Ennyanjula: Omukuumi n’Ekyasa Kye

Erinnya Eryalondebwa olw’Okuyitibwa

Watchman Nee yazaalibwa ng’ayitibwa Ni Shuzu nga 4 Gwekkumi n’ogumu 1903, e Shantou, mu Guangdong, wadde ng’ennono y’amaka ge yali e Fuzhou, mu Fujian. Ensibuko ezimu zikuuma amannya n’ennaku ez’edda ezaawandiikibwa mu ngeri endala, era ejjinja ly’entaana ye lyaleetawo okutabulwa ku mwaka gwe yazaalibwamu. Abanoonyereza ab’omulembe guno ku byafaayo bye batera kukozesa 1903.

Bwe yamala okukyuka, yeetuuma erinnya ery’Oluchina Ni Tuosheng. Erinnya eryo lyajjukizanga eddoboozi ly’embaawo omukuumi ow’ekiro z’akonkona, akabonero akagendererwa okuzuukusa abeebase. Erinnya lye ery’Olungereza, Watchman (omukuumi), lyatwala ekifaananyi ekyo mu lulimi olulala.

Okulonda okwo kulaga engeri gye yategeeramu okuyitibwa kwe. Omukuumi tatonda bukeezi. Asigala atunula ng’abalala beebase, alengera akabi, era akowoola abantu okwetegeka.

Pawulo agamba Abaefeso nti, “Zuukuka ggwe eyeebase, Ozuukire mu bafu, Kristo anaakwakira” (Abaefeso 5:14).

Obuweereza bwa Nee bwandiddiddenga enduulu eyo: zuukuka mu ddiini gye wasikira; zuukuka mu kwesigama ku nteekateeka z’abagwira; zuukuka mu kwefuba kwo ku bubwo; zuukuka mu malala g’enzikiriza; zuukuka mu maanyi ag’obuzaaliranwa; zuukuka olabe Omubiri gwa Kristo; zuukuka olabe Omwoyo abeera mu ggwe; zuukuka olabe obwakabaka obujja.

Naye omukuumi yennyini yawangaala mu kyasa ekyalimu obulabe obusukka ennyo omuvubuka kye yandisuubidde.

Obukristaayo mu China Eyali Erumiziddwa

Nee yazaalibwa mu China ng’ekyafugibwa obwakabaka bwa Qing, wadde ng’obufuzi bw’obwakabaka bwali bugenda kugwa ng’akyali mwana muto. Ekyasa eky’ekkumi n’omwenda kyali kireese okunyigirizibwa kw’amagye g’abagwira, endagaano ezitali za bwenkanya, ebitundu by’ensi ebyaweebwa abagwira, okugaziwa kw’emirimu gy’abaminsani, okutabukatabuka kw’ebyenfuna, n’obujagalalo obw’omunda. Obukristaayo bwajja bwetisse enjiri ya Yesu Kristo, naye era bwatambulira mu makubo agaali gaggulwawo obuyinza bw’amawanga ag’Ebugwanjuba.

Abaminsani tebayinza kutwalibwa ng’ababaka b’obufuzi bw’amatwale bokka. Bangi baaweereza nga beewaayo, ne bayiga ennimi z’e China, ne bazimba amasomero n’amalwaliro, ne bavvuunula Ebyawandiikibwa, ne bawakanya empisa ezizikiriza, era ne baagala nnyo baliraanwa baabwe Abachina. Abamu baanenya obufuzi bw’amatwale. Kyokka abawuliriza Abachina tebaasobola kubuusa maaso mbeera ya byabufuzi eyali yeetoolodde okubeerawo kw’abagwira.

Embeera eno ey’ebibiri yabumba okusituka kw’Obukristaayo obw’enzaaliranwa mu China. Abakulembeze beeyongera okwebuuza oba ekkanisa zisobola okufugibwa, okuyimirizibwawo, n’okubunyisibwa abakkiriza Abachina bennyini.

Nee yali mu kibiina kino ekigazi, naye ye yazimba ensonga ez’eby’eddiini ez’amaanyi ennyo ez’okwetongola. Teyayagala buyagazi Bachina kufuga mu kifo ky’ab’Ebugwanjuba. Yayagala Kristo afuge mu kifo ky’abo bombi.

Omukristaayo ow’Omulembe ogw’Okusatu Eyali Yeetaaga Okukyuka

Amaka ga Nee gaali gamaze okuba n’obusika bw’Ekikristaayo. Jjajja we yali muweereza Omukristaayo Omuchina. Bazadde be beetabanga mu bulamu bw’ekkanisa. Nee yasomera mu masomero g’abaminsani era n’afuna okuyigirizibwa okwa Bayibuli.

Kyokka Obukristaayo bw’amaka tebwamufuula muyigirizwa ku bwabwo.

Kino kyandifuuse ekimu ku bisomo eby’ebuziba ennyo mu bulamu bwe: obulamu obw’omwoyo obw’amazima tebusikirwa okuyita mu mukono gw’omulala.

Yokaana ayogera ku abo abasembeza Kristo nti be bano: “Abataazaalibwa musaayi, oba okwagala kw’omubiri, wadde okwagala kw’omuntu, naye abaazaalibwa okwagala kwa Katonda” (Yokaana 1:13).

Jjajja Omukristaayo asobola okuwa omwana emboozi, essaala, Ebyawandiikibwa, n’ekyokulabirako. Tasobola kumuwa kuzaalibwa buggya.

Okukyuka kwa Nee ku myaka kkumi na musanvu, wansi w’okubuulira okukwatagana ne Dora Yu, kwafuula eddiini gye yasikira okwewaayo okwe ku bubwe.

Ekibuuzo Ekinene eky’Ensibuko

Bwe wabaawo ekirowoozo kimu ekigatta enjigiriza za Nee ennyingi, kye kibuuzo ky’ensibuko.

Obulamu bw’Ekikristaayo buva wa?

Obutukuvu buva wa?

Obuweereza buva wa?

Obulamu bw’ekkanisa buva wa?

Obuyinza obw’omwoyo buva wa?

Eky’okuddamu kya Nee ekyaddingananga kiri nti: Kristo ng’ayita mu Mwoyo, so si muntu ku bubwe.

Yalaba abantu nga bulijjo bagezaako okuvaamu ebibala bya Katonda nga beeyambisa amaanyi ag’obuzaaliranwa. Amagezi gagezaako okwekolera okubikkulirwa. Okwagala kw’omuntu kugezaako okwekolera obutukuvu. Ekitone ky’okusikiriza abantu kigezaako okwekolera obuweereza. Enteekateeka egezaako okwekolera obulamu bw’ekkanisa. Okwefuba okw’eddiini kugezaako okwekolera Katonda by’awa olw’ekisa.

Ebigambo bya Pawulo byafuuka ekyamulaga ekkubo mu by’eddiini: “ndi mulamu, si ku bwange, wabula ku bwa Kristo abeera mu nze” (Abaggalatiya 2:20).

Nee yamala obulamu bwe bwonna ng’annyonnyola sentensi eyo.

Ekibuuzo Ekinene eky’Omusaalaba

Ekibuuzo eky’okubiri ekigatta kiri nti Katonda akola ki ku muntu ku bubwe ayagala okufuuka ensibuko.

Eky’okuddamu kya Nee gwe musaalaba.

Mu kusooka yategeera omusaalaba ng’okufiira mu kifo ky’abalala: Kristo yafa olw’ebibi. Oluvannyuma yassa essira ku kwegatta naye: omuntu ow’edda yakomererwa wamu ne Kristo. Ate oluvannyuma ennyo, yannyonnyola omusaalaba ng’etteeka erigenda mu maaso mu bulamu bw’omuyigirizwa, Katonda mw’akolera ku maanyi ag’obuzaaliranwa obulamu bw’okuzuukira busobole okweyoleka.

Entambula eno—okuva ku bibi, okudda ku muntu yennyini, okutuuka ku buweereza—eyamba okunnyonnyola engeri okuyigiriza kwe gye kwakulaakulana.

“omuntu waffe ow’edda yakomererwa wamu naye ku musaalaba” (Abaruumi 6:6).

“Omuntu yenna ayagala okungoberera asaana yeefiirize yekka yeetikke omusaalaba gwe buli lunaku, angoberere!” (Lukka 9:23).

Nee teyakoowa nsonga zino kubanga yakkiriza nti buli kizibu ky’Omukristaayo, ku nkomerero, kiraga ekibuuzo ky’ani awangaala: omuntu ku bubwe oba Kristo.

Ekibuuzo Ekinene eky’Ekkanisa

Ekibuuzo ekinene eky’okusatu kikwata ku bonna awamu. Ekkanisa kye ki?

Nee yagaana okulaba ekkanisa ng’okusaba kwa Ssande kwokka, enzikiriza, ekitongole ky’abaminsani, oba ekibinja ky’Abakristaayo kinnoomu. Gwe Mubiri gwa Kristo.

“ffenna twabatizibwa mu Mwoyo omu, ne tufuuka omubiri gumu” (1 Abakkolinso 12:13).

Endowooza eno yamutwala ku bakkiriza bonna okwetaba mu buweereza, abakadde abangi mu buli kkanisa, okumenya omugaati buli wiiki, obukulembeze obw’enzaaliranwa, okugaana amannya g’enzikiriza, era oluvannyuma enkola ekaayanirwa ey’ekkanisa emu mu buli kibuga.

Era yamutwala okwogera n’amaanyi ku kukolera awamu, ku buyinza, ne ku kugondera.

Wano omusika gwe gutabulikamu ebirungi n’ebibi. Okwolesebwa kw’Omubiri kuyinza okununula Abakristaayo mu kwerowoozaako bokka, naye era kuyinza okukozesebwa okunafuya omutima ogulamula omuntu, singa abakulembeze balowooza nti obulagirizi bwabwe bwe bumu n’obwa Kristo ng’Omutwe. Ebyafaayo bino bijja kuteekanga amagezi ga Nee ku kkanisa ku mabbali g’obukuumi Endagaano Empya bw’ewa.

Ekibuuzo Ekinene eky’Okubonaabona

Ekibuuzo eky’okuna kyajja si mu kusoma kwokka wabula ne mu bye yayitamu: Katonda akola ki n’okubonaabona?

Nee yamanya obulwadde, enkaayana mu nkolagana, okunenyezebwa mu lujjudde, okugobebwa mu buweereza, okutabukatabuka kw’ebyobufuzi, okukwatibwa, okusibibwa, okufiirwa abaagalwa, n’okufiira mu kkomera.

Okubonaabona kwabumba obubaka bwe obw’okumenyebwa. Kyokka ekitabo kino kijja kwewala okugamba nti buli kintu ekyalumya kyasindikibwa butereevu Katonda olw’essomo ery’omwoyo eryangu. Bayibuli yeegendereza okusingawo. Ekibi kisigala kibi. Obutali bwenkanya busigala butali bwenkanya. Okuyigganyizibwa kuvumirirwa ne bwe kiba nti Katonda akuggyamu ebibala.

Yusufu yasobola okugamba baganda be nti, “Mwagenderera okunnumya, naye Katonda n’akifuula ekirungi” (Olubereberye 50:20). Ekintu kye kimu kyalimu obubi bw’abantu n’enteekateeka ya Katonda awatali kutabula bibiri ebyo.

Enjawulo eyo nkulu nnyo ng’osoma ku myaka gya Nee mu kkomera.

Si Njigiriza ya Bugwanjuba Eyambaziddwa eby’Abachina

Nee yatoola nnyo mu bawandiisi Abakristaayo ab’Ebugwanjuba, nga mw’otwalidde ab’ennono za Ab’Oluganda (Brethren), Keswick, obutukuvu, okwefumiitiriza, n’obunnabbi. Naye kino tekisaanye kumuleetera kunyoomebwa ng’omuvvuunuzi obuvvuunuzi bw’enjigiriza z’Ebugwanjuba.

Buli mukugu omukulu mu by’eddiini akolera mu nnono ze yasikira. Obuyiiya butera okulabikira mu kulonda, mu kugatta, mu kussa essira, mu kuvvuunula ne mu kukozesa.

Nee yaggya ebirowoozo mu migga mingi n’abiteeka mu kibiina ky’Ekikristaayo eky’e China ekyali kiyita mu bwagazi bw’eggwanga, emirimu gy’abaminsani ab’ebweru, entalo, obulamu obw’omulembe obw’omu bibuga, okubunyisa enjiri mu byalo, n’enkyukakyuka y’ebyobufuzi. Yazimba ebigambo eby’omwoyo obukadde n’obukadde bw’abasomi bye baatandika okutegeera nga bibye ddala.

Okunoonyereza kw’abayivu okw’omu kiseera kino kuzzeemu okwetegereza enkulaakulana eno ey’ebirowoozo bye, nga kulaga engeri endowooza za Nee gye zaakyukamu olw’obulamu bwe n’embeera z’ebyafaayo.

Obulamu mu Nsi Ssatu ez’Ebyafaayo

Obulamu bwa Nee busobola okugabanyizibwamu mu nsi ssatu ez’ebyobufuzi.

Esooka yali China ey’enkomerero y’obwakabaka n’ey’omu biseera bya Lipabbulika: okugwa kwa Qing, obufuzi bw’abakungu b’amagye, okunywezebwa kw’obufuzi bw’Abanasyonalisiti, okutabukatabuka kw’ebirowoozo, n’okusituka kw’ebibiina by’Ekikristaayo eby’enzaaliranwa.

Eyokubiri yali China ey’omu biseera by’olutalo: okulumbibwa kwa Japan, abantu okusengulwa, akatyabaga k’ebyenfuna, n’olutalo olw’omunda.

Eyokusatu yali Lipabbulika ey’Abantu: obuwanguzi bw’Abakomunisiti, okuddamu okutegeka eddiini, kampeyini z’okulumiriza, okukwatibwa, ekkomera, Enkyukakyuka y’Obuwangwa, n’okufa mu 1972.

Enjigiriza ye yasigala nga tekyuse mu ngeri etegeerekeka, naye embeera mwe yalina okutambulizibwamu zaakyuka nnyo.

Okuyigiriza ku buyinza kuwulikika mu ngeri endala wansi w’omukadde w’ekkanisa ow’ekisa okusinga wansi wa gavumenti ey’enkyukakyuka. Okuyigiriza ku kukkiriza kuwulikika mu ngeri endala ng’osalawo oba okkirize omusaala okusinga ng’ekibonerezo ky’ekkomera kisukka ekiseera kyakyo. Okuyigiriza ku Mubiri kuwulikika mu ngeri endala ng’abakkiriza bawalirizibwa okulumirizagana.

Ebyafaayo by’omuntu biwa enjigiriza obuzito.

Lwaki Nee Akyali Mukulu

Watchman Nee akyali mukulu olw’ensonga ttaano waakiri.

Esooka, okuyigiriza kwe okw’ebyomwoyo kukyabumba Abakristaayo mu nsi yonna.

Ey’okubiri, obulamu bwe bwa mu kusituka kw’Obukristaayo obw’enzaaliranwa mu China, ekimu ku bibiina ebisinga obukulu mu byafaayo by’ekkanisa eby’omulembe guno.

Ey’okusatu, enjigiriza ye ku kkanisa yalengera dda ebibuuzo ebikyaliwo ku kkanisa ezitafugibwa kuva ku kitebe kimu, obuweereza bw’abakkiriza ba bulijjo, okwesigama ku baminsani, n’obukulembeze obw’omu kitundu.

Ey’okuna, amaanyi ge n’obunafu bwe biwa ekyokulabirako eky’okusomako ku buyinza obw’omwoyo obwesigamye ku kitone ky’omukulembeze. Ekkanisa ez’omulembe guno zeetaaga nnyo okutegeera engeri okuyigiriza okw’ebuziba n’obukulembeze obw’amaanyi gye biyinza okubeerawo awamu n’obulabe bw’okukuŋŋaanya obuyinza mu mukono gumu.

Ey’okutaano, emyaka gye mu kkomera gitunuulira Abakristaayo abagagga n’ekibuuzo ekikakali: Kristo atumala ng’omugaso ogulabika guweddewo?

Engeri y’Okusomamu Ekitabo Kino

Soma ebyafaayo bino ku mitendera esatu.

Soma ng’onoonya ebyafaayo. Nee yali wa China ey’ekiseera ekigere era tasaanye kwawulwako.

Soma ng’onoonya enjigiriza. Okuyigiriza kwe kwakula nga kukwatagana n’Ebyawandiikibwa n’ennono z’Ekikristaayo ze yasikira.

Soma ng’onoonya okuzimbibwa mu mwoyo. Leka obulamu bwe bukubuuze ebibuuzo ku bulamu bwo ng’omuyigirizwa.

Naye kuuma ensengeka y’obuyinza nga nnyonnyofu. Kristo ye Mukama. Ebyawandiikibwa bye kipimo. Nee mujulirwa—ow’ebitone, ow’ekkomo, oluusi akaayanirwa, era n’olwekyo muntu ddala ekimala okutuyigiriza ennyo.

Emboozi etandika ng’ebitabo bye ebyatutumuka tebinnabaawo n’amakomera nga tegannatuuka, n’omuvubuka eyazuula nti Obukristaayo bwandimuggyeko eddembe ery’okuba owuwe yekka.