ile ni ngumu kuzitetea. Alikuwa na uwezo wa ukatili, wala hakujua sikuzote alipokuwa akiwa mkali kwa ajili ya lengo lake mwenyewe badala ya la Mungu.

Kisha, mwaka 1146, kwa amri ya Papa Eugenius III — aliyekuwa mtawa wake mwenyewe huko Clairvaux kabla ya upapa kumchukua — alihubiri Vita vya Pili vya Msalaba. Alishawishi kupita kiasi: makutano huko Vézelay na katika eneo lote la Rhineland yalikuwa makubwa mno, na wafalme wawili walichukua msalaba. Msafara ule haukufanikisha lolote kwa gharama kubwa ya maisha ya watu. Hakujificha kutokana nao. Katika On Consideration, kilichoandikwa baadaye kwa ajili ya Eugenius yuleyule, alikabili maafa moja kwa moja badala ya kukimbilia maelezo rahisi, na akalibeba uzito wake mwenyewe. Miongoni mwa mambo yanayostahili heshima kuhusu Bernard ni kwamba aliandika kushindwa kwake kubaya kuliko kote na akakiacha kichapishwe.

Uhubiri wa Rhineland ulikuwa na tokeo la pili linalostahili kuwemo katika simulizi yoyote ya kweli. Mtawa aitwaye Radulf alikuwa amemtangulia akichochea mauaji ya kimbari ya jamii za Kiyahudi katika miji ya Rhine, na Bernard alisafiri huko kumzuia — akimkabili ana kwa ana, akimrudisha kwenye monasteri yake, na akisisitiza kwa maandishi kwamba Wayahudi wasiguswe. Ilifanya kazi, na wana-tarehe wa Kiyahudi wa wakati ule waliandika shukrani zao kwa jina. Ni kweli pia kwamba vita vya msalaba alivyokuwa amevitangaza vilizua mazingira ambayo Radulf aliyatumia vibaya. Nusu zote mbili ni zake.

Kuwaandikia wafalme

Hakuna kinachoonyesha ugeni wa nafasi yake vizuri zaidi kuliko barua alizowatumia watu waliomzidi cheo kabisa. Akiandika pamoja na maaboti wa Cîteaux kwa Louis wa Ufaransa, aliyekuwa akimtesa Askofu wa Paris, hailainishi maneno: Kwa ujasiri gani sasa tunaweza kuthubutu kuinua mikono yetu kwa ajili yako kwa Bwana-arusi wa Kanisa, wakati wewe bila kufikiri hata kidogo, na bila sababu yoyote ndogo, unalitesa Kanisa? Kisha, katika pumzi ileile, sababu anayodhani anaweza kuyasema — labda ni lazima tuyaseme kwa ujasiri, lakini wakati huohuo kwa upendo.

Huo ndio mtindo wa mawasiliano yote. Yeye si mtu wa kubembeleza ikulu wala si mkemeaji; anamwandikia mfalme sawasawa kabisa na anavyomwandikia mwanafunzi mtawa aliyeogopa, kwa dhana kwamba wote wawili wanawajibika kwa Mungu yuleyule na wote wawili bado wanaweza kubadili nia zao. Ilimpatia maadui, nayo ikamfanya, kwa miaka thelathini, kuwa mtu ambaye Ulaya ilimwandikia jambo lilipoharibika vibaya.

Hakuwa mjinga kuhusu kile ambacho yote haya yalikuwa yakimtendea. Barua zinarejea tena na tena kwa lalamiko lilelile: kwamba anaburutwa huku na huko, kwamba maisha yake yamekuwa shughuli za watu wengine, kwamba mtu aliyeuacha ulimwengu akiwa na miaka ishirini na miwili ameishia kuuendesha. Lalamiko hilo linajirudia mara nyingi mno kiasi cha kutoweza kuwa kujionyesha, na swali lililo dhahiri — kama angeweza kukataa lolote kati yake — ni ambalo hajawahi kulijibu kabisa.

Wimbo Ulio Bora

Katikati ya yote hayo alikuwa akihubiri, katika mkutano wa watawa huko Clairvaux, msululu wa mahubiri kuhusu Wimbo Ulio Bora. Alitoa mahubiri themanini na sita kwa muda wa miaka kumi na minane na akafika mwanzo wa sura ya tatu ya kitabu. Ndiyo kilele cha uandishi wake na cha desturi nzima ya kusoma shairi lile kama upendo kati ya Kristo na nafsi — lenye hisia, sahihi, lenye kuchunguza saikolojia, na lisilo na aibu hata kidogo. Alikuwa bado akiendelea nayo alipofariki.

Alifariki huko Clairvaux tarehe 20 Agosti 1153, akiwa amechoka kabisa akiwa na miaka sitini na mitatu, akiwa ameishi zaidi ya afya yake mwenyewe kutokana na miaka ya kufunga ambako baadaye alikiri kulikuwa kwa kipumbavu na kulimdhuru kwa kudumu. Luther, aliyekuwa na saburi ndogo kwa watakatifu wa enzi za kati, alimfanyia yeye ubaguzi wa pekee. Calvin alimnukuu. Dante alimpa neno la mwisho katika Paradiso, ile sala iliyo katika kilele cha mbingu.

Kile kinachostahili kuchukuliwa kutoka kwa Bernard si ushindi wa kisiasa, ambao kwa kiasi kikubwa uligeuka kuwa mavumbi, bali ni jambo alilokuwa akilisema tena na tena katikati yao. Alikuwa na kila sababu ya kuamini ufanisi wake mwenyewe — alikuwa nao zaidi ya mtu yeyote wa kanisa wa karne yake — na vitabu alivyoviandika katika miaka ile vinahoji bila kuchoka kwamba ufanisi si jambo la maana, kwamba nafsi si jambo la maana, na kwamba kipimo pekee kinachofaa cha upendo wa Mungu ni kwamba hakuna kipimo.