Okutendereza kwa Pawulo Okwagala okw'Ekikristaayo

1. Ekigendererwa kya Pawulo mu ssuula eno kwe kusirisa n'okutoowaza Abakristaayo ab'amalala, naddala abayigiriza n'ababuulizi. Enjiri ewa okumanya okungi ku Katonda ne ku Kristo, era eleeta ebirabo bingi eby'ekitalo, nga Pawulo bw'abibala mu Abaruumi 12 ne mu 1 Abakkolinso 12. Atugamba nti abamu balina ekirabo eky'okwogera, abamu eky'okuyigiriza, abalala eky'okunnyonnyola Ebyawandiikibwa; abalala eky'okufuga; n'ebirala. Mu Bakristaayo mulimu obugagga obungi obw'okutegeera eby'omwoyo, eby'obugagga ebinene mu birabo eby'omwoyo. Eri bonna kyeyoleka amakulu ga Katonda, Kristo, omuntu ow'omunda, obulamu buno n'obwo obulijja, n'ebintu ebiringa ebyo. Naye batono ddala abakozesa obulungi ebirabo n'okumanya bwe kutyo; abeetoowaza ne baweereza abalala, ng'okwagala bwe kulagira. Buli omu anoonya ekitiibwa kye n'omugaso gwe, ng'ayaayaanira okusukkuluma n'okukulembera abalala.

2. Leero tulaba engeri Enjiri gy'ewadde abantu okumanya okusukkuluma buli kye baamanyanga mu nsi edda, era ng'ebawadde obusobozi obuggya. Ebirabo bya ngeri nnyingi bibafukiddwako ne bigabanyizibwa mu bo, ebibaleetedde ekitiibwa. Naye beeyongera mu butassaayo mwoyo. Tewali n'omu alowooza engeri gy'ayinza okuweereza banne mu kwagala okwa Kikristaayo olw'omugaso gwabwe. Buli omu yeenoonyeza ekitiibwa, omugaso n'obugagga. Singa omuntu ayinza okwefunira ekitiibwa ky'okuba nga ye yekka ye mumanyi era ow'amaanyi mu Njiri, abalala bonna nga tebaliimu makulu era nga tebagasa, yandikikoze n'essanyu; yandisanyuse singa ye yekka yandirabiddwa nga Mukama Wamagezi. Mu kiseera kye kimu yeefuula ng'aliko obwetoowaze obungi, n'okwetoowaza okunene, era abuulira ku kwagala n'okukkiriza. Naye kyandimuzibuwalidde singa mu bikolwa yandikutteko n'olunwe lwe olutono ku ky'abuulira. Kino kye kinnyonnyola ensonga lwaki ensi ejjudde ab'eddalu n'abaawukana, era lwaki buli muntu ayagala okufuga n'okusinga abalala bonna. Abo ng'abo balina amalala okusinga abo abaabayigiriza. Wano Pawulo alumba emyoyo gino egy'okwewaana, era agisalira omusango nti tegiriimu makulu n'akatono, wadde okumanya kwayo kuyinza okuba okungi n'ebirabo byayo bingi okusingawo, wabula nga beetoowaza ne bakozesa ebirabo byabwe mu kuweereza abalala. Eri abantu bano abakambwe era abatono aboogera n'ebigambo bingi n'okwogera okuwanvu, ekintu ky'agenda amalirawo awalala mu bigambo bitono; okugeza, w'agamba nti (Abafiripi 2, 3-4), "mu bwetoowaze nga buli muntu agulumiza munne okusinga bwe mwegulumiza mwekka; nga buli muntu tatunuulira bibye yekka, naye ng’afaayo ne ku by’abalala." Ng'akiraga, yandyesalidde omusango singa yandibadde bw'atyo omuzibu; kino kisingawo okulabula abalala abasingirwa ewala ku mutindo gwe. Agamba nti, "Singa njogera ennimi z’abantu n’eza bamalayika."

4. Kwe kugamba nti, wadde nga nnina obusobozi okuyigiriza n'okubuulira n'amaanyi agasukka ag'omuntu yenna oba malayika, n'ebigambo eby'obulungi ddala, n'amazima n'obulungi nga biri mu bubaka bwange--wadde nga nnyinza okukola bino, "naye nga sirina kwagala," era nga nnoonya kitiibwa kyange n'omugaso gwange so si gwa muliraanwa wange, "mba ng’ekidde, ekireekaana oba ng’ekitaasa ekisaala." Mu ngeri endala, "Nnyinza, oboolyawo, okuyigiriza abalala ekintu, ne mpaaza amatu gaabwe n'eddoboozi, naye mu maaso ga Katonda saliba kintu." Ng'essaawa oba ekide bwe kitasobola kuwulira ddoboozi lyakyo, so nga tekiganyulwa mu kukuba kwakyo, bw'atyo omubuulizi atalina kwagala tayinza kutegeera kintu ky'ayogera, so takulaakulanya kifo kye mu maaso ga Katonda. Alina okumanya okungi ddala, naye olw'okulemwa okukuteeka mu kuweereza kw'okwagala, mutindo gw'okumanya kwe gwe gulina omusango. 1 Kko 8, 1-12. Kirungi okusingawo yandibadde kasiru oba atalina buyiiya bw'okwogera, naye ng'ayigiriza mu kwagala n'obuwombeefu, okusinga okwogera nga malayika ng'anoonya byakwo byokka. "Ne bwe mba n’ekirabo eky’okwogera eby’obunnabbi."

5. Ng'essuula 14 bw'egamba, okwogera eby'obunnabbi kwe kusobola, olw'okuluŋŋamizibwa Omwoyo Omutukuvu, okutegeera obulungi n'okunnyonnyola bannabbi n'Ebyawandiikibwa. Kino kirabo kya kitalo nnyo. "Okumanya ebyama" kwe kusobola okutegeera amakulu ag'omwoyo ag'Ebyawandiikibwa, oba obubonero bwabyo, nga Pawulo bw'akola (Abaggalatiya 4, 24-31) ng'afuula Saala ne Kagali okuba ab'okukiikirira endagaano zombi, ne Isaaka ne Isimayiri okukiikirira amawanga gombi--Abayudaaya n'Abakristaayo. Kristo akola bw'atyo (Yok 3, 14) ng'afuula omusota ogw'ekikomo ogwa Musa okuba ekifaananyi kye ku musaalaba; era, nga Isaaka, Dawudi, Sulemaani n'abantu abalala ab'ebyafaayo ebitukuvu bwe balabika ng'ebifaananyi bya Kristo. Pawulo akiyita "ekyama"--amakulu gano ag'ekyama agakwese wansi w'amakulu amasooka ag'olugero. Naye "okumanya" kwe kutegeera eby'obulombolombo, ng'eddembe ery'Ekikristaayo, oba okutegeera nti omuntu ow'omunda tasibiddwa. Pawulo yandigambye nti: "Wadde nga omuntu ayinza okutegeera Ebyawandiikibwa, mu ngeri yaabyo eyeeyoleka n'ekyama; wadde ng'amanyi byonna ku ddembe ery'Ekikristaayo n'empisa entuufu; naye bw'ataba na kwagala, bw'atakozesa okumanya okwo mu kuweereza muliraanwa we, tekugasa kintu na kimu; mu maaso ga Katonda taba kintu."

6. Laba engeri Pawulo gy'aziyiza n'amaanyi naye n'ekisa ekibi eky'ensonyi eky'okwewaana. Tafaayo n'ebirabo ebyo ebisukkulumu, ebirabo eby'obulungi obuyitiridde, n'ekitiibwa, ebizaala amalala n'okwegulumiza wadde nga bireetera abantu okwesiima n'okuwa ekitiibwa. Ani atandirowoozezza nti Omwoyo Omutukuvu abeera mu bwolesi awali amagezi ng'ago, n'okutegeera Ebyawandiikibwa bwe kutyo? Ebbaluwa za Pawulo zombi eri Abakkolinso ziri ng'ez'okulwanyisa ekibi kino, kubanga kireeta akatyabaga akangi w'ekifugira. Mu Tito 1, 7, ayita ekisooka mu mpisa ez'omulabirizi nti abeere "non superbus," atali wa malala. Mu ngeri endala nti teyeegulumiza olw'obuweereza bwe, ekitiibwa kye n'okutegeera kwe, n'anyooma abalala. Naye mu ngeri ey'ekyewuunyo Pawulo agamba nti, "ne bwe mba n’okukkiriza okungi ne kunsobozesa n’okusiguukulula ensozi, naye nga sirina kwagala, mba siri kintu."

OKWAGALA KWE KIBALA KY'OMWOYO EKIFUNIBWA MU KUKKIRIZA.

7. Tukikakasa, era mazima ddala, nti kwe kukkiriza okutuukiriza n'okulongoosa. Bar 1, 17; 10, 10; Bik 15, 9. Naye bwe kutuukiriza ne kulongoosa, okwagala kuteekwa okubeerawo. Omwoyo tayinza butagatta kwagala na kukkiriza. Mu butuufu, awali okukkiriza okw'amazima, Omwoyo Omutukuvu abeera; era Omwoyo Omutukuvu w'abeera, awo waliwo okwagala na buli kirungi. Kale kiri kitya, Pawulo n'ayogera ng'okukkiriza okutaliimu kwagala kuyinzika? Tuddamu nti, ekyawandiikibwa kino kimu tekiyinza kutegeerwa ng'ekivvoola n'okulwanyisa ebyawandiikibwa ebyo byonna ebiwa okutuukirizibwa eri okukkiriza kwokka. N'abagezigezi tebaawa kutuukirizibwa eri okwagala, so tekisoboka, kubanga okwagala kye kibala, oba ekivaamu Omwoyo, afunibwa mu kukkiriza.

8. Eby'okuddamu bisatu biyinza okuweebwa ku kibuuzo. Ekisooka, Pawulo tayogera wano ku kukkiriza okw'Ekikristaayo, okugoberezebwa okwagala awatali kubuusabuusa, wabula ku kukkiriza okwa bulijjo mu Katonda n'obuyinza bwe. Okukkiriza okwo kirabo; ng'okugeza, ekirabo eky'ennimi, ekirabo eky'okumanya, eky'obunnabbi, n'ebirala. Waliwo ensonga ez'okukkiriza nti Yuda yakola eby'amagero wadde nga teyalina kukkiriza kwa Kikristaayo, ng'okusinziira ku Yokaana 6, 70: "omu ku mmwe Setaani!" Okukkiriza okwa bulijjo kuno, okutasobola kutuukiriza wadde kulongoosa, kuleka omuntu ow'edda n'ebibi bye okusigalawo, nga bwe kiri ebirabo eby'amagezi, eby'obulamu, eby'okwogera, n'eby'obugagga.

9. Eky'okuddamu eky'okubiri kye kino: Wadde nga Pawulo ayogera ku kukkiriza okwa Kikristaayo okw'amazima, alowooza ku abo abatuuka ku kukkiriza ne bakola n'eby'amagero nako, naye ne bagwa mu kisa olw'amalala, bwe batyo ne bafiirwa okukkiriza kwabwe. Bangi batandika naye tebamaliriza. Bali ng'ensigo ey'oku ttaka ery'amayinja. Amangu ago bava mu kukkiriza. Okukemebwa okw'okwewaana kw'amaanyi okusinga okw'okubonaabona. Oyo alina okukkiriza okw'amazima ate nga asobola okukola eby'amagero ayinza okunoonya n'okukkiriza ekitiibwa n'obunyiikivu obungi n'agwa okuva mu kwagala ne mu kukkiriza kwombi.

10. Eky'okuddamu eky'okusatu kye kino: Pawulo mu kufuba kwe okulaga obwetaavu bw'okwagala, ateeka embeera etayinzika. Okugeza, nnyinza okwogera bwe nti: "Wadde nga wandibadde katonda, bw'oba tolina bugumiikiriza wandibadde toliimu kintu." Kwe kugamba, obugumiikiriza bwetaagisa nnyo eri obwakatonda nti obwakatonda bwennyini tebwandibaddewo awatali bwo, ekigambo ekiteekwa okuba amazima. Kale amakulu ga Pawulo, si nti okukkiriza kwandibeddewo awatali kwagala, wabula, mu ngeri ey'enjawulo, okwagala kwetaagisa nnyo mu kukkiriza nti n'okukkiriza okuseetula ensozi kwandibadde tekuliimu kintu awatali kwagala, singa tuyinza okwawula ebiri byombi ne mu ndowooza. Eky'okuddamu eky'okusatu kye kinsanyusa okusinga ennyo, wadde nga sigaana ebirala, naddala ekisooka. Kubanga entandikwa ya Pawulo yennyini teyinzika--"singa njogera ennimi z'abamalayika." Okwogera olulimi olwa malayika tekusoboka eri omuntu, era akiraga bulungi obutasoboka buno ng'ayawula ennimi z'abantu n'ez'abamalayika. Tewali lulimi lwa malayika; ne bwe kiba nti abamalayika bayinza okwogera naffe mu lulimi lw'abantu, abantu tebayinza kwogera mu nnimi z'abamalayika.

11. Nga bwe tuteekwa okutegeera akatundu akasooka--'singa njogera ennimi z'abamalayika"--nga kitegeeza nti, Singa kyandisobose nga bwe kitasoboka nze okwogera ennimi z'abamalayika; bwe tutyo bwe tuteekwa okutegeera akatundu ak'okubiri "ne bwe mba n’okukkiriza okungi ne kunsobozesa n’okusiguukulula ensozi"--nti, Singa kyandisobose nga bwe kitasoboka okuba n'okukkiriza okufaanana bwe kutyo. Mu ngeri y'emu tekisoboka okutegeera ebyama byonna, era tuteekwa okukitwala nti, Singa kyandisobose omuntu okutegeera ebyama byonna, naye nga si kituufu. Yokaana, mu ssuula ey'enkomerero ey'Enjiri ye, agamba nti ensi teyandigasse ebitabo byonna ebyandiwandiikiddwa ku bintu eby'obwakabaka. Kubanga tewali muntu ayinza kutuuka ku buziba bw'ebyama bino. Engeri Pawulo gy'ayogeramu ya bulijjo nnyo, ng'eno: "Wadde nga nnali Mukristaayo, singa saakkiriza mu Kristo saandibadde kintu"; oba, "Wadde nga wali mulangira, bw'otafuga bantu wadde okuba n'ebintu wandibadde toliimu kintu." - "Ne bwe mpaayo ebyange byonna okuyamba abaavu."

12. Mu ngeri endala, "Wadde nga nnandikoze emirimu emirungi gyonna ku nsi ne siba na kwagala--nga mu ago nnanoonyaamu kitiibwa kyange n'omugaso gwange so si gwa muliraanwa wange--nandibadde nzibiddwa." Mu kukola emirimu egy'ebweru egy'ekitalo ng'okuwaayo ebintu n'obulamu, Pawulo agatta emirimu gyonna egiyinzika okukolebwa, kubanga oyo eyandikoze bino byonna yandikoze omulimu gwonna. Bwe kityo bwennyini, bw'ayogera ku nnimi agatta ebigambo n'enjigiriza ennungi zonna; ne mu bunnabbi, okutegeera n'okukkiriza agatta amagezi n'okumanya kwonna. Abamu bayinza okuwaayo omubiri n'ebintu olw'ekitiibwa eky'ekiseera. Bwe batyo Abaruumi n'abakaafiiri bwe bakola; naye ng'okwagala tekwaliwo era nga banoonya byabwe byokka, ddala tebaawaayo kintu. Bwe kitasoboka eri abantu okuwaayo ebintu byabwe byonna, n'emibiri gyabwe okwokebwa, amakulu geekyo galina okuba nti "Singa kyandisobose nze okuwaayo ebyange byonna eri abaavu, n'omubiri gwange okwokebwa."

13. Endowooza embi ey'abagezigezi tegenda kuyimirira nga mu bukambwe baggya mu kyawandiikibwa kino endowooza nti okukkiriza okw'Ekikristaayo tekuyinza kusangula kibi wadde okutuukiriza. Bagamba nti nga okukkiriza tekunnatuukiriza kuteekwa kuwundibwa n'okwagala; naye okutuukirizibwa n'ebiraga bwe kiri tebibategeera. Okutuukirizibwa kubeerawo nga okwagala tekunnaba. Omuntu taagala okutuusa ng'afuuse mulungi era omutuukirivu. Okwagala tekutufuula balungi, naye omuntu bw'afuuka omulungi okwagala kwe kuvaamu. Okukkiriza, Omwoyo, n'okutuukirizibwa birina okwagala nga kye bivaamu era ekibala, so si ng'okwesiimisa n'ekyongereza. Tukakasa nti okukkiriza kwokka kwe kutuukiriza era ne kulokola. Naye tuleme okwerimba ne tuteeka obwesige bwaffe mu kukkiriza okw'obulimba, Katonda atwetaagisa okwagala ng'obujulizi bw'okukkiriza kwaffe, tulyoke tube abakakafu nti okukkiriza kwaffe kwe kukkiriza okw'amazima.

ENGERI Y'OKWAGALA OKW'EKIKRISTAAYO.

"Okwagala kugumiikiriza era kwa kisa."

14. Kaakano Pawulo atandika okwogera ku ngeri y'okwagala, ng'atusobozesa okulaba awali okwagala n'okukkiriza okw'amazima. Omuyigiriza ow'amalala talina mpisa omutume z'abala. Bw'atazibeera nazo, ne bwe baba ng'abalina ebirabo bingi bye baafuna okuyita mu Njiri, tebaba na kwagala. Ekisooka, okwagala "kugumiikiriza." Kwe kugamba, kugumira; tekunyiiga mangu wadde okuyanguwa okwesasuza, obutagumiikiriza oba obusungu obw'ekifuba. Wabula kugumira n'ababi n'abanafu okutuusa lwe bakyuka. Abayigiriza ab'amalala basobola kusalira balala musango, kubasinga, n'okubanyooma, nga beetuukiriza ne beegulumiza bo bennyini.

15. Eky'okubiri, okwagala "kwa kisa." Mu ngeri endala, kyangu okukolagana nakwo; tekulina ndabika ya ntiisa; tekunyooma muntu n'omu; kwa kisa eri abantu bonna, mu bigambo, mu bikolwa ne mu ndowooza.

16. Eky'okusatu, okwagala "tekulina buggya"--tekukwatirwa buggya wadde okunyiiga olw'okukulaakulana kw'abalala; tekukwatirwa muntu buggya ku bintu wadde ekitiibwa. Naye abayigiriza ab'amalala balina obuggya

n'obutali bwa kisa. Bakwatirwa buli omu obuggya ku kitiibwa ne ku bintu. Wadde ng'emimwa gyabwe giyinza okweraga mu ngeri endala, empisa zino zeeyoleka bulungi mu bikolwa byabwe.

17. Eky'okuna, okwagala "tekwenyumiikiriza." Kukyawa obukuusa, obulimba obw'amagezi n'obukujjukujju. Emyoyo egy'amalala n'obulimba tegiyinza kwewala mpisa ng'ezo, naye okwagala kukola mu bwesimbu n'obutuukirivu era amaaso n'amaaso.

18. Eky'okutaano, okwagala tekuli "kwekuluntaza," ng'abayigiriza ab'obulimba bwe bali, abeezimba ng'emisota.

19. Eky'omukaaga, okwagala "tekukola bitasaana" ng'engeri y'ab'obusungu, abatagumiikiriza n'abakakanyavu, abeeraga okuba nga bo bulijjo be batuufu, abawakanya abantu bonna ne batakkiriza n'omu, era abakaka buli muntu okugonda, bwe kitaba bwe kityo bakuma omuliro ku nsi, ne baleekaana ne banyiiga, ne bakaaba ne bemulugunya, ne baagala okwesasuza. Ago ge malala n'okwewaana kwe twakayogerako kwe biviirako.

20. Eky'omusanvu, okwagala "tekunoonya byakwo." Tekunoonya kukula mu by'ensimbi; si kitiibwa, magoba, oba okuwummula; si kukuuma mubiri na bulamu. Wabula kuteeka byonna bino mu kabi mu... tewaliwo Kkanisa ya Kristo wadde Abakristaayo ab'amazima. Emyoyo mingi egikyama, naddala abeewaana ab'amaanyi eri [ed. wano ebigambo bikoma amangu awatali kumaliriza]

21. Eky'omunaana, okwagala "tekunyiiga mangu" olw'obubi n'obutasiima; kuwombeefu. Abayigiriza ab'obulimba tebayinza kugumira kintu; banoonya magoba gaabwe n'ekitiibwa kyabwe byokka, olw'okulumya abalala.

22. Eky'omwenda, okwagala "tekusiba kibi ku mwoyo." Tekubuusabuusa; kussa buli kintu mu makulu amalungi era kikitwala mu kukkiriza okulungi. Naye ab'amalala bajjudde okubuusabuusa okutabalika; bulijjo nga beeraliikirira baleme kunyoomebwa, bassa buli kintu mu makulu amabi ennyo, nga Yowaabu bwe yatwala ebikolwa bya Abuneeri. 2 Sam 3, 25. Kino kibi kya nsonyi, era abakikola bazibu okukwatagana nabo.

23. Eky'ekkumi, okwagala "tekusanyukira bitali bya butuukirivu." Ebigambo bino biyinza okutegeerwa mu ngeri bbiri: Ekisooka, ng'ebikwata ku ssanyu omuntu ly'afuna mu bikolwa bye ebibi. Sulemaani (Nge 2, 14) ayogera ku abo "abasanyukira okukola ebikolwa ebibi." Abo balina okuba nga bonoonefu era abatalina nsonyi n'akatono, abantu ng'abenzi n'abakumpanya; oba nga bannanfuusi, abatategeera bubi bwa mpisa zaabwe; abantu ng'abawakanyi n'abaawukana, abasanyuka obukuusa bwabwe bwe buwangula mu linnya lya Katonda n'ery'amazima. Sikkiriza ndowooza eno, wabula endala. Amakulu ga Pawulo ge nti abayigiriza ab'obulimba balina obukyaayi obungi n'okusinga okwagala okuwulira, okusinga byonna, nti omulala akola bubi, akola kisobyo era aleeteddwa mu nsonyi; era ensonga yaabwe kwe kwagala nti bo bennyini balabike ng'abatuukirivu n'abatya Katonda. Ng'endowooza y'Omufalisaayo bwe yali eri omuwooza w'omusolo, mu Njiri. Naye okusaasira kw'okwagala kutuuka wala okusukka ebibi byakwo, era kusabira abalala.

24. Eky'ekkumi n'ekimu, okwagala "kusanyukira mazima." Wano we wali obujulizi nti akatundu akakulembedde katwalibwa ng'akakwata ku kusanyukira mu bukambwe ekibi n'okugwa kw'omulala. Okusanyukira mu mazima kwe kujaguzza obulungi bw'omulala n'obwesimbu bwe. Mu ngeri y'emu, okwagala kunakuwazibwa obubi bw'omulala. Naye eri ab'amalala kibonyoobonyo okumanya obutuukirivu mu mulala; kubanga balowooza nti obwesimbu ng'obwo bukendeeza ku magoba gaabwe n'ekitiibwa kyabwe.

25. Eky'ekkumi n'ebibiri, okwagala "kugumira byonna." Kusonyiwa buli kikyamu mu bantu bonna, ne bwe baba nga banafu, abatali batuukirivu oba abasirusiru bwe balabika, so tewali n'omu ayinza okukola ekibi ekisukka ku kwo okusobola okukibuusa amaaso. Naye tewali n'omu ayinza kukola bulungi mu maaso g'ab'amalala, abasanga bulijjo ekintu okulinnyirira n'okunenya ng'ekisukka okugumiikiriza, wadde nga baba beetaaga okunoonya ekyonoono eky'edda okusanga akabi.

26. Eky'ekkumi n'ebisatu, okwagala "kukkiriza byonna." Pawulo wano tayogera ku kukkiriza mu Katonda, wabula ku kukkiriza mu bantu. Amakulu ge nti: Okwagala kwa mpisa ya kwesiga ddala. Oyo akulina akkiriza era yeesiga abantu bonna, ng'abalowooza okuba abatuukirivu n'ab'obwesimbu nga ye bw'ali. Talowooza bulimba na bukujjukujju, naye yeekkiriza okulimbibwa, okunyoomebwa, okuwaanyisibwa, buli muntu bw'ayagala, era abuuza nti, "Ddala okkiriza abantu okuba ababi bwe batyo?" Apima emitima gy'abalala gyonna ng'ogugwe, era asobya n'essanyu lyonna. Naye okusobya kuno tekumuleetera kabi. Amanyi nti Katonda tayinza kumuleka, era omulimbi w'okwagala yeerimba yekka. Ab'amalala, mu ngeri endala, tebeesiga muntu, tebakkiriza n'omu, so tebayinza kugumira kulimbibwa.

27. Eky'ekkumi n'ebina, okwagala "kusuubira byonna." Okwagala tekuggwaamu ssuubi ku muntu n'omu, ne bw'aba mubi atya. Kusuubira ebisinga obulungi. Nga bwe kiragibwa wano, okwagala kugamba nti, "Tuteekwa, mazima, okusuubira ebintu ebisingako obulungi." Kirabika nti Pawulo tayogera ku ssuubi mu Katonda. Okwagala kwe kirungi ekyongera nnyo okulaga okwewaayo eri muliraanwa; obulungi bwe bwe kigendererwa mu ndowooza ne mu bikolwa. Ng'okukkiriza kwakwo, essuubi okwagala lye lirina lyeteekebwa mu kifo ekitasaana emirundi mingi, naye teriggwaawo. Okwagala tekuwaana muntu; tekuggwaamu ssuubi ku nsonga. Naye ab'amalala amangu bagwamu essuubi ku bantu awamu, ne babagaana ng'abatalimu makulu.

28. Eky'ekkumi n'ebitaano, okwagala "kugumiikiriza byonna." Kugumira buli kabi ke kutuukako, buli kikyamu kye kubonaabona; kugumira ng'okukkiriza kwakwo n'essuubi mu bantu byatereddwa mu kifo ekitasaana; kugumira nga kufunye akabi ku mubiri, ebintu oba ekitiibwa. Kumanyi nti tewali kabi kabaddewo kubanga kulina Katonda omugagga. Naye abayigiriza ab'obulimba tebagumira kintu, naddala obukuusa n'okumenya obwesigwa obwasuubizibwa.

29. Eky'ekkumi n'omukaaga, okwagala "tekulemererwa"; kwe kugamba, kubeerawo emirembe gyonna, ne mu bulamu obulijja. Tekuggwaamu ssuubi, tekweganya kuziyizibwa wadde okuwangulwa obubi wadde obutasiima bw'abantu, ng'abantu ab'ensi n'abatukuvu ab'obulimba bwe bakola, abo amangu bwe balaba okunyoomebwa oba obutasiima, ne bazza ennyuma, nga tebaagala kuddayo kukola bulungi eri n'omu, ne beefuula ng'abatali bantu, ne bafuuka abakyawa abantu ng'okwatiikirira kwa Timoni mu Bayonaani. Okwagala tekukola bwe kityo. Tekwekkiriza kufuulibwa kubi olw'obubi bw'abantu, wadde okuziyizibwa mu kukola obulungi. Kweyongera okukola obulungi buli wamu, nga kuyigiriza n'okubuulirira, nga kuyamba n'okuweereza, wadde ng'obuweereza bwakwo n'ebirungi byakwo tebisasulibwa na birungi wabula n'ebibi. Okwagala kusigala nga kunywevu era nga tekusiimbulukuka; kweyongera, kugumira, mu bulamu buno obw'oku nsi era ne mu bulamu obulijja. Omutume ayongera nti, "obunnabbi buliggyibwawo, n’ennimi zirikoma, n’eby’amagezi birikoma." Okwagala akutendereza okusinga ebirabo ebirala byonna, ng'ekirabo ekitayinza kuggwaawo, ne mu bulamu obulijja. Ebirabo ebirala ebyo, okwewaana kw'abatume ab'obulimba, biweebwa lwa bulamu buno bwokka, okuweereza mu kutambuza omulimu ogw'obuweereza. Obunnabbi, ennimi, okumanya, byonna biteekwa okukoma; kubanga mu bulamu buli buli omu aliraba yekka mu bujjuvu so tewaliba kwetaaga muntu kuyigiriza mulala. Bwe kityo, enjawukana zonna, obutenkanankana bwonna, tebiriba wo nate. Tewali kumanya wadde njawulo ya birabo ekyetaagisa; Katonda yennyini y'aliba byonna mu buli mwoyo. 1 Kko 15, 28.

30. Wano Pawulo ayogera ku njawulo eri wakati w'obulamu obw'okukkiriza wano wansi n'obulamu buli obw'omu ggulu obw'okulaba Katonda. Yandiyigiriza nti mu bulamu buno ne buli obulala tulina ekintu kye kimu, kubanga ye Katonda omu era ge magoba ge gamu ge tulina wano olw'okukkiriza ne buli olw'okulaba. Mu bintu byennyini tewali njawulo; enjawulo eri mu kumanya kwaffe. Tulina Katonda omu mu bulamu bwombi, naye mu ngeri ez'enjawulo ez'okumufuna. Enkola y'okuba ne Katonda mu bulamu buno kwe kukkiriza. Okukkiriza kwe kulaba okutatuukiridde, okw'ekizikiza, okwetaagisa Ekigambo, ekifuna amaanyi ng'ekiyita mu buweereza, ennimi n'obunnabbi. Awatali Kigambo, okukkiriza tekuyinza kuba mulamu. Naye enkola y'okuba ne Katonda mu bulamu obulijja si kukkiriza wabula kulaba. Kuno kwe kumanya okutuukiridde, okutaagisa Kigambo, era n'okubuulira, ennimi n'obunnabbi. Bino, kale, biteekwa okukoma. Pawulo ayongera nti,

"Kubanga tumanyiiko kitundu, ne bunnabbi nabwo bwa kitundu."

31. "Tumanyiiko kitundu"; kwe kugamba, mu bulamu buno tumanya mu butatuukiridde, kubanga kwa kukkiriza so si kwa kulaba. Era "bunnabbi bwa kitundu"; kwe kugamba, mu butatuukiridde, kubanga ensibuko y'obunnabbi bwaffe Kigambo n'okubuulira. Naye okumanya n'obunnabbi byombi tebiraga kintu wabula ekyo bamalayika kye balaba--Katonda omu. "Naye ebituukiridde bwe birijja, olwo eby’ekitundu nga biggwaawo." Akikakasa mu ngeri y'okugeza ng'ageraageranya omwana omuto n'omuntu omukulu. Eri abaana, abakyali abanafu, okuzannya kwetaagisa; kudda mu kifo ky'obuweereza n'omulimu. Mu ngeri y'emu, ffe mu bulamu buno tuli banafu nnyo okusobola okulaba Katonda. Okutuusa lwe tulisobola, kyetaagisa nti tukozese Ekigambo n'okukkiriza, ebituukira ku bunafu bwaffe. "Kaakano tulaba kifaananyi bufaananyi, ng’abali mu ndabirwamu eteraba bulungi; naye tulirabira ddala bulungi amaaso n’amaaso."

32. Okukkiriza, Pawulo bw'atugamba, kuli ng'endabirwamu, ng'ekikokyo. Amaaso amazima tegaba mu ndabirwamu; mulimu ekifaananyi kyago kyokka. Mu ngeri y'emu, okukkiriza tekutuwa maaso ga bwakatonda obutaggwaawo agaaka, wabula ekifaananyi kyakyo kyokka, ekifaananyi ekiva mu Kigambo. Ng'ekikokyo eky'ekizikiza bwe kyoleka ekintu ekisingako ku kye kyogera, bwe kutyo okukkiriza kwoleka ekintu ekitangaavu okusinga kye kulaba. Naye mu bulamu obulijja, endabirwamu n'ekikokyo, okukkiriza n'obukakafu bwakwo, byonna biriba bikomye. Amaaso ga Katonda n'agaffe galyolekagana era galirabikira ddala. Pawulo agamba nti, "Kaakano mmanyiiko kitundu butundu, naye luli ndimanyira ddala byonna, mu bujjuvu." Kwe kugamba, Katonda kaakano ammanyi mu bujjuvu, mu bulungi n'obweyeeyo; tewali kibikka kizikiza ku nze. Naye eri ye, ekibikka eky'ekizikiza kimukweka gye ndi. N'obujjuvu bwe bumu obw'obulungi kaakano bw'ammanya, olwo naye bwe ndimumanya--awatali kibikka. Ekibikka kirijjibwawo, si ku ye, wabula ku nze; kubanga ku ye tekuli kibikka.

EMPISA ENSINGA OBUKULU MU KIKRISTAAYO KWE KWAGALA.

"Kaakano waliwo ebintu bisatu eby’olubeerera: okukkiriza, n’okusuubira, era n’okwagala. Naye ekisingako ku ebyo obukulu kwe kwagala."

33. Abagezigezi bonoonye mu ngeri ey'obukugu ku kyawandiikibwa kino. Bafudde okukkiriza okuba wansi nnyo w'okwagala olw'ekigambo kya Pawulo nti okwagala kusinga okukkiriza era kusinga essuubi. Nga bwe kiri bulijjo, amagezi gaabwe amasiru gakwata ku bigambo nga bwe biri byokka. Basala ekitundu ne baleka ekisigadde. Bwe batyo balemwa okutegeera amakulu ga Pawulo; tebategeera nti amakulu ga Pawulo ku bukulu bw'okwagala gali mu kyawandiikibwa ne mu bigambo ebyetoolodde. Kubanga ddala tekiyinza kuwakanyizibwa nti omutume wano ayogera ku ngeri okwagala n'ebirabo ebirala gye bibeererawo obutabeerera oba okumala akaseera, so si ku ntikko wadde amaanyi gaabyo. Ku ntikko, okukkiriza kwokka, wabula Ekigambo, kwe kusinga okwagala; kubanga Ekigambo ge maanyi ga Katonda agalokola buli muntu akkiriza. Bar 1, 16. Naye Ekigambo kiteekwa okukoma. Naye wadde ng'okwagala kye kibala ky'Ekigambo n'ekivaamu, tekulizikirizibwa. Okukkiriza kulina Katonda yennyini. Kulina era kusobola okukola ebintu; naye kiteekwa okukoma. Okwagala kuwa era kuweera muliraanwa omukisa, ng'ekivudde mu kukkiriza, era tekulijjibwawo.

34. Kaakano, ekigambo kya Pawulo nti okwagala kusinga okukkiriza n'essuubi kigenderera okulaga obutabeerera, oba obwo obw'olubeerera obw'okwagala. Okukkiriza, olw'okuba nga kukomekkerezebwa mu kiseera bw'ogeraageranya n'okwagala, kubeera wansi waako olw'ensonga y'okumala akaseera kuno. N'obwenkanya obwo bwe bumu nnyinza okugamba nti obwakabaka bwa Kristo bunene ku nsi okusinga Kristo. Mu ekyo sitegeeza nti Kkanisa mu yo yennyini nnungi era ya ntikko esinga Kristo, wabula nti ebuna ekitundu ky'ensi ekisinga kye yali abunye; yali wano myaka esatu gyokka era egyo yagimala mu kifo ekitono, ate obwakabaka bwe bubeddewo okuva ku lubereberye era bubuna ensi yonna. Mu ngeri eno, okwagala kuwanvu era kugazi okusinga okukkiriza oba essuubi. Okukkiriza kukwatagana ne Katonda mu mutima gwokka era mu bulamu buno, ate enkolagana z'okwagala eri Katonda n'eri ensi yonna za lubeerera. Naye era, nga Kristo bw'asinga obulungi n'obukulu n'obw'omuwendo, wadde nga tumulaba ng'atambulira mu nsalo entono era ng'omuntu omu, bwe kityo n'okukkiriza kusinga obulungi, obukulu n'obw'omuwendo okusinga okwagala, wadde ng'ekiseera kyakwo kikomekkereddwa era nga kulina Katonda yekka nga kye kigendererwa kyakwo.

35. Ekigendererwa kya Pawulo mu kuwaanawaana okwagala bwe kityo kwe kukuba abayigiriza ab'obulimba n'okumalawo okwewaana kwabwe ku kukkiriza n'ebirabo ebirala nga okwagala tekuliiwo. Endowooza ye eri nti: "Bwe muba temulina kwagala, okubeerawo emirembe gyonna, ebirala byonna bye mwewaana nga biggwaawo, muligwa nabyo. Ne bwe kiba nti Ekigambo kya Katonda, n'ebirabo eby'omwoyo, bya lubeerera, kyokka omulimu ogw'ebweru n'okulangirira Ekigambo, era n'okukozesa ebirabo mu ngeri zaabyo ez'enjawulo biriba n'enkomerero, bwe kityo ekitiibwa kyammwe n'amalala gammwe biriba ng'evvu." Kale, okukkiriza kutuukiriza okuyita mu Kigambo era kuvaamu okwagala. Naye ne bwe kiba nti Ekigambo n'okukkiriza biriggwaawo, obutuukirivu n'okwagala, bye bivaamu, bibeerera emirembe gyonna; nga bwe kiri ekizimbe ekyazimbibwa n'obuyambi bw'akati akasimba bwe kisigalawo ng'akasimba kaggyiddwawo.

36. Laba engeri ekigambo "okwagala" bwe kiri ekitono era bwe kyanguyirwa okwogera! Ani yandirowoozezza okusanga empisa n'amaanyi ag'omuwendo mangi bwe gatyo Pawulo g'awa obulungi buno obumu okuba ompalana wa bibi bingi bwe bityo? Kino, ndowooza, kwe kugulumiza okwagala, okusiiga okwagala. Kwe kubuulira ku mpisa n'ebibi okusinga ebiwandiiko by'abakaafiiri. Ekyokulabirako omutume ky'ayanjula kisaanidde okukwasa ensonyi abayigiriza ab'obulimba, aboogera nnyo ku kwagala naye nga mu bo temuli n'emu ku mpisa z'ayogerako. Buli mpisa y'okwagala gy'ayogerako etegeeza abayigiriza ab'obulimba nga bakubibwa era nga balumbibwa. Buli lw'agulumiza okwagala n'annyonnyola amaanyi gaakwo, mu kiseera kye kimu awonvuula abo abatalina n'emu ku zo. Kale, nga bw'annyonnyola empisa ezo enjawulo, tuyinza okwongerako ekigambo nti "Naye mmwe mukola nnyo mu ngeri endala."

37. Kya kyewuunyo ekiyitiridde nti abayigiriza abatalina kwagala bandibadde n'ebirabo Pawulo bye yayogedde wano, kwe kugamba, okwogera ennimi, okwogera eby'obunnabbi, okutegeera ebyama; nti bandibadde n'okukkiriza, nti bandiwaddeyo ebintu byabwe ne beekkiriza okwokebwa. Kubanga tulabye eby'emizizo ebiva awo okwagala we kutaliiwo; abantu ng'abo balina amalala, obuggya, okwekuluntaza, obutagumiikiriza, obutanywera, obulimba, obusagwa, okubuusabuusa, obukyaayi, okunyooma, obucaafu, obutaagala kuweereza, obuteesiga, okwerowoozaako bokka, okwegomba ebitiibwa n'amalala. Kiyinza kitya okugambibwa nti abantu ab'engeri eno basobola, okuyita mu kukkiriza, okuseetula ensozi, okuwaayo emibiri gyabwe okwokebwa, okwogera eby'obunnabbi, n'ebirala? Kiri nga bwe ngambye. Pawulo awaayo endowooza etayinzika, ng'ategeeza nti olw'okuba nga tebalina kwagala, ddala tebalina birabo ebyo, wabula batwala erinnya n'endabika byokka. Era, olw'okubaggyako ebyo, akkiriza olw'empaka nti bali kye batali mu butuufu.