Essuula 3 · eddakiika 4 ez’okusoma · eddakiika 6 ez’okuwuliriza
Teresa ow’e Ávila — Omukazi ow’Okufumiitiriza Eyazimba Essomero ly’Okusaba
Yali Ani
Teresa ow’e Ávila yazaalibwa nga 28 Ogwokusatu 1515, mu kibuga Ávila mu Castile, mu Sipeyini, mu maka ag’obugagga agaali ag’ensibuko y’Abayudaaya abaakyuka ne bafuuka Abakristaayo. Yayingira ennyumba y’ababiikira ab’ekibiina kya Kalumeeri eyitibwa Incarnation ng’aweza emyaka abiri, n’amala emyaka kumpi abiri ng’obulamu bwe obw’omwoyo bwa wakati na wakati, okutuusa ku myaka asatu mu mwenda lwe yasisinkana Katonda mu ngeri ey’amaanyi, ekyakyusa obulamu bwe obw’okusaba emirembe gyonna. Yafuuka omu ku bakazi abasinga okwewuunyisa mu byafaayo by’Ekkanisa abaali bawaayo obulamu bwabwe eri okufumiitiriza n’okusisinkana Katonda mu kasirise; yazza obuggya mu kibiina kya Kalumeeri, n’atandikawo ennyumba z’ababiikira kkumi na musanvu — byonna ng’alwadde nnyo mu mubiri era ng’awakanyizibwa nnyo abakulembeze b’Ekkanisa. Ebitabo bye ebikulu — Ekigo eky’Omunda, Ekkubo ery’Okutuukirira, n’ekitabo ky’obulamu bwe — bikyali mu biragiriro ebisinga obuziba ebyali biwandiikiddwa ku bulamu bw’okusaba, era mu 1970 yafuuka omukazi eyasooka okuweebwa ekitiibwa ky’Omuyigiriza w’Ekkanisa mu Kkanisa Katoliki ey’e Rooma.
Kye Yayigiriza ku Kusaba
Ekyo Teresa kye yali akkiririzaamu ennyo kyali nti okusaba okw’omu birowoozo — okwogera kw’emmeeme ne Katonda munda — si kwa bafumiitiriza ab’enjawulo bokka, ababiikira, n’abo abaakula ennyo mu mwoyo. Kyali kya buli Mukristaayo ayagala okuyingira mu kisenge eky’omunda Katonda gy’alindirira. Okusaba okw’omu birowoozo yakunnyonnyola nti si kirala wabula “okugabana okw’okumpi wakati w’emikwano; kitegeeza okwewaako ebiseera ebingi okubeera wekka n’Oyo gwe tumanyi nti atwagala.” Ennyinnyonnyola eno yaggulawo oluggi lw’okufumiitiriza eri buli muntu: teyasaba kweyagala okw’ekitalo oba okwolesebwa, wabula omukwano, obwesige, n’okwagala okubeerawo mu maaso ga Katonda.
Omusingi gw’Ebyawandiikibwa ogw’engeri Teresa gye yasabangamu kwali kuyita kwa Kristo yennyini: “Naye ggwe bw’obanga osaba, oyingiranga mu nnyumba yo, ne weggalira mu kisenge kyo n’osabira eyo mu kyama. Kitaawo ategeera ebyama byo byonna alikuwa by’omusabye” (Matayo 6:6). “Ekisenge” Yesu kye yayogerako, eri Teresa, tekyali kifo kya mubiri kyokka wabula eky’omunda — ekisenge eky’omunda ennyo mu mmeeme, Katonda gy’abeera dda, era okusaba okusinga obuziba gye kubeerera mu kasirise, ebigambo we bikoma. Yayigiriza bannyina mu Kristo nti empisa esinga obukulu mu bulamu bw’Omukristaayo kwe kwagala okuyingira mu kisenge ekyo buli lunaku n’osigala omwo, ng’ofaayo n’okwagala era ng’oli mwetegefu okufuna okuva eri Oyo alindirira munda.
Ekifaananyi kya Teresa ekimanyiddwa ennyo mu Ekigo eky’Omunda — emmeeme ng’ekigo ekya kiristaalo ekirimu ebisulo musanvu, ekisulo eky’omunda ddala nga kye kibeeramu Katonda yennyini — kwali kufumiitiriza kwe okuwanvu ku kusaba okw’okwegatta ne Katonda. Yayigiriza nti Katonda asika emmeeme mpolampola okugenda munda ng’ayita mu madaala g’okusaba agagenda geeyongera, okuva ku kusaba okw’eddoboozi, okuyita mu kufumiitiriza, okutuuka ku kutunuulira Katonda mu kasirise, okutuusa nga mu ddaala erisinga obuziba emmeeme ewummulira mu kumanya nti Katonda ali awo, ekintu ebigambo kye bitasobola kunnyonnyola. Olugendo luno terwali lwa lwokka wadde olwangu; lwetaagisa okukolagana ne Katonda obutakoowa, okwewaayo nga muntu alekayo by’ayagala ye, n’okugumiikiriza ebiseera bye yayita “ebikalu” okusaba lwe kwawuliranga nga kukalu era nga Katonda alabika ng’atali awo. Naye yali munywevu: “Ekikulu si kulowooza nnyo wabula kwagala nnyo; kale kola kyonna ekisinga okukusikiriza okwagala.”
Yali wa magezi nnyo ku mpisa eyetaagisa okunyweza obulamu bw’okusaba bwe yannyonnyola.
Emmeeme esaba oba eteesaba okusinziira ku ngeri gy’ewuliramu terigenda wala mu buziba. Yajuliziza Zabbuli 46:10 n’amaanyi ag’enjawulo — “Musiriikirire mutegeere nga nze Katonda” — ng’embeera omuntu gy’alina okubeeramu okusobola okufumiitiriza ddala. Okusirika, bwe yayigiriza, tekwali kutuula butuuzi wabula y’empisa ey’omwoyo esinga okwetaagisa amaanyi: okulekayo mu bugenderevu ebiwugula, okwefaako, n’oluyoogaano, osobole okuwuliriza Oyo bulijjo ayogera. Bannyina mu Kristo mu nnyumba z’ababiikira za Kalumeeri ezaazzibwamu obuggya baatendekebwanga mu mpisa eno okuva ku nnaku zaabwe ezaasooka, era Teresa yennyini yamalanga essaawa nnyingi buli lunaku ng’akola bw’atyo, ne bwe yabanga ng’atandikawo ennyumba z’ababiikira mmeka, ng’awandiika ebbaluwa mmeka, oba ng’abonaabona nnyo atya mu mubiri.
Endowooza ye ku kubonaabona mu kusaba y’emu ku birabo bye ebisinga obukulu. Teresa yalwalanga endwadde ezaamunafuyanga mu bulamu bwe bwonna — nga mw’otwalidde n’ekiseera ky’alabika okuba nti yali kumpi n’okufa ng’aweza emyaka asatu mu musanvu — n’ategeera nti okubonaabona si kiziyiza eri obulamu bw’okusaba wabula lye limu ku masomero gaakwo amakulu. Yafuna essanyu lingi mu kigambo kya Pawulo ekiwuniikiriza: “Buli mulundi ng’aŋŋamba nti, ‘Ekisa kyange kikumala, kubanga amaanyi gange gatuukirira mu bunafu.’
Noolwekyo kyennaavanga nneegulumiza n’essanyu lingi olw’obunafu bwange, amaanyi ga Kristo galyoke galabisibwe” (2 Abakkolinso 12:9). Obunafu obwamulemesanga okuddukanya ensonga ze ku bubwe bwe, yazuula nti bwe bwali embeera ennyini Katonda mw’asinga okutwalira mu maanyi obuvunaanyizibwa bw’okuddukanya buli kimu. Yawandiikira bannyina mu Kristo nti: “Katonda atambula wakati w’ensuwa n’ebibbo by’omu ffumbiro.”
Ebya bulijjo, ebiruma, n’ebitaliimu kitiibwa byonna byali bya kukozesa mu bulamu obw’okusaba.
Kiyinza okuba nti ekisinze okubeerera, Teresa yayigiriza nti okusaba si kwetegekera kukola, wabula kwo kwennyini kwe kukola okusinga obukulu era okubala ebibala ebingi emmeeme y’omuntu bw’esobola. Ebigambo bya Yesu eri abayigirizwa be — “…awatali Nze temuliiko kye muyinza kukola” (Yokaana 15:5) — eri Teresa tebyali kunenya wabula kusumululwa: kulangirira nti emmeeme ebeera mu Katonda teyetaaga kwewaliriza na kweyanguyiriza kutuuka ku bibala. Ebibala byali bya Katonda. Omulimu gw’emmeeme kwali kubeera mu Kristo — okusigala ku muzabbibu — n’okwesiga nti ebibala bijja kujja mu kiseera kyabyo. Ennyumba ze ez’ababiikira ezaazzibwamu obuggya, ezaalabikiranga eri ensi ng’ebifo ebisirifu eby’okwewala emirimu gy’Ekkanisa egy’amangu, yakalambiranga nti ze zaali ng’ekyuma ekivuga buli kimu.
Okusaba
Mukama waffe Yesu, Ggwe wafuula munda yaffe amaka go era Otuyita tufuule Ggwe amaka gaffe. Tuyigirize okusirika. Tuyigirize okulwanyisa obufuzi bw’oluyoogaano n’okwetawula, tuyingire mu kisenge eky’omunda Ggwe gy’Otulindirira n’obugumiikiriza n’okwagala. Mu bunafu bwaffe, beera amaanyi gaffe. Mu bukalu bwaffe, beera amazzi gaffe amalamu. Tusike bulijjo tweyongere okuyingira munda mu kigo ky’okwagala kwo. Amiina.
Essuula 3 ewedde
Teresa ow’e Ávila — Omukazi ow’Okufumiitiriza Eyazimba Essomero ly’Okusaba