Ekkanisa n’Omubiri gwa Kristo

Okukyuka okw’Okubiri

Watchman Nee oluusi yayogeranga ku kuzuula Omubiri gwa Kristo mu bigambo ebinaatera okwenkana amaanyi n’ebyo bye yakozesanga ng’ayogera ku kukyuka kwe okwasooka. Okumanya Kristo ku bubwe kyali kikulu nnyo, naye yatuuka ku kukkiriza nti abakkiriza bangi bakoma wakati mu kkubo. Bamanya Omutwe, naye tebategeera bulungi Mubiri.

Okukyuka kwa Pawulo kwennyini kwalimu ekikankano ekikwata ku bantu ba Katonda bonna awamu. Sawulo bw’ayigganya Abakristaayo, Yesu eyazuukira amubuuza nti, “Sawulo! Sawulo! Onjigganyiza ki?” (Ebikolwa by’Abatume 9:4). Yesu yeefuula omu n’abantu be ababonaabona.

Nee yatuuka ku kintu eky’amakulu amangi: okukwata ku Mubiri, mu ngeri emu, kwe kukwata ku Kristo. Obulamu bw’Ekikristaayo tebuyinza kukendeezebwa ne bufuuka “Yesu nange” bwokka.

Endowooza eno yabumba enjigiriza ye ku Kkanisa okusinga ekintu kyonna kye yali ayagala mu ngeri y’okutegekamu ekibiina. Ekkanisa, mu musingi gwayo, si kibiina kya bantu ssekinnoomu abaagala eddiini abeegatta ku bwagazi bwabwe. Kintu kiramu ekigattiddwa ku Kristo.

“Kale mwenna awamu muli mubiri gwa Kristo, era buli omu ku mmwe kitundu kyagwo” (1 Abakkolinso 12:27).

Ekigambo “kitundu” kiraga ebintu bibiri: ekitiibwa n’ekkomo. Buli mukkiriza wa Mubiri; tewali mukkiriza n’omu ali Mubiri gwonna.

Kristo Omutwe

Ebbaluwa eri Abakkolosaayi egamba ku Kristo nti, “Ye gwe mutwe gw’omubiri, n’omubiri ogwo ye Kkanisa” (Abakkolosaayi 1:18). Nee yatwala obukulu bwa Kristo ng’Omutwe ng’ensonga ey’okukolerako. Ekkanisa erina okufuna obulagirizi okuva eri Kristo, so si okumuwa ekitiibwa mu kabonero kokka.

Kino kireeta ebibuuzo ebizibu. Ekibiina ky’abakkiriza kiyinza kitya okutegeera ebirowoozo bya Kristo? Mu Byawandiikibwa, mu kusaba, mu birabo Omwoyo by’agaba, mu bukulembeze obw’amagezi, mu kwekenneenya awamu ng’ekibiina, ne mu ngeri Katonda gy’alabiriramu ebintu. Tewali mukulembeze n’omu ayinza kutwala bintu by’ayagala ye ku bubwe nti kye kiragiro ky’Omutwe.

Ekibiina kya Nee eky’oluvannyuma kyazimba obuyinza obw’amaanyi obwakuŋŋaanyizibwa mu bakozi ab’obutume, nga ne Nee yennyini mw’ali. Kino kireeta okukontana wakati w’enjigiriza ye nti Kristo ye Mutwe, n’obuyinza obwakozesebwanga mu bikolwa abakulembeze abantu abaali n’ebirabo.

Okukontana okwo si kwa kibiina kya Local Church kyokka. Buli mutandisi alina ekirabo ekisikiriza abantu akusanga. Ekirabo ky’omukulembeze gye kikoma okuba eky’amaanyi, ekibiina gye kikoma okwanguyirwa okutwala engeri omukulembeze gy’annyonnyolamu ebintu ng’obulagirizi bwa Kristo.

Endagaano Empya eddamu ng’egabanya obuvunaanyizibwa. Abakadde baba bangi. Obunnabbi bwekenneenyezebwa. Okuyigiriza kugezesebwa. Ebitundu birina ebirabo. Abakulembeze bavunaanyizibwa eri enjigiriza y’abatume. Kristo yekka y’asigala Omutwe ow’obuyinza obutaliiko kkomo.

Omubiri Ogumu

“Omubiri nga bwe guli ogumu” (Abaefeso 4:4).

Nee okugaana okwetuuma erinnya ly’enzikiriza yonna kwava mu kutwala ekigambo ekyo nga kikulu ddala. Katonda bw’aba yafuula abakkiriza omu, Abakristaayo balina buyinza ki okwetuuma amannya ga Luther, Wesley, engeri y’okubatiza, engeri y’okufuga ekkanisa, eggwanga, oba omulimu gw’obuminsani ogumu ogw’enjawulo?

Okunenya kuno kulina amaanyi. Pawulo yanenya omwoyo gw’okwesalamu ebiwayi mu Kkolinso: “Kale Kristo ayawuliddwamu?” (1 Abakkolinso 1:13).

Enzikiriza ziyinza okufuula enjawukana ez’edda ebibiina ebinywevu. Ziyinza okuleetera abakkiriza okulowooza ku “kkanisa yaffe” ne “kkanisa yaabwe” ng’alinga Omubiri gwennyini gwayawulwamu.

Naye era enzikiriza ziyinza okukuuma ebyo abantu bye bakkiriza mu by’eddiini n’amaanyi, okutegeka omulimu gw’obuminsani, okuleeta obuvunaanyizibwa, okutendeka abakulembeze, okukuuma ebintu by’ekkanisa, n’okukolera awamu mu bitundu eby’enjawulo. Erinnya lyokka tekitegeeza nti omukkiriza agaana obumu obw’omwoyo.

Noolwekyo omusingi gwa Nee gusaanidde okukozesebwa ng’ekibuuzo eky’obunnabbi, so si ng’ekigezo ekyangu: Enteekateeka yaffe eweereza obumu n’omulimu gwa Kristo, oba yafuuse ekyetuumo kye tutwala ng’ekisinga Omubiri?

Omusingi gw’Ekifo

Ekiteeso kya Nee ekisinga okuba eky’enjawulo ku Kkanisa kyali “omusingi gw’ekifo.” Endagaano Empya eyogera ku kkanisa ey’omu Kkolinso, ey’omu Efeso, ey’omu Yerusaalemi, n’ey’omu bibuga ebirala. Nee yasalawo nti ekifo, kwe kugamba ekibuga, ye nsalo entuufu ey’ekkanisa ey’omu kifo mu nkola.

Ekibuga kimu, ekkanisa emu.

Ekkanisa eyinza okukuŋŋaanira mu maka mangi, naye mu by’omwoyo ne mu by’okuddukanya, erina okwetegeera ng’obujulirwa bumu obw’omu kifo ekyo. Abakristaayo tebasaanidde kutandika kkanisa za njawulo nga basinziira ku njigiriza ezitali za musingi, ku bakulembeze, oba ku bibiina by’obuminsani.

Enkola eno erina obwangu obusikiriza. Esimba obumu ku kintu abakkiriza kye batalondawo: gye babeera. Era ekwatagana n’ebigambo bingi eby’okulamusa ebiri mu Ndagaano Empya.

Naye Ebyawandiikibwa tebiragira lwatu “ekibuga kimu, ekkanisa emu ey’okuddukanya” ng’enkola y’okufuga ekkanisa eri buli wantu. Ebibuga ebinene byayinzanga okubaamu enkuŋŋaana nnyingi ez’omu maka. Ebibuga ebinene eby’omulembe guno biyinza okubaamu obukadde bw’abantu n’enfuga enzibu ensi ey’edda gye yali tegimanyi.

Omusingi guno gusinga okuleeta obuzibu ng’ekibiina kimu kyeyita “ekkanisa” y’ekibuga, ate ebibiina ebirala eby’abakkiriza abalina enjigiriza entuufu ne bitwalibwa ng’ebiyimiridde ku musingi ogutali mutuufu. Ekyatandika ng’okuwakanya omwoyo gw’ebiwayi kiyinza okufuuka engeri empya ey’okwesalako abalala.

Engeri ey’ekisa ey’okukozesaamu omusingi guno kwe kulaba ekifo ng’ekijjukizo nti buli mukkiriza ali okumpi naffe wa Mubiri gumu naffe, ka bonna babe bakuŋŋaanira wansi w’obukulembeze bumu oba nedda.

Okwaniriza Bonna Kristo b’Ayaniriza

Pawulo awandiika nti, “Noolwekyo mwanirizaganenga, nga Kristo bwe yabaaniriza olw’ekitiibwa kya Katonda” (Abaruumi 15:7).

Guno gwe gumu ku misingi emikulu egy’okussa ekimu mu Kikristaayo. Engeri Kristo gy’ayanirizaamu efuuka ekipimo.

Nee okwawukana n’okussa ekimu kw’Ab’Oluganda Abeesudde (Exclusive Brethren) kwanyweza endowooza ye nti Abakristaayo tebasaanidde kugaana bakkiriza ba ddala olw’ensonga y’okuba nti bakolagana n’ebibiina by’Abakristaayo ebirala.

Emmeeza ya Mukama esaanidde okuwa obujulirwa ku bumu bw’Omubiri.

Mu kiseera kye kimu, Endagaano Empya eteeka ekkomo ku kussa ekimu ng’enjigiriza ey’omusingi oba empisa embi ezeeyongerayo ze ziri mu nsonga. Okwaniriza si kukkiriza buli kimu awatali kwawula.

Okusoomoozebwa kuli mu kutegeera Kristo yennyini by’afuula eby’omusingi.

Ebyafaayo by’Ekkanisa biraga engeri Abakristaayo gye banguyirwa okusitula enzikiriza ezitali za musingi ne bazifuula ebigezo by’okussa ekimu. N’abagoberezi ba Nee tebaawona. Tewali kibiina kiwona.

Embeera esinga obukuumi egatta okutwala enjigiriza nga nkulu n’obwetoowaze ku busobozi bwaffe obw’okuteeka ensalo mu ngeri etuukiridde.

Ekyeggulo kya Mukama n’Omugaati Ogumu

“Omugaati gwe tumenya, si kwe kussekimu okw’omubiri gwa Kristo? Kubanga ffe bangi, ffenna tulya ku mugaati gumu, ekiraga nga bwe tuli omubiri ogumu” (1 Abakkolinso 10:16-17).

Nee yawa Ekyeggulo kya Mukama ekifo ekikulu mu ngeri etali ya bulijjo. Emmeeza ejjukira okufa kwa Kristo era eraga obumu bw’Ekkanisa.

Okumenya omugaati buli wiiki kwayigiriza abakkiriza nti okusinza tekwetooloola mubuulizi. Mukama yennyini y’ali wakati.

Ekkanisa eyinza, mpola mpola nga tekimanyiddwa, okufuuka abawuliriza b’omusomesa alina ekirabo. Nee yalina ekirabo ekimala okuleeta akabi ako kennyini. Emmeeza ya Mukama ekendeeza ku bukulu bw’omubuulizi. Buli muntu ajja ng’afuna ekisa.

Omugaati era gunenya enjawulo z’emitendera gy’abantu. Abagagga n’abaavu, abasomye n’abatasomye, abakadde n’abakyuse abapya, bonna bagabana obununuzi bumu.

Pawulo okunenya ebikolwa ebibi eby’Abakkolinso mu 1 Abakkolinso 11 kiraga nti amakulu g’akabonero k’Ekyeggulo gakontanyizibwa okunyooma abalala. Okulya ku mugaati ogumu ng’oswaza abakkiriza abaavu kwe kulemwa okwawula Omubiri.

Abakadde ng’Abasumba b’omu Kitundu

Nee yakkiriza nti abakadde be balabirizi abakulu ab’omu kitundu. Yagaana endowooza nti omusumba omu yekka y’asaanidde okuba omuweereza yekka ow’ekibiina.

Ebikolwa by’Abatume 14:23 kyogera ku Pawulo ne Balunabba nti “buli kkanisa baagironderamu abakadde.” Ebikolwa by’Abatume 20 kyogera eri abakadde b’e Efeso bonna awamu. Peetero ayogera eri “abakadde abali mu mmwe” (1 Peetero 5:1).

Abakadde abangi bayinza okugabanya obuyinza n’ebirabo, newaakubadde obungi bwokka tebukakasa bulamu bulungi. Ekibinja kiyinza okufuuka eky’obwannakyemalira nga kyonna awamu.

Empisa Bayibuli z’esaba zisinga ekitiibwa ky’erinnya. Omulabirizi alina okuba nga taliiko kya kunenyezebwa, nga yeefuga, nga mutegeevu, nga mukakkamu, nga si muyombi, nga tayagala nsimbi, ng’amanyi okuyigiriza, era ng’assibwamu ekitiibwa (1 Timoseewo 3:1-7).

Enjigiriza ya Nee ku Kkanisa yassa essira ku kulondebwa n’okukula mu mwoyo. Ekkanisa ez’omulembe guno zirina okwongerako enkola ez’amaanyi ez’okuvunaanyizibwa, ez’okukuuma abantu obutatulugunyizibwa, ez’okwolesa ensimbi mu lwatu, n’ez’okukwatamu ebivunaanibwa abakulembeze.

Pawulo ateekawo lwatu engeri y’okukwatamu ebivunaanibwa abakadde, n’okunenya mu lwatu abakulembeze abeeyongera mu kibi (1 Timoseewo 5:19-20). Obukulembeze tebuli waggulu wa kukangavvulwa.

Abatume n’Abakozi

Nee yakozesa ekigambo “abatume” mu ngeri engazi okusinga ennono ezikiwa Ekkumi n’Ababiri ne Pawulo bokka. Yalaba abatume ng’abakozi Katonda b’atuma okubuulira, okutandika ekkanisa, n’okulonda abakadde.

Mu makulu g’olulimi amagazi, Endagaano Empya ddala ekozesa ekigambo apostolos ku babaka abaatumibwa abatali mu Kkumi n’Ababiri. Naye obuyinza obw’obutume obw’omusingi obw’abo abaatumibwa ng’abajulirwa ba Kristo eyazuukira busigala bwa njawulo.

Enkola ya Nee yawa abakozi abaatambulanga okuva mu kifo ekimu okudda mu kirala obuyinza bungi ku kutandika ekkanisa n’okukwasaganya ebitundu. Kino kyaleeta obwangu mu mirimu n’enjigiriza egendera wamu, naye era n’akabi k’obuyinza okukuŋŋaanyizibwa mu kifo kimu.

Okukontana kuno kwayongera amaanyi mu myaka egyaddirira, enjigiriza ye ku buyinza bwe yagenda ng’enyweera.

Okukozesa ebyo mu ngeri ennamu mu mulembe guno kuyinza okukuuma amagezi ag’obuminsani awatali kuddamu kuzimba madaala ga buyinza agatavunaanyizibwa: ekkanisa zeetaaga obuweereza obusukka ekitundu kimu, abatandisi b’ekkanisa, abakugu mu by’eddiini, abaminsani, n’ebibiina ebigatta ekkanisa, naye abakozi abo basaanidde okuweereza ebibiina by’omu kitundu, so si kubifuula byabwe.

Pawulo yali asobola okukozesa obuyinza, ate n’agamba Abakkolinso nti, “Temusaanye kulowooza nti ffe tufuga okukkiriza kwammwe, naye tuli bakozi bannammwe, mulyoke musanyuke” (2 Abakkolinso 1:24).

Omulimu n’Ekkanisa

Nee yayawula “omulimu” ku “kkanisa.” Ekkanisa ya mu kitundu era erimu abakkiriza bonna ab’omu kifo ekyo; omulimu gwe mulimu gw’obuminsani omugazi ogw’abatume ne bakozi bannaabwe.

Enjawulo eno yamuyamba obutafuula kibiina kya buminsani okuba kye kimu n’ekkanisa. Ekibiina ky’obuminsani kiyinza okutuma abakozi, naye abakyuse basaanidde okukula ne bafuuka ebibiina by’abakkiriza eby’omu kitundu, so si kusigala nga matabi ga kibiina ekyo emirembe gyonna.

Omusingi guno gwakulembera ebiteeso eby’omulembe guno ku kutandika ekkanisa enzaaliranwa. Abaminsani basaanidde okugenderera okwetaagibwa ekitono n’ekitono, abakulembeze b’omu kitundu nga bwe bagenda bakula.

Pawulo awandiikira Timoseewo nti, “Ebyo bye wawulira nga njogera … biyigirizenga abantu abeesigwa, abalisobola okubiyigiriza abalala” (2 Timoseewo 2:2).

Emirembe ena gyeyoleka: Pawulo, Timoseewo, abantu abeesigwa, n’abalala. Omulimu gw’obuminsani omulamu gwaza obuvunaanyizibwa.

Omubiri n’Ebirabo eby’Omwoyo

“Kubanga nga bwe tulina ebitundu ebingi mu mubiri ogumu, ebitundu ebyo byonna bikola emirimu gya njawulo. Noolwekyo nga bwe tuli omubiri ogumu mu Kristo, buli muntu kitundu ku mubiri ogumu ogwo” (Abaruumi 12:4-5).

Ebigambo Nee bye yakozesanga, “buli omu kitundu kya munne,” byasoomooza obulamu bw’omwoyo obwemalirira. Ekirabo kyange si kyange okukyekuumira okumanyibwa nakyo ku bwange. Kya Mubiri.

Omusomesa yeetaaga oyo alina ekirabo eky’okusaasira. Oyo alaba ebiri mu maaso yeetaaga oyo amanyi okuddukanya. Omubuulizi w’enjiri omuvumu yeetaaga oyo asabira abalala mu kasirise. Omuyivu yeetaaga omuntu alina amagezi ag’omu bulamu obwa bulijjo.

Kino kimenya empisa y’okusinza abantu abaatiikirivu. Ebirabo ebirabika mu lwatu tebiteekwa kusinga bukulu ebyo ebikwekeddwa.

“Era ebitundu ebyo eby’omubiri ebirabika ng’ebisinga obunafu bye byetaagibwa ennyo” (1 Abakkolinso 12:22).

Ekkanisa esiima ebirabo by’oku kituuti byokka eba tetegedde Mubiri.

Okukolera Awamu n’Okuwulira

Nee yayigiriza nti ebitundu birina okuyiga okukolera awamu, so si okwetongola. Kino kituufu mu Byawandiikibwa mu musingi gwakyo. “Mutyenga Kristo, nga muwuliragananga” (Abaefeso 5:21).

Ekigambo “muwuliragananga” — buli omu okuwulira munne — kikulu. Okuwulira mu Kikristaayo tekukoma ku kuva waggulu kudda wansi. Kye kibiina ky’abantu abaleka okukakaatika eby’okwefaako olwa Kristo.

Abaebbulaniya 13:17 era kiyita abakkiriza okugondera abakulembeze abalabirira emyoyo gyabwe. Naye obuyinza bwonna obw’ekkanisa buli wansi w’Ebyawandiikibwa ne wansi w’Omusumba Omukulu.

Ebiteeso bya Nee eby’amaanyi eby’oluvannyuma ku buyinza obukwasibwa biyinza okuba eby’akabi bwe byawukanyizibwa ku kuwuliragana, ku mutima ogw’omunda, ne ku kkomo. Omukkiriza tasaanidde n’akatono kugondera mukulembeze mu kibi. Tewali mukulembeze akkirizibwa kulagira bantu kusirika ne kibikka ku butulugunyi. Tewali bubikka bwa mwoyo omuntu bw’ayinza okwewaana nabwo obuyinza okudda mu kifo ky’obwami bwa Kristo.

Ebigambo bya Peetero bye biteekawo ensalo esembayo: “Kitugwanira okugondera Katonda okusinga okugondera abantu” (Ebikolwa by’Abatume 5:29).

Obuyinza obw’Omwoyo

Enjigiriza ya Nee ku buyinza yava mu kitundu ku kuwakanya kwe omwoyo gw’okwetwala ssekinnoomu. Yakkiriza nti okujeemera obuyinza obukwasibwa mu ngeri entuufu kuyinza okulaga okujeemera enteekateeka ya Katonda. Ebyokulabirako bya Bayibuli, gamba nga Dawudi okugaana okutta Sawulo, byakwata nnyo ku nsonga eno.

Waliwo amagezi wano. Omwoyo gw’omulembe guno ogw’okwetwala ssekinnoomu guyinza okufuula buli muntu obuyinza obusembayo eri ye yennyini. Abakristaayo beetaaga omwoyo ogukkiriza okuyigirizibwa n’okussa ekitiibwa mu bifo by’obuweereza Katonda by’akozesa.

Naye Bayibuli teragira kugondera awatali kulowooza. Dawudi yadduka Sawulo, yawakanya obutali bwenkanya mu ngeri etali ya butereevu, era teyakkiriza kuttibwa. Nasani yanenya Dawudi. Pawulo yanenya Peetero mu lwatu. Bannabbi baayolekera bakabaka. Ekkanisa zaagezesanga enjigiriza.

Ekyokulabirako kya Yesu kye kisalawo: “Yenna ayagala okuba omukulembeze mu mmwe, asaanira abeerenga muweereza wa banne” (Makko 10:43).

Obuyinza obw’Ekikristaayo bumanyibwa olw’obuweereza, amazima, obwetoowaze, obuvunaanyizibwa, n’okwetegekera okubonaabona ku lw’abalala.

Omukulembeze yeekwata ku “buyinza obukwasibwa” okwenywereza obufuzi bwe ku bubwe, aba akontanye n’omusaalaba.

Ekkanisa ng’Abantu Abaggya

Ebbaluwa eri Abaefeso egamba nti Kristo yagatta Omuyudaaya n’Omunnaggwanga, “alyoke yeetondemu omuntu omuggya ava mu babiri” (Abaefeso 2:15).

Noolwekyo okulaba kwa Nee ku Kkanisa kwali kunene okusinga engeri enkuŋŋaana gye zitegekebwamu. Ekkanisa ye bantu abaggya Katonda b’atonze mu Kristo.

Kino kirina kye kikola ku bulamu bw’abantu awamu. Okwegulumiza olw’eggwanga, obusosoze olwa langi y’olususu, emitendera gy’abantu, n’okwekuumira ku kika, byonna bikendeezebwa mu bukulu olw’okubatizibwa mu Mubiri gumu.

Eri Omukristaayo Omuchina mu mulembe gw’amawanga ag’amaanyi agaafuganga amalala, ogw’okwagala eggwanga ennyo, ogw’okulumbibwa, n’ogw’enkyukakyuka ez’amaanyi, kino tekyali kirowoozo bulowooza. Okufugibwa abagwira kwazibuwaza abantu okukkiriza Obukristaayo. Nee yayagala Ekkanisa efuuke enzaaliranwa ddala, naye nga tafuula Bukristaayo kintu kya bya ggwanga lya China byokka.

Omubiri gusukka amawanga kubanga Kristo ye Mukama wa bonna.

Ekkanisa n’Obuminsani

Enjigiriza ya Nee ku Kkanisa yali ya buminsani nnyo. Omubiri gubaawo okulaga Kristo n’okutwala enjiri.

Ku nkomerero y’emyaka gya 1940 waaliwo enteekateeka ez’amaanyi ez’okusaasaanya abakozi n’abakkiriza mu bitundu ebyali bitannabuulirwamu njiri. Abamu abaali bakwatagana n’ekibiina ekyo baakola ekyo kye baayita “okusenguka” olw’enjiri — nga basenguza amaka gaabwe n’emirimu gye bafunamu obulamu, ekkanisa empya ziryoke zitandikibwe.

Kino kyali kutwala Ebikolwa by’Abatume nga bikulu. Ekkanisa eyasooka yasaasaanyizibwa, abakkiriza “ne bagenda mu buli kifo nga babuulira Enjiri ya Yesu” (Ebikolwa by’Abatume 8:4).

Obuminsani si mulimu gwa baminsani abaagutendekebwamu bokka. Abasuubuzi, amaka, abayizi, n’abakozi batwala enjiri nga bwe batambula mu bulamu obwa bulijjo.

Enkola eno tesaanidde kutendebwa nga tetunuuliddwa mu mazima; okusenguka kuyinza okutikka abakyala oba abaami n’abaana omugugu, era okunyigiriza okw’amaanyi okuva mu bakulembeze kuyinza okubuzaabuza okwewaayo okw’okweyagalira. Obuminsani obw’Ekikristaayo bulina okussa ekitiibwa mu mutima ogw’omunda n’obuvunaanyizibwa eri amaka.

Wabula okulaba okwo kusoomooza: Watya abakkiriza aba bulijjo ne basalawo gye banaabeeranga nga basinziira ne ku bwetaavu bw’enjiri, so si ku mikisa gy’eby’enfuna gyokka?

Okuwaayo n’Okwewonga

Ku nkomerero y’emyaka gya 1940, ekibiina kyassa essira era ku kwewonga mu by’ensimbi ne ku “kuwaayo” ebintu. Ekigendererwa kyali kukuŋŋaanya ebyetaagisa olw’okubuulira enjiri n’okumenya amaanyi g’okwagala ebintu by’ensi.

Ebikolwa by’Abatume biwandiika ku bakkiriza abaatunda ebintu byabwe okubudaabuda abali mu bwetaavu (Ebikolwa by’Abatume 4:34-35). Yesu atulabula emirundi mingi ku bugagga. Pawulo ayigiriza okugaba n’omutima omugabi.

Naye Ebikolwa by’Abatume 5:4 kiraga lwatu nti ebintu byasigalanga mu buyinza bwa nnyini byo okutuusa lwe yabiwaayo ku bubwe. Obugabi obw’Ekikristaayo si kunyagibwa bakulembeze b’ekkanisa.

Enjigiriza yonna ey’amaanyi ku kwewaayo erina okukuuma eddembe ly’omutima ogw’omunda. Pawulo agamba nti okugaba kusaanidde kubeera “si lwa nnaku, newaakubadde olw’okuwalirizibwa, kubanga Katonda ayagala oyo agaba n’essanyu” (2 Abakkolinso 9:7).

Ebibiina biyinza okufuuka eby’okukozesa abantu mu lukujjukujju ng’ekifo omuntu ky’alina mu by’omwoyo kisinziira ku kuwaayo ensimbi mu ngeri ey’ekitalo. Okwolesa ebintu mu lwatu kyetaagisa nnyo.

Okuyita kwa Nee eri okwewonga kukyakebera emitima, naye okukukozesa mu mulembe guno kusaanidde okubaamu obukuumi obulambulukufu obuziyiza okuwalirizibwa.

Ekkanisa n’Obwakabaka

Nee yayawula ebitundu by’ekkanisa n’eby’obwakabaka, ate ng’asuubira nti obujulirwa bw’Ekkanisa bulibaako kye bukola mu kigendererwa kya Katonda eky’ennaku ez’enkomerero. Enjigiriza ye ku by’enkomerero yalimu ensonga ey’“abawanguzi” — abakkiriza abeesigwa abaanukula Kristo mu bujjuvu ne bafuna empeera.

Okubikkulirwa kugamba emirundi mingi nti, “Oyo awangula…” era ne kugattako ebisuubizo (Okubikkulirwa 2-3). Nee yakozesa ebitundu ebyo okuyita abakkiriza okusukka Obukristaayo obw’erinnya obwokka.

Okuyita okuwangula kwa mugaso bwe kuleeta obwesigwa. Kufuuka kwa kabi bwe kuzaala ekibinja ky’abeeyita ab’omwoyo abasinga, abatwala abakkiriza aba bulijjo ng’ab’eddaala ery’okubiri.

Endagaano Empya esimba Abakristaayo bonna ku kisa, ate n’etwala empeera n’obwesigwa nga bikulu. “omulimu gwa buli omu gulirabibwa” (1 Abakkolinso 3:13), naye obulokozi bwesigamye ku Kristo.

Ekkanisa nga Enyigirizibwa

Mu 1949, enkuŋŋaana ezaali zikwatagana ne Nee zaali zeeyongedde nnyo. Okubalirira kwawukana, naye ensibuko nnyingi zoogera ku bibiina bikumi na bikumi n’abakkiriza emitwalo n’emitwalo; Christian History eyogera ku nkuŋŋaana nga 700 n’ab’oluganda 70,000 mu 1950.

Okukula okwo kwabaawo mu biseera by’entalo, eby’okusenguka kw’abantu, n’eby’okusasamala mu by’obufuzi. Embeera y’ekibiina ey’obutakuŋŋaanya buyinza mu kifo kimu yali ekakasizza nti egumira ebizibu.

Kati Lipabbulika y’Abantu eya China yali egenda kuleeta okusoomoozebwa okutafaananako n’okuziyizibwa okwasooka. Gavumenti empya yagenderera okukyusa ennyo embeera y’abantu n’okweyongera okufuga ebibiina by’eddiini mu ndowooza.

Enjigiriza ya Nee ku Kkanisa yali egenda kuva mu kuyigirizibwa mu nkuŋŋaana ennene okudda mu kugezesebwa kw’obulamu ddala.

Ekkanisa yandisigadde Omubiri gumu ng’abakulembeze bawalirizibwa okulumiriza bannaabwe? Abakkiriza bandisobodde okussa ekitiibwa mu bafuzi nga tebaleka Kristo kuba Mutwe? Ekkanisa ez’omu bifo zandiwonyeewo nga tezirina nteekateeka zirabika? Omusomesa w’obuyinza obw’omwoyo yandisobodde okwawula okugondera gavumenti ku buwulize obugwanira Katonda yekka?

Ebibuuzo ebyo byali bya mu biseera eby’omu maaso. Nga tannakwatibwa n’okusibibwa mu kkomera, waaliwo ensonga endala enkulu emu: okukkiriza, okusaba, n’okwesigama ku Katonda ddala ddala.

Obumu n’Amazima

Omubiri gwa Kristo teguyinza kugattibwa nga gubuusa amaaso amazima agagutonda. Yesu asaba byombi nti “bonna babeere bumu” era nti “Obatukuze mu mazima” (Yokaana 17:21, 17).

Noolwekyo obumu bw’Abakristaayo si kufaanaganya bibiina, era si ddiini ekkiriziganya ku bitono byokka bonna bye bakkiriza.

Obunyiikivu bwa Nee obw’okuwakanya enjawukana bwandigattiddwa ku kufuba okugumiikiriza mu by’enjigiriza. Abakristaayo bayinza okwawukana ennyo mu ndowooza ate ne beeyisa nga ab’oluganda. Enjawukana ezimu zeetaagisa ebibiina eby’enjawulo olw’obwesimbu mu nkola, awatali kwetaaga kunyoomagana.

Ennaku si buli njawulo ya bibiina. Ennaku ye bukyayi, okuvuganya, amalala, n’okugaana okulaba Kristo mu bakkiriza abalala.

Omubiri Gutereeza Abaweebwa Ebirabo

Omubiri ogwa ddala gukuuma abakulembeze abaweebwa ebirabo okuva ku bo bennyini. Eriiso lyetaaga omukono. Omusomesa yeetaaga omusumba. Oyo alaba ebiri mu maaso yeetaaga omuntu alaba ebiyinza okuvaamu.

“Awatali kuluŋŋamizibwa entegeka zifa, naye awali abawi b’amagezi abangi ziyitamu” (Engero 15:22).

Kino kirina kye kikola ku ngeri y’okufuga. Obukiiko n’abakadde tebisaanidde kubaawo kukakasa bukakasa mutandisi by’ayagala. Ekibinja ky’abakulembeze ekiramu kirina eddembe okwawukana mu ndowooza.

Obuyinza bwa Nee obw’amaanyi bwennyini bufuula essomo lino okuba ery’omugaso ennyo eri omusika gwe.

Okukangavvula mu Kkanisa n’Okuzzibwawo

Ekibiina kya Nee kyakwatanga okukangavvula nga kikulu, oluusi nga kikulu nnyo. Endagaano Empya ddala eragira ekkanisa okukola ku kibi ekiweerera.

Naye okukangavvula kugenderera okuzzaawo omuntu, okukuuma abalala, n’amazima — so si kuswaza.

Pawulo agamba Abaggalatiya okuluŋŋamya omuntu agudde “mu buwombeefu” (Abaggalatiya 6:1). Ne okugobwa okwali kwetaagisa mu 1 Abakkolinso 5, mu 2 Abakkolinso kugobererwa okweraliikirira nti omuntu eyeenenya aleme kumirwa nnaku esukkiridde.

Obuyinza bw’Ekkanisa bulina okumanya byombi: obuvumu n’ekisa.

Omubiri gwa Kristo, Ekifo, n’Ekkomo ly’Obukakafu bw’Ebibiina

Enjigiriza ya Nee ku Kkanisa yasindikirizibwa endowooza ey’ekitiibwa: Kristo talokola bulokozi bantu ssekinnoomu abeeyawudde. Abumba Omubiri. Endowooza eyo yakuuma obulamu bwe obw’omwoyo obutafuuka bwa kyama kyokka. Okwegatta kw’omukkiriza ne Kristo kuleeta enkolagana ekwatagana nakwo eri buli mukkiriza omulala.

Pawulo awandiika nti, “bwe tutyo ffe, wadde tuli bangi, tuli omubiri gumu mu Kristo, era buli omu kitundu kya munne” (Abaruumi 12:5). Ebigambo ebisembayo bisaba bingi. Abakristaayo tebali mu kibiina kimu kyokka; buli omu wa munne.

Nee yakkiriza nti Endagaano Empya mu bulijjo yayogeranga ku kkanisa okusinziira ku kifo: ekkanisa ey’omu Kkolinso, ekkanisa ez’e Ggalatiya, ekkanisa ey’Abasessaloniika. Yasalawo nti omusingi omutuufu ogw’ekkanisa ey’omu kifo kye kibuga, so si nzikiriza, enjigiriza ey’enjawulo, ekibiina ky’obuminsani, oba omukulembeze omwagalwa. Ekigendererwa kye kyali kufuula ensalo y’okussa ekimu mu nkola obutaba nfunda okusinga ensalo Kristo gye yateekawo.

Okulaba kuno kulimu amaanyi ga ddala. Katonda bw’aba ayaniriza omukkiriza ku lwa Kristo, Abakristaayo basaanidde okulwawo okuteekawo ebigezo eby’okubiri eby’okubeera omu ku bo. Pawulo agamba nti, “Noolwekyo mwanirizaganenga, nga Kristo bwe yabaaniriza olw’ekitiibwa kya Katonda” (Abaruumi 15:7). Okussa ekimu kutandikira ku kwaniriza kwa Katonda.

Naye okuva ku kye tulaba mu Bayibuli okutuuka ku tteeka ery’ekibiina erigaana abalala kizibu okusingawo. Endagaano Empya erimu ekkanisa ez’omu bifo, enkuŋŋaana ez’omu maka, ebibinja by’abakozi ab’obutume, n’enkolagana ezisukka ebibuga n’ebitundu. Tewa ssemateeka ow’omulembe guno annyonnyola ddala engeri ebibiina ebingi mu kibuga ekinene gye birina okukolaganamu. Noolwekyo Abakristaayo abeesigwa bataddewo enkola ez’enjawulo ez’okufuga ekkanisa nga bwe bafuba okussa ekitiibwa mu bigambo bye bimu.

Noolwekyo omusingi gwa Nee ogw’ekibuga kimu, ekkanisa emu gusaanidde okutwalibwa ng’ekiteeso ku Kkanisa, so si ng’enjigiriza ey’eddaala erimu n’okuzuukira. Ekigendererwa kyagwo ekisinga obulungi kya bunnabbi: kyolesa engeri Abakristaayo gye banguyirwa okwesalamu olw’ebyo bye baagala n’olw’abantu. Akabi kaagwo kalabika ekibiina bwe kitwala engeri yaakyo ey’okuddukanya ebintu ng’eyenkana ddala ekkanisa ey’omu kibuga, abakkiriza abalala ne bafuuka mu nkola ab’eddaala ery’okubiri.

Omubiri gwennyini gutereeza obukakafu obwo. Pawulo agamba nti eriiso terisobola kugamba mukono nti, “Ggwe sikwetaaga” (1 Abakkolinso 12:21). Ekibiina ekiraba ekintu ku bumu kiyinza okwetaaga amaanyi g’ekibiina ekirala mu kusaasira, mu kubuulira enjiri, mu kunoonyereza ku by’eddiini, mu bwenkanya, mu buminsani obusukka obuwangwa, oba mu kulabirira abantu ng’omusumba. Tewali kibiina kya mu kitundu kimalawo Kristo yenna.

Nee era yassa essira ku bukulembeze bw’abangi n’okukola kw’ebitundu ebya bulijjo. Ensonga zino zikyali za mugaso. Ebbaluwa eri Abaefeso egamba nti Kristo yawa abantu abaweebwa ebirabo “olw’okutendeka abantu ba Katonda olw’omulimu ogw’obuweereza, okuzimba omubiri gwa Kristo” (Abaefeso 4:12). Abakulembeze batendeka abatukuvu; tebeesiba buweereza ku bwabwe bokka.

Kino kye kitereeza eky’amaanyi eri Obukristaayo obw’okutunula obutunuzi. Ekkanisa si bawuliriza abakuŋŋaanye okwetooloola omusanyusa w’eddiini ow’omulimu. Buli mukkiriza kitundu ekirina ekisa eky’okugaba. Oyo asabira abalala mu kasirise, amaka agaaniriza abagenyi, nnannyini bizinensi, omusomesa, omubuulizi w’enjiri omuvubuka, omutukuvu omukadde, omuyimbi, oyo amanyi okuddukanya, n’omuntu alina ekirabo eky’okusaasira, bonna bayamba obulamu bw’Omubiri.

Kyokka okukola kulina okusigala nga kulungamizibwa okwagala. Essuula 12 eya 1 Abakkolinso etwala butereevu mu ssuula 13. Ebirabo awatali kwagala bifuuka oluyoogaano. Enjigiriza ku Kkanisa awatali kwagala efuuka ekizimbe ekitaliimu bulamu.

Enjigiriza ya Nee ku Mubiri etuuka ku ntikko yaayo ey’obugagga bw’ezaala obwetoowaze. Nneetaaga Kristo ali mu muganda wange oba mwannyinaze kubanga Katonda yasalawo obutateeka buli kirabo mu nze. Okwesigama ku Mubiri kulumba omulundi gumu omwoyo gw’okwetwala ssekinnoomu mu by’omwoyo n’omwoyo gw’okwagala okutiibwa mu by’omwoyo. Omusomesa alina ekirabo yeetaaga okutereezebwa. Oyo alaba ebiri mu maaso yeetaaga abamanyi okuddukanya. Omuzzaawo omuvumu yeetaaga abasumba abagumiikiriza. Oyo eyeefumiitiriza yeetaaga ababuulizi b’enjiri. Ekkanisa ey’obugagga yeetaaga amaloboozi okuva mu kkanisa ezibonaabona.

Kristo asigala nga ye Mutwe, era kino kiteeka ekkomo ku buli kibiina. Tewali nzikiriza, kibinja kya kkanisa, kibiina kya mu kitundu, kakiiko ka bakadde, mutume, musumba, oba musomesa, afuuka omutima ogw’omunda ogw’Ekkanisa mu kifo kya Kristo. Enteekateeka z’abantu ziweereza Omubiri; si zezaagwo.

Noolwekyo ekibuuzo ekiwangaala Nee ky’atulekera si kya, “Tutegekeddwa okusinziira ku nkola ye?” kyokka. Kiri nti, “Obulamu bwaffe obw’ekkanisa ddala buyatula Omutwe gumu n’Omubiri gumu?” Kristo bw’aba ye Mutwe, abakulembeze banaabeeranga baweereza. Abakkiriza bwe baba Omubiri gumu, okuvuganya kunaafiirwa ku maanyi gaakwo. Ebirabo bwe biba nga bigabanyiziddwa, abatukuvu aba bulijjo banaatendekebwanga. Omusaalaba bwe gufuga, obumu tebujja kwetaaga kwefuula nti tewali njawukana.

Ekkanisa eyinza okukoppa enkola ya Nee ey’okungulu n’ebuusa amaaso ebintu bino ebya ddala. Endala eyinza okukozesa enteekateeka ya njawulo ate n’eraga bingi ku ebyo bye yeegomba okuzzaawo. Ekipimo ekituufu kwe kuba nti Kristo assibwamu ekitiibwa ng’Omutwe, n’abantu be bazimbibwa wamu mu mazima ne mu kwagala.