Essuula 2 · eddakiika 23 ez’okusoma

Omulyango Oguyingiza mu Bwakabaka

“Omuntu bw’atazaalibwa mulundi gwa kubiri tayinza kuyingira mu bwakabaka bwa Katonda.”
(Yokaana iii. 3.)

Oboolyawo tewali kitundu kya Kigambo kya Katonda kye tumanyidde ennyo okusinga ekyawandiikibwa kino. Ndowooza singa mbuuza abantu abali mu kuŋŋaaniro yonna oba bakkiriza nti Yesu Kristo yayigiriza enjigiriza ey’Okuzaalibwa Obuggya, ekitundu kya mwenda ku kkumi kyabwe kyandigambye nti: “Yee, nzikiriza nti yakikola.”

Kaakano oba ebigambo eby’ekyawandiikibwa kino nga bya mazima, birimu kimu ku bibuuzo ebisinga obuzito bye tuyinza okutuukibwako. Tuyinza okulimbibwa mu bintu bingi okusinga okulimbibwa mu kintu kino kimu. Kristo akifuula kya lwatu nnyo. Agamba nti, “Omuntu bw’atazaalibwa mulundi gwa kubiri, tayinza kulaba Bwakabaka bwa Katonda”—n’okusinga okubusikira. Kale enjigiriza eno ey’Okuzaalibwa Obuggya y’omusingi gw’essuubi lyaffe lyonna ery’ensi ejja. Mu butuufu ye A B C y’eddiini y’Ekikristaayo. Empitibwa yange ebadde eno—nti omuntu bw’aba tanywevu mu njigiriza eno, tajja kunywera mu njigiriza yonna endala ey’omusingi mu Baibuli. Okutegeera obulungi ensonga eno kijja kuyamba omuntu okugonjoola ebizibu lukumi by’ayinza okusisinkana mu Kigambo kya Katonda. Ebintu ebyabadde bifaanana ng’ebikwafu era eby’ekyama bijja kufuuka bya lwatu nnyo.

Enjigiriza ey’Okuzaalibwa Obuggya esaanyaawo eddiini yonna ey’obulimba—endowooza zonna ez’obulimba ku Baibuli ne ku Katonda. Mukwano gwange yali antegeezezza nti mu kumu ku nkuŋŋaana ze ez’oluvannyuma, omusajja yamujjira ng’alina olukalala oluwanvu olw’ebibuuzo bye yali awandiise ng’ayagala abiddemu. Yagamba nti: “Bw’oyinza okuddamu ebibuuzo bino obulungi, mmaliridde okufuuka Omukristaayo.” Mukwano gwange n’amugamba nti, “Tolowooza nti kyandisinze osooke ojje eri Kristo? Olwo n’olyoka otunuulira ebibuuzo bino.” Omusajja n’alowooza nti oboolyawo kyandisinze akole bw’atyo. Bwe yamala okusembeza Kristo, n’addamu okutunuulira olukalala lwe olw’ebibuuzo; naye olwo ne kimulabikira nga bonna baali baddiddwamu. Nikodemo yajja n’omutima gwe ogweraliikirivu, Kristo n’amugamba nti, “Kibagwanira okuzaalibwa omulundi gwa kubiri.” Yakolwako mu ngeri ya njawulo ddala okuva ku kye yali asuubira; naye nkugamba nti ekiro ekyo kye kyasinga okuweebwa omukisa mu bulamu bwe bwonna. Okuzaalibwa “omulundi gwa kubiri” gwe mukisa ogusinga obukulu ogunaatujjira mu nsi eno.

Weetegereze Ekyawandiikibwa nga bwe kikyogera. “Omuntu bw’atazaalibwa mulundi gwa kubiri,” “azaalibwe okuva waggulu,”[Note: Yokaana iii. 3. Okusoma okw’oku mabbali] “azaalibwe mu Mwoyo.” Okuva mu byawandiikibwa ebirala ebingi gye tusanga ekigambo kino “okuggyako,” nnaayogera ku bisatu byokka. “Bwe mutalyenenya, mwenna mulizikirira bwe mutyo.” (Lukka xiii. 3, 5.) “Bwe mutakyuka ne mufuuka ng’abaana abato, temuliyingira mu bwakabaka bw’omu ggulu.” (Matayo xviii. 3.) “Obutuukirivu bwammwe bwe butasinga obw’abawandiisi n’Abafalisaayo, temuliyingira n’akatono mu bwakabaka bw’omu ggulu.” (Matayo v. 20.) Byonna mu butuufu bitegeeza kintu kye kimu.

Nsiima nnyo kubanga Mukama waffe yayogera ku Kuzaalibwa Obuggya eri omufuzi ono ow’Abayudaaya, omuyigiriza ono ow’amateeka, mu kifo ky’okukyogera eri omukazi ku luzzi lw’e Samaliya, oba eri Matayo omuwooza w’omusolo, oba eri Zaakayo. Singa yaterekera okuyigiriza kwe ku nsonga eno enkulu abo abasatu, oba ng’abo, abantu bandigambye nti: “Weewaawo, abawooza n’abamalaaya bano beetaaga okukyuka: naye nze ndi musajja mutuukirivu; sseetaaga kukyuka.” Ndowooza Nikodemo yali omu ku basajja abasinga obulungi mu Yerusaalemi: tewaali kintu kyonna ekyawandiikibwa okumuvuma.

Ndowooza si kikulu nnyo nze okukakasa nti twetaaga okuzaalibwa omulundi gwa kubiri nga tetunnaba kusaanira ggulu. Nkugamba nti tewali musajja mwesimbu ataayogere nti tasaanira bwakabaka bwa Katonda, okutuusa lw’azaalibwa Omwoyo omulala. Baibuli etuyigiriza nti omuntu mu buzaaliranwa yabula era mwonoonyi, era n’empitibwa yaffe ekikakasa. Era tumanyi nti n’omusajja asinga obulungi n’obutukuvu, bw’akyuka okuva ku Katonda, mangu ddala agwa mu kibi.

Kaakano, ka njogere Okuzaalibwa Obuggya kye kitali. Si kugenda mu kkanisa. Emirundi mingi ndaba abantu, ne mbabuuza oba Bakristaayo. “Yee, mazima ddala ndi Mukristaayo; oba wadde, ndowooza ndi: ŋŋenda mu kkanisa buli Ssande.” Ah, naye kino si kwe Kuzaalibwa Obuggya. Abalala bagamba nti, “Ngezaako okukola ekituufu—nze si Mukristaayo? Ekyo si kwe kuzaalibwa buggya?” Nedda. Ekyo kirina ki eky’okukola n’okuzaalibwa omulundi gwa kubiri? Waliwo n’ekika ekirala—abo “abaakyuse olupapula oluggya,” ne balowooza nti bazaaliddwa obuggya. Nedda; okukola ekisala ekiggya si kwe kuzaalibwa mulundi gwa kubiri.

So n’okubatizibwa tekujja kukuyamba. Ate owulira abantu nga bagamba nti, “Kubanga nnabatizibwa; era nnazaalibwa omulundi gwa kubiri bwe nnabatizibwa.” Bakkiriza nti kubanga baabatizibwa okuyingira mu kkanisa, baabatizibwa okuyingira mu Bwakabaka bwa Katonda. Mbagamba nti kino tekiyinzika n’akatono. Oyinza okubatizibwa okuyingira mu kkanisa, so nga tobatiziddwa kuyingira mu Mwana wa Katonda. Okubatiza kulungi mu kifo kyakwo. Kikafuuwe nze okwogera ekintu kyonna okukyawakanya. Naye bw’okiteeka mu kifo ky’Okuzaalibwa Obuggya—mu kifo ky’Okuzaalibwa Omulundi gwa Kubiri—nsobi ya ntiisa. Toyinza kubatizibwa kuyingira mu Bwakabaka bwa Katonda. “Omuntu bw’atazaalibwa mulundi gwa kubiri, tayinza kulaba Bwakabaka bwa Katonda.” Oba waliwo asoma kino asuubidde essuubi lye ku kintu ekirala kyonna—ku musingi omulala gwonna—nsaba Katonda agigyewo.

Ekika ekirala kigamba nti, “Ngenda ku Kijjulo kya Mukama; ntoola ku Sakramentu bulijjo.” Kya mukisa ekiragiro ekyo! Yesu yagamba nti buli lwe mukikola mujjukira okufa kwe. Naye ekyo si kwe kuzaalibwa “omulundi gwa kubiri;” ekyo si kuva mu kufa okudda mu bulamu. Yesu ayogera mu lwatu—era mu lwatu nnyo ne watabaawo nsobi yonna—nti “Omuntu bw’atazaalibwa mu Mwoyo, tayinza kuyingira mu Bwakabaka bwa Katonda.” Sakramentu erina ki eky’okukola n’ekyo? Okugenda mu kkanisa kulina ki eky’okukola n’okuzaalibwa omulundi gwa kubiri?

Omusajja omulala ajja n’agamba nti, “Nsaba essaala zange bulijjo.” Naye nkyagamba nti ekyo si kwe kuzaalibwa mu Mwoyo. Kale kino kibuuzo kya buzito nnyo, ekitujjira; era woowe! singa buli asoma yeebuuza yekka n’obwesimbu: “Nnazaalibwa omulundi gwa kubiri? Nnazaalibwa mu Mwoyo? Nnava mu kufa ne nyingira mu bulamu?”

Waliwo ekika ky’abasajja abagamba nti enkuŋŋaana ez’eddiini enjawulo nnungi nnyo eri ekika ekimu eky’abantu. Zandibadde nnungi singa oyinza okuleeta omutamiivu eyo, oba okuleeta omuzannyi w’emikwano eyo, oba okuleeta abalala abakola ebibi eyo—ekyo kyandikoze obulungi bungi. Naye “ffe tetwetaaga kukyuka.” Kristo yayogera bigambo bino eby’amagezi eri ani? Eri Nikodemo. Nikodemo yali ani? Yali mutamiivu, muzannyi wa mikwano, oba mubbi? Nedda! Awatali kubuusabuusa yali omu ku basajja abasinga obulungi mu Yerusaalemi. Yali Muwi w’amagezi ow’ekitiibwa; yali wa Olukiiko Olukulu; yali mu kifo kya waggulu nnyo; yali musajja mukkiriza; yali omu ku basajja abasinga okunywera. Naye Kristo yamugamba ki? “Omuntu bw’atazaalibwa mulundi gwa kubiri, tayinza kulaba bwakabaka bwa Katonda.”

Naye nsobola okulowooza omuntu ng’agamba nti, “Nkole ki? Siyinza kutonda bulamu. Mazima siyinza kwerokola.” Mazima toyinza; era tetugamba nti oyinza. Tukugamba nti tekisoboka kufuula omuntu omulungi awatali Kristo; naye ekyo kye kintu abasajja kye bagezaako okukola. Bagezaako okuddaabiriza obuzaaliranwa buno obwa “Adamu ow’edda.” Kiteekwa okubaawo obutonde obuggya. Okuzaalibwa Obuggya kwe butonde obuggya; era bwe kuba obutonde obuggya kiteekwa okuba omulimu gwa Katonda. Mu ssuula esooka eya Olubereberye omuntu talabika. Tewali mulala okuggyako Katonda. Omuntu taliyo kwenyigira. Katonda bwe yatonda ensi yali yekka. Kristo bwe yanunula ensi yali yekka.

“Ekyazaalibwa omubiri kiba mubiri; n’ekyazaalibwa Omwoyo kiba mwoyo.” (Yokaana iii. 6.) Omuwesiyopiya tayinza kukyusa lususu lwe, ne ngo teyinza kukyusa amabaala gaayo. Kyandibadde kyekyo okugezaako okwefuula abalongoofu n’abatukuvu awatali kuyambibwa Katonda. Kyandibadde kyangu gy’oli okukola ekyo nga bwe kyandibadde kyangu eri omusajja omuddugavu okwenaaza n’afuuka omweru. Omusajja kyandibadde kya kigero kimu okubuuka waggulu w’omwezi ng’aweereza Katonda mu mubiri. Kale, “Ekyazaalibwa omubiri kiba mubiri; n’ekyazaalibwa Omwoyo kiba mwoyo.”

Kaakano Katonda mu ssuula eno atubuulira engeri gye tuyinza okuyingira mu bwakabaka bwe. Tetuteekwa kukola mulimu kuyingira—si kubanga obulokozi tebugwanira kukolerwa. Kyonna ekyo tukikkiriza. Singa waaliwo emigga n’ensozi mu kkubo, kyandibadde kya bugagga okuwuga emigga egyo, n’okulinnya ensozi ezo. Tewali kubuusabuusa nti obulokozi busaanira okufuba okwo kwonna; naye tetubufuna lwa mirimu gyaffe. Bwaweebwa “oyo atakola, naye akkiriza” (Baruumi iv. 5). Tukola kubanga tulokoddwa; tetukola kulokolebwa. Tukola nga tuva ku musaalaba; naye si kudda gye guli. Kyawandiikibwa nti, “Mukole obulokozi bwammwe ku bwammwe n’okutya n’okukankana” (Abafiripi ii. 12). Kubanga, oteekwa kuba n’obulokozi bwo nga tonnaba kubukola. Ka nkigeraageranye: singa ŋŋamba omwana wange omuto nti, “Njagala okozese eddoola ekikumi ekyo n’obwegendereza.” “Kale,” agamba, “mpa eddoola ekikumi; nange nnaakuuma engeri gye ndikozesaamu.” Nzijukira bwe nnasooka okuva eka ne ŋŋenda e Boston; nnali mmaze ssente zange zonna, ne ŋŋenda ku posita emirundi esatu buli lunaku. Nnamanya nga waliwo posita emu yokka buli lunaku okuva eka; naye nnalowooza nti oboolyawo waaliwo ebbaluwa yange. Ekyenkomerero ne mfuna ebbaluwa okuva eri mwannyinaze omuto; era woowe, nnasanyuka nnyo okugifuna. Yali awulidde nti mu Boston mwalimu ababbi b’ensawo bangi, era ekitundu kinene eky’ebbaluwa eyo kyali kunkubiriza okwegendereza nnyo obutaganya muntu yenna kubba nsawo yange. Kale nnali nneetaaga okuba n’ekintu mu nsawo yange nga tennababbwamu. Kale oteekwa okuba n’obulokozi nga tonnaba kubukola.

Kristo bwe yaleekaanira ku Kaluvaali nti, “Kiwedde!” yali agamba kye yayogera. Kye kisigadde abasajja n’abakazi kaakano kwe kukkiriza omulimu gwa Yesu Kristo. Tewali ssuubi eri musajja oba mukazi nga bakyagezaako okwekolera obulokozi bwabwe. Nsobola okulowooza waliwo abantu abamu abandigambye, nga oboolyawo Nikodemo bwe yagamba, “Kino kintu kya kyama nnyo.” Ndaba ekyenyi kya Mufalisaayo oyo nga kinyiize bwe yagamba nti, “Ebintu bino biyinza bitya okubaawo?” Kiwulikika nga kya bwenkanya mu kutu kwe. “Okuzaalibwa omulundi gwa kubiri; okuzaalibwa mu Mwoyo! Ebintu bino biyinza bitya okubaawo?” Abantu bangi bagamba nti, “Oteekwa okukiggya mu magezi; naye bw’otokiggya mu magezi, totusaba kukikkiriza.” Nsobola okulowooza abantu bangi nga bakyogera. Bwe monsaba okukiggya mu magezi, mbagamba mu bwesimbu nti siyinza kukikola. “Empewo ekunta gy’eyagala, era owulira eddoboozi lyayo, naye tomanyi gye eva oba gye edda: bwe kityo bwe kiri eri buli muntu azaalibwa mu Mwoyo.” (Yokaana 8.) Sitegeera buli kintu ku mpewo. Onsaba okukiggya mu magezi. Siyinza. Eyinza okukunta ng’eraga obukiikakkono wano, ng’ate mayilo ekikumi ewala ekunta ng’eraga obukiikaddyo. Nsobola okulinnya waggulu wa mita ntono, ne nsanga ng’ekunta mu ludda olwawukana ddala ku olwo olwa wansi wano. Onsaba okunnyonnyola empewo eno egenda etyo; naye singa, olw’obutasobola kuginnyonnyola, era olw’obutagitegeera, ne nnyimirira ne ŋŋamba nti, “Woowe, tewali kintu kiyitibwa mpewo.” Nsobola okulowooza omuwala omuto ng’agamba nti, “Nze mmanyi ekisingako ku ekyo omusajja oyo ky’amanyi; emirundi mingi mpulidde empewo, era ngiwulidde ng’ekunta ku maaso gange;” era ayinza okugamba nti, “Empewo teyafuuwa akatimba kange okuva mu mikono gyange olunaku olujja? Era saalaba ng’efuuwa enkuufiira y’omusajja mu luguudo? Sirabanga ng’efuuwa emiti mu kibira, n’emmere ey’akasooli egimira mu byalo?”

Kyandibadde kyekyo okuŋŋamba nti tewali kintu kiyitibwa mpewo, ng’okuŋŋamba nti tewali kintu ng’omuntu okuzaalibwa mu Mwoyo. Mpulidde Omwoyo gwa Katonda ng’akolera mu mutima gwange, mu butuufu era mu mazima nga bwe mpulidde empewo ng’efuuwa ku maaso gange. Siyinza kukiggya mu magezi. Waliwo ebintu bingi bye siyinza kuggya mu magezi, naye bye nzikiriza. Sisobodde kuggya mu magezi obutonde. Nsobola okulaba ensi, naye siyinza kugamba Katonda engeri gye yagikolamu okuva ku bbula. Naye buli musajja anaakkiriza nti waaliwo amaanyi agatonda.

Waliwo ebintu bingi bye siyinza kunnyonnyola era bye siyinza kuggya mu magezi, naye ebyo bye nzikiriza. Nawulira omusuubuzi atambula ng’agamba nti yali awulidde nti obuweereza n’eddiini ya Yesu Kristo bya kubikkulirwa so si bya kunoonyereza. “Katonda bwe yasiima okubikkula Omwana we mu nze,” bw’ayogera Pawulo (Bagalatiya i, 15, 16). Waaliwo ekibinja ky’abavubuka nga bawamu, nga bagenda mu nsi ey’ewala; era mu lugendo lwabwe ne bamalirira obutakkiriza kintu kyonna kye batasobola kuggya mu magezi. Omusajja omukadde n’abawulira; amangu ago n’agamba nti, “Mbawulidde nga mugamba nti temujja kukkiriza kintu kyonna kye mutasobola kuggya mu magezi.” “Yee,” ne bagamba, “bwe kiri bwe kityo.” “Kale,” n’agamba, “nga nzija wansi ku ggaali ya loole olwa leero, nnalaba ense, endiga, embizzi, n’ente nga byonna birya omuddo. Muyinza okuŋŋamba enkola ki eyafuula omuddo gwe gumu okufuuka obwoya, ebyoya, ebyoya eby’embizzi, ne bbugumu ery’endiga? Mukkiriza nti kya mazima?” “Woowe yee,” ne bagamba, “tetusobola butakikkiriza, wadde nga tetusobola kukitegeera.” “Kale,” omusajja omukadde n’agamba, “nange sisobola butakkiriza mu Yesu Kristo.” Nange sisobola butakkiriza mu kuzaalibwa obuggya kw’omuntu, bwe ndaba abasajja abaddizza, bwe ndaba abasajja abakyusiddwa. Abamu ku basajja ababi ennyo tebazaaliddwa buggya—tebaggibwa mu bunnya, n’ebigere byabwe ne biteekebwa ku Lwazi, n’oluyimba oluggya ne luteekebwa mu kamwa kaabwe? Ennimi zaabwe zaali zikolima era zivvoola; kaakano zeenyigidde mu kutendereza Katonda. Ebintu eby’edda biweddewo, era ebintu byonna bifuuse biggya. Tebaddizibwa bwokka, naye bazaaliddwa obuggya—basajja baggya mu Kristo Yesu.

Wansi eyo mu bukuubo obw’ekizikiza mu kimu ku bibuga byaffe ebinene mulimu omutamiivu omwavu. Ndowooza bw’oba oyagala okusembera okumpi n’omuliro gw’omuggulu, wandigenze mu maka g’omutamiivu omwavu. Genda mu nnyumba y’omutamiivu oyo omwavu era omunaku. Waliwo ekintu ekifaanana omuliro gw’omuggulu ku nsi okusinga? Laba obwetaavu n’ennaku ebifugira omwo. Naye wuliriza! Ekigere kiwulirwa ku luggi, n’abaana ne badduka ne beekweka. Omukyala omugumiikiriza alinda okusisinkana omusajja. Amuteganyizza. Emirundi mingi yeetisse obubonero bw’ebikonde bye okumala wiiki. Emirundi mingi omukono ogwo ogwa ddyo ogw’amaanyi guleeteddwa ku mutwe gwe ogutalina buwolereza. Kaakano alinda ng’asuubira okuwulira okukolima kwe n’okubonaabona olw’obukambwe bwe. Ayingira n’amugamba nti: “Nnabadde mu nkuŋŋaana; era mpulidde eyo nti bwe nnaayagala nsobola okukyuka. Nzikiriza nti Katonda asobola okundokola.” Ddamu okugenda mu nnyumba eyo mu wiiki ntono: kyokka enkyukakyuka ki! Bw’osemberera owulira omuntu ng’ayimba. Si luyimba lwa mutamiivu, naye ennyimba z’oluyimba oluto olulungi olwa “Rock of Ages.” Abaana tebakyatya musajja, naye bamwetoolodde ng’omuli amaviivi ge. Mukyala we ali kumpi naye, amaaso ge nga gaakamasamasa n’essanyu. Ekyo si kifaananyi ky’Okuzaalibwa Obuggya? Nsobola okukutwala mu maka mangi ag’engeri eyo, agafuuliddwa amasanyufu olw’amaanyi ag’okuzaala obuggya ag’eddiini ya Kristo. Abasajja kye beetaaga ge maanyi ag’okuwangula okukemebwa, amaanyi ag’okutambuza obulamu obutuufu.

Ekkubo lyokka ery’okuyingira mu bwakabaka bwa Katonda kwe “kuzaalibwa” okuyingira mu bwo. Amateeka g’ensi eno gaagamba nti Pulezidenti asaanira okuzaalibwa mu nsi eno. Bannaggwanga bwe bajja ku lubalama lwaffe tebalina bwesige kwemulugunya ku tteeka eryo, eribagaana obutafuuka Bapulezidenti. Kaakano, Katonda talina buyinza kuteeka tteeka nti bonna abafuuka basika b’obulamu obutaggwaawo bateekwa okuzaalibwa okuyingira mu bwakabaka bwe?

Omuntu atazaaliddwa buggya yandisinze okubeera mu muliro gw’omuggulu okusinga mu ggulu. Twala omusajja alina omutima ogujjudde obuvundu n’obwonoonyi, omuteeke mu ggulu wakati mu balongoofu, abatukuvu n’abanunule; era taagale kusigalayo. Mazima ddala, oba tunaasanyukira mu ggulu tuteekwa okutandika okukola eggulu wano ku nsi. Eggulu kifo ekyateekerwateekerwa abantu abateekerwateekerwa. Singa omuzannyi w’emikwano oba omuvvoozi bandiggiddwa mu nguudo za New York ne bateekebwa ku lubalaza olwa kirolo mu ggulu ne wansi w’ekisiikirize eky’omuti gw’obulamu, yandigambye nti, “Sseetaaga kusigala wano.” Singa abantu banditwaliddwa mu ggulu nga bwe bali mu buzaaliranwa, awatali mitima gyabwe kuzaalibwa buggya, wandibaddewo obujeemu obulala mu ggulu. Eggulu lijjudde ekibinja ky’abo abaazaalibwa emirundi ebiri.

Mu nnyiriri ey’ekkumi n’ennya n’ey’ekkumi n’ettaano ez’essuula eno tusoma nti “Ne nga Musa bwe yawanika omusota mu ddungu, bw’atyo Omwana w’Omuntu bw’ateekwa okuwanikibwa; buli amukkiriza aleme okuzikirira, naye abe n’obulamu obutaggwaawo.” “BULI OMU.” Kyetegereze ekyo! Ka mbabuulire mmwe abatalokoddwa Katonda ky’abakoledde. Akoze buli kintu kye yasobola okukola ku bulokozi bwammwe. Temwetaaga kulinda Katonda kukola kirala kyonna. Mu kifo ekimu abuuza ekibuuzo, kye yandisobodde okwongera okukola ki (Isaaya v. 4). Yatuma bannabbi be, ne babatta; olwo n’atuma Omwana we omwagalwa, ne bamutta. Kaakano atumye Omwoyo Omutukuvu okutukakasa eby’ekibi, n’okutulaga engeri gye tunaalokolebwamu.

Mu ssuula eno tubuulirwa engeri abasajja gye banaalokolebwamu, kwe kugamba, ku bw’oyo eyawanikibwa ku musaalaba. Nga Musa bwe yawanika omusota ogw’ekikomo mu ddungu, bw’atyo Omwana w’Omuntu bw’ateekwa okuwanikibwa, “buli amukkiriza aleme okuzikirira, naye abe n’obulamu obutaggwaawo.” Abasajja abamu beemulugunya ne bagamba nti kya butasaana nti babe n’obuvunaanyizibwa olw’ekibi ky’omusajja emyaka enkumi mukaaga emabega. Si dda nnyo nga omusajja yali ayogera nange ku butali bwenkanya buno, nga bw’akiyita. Omuntu bw’alowooza nti ajja kuddamu Katonda mu ngeri eyo, mbagamba nti tekijja kumugasa. Bw’oba ozikiridde, tekijja kuba lwa kibi kya Adamu.

Ka nkigeraageranye; era oboolyawo ojja kusobola okukitegeera obulungi. Ka tulowooze nti nfa akafuba, ke nnasikira okuva ku kitange oba maama wange. Sirwadde bulwadde buno lwa nsobi yange yennyini, olw’obutassaayo mwoyo ku bulamu bwange; nnabusikira, ka tulowooze bwe kityo. Munnange awuubaawuuba n’ajja: antunuulira, n’agamba nti: “Moody, olina akafuba.” Nziramu nti, “Nkimanyi bulungi; sseetaaga muntu yenna kunnyunnyamba ekyo.” “Naye,” agamba, “waliwo eddagala.” “Naye, ssebo, sikikkiriza. Ngezezzaako abasawo abasinga obukugu mu nsi eno ne mu Bulaaya; era baŋŋamba nti tewali ssuubi.” “Naye ommanyi, Moody; ommanyi okumala emyaka.” “Yee, ssebo.” “Olowooza nti nandikubuulidde bya bulimba?” “Nedda.” “Kale, emyaka kkumi egiyise nnali mmaze nnyo nga ggwe. Nnaweebwayo abasawo okufa; naye nnamira eddagala lino ne linnyonoola. Ndi mulamu bulungi ddala: ndaba.” Ŋŋamba nti “kino kintu kya njawulo nnyo.” “Yee, kiyinza okuba kya njawulo; naye kya mazima. Eddagala lino lyannyonoola: mira eddagala lino, era lijja kukuwonya. Wadde nga lyansaasaanyisa nnyo, ggwe tolisasulira kintu. Tolinyooma, nkwegayiridde.” “Kale,” ŋŋamba, “nandyagadde okukukkiriza; naye kino kikontana n’amagezi gange.”

Bw’awulira kino, munnange agenda n’akomawo n’omukwano gwe omulala, era oyo akakasa ekintu kye kimu. Nkyakugaana okukkiriza; kale agenda, n’akomya omukwano omulala, n’omulala, n’omulala, n’omulala; era bonna bakakasa ekintu kye kimu. Bagamba nti baali babi nga nze; nti baamira eddagala lye limu lye mpeereddwa; era nti lyabawonya. Munnange olwo ampa eddagala. Ndikanyuga ku ttaka; sikkiriza mu maanyi gaalyo ag’okulokola; nfa. Ensonga olwo eba nti nnagaana eddagala. Kale, bw’ozikirira, tekijja kuba lwa kubanga Adamu yagwa; naye lwa kubanga wagaana eddagala erya kuwereddwa okukulokola. Ojja kulonda ekizikiza okusinga ekitangaala. “Kale muliwona mutya, bwe muligaya obulokozi obungi bwe butyo?” Tewali ssuubi gy’oli bw’ogaya eddagala. Tekigasa kutunuulira kironda. Singa twali mu lusiisira lw’Abayisirayeeri ne tulumwa omu ku misota egy’omuliro, tekyanditugasizza kutunuulira kironda. Okutunuulira ekironda tekulokola muntu yenna. Ky’oteekwa okukola kwe kutunuulira Eddagala—kutunuulira eri oyo alina obuyinza okukulokola okuva mu kibi kyo.

Laba olusiisira lw’Abayisirayeeri; tunuulira embeera eyaanjuluzibwa mu maaso go! Bangi bafa kubanga bagaya eddagala erileeteddwa. Mu ddungu eryo ekkalu mulimu entaana ennyingi enkumpanye era entono; abaana bangi baalumwa emisota egy’omuliro. Bakitaabwe ne bannyaabwe batwala abaana baabwe. Wali eyo bagenda kuziika maama; maama omwagalwa anaatera okuteekebwa mu ttaka. Ab’omu maka bonna, nga bakaaba, bakuŋŋaanira okwetooloola omulambo omwagalwa. Owulira ebiwoobe eby’ennaku; olaba amaziga ag’obukyayi. Kitaabwe atwalibwa mu kifo kye eky’okuwummuliramu eky’enkomerero. Waliwo okukungubaga mu lusiisira lwonna. Amaziga gakulukuta ku lw’enkumi eziweddewo; enkumi endala nga zifa; era kawumpuli abuubuuka okuva ku ludda olumu olw’olusiisira okutuuka ku olulala.

Ndaba mu weema emu maama Muyisirayeeri ng’akutamye ku mulambo gw’omulenzi omwagalwa akaawejjera mu bwenkanya bw’obulamu, akakula okufuuka omusajja. Asiimuula entuuyo ez’okufa eziggya ku kyenyi kye. Ekiseera kitono, n’amaaso ge gakwatibwa era ne gaba nga galoloka, kubanga obulamu bugenda mangu. Emiyiyya gy’omutima gwa maama giyulikiddwa era gikulukuta omusaayi. Amangu ago awulira oluyoogaano mu lusiisira. Oluleekaana olunene lwaduuka. Kitegeeza ki? Agenda ku luggi lw’eweema. “Luyoogaano ki mu lusiisira?” abuuza abo abayitawo. Omuntu n’agamba nti: “Woowe, mukyala wange omulungi, tewulidde mawulire malungi agatuuse mu lusiisira?” “Nedda,” omukazi n’agamba, “Amawulire amalungi! Ga ki?” “Woowe, tegabuwulidde? Katonda awadde eddagala.” “Ki! olw’Abayisirayeeri abalumiddwa? Woowe, mbuulira eddagala kye kiri!” “Woowe, Katonda alagidde Musa okukola omusota ogw’ekikomo, n’okuguwanika ku muti wakati mu lusiisira; era ayogedde nti buli aguutunuulira anaaba mulamu. Oluleekaana lw’owulira lwe luleekaana lw’abantu bwe balaba omusota nga guwanikiddwa.” Maama addayo mu weema, n’agamba nti: “Mwana wange, nnina amawulire amalungi okukubuulira. Toteekwa kufa! Mwana wange, mwana wange, nzize n’amawulire amalungi; osobola okuba omulamu!” Amaze kufa mu ntegeera; munafu nnyo n’atasobola kutambula kutuuka ku luggi lw’eweema. Ateeka emikono gye egy’amaanyi wansi we n’amuyimusa. “Tunuulira eyo; tunuulira wali wansi w’akasozi!” Naye omulenzi talaba kintu; agamba nti—“Sirabako kintu; kiki, maama?” N’agamba nti: “Sigala ng’otunula, era ojja kukiraba.” Ekyenkomerero alengera omusota ogumasamasa; era laba, awonye! Era bwe kityo bwe kiri eri abakyufu abaggya bangi. Abasajja abamu bagamba nti, “Woowe, tetukkiriza mu kukyuka okw’amangu ago.” Kyatwala bbanga ki okuwonya omulenzi oyo? Kyatwala bbanga ki okuwonya Abayisirayeeri abo abaalumibwa omusota? Kwali kutunula kwokka; era ne baba balamu.

Omulenzi oyo Omwebbulaniya mukyufu muto. Nsobola okulowooza nga mmulaba kaakano ng’akoowoola bonna abaali naye okutendereza Katonda. Alaba omuvubuka omulala ng’alumiddwa nga ye bwe yali; n’adduka gy’ali n’amubuulira nti, “Toteekwa kufa.” “Woowe,” omuvubuka addamu, “siyinza kuba mulamu; tekisoboka. Tewali musawo mu Isirayeeri asobola okumponya.” Tamanyi nti taagwanidde kufa. “Woowe, tewulidde amawulire? Katonda awadde eddagala.” “Ddagala ki?” “Woowe, Katonda agambye Musa okuwanika omusota ogw’ekikomo, era agambye nti tewali n’omu ku abo abaguutunuulira anaafa.” Nsobola okulowooza omuvubuka. Ayinza okuba nga bw’oyita omuvubuka ow’amagezi. Agamba omukyufu omuto nti “Tolowooza nti nzija kukkiriza ekifaanana bwe kityo? Oba abasawo mu Isirayeeri tebasobola kumponya, olowooza otya nti omusota ogw’ekikomo ogw’edda ku muti gujja kumponya?” “Woowe, ssebo, nnali mubi nga ggwe!” “Toyogera bwe kityo!” “Yee, njogera.” “Ekyo kye kintu ekisinga okwewuunya kye nnali mpulidde,” omuvubuka agamba: “Nnandyagadde okinnyonnyole enkola yaakyo.” “Siyinza. Mmanyi kyokka nti nnatunuulira omusota ogwo, ne mponyezebwa: ekyo kye kyakikola. Nnatunula bwokka; ekyo kyokka. Maama yambuulira amawulire agaali gawulikika mu lusiisira lwonna; era nnakkiriza kyokka maama kye yagamba, era ndi mulamu ddala.” “Kale, sikkiriza nti wali olumiddwa bubi nga nze bwe ndumiddwa.” Omuvubuka ayimusa omukono gwe. “Tunuulira wali! Akabonero ako kalaga we nnalumibwa; era nkugamba nti nnali mubi okukusinga.” “Kale, singa ntegedde enkola yaakyo nanditunuulidde ne mponyezebwa.” “Leka amagezi go: tunula obeere mulamu.” “Naye, ssebo, onsaba okukola ekintu ekitali kya magezi. Singa Katonda yagamba nti, Twala ekikomo okisiige mu kironda, wandibaddewo ekintu mu kikomo ekyandiwonyezza okulumwa. Muvubuka, nnyonnyola enkola yaakyo.” Mirundi mingi ndabye abantu mu maaso gange abayogedde mu ngeri eyo. Naye omuvubuka akoowoola omulala, n’amuyingiza mu weema, n’agamba nti: “Mubuulire bwokka Mukama bwe yakulokola;” era ategeeza olugero lwe lumu; era akoowoola abalala, era bonna bagamba ekintu kye kimu.

Omuvubuka agamba nti kintu kya njawulo nnyo. “Singa Mukama yagamba Musa okugenda okunoola ebisagazi, oba emirandira, n’okubifumba, n’okumira eddagala eryo, wandibaddewo ekintu mu ekyo. Naye kikontana nnyo n’obuzaaliranwa okukola ekintu ekifaanana bwe kityo eky’okutunuulira omusota, ne siyinza kukikola.” Ekyenkomerero maama we, eyabadde afulumye mu lusiisira, ayingira, n’agamba nti, “Mwana wange, nkuleetedde amawulire amasinga obulungi mu nsi. Nnali mu lusiisira, ne ndaba abantu ebikumi abaali baseeredde nnyo, era kaakano bonna bawonye ddala.” Omuvubuka agamba nti: “Nnandyagadde okuwona; ndowooza olowooza olw’okufa lwa nnaku nnyo; njagala okuyingira mu nsi eyasuubizibwa, era kya ntiisa okufiira wano mu ddungu lino; naye ekituufu kwe kuti—sitegeera ddagala. Tekikwata magezi gange. Siyinza kukkiriza nti nsobola okuwona mu kaseera akatono.” Era omuvubuka afa olw’obutakkiriza bwe ye.

Katonda yawa Omuyisirayeeri ono eyalumibwa eddagala—“Tunula obeere mulamu!” Era waliwo obulamu obutaggwaawo eri buli mwonoonyi omwavu. Tunula, era osobola okulokolebwa, ggwe asoma, mu ssaawa eno yennyini. Katonda awadde eddagala; era liweereddwa bonna. Ekizibu kiri nti, abantu bangi batunuulira omuti. Totunuulira muti; ogwo ye kkanisa. Toteekwa kutunuulira kkanisa; kkanisa nnungi, naye kkanisa teyinza kukulokola. Tunula okusukka omuti. Tunuulira Oyo Eyakomererwa. Tunuulira Kaluvaali. Jjukira, ggwe omwonoonyi, nti Yesu yafiirira bonna. Toteekwa kutunuulira baweereza; bo baba bwe biko ebyalondebwa Katonda okuwanika Eddagala, okuwanika Kristo. Kale, mikwano gyange, ggya amaaso go ku basajja; ggya amaaso go ku kkanisa. Bigalinnyise eri Yesu; eyaggyawo ekibi ky’ensi, era wanaabaawo obulamu gy’oli okuva mu ssaawa eno.

Katonda yeebazibwe, tetwetaaga kusoma kutuyigiriza engeri ey’okutunula. Omuwala oyo omuto, omulenzi oyo omuto, ow’emyaka ena gyokka, atasobola kusoma, asobola okutunula. Kitaawe bw’aba ng’akomawo eka, maama agamba omwana we omuto nti, “Tunula! tunula! tunula!” era omwana omuto ayiga okutunula nga tannaba na kuweza mwaka gumu. Era eyo y’engeri ey’okulokolebwa. Kwe kutunuulira Omwana gw’Endiga ogwa Katonda “aggyawo ekibi ky’ensi;” era waliwo obulamu mu kaseera kano eri buli omu ayagala okutunula.

Abasajja abamu bagamba nti, “Nandyagadde okumanya engeri ey’okulokolebwa.” Kkiriza bwokka Katonda ku kigambo kye era weesige Omwana we leero ddala—mu ssaawa eno yennyini—mu kaseera kano kennyini. Ajja kukulokola, bw’onoomwesiga. Nsobola okulowooza omuntu ng’agamba nti, “Siwulira kulumwa nga bwe nnandyagadde. Mmanyi nti ndi mwonoonyi, ne byonna ebyo; naye siwulira kulumwa kumala.” Katonda ayagala okuwulira okulumwa okumeka?

Bwe nnali mu Belfast nnamanya omusawo eyalina munne, omusawo omukulu ow’okulongoosa eyo; era yaŋŋamba nti empisa y’omulongoosa eyo yali, nga tannakola kulongoosa kwonna, okugamba omulwadde nti, “Tunuulira ekironda bulungi, olwo osimbe amaaso go ku nze; era togaggyako okutuusa lwe mmaliriza.” Nnalowooza mu kiseera ekyo nti ekyo kyali kigeraageranyo kirungi. Mwonoonyi, tunuulira ekironda kyo bulungi; olwo osimbe amaaso go ku Kristo, era togaggyako. Kirungi okutunuulira Eddagala okusinga ekironda. Laba nga bw’oli omwonoonyi omunaku omwavu; olwo otunuulire Omwana gw’Endiga ogwa Katonda “aggyawo ekibi ky’ensi.” Yafiirira abatatya Katonda n’omwonoonyi. Gamba nti “Nzija kumutwala!” Era Katonda akuyambe okuyimusa eriiso lyo eri Omusajja ali ku Kaluvaali. Era nga Abayisirayeeri bwe baatunuulira omusota ne bawonyezebwa, bw’otyo naawe otunule obeere mulamu.

Oluvannyuma lw’olutalo lw’e Pittsburgh Landing nnali mu ddwaliro e Murfreesboro. Wakati mu kiro nnazuukusibwa ne nnyinyonyolwa nti omusajja mu kimu ku bisenge yali ayagala okundaba. Nnagenda gy’ali n’ampita “chaplain”—nnali si chaplain—n’agamba nti yayagala mmuyambe okufa. Ne ŋŋamba nti, “Nandikututte mu mikono gyange ne nkutwala mu bwakabaka bwa Katonda singa nsobodde; naye siyinza kukikola: siyinza kukuyamba kufa!” N’agamba nti, “Ani asobola?” Ne ŋŋamba nti, “Mukama Yesu Kristo asobola—yajjira ekigendererwa ekyo.” N’anyeenya omutwe gwe, n’agamba nti, “Tayinza kundokola; nnyonoonye obulamu bwange bwonna.” Ne ŋŋamba nti, “Naye yajja kulokola boonoonyi.” Nnalowooza ku maama we mu bukiikakkono, era nnali mukakafu nti yali ayagala nnyo omwana we afe mu mirembe; kyennava mmalirira okusigala naye. Nnasaba emirundi ebiri oba esatu, ne njogeraayo ebisuubizo byonna bye nnasobola; kubanga kyali kya lwatu nti mu ssaawa ntono yali ajja kugenda. Nnagamba nti nnayagala okumusomera olukokkanya Kristo lwe yalina n’omuntu eyali yeeraliikiridde emmeeme ye. Nnakyukira ku ssuula eyokusatu eya Yokaana. Amaaso ge gaali gansimbiddwako; era bwe nnatuuka ku nnyiriri ey’ekkumi n’ennya n’ey’ekkumi n’ettaano—ekyawandiikibwa ekiri mu maaso gaffe—yakwata ebigambo, “Ne nga Musa bwe yawanika omusota mu ddungu, bw’atyo Omwana w’Omuntu bw’ateekwa okuwanikibwa; buli amukkiriza aleme okuzikirira, naye abe n’obulamu obutaggwaawo.” Yaŋŋema n’agamba nti, “Ekyo kiriwo?” Ne ŋŋamba nti “Yee.” Yansaba nkisome nate; era ne nkisoma. Yeesigamya emikono gye ku kitanda ne yeekwatako engalo, n’agamba nti, “Ekyo kirungi; toosome nate?” Nnakisoma omulundi ogwokusatu; olwo ne nneeyongera n’essuula endala. Bwe nnamaliriza, amaaso ge gaali gaggaddwa, engalo ze nga zisibiddwa, era waaliwo akamwenyumwenyu ku maaso ge. Woowe, nga gaali gamasamasa! Nkyukakyuka ki eyali ejjidde ku go! Nnalaba emimwa gye nga ginyeenya, era bwe nnakutama gy’ali nnawulira mu kwogera okw’obuggwenyufu nti, “Ne nga Musa bwe yawanika omusota mu ddungu, bw’atyo Omwana w’Omuntu bw’ateekwa okuwanikibwa; buli amukkiriza aleme okuzikirira, naye abe n’obulamu obutaggwaawo.” Yazuula amaaso ge n’agamba nti, “Ekyo kimala; tosoma nate.” Yasigalawo essaawa ntono, ng’aloza omutwe gwe ku nnyiriri ezo ebbiri; olwo n’alinnya mu kimu ku bigaali bya Kristo, okutuula mu ntebe ye mu bwakabaka bwa Katonda.

Kristo yagamba Nikodemo nti: “Omuntu bw’atazaalibwa mulundi gwa kubiri, tayinza kulaba bwakabaka bwa Katonda.” Oyinza okulaba amawanga mangi; naye waliwo ensi emu—ensi ya Byula, John Bunyan gye yalaba mu kwolesebwa—gy’otoolaba, okuggyako ng’ozaaliddwa omulundi gwa kubiri—ozaaliddwa obuggya Kristo. Oyinza okutunula okwetooloola n’olaba emiti egy’ekitalo mingi; naye omuti gw’obulamu, toligulaba, okuggyako ng’amaaso go galongoosezebwa okukkiriza mu Mulokozi. Oyinza okulaba emigga emirungi egy’ensi—oyinza okuseeyeeya ku bifubaano byagyo; naye jjukira nti eriiso lyo teririwummulira ku mugga oguva mu Ntebe ya Katonda ne gukulukuta okuyita mu Bwakabaka obwa waggulu, okuggyako ng’ozaaliddwa omulundi gwa kubiri. Katonda akyogedde; so si muntu. Tolilaba bwakabaka bwa Katonda okuggyako ng’ozaaliddwa omulundi gwa kubiri. Oyinza okulaba bakabaka n’abaami b’ensi; naye Kabaka wa bakabaka ne Mukama wa bakama tolibalaba okuggyako ng’ozaaliddwa omulundi gwa kubiri. Bw’oba mu London oyinza okugenda ku Kigo n’olaba engule ya Bungereza, eyo ey’omuwendo gwa nkumi za ddoola, era ekuumibwa eyo abaserikale; naye jjukira nti eriiso lyo teririwummulira ku ngule y’obulamu okuggyako ng’ozaaliddwa omulundi gwa kubiri.

Oyinza okuwulira ennyimba za Sayuuni eziyimbibwa wano; naye oluyimba lumu—olwa Musa n’Omwana gw’Endiga—okutu okutakomolwa terulliwulira; obuwoomerevu bwalwo bujja kusanyusa kutu kwokka okwa abo abaazaalibwa omulundi gwa kubiri. Oyinza okutunuulira ennyumba ennungi ez’ensi, naye jjukira nti ennyumba Kristo ze yagenda okukuteekerateekera tolizirraba okuggyako ng’ozaaliddwa omulundi gwa kubiri. Katonda ye akyogera. Oyinza okulaba ebintu ebirungi omutwalo mu bino mu nsi eno; naye ekibuga Ibulayimu kye yalengera—era okuva mu kiseera ekyo n’afuuka omutambuze n’omusenze—tolikiraba okuggyako ng’ozaaliddwa omulundi gwa kubiri (Abaebbulaniya xi. 8, 10-16). Oyinza okuyitibwa emirundi mingi ku mbaga z’obugole wano; naye tolibeerawo ku kijjulo ky’obugole eky’Omwana gw’Endiga okuggyako ng’ozaaliddwa omulundi gwa kubiri. Katonda ye akyogera, mukwano gwange omwagalwa. Oyinza okuba ng’otunuulira ekyenyi kya maama wo omutukuvu ekiro kino, era n’owulira ng’akusabira; naye ekiseera kirituuka lw’otolimulaba nate okuggyako ng’ozaaliddwa omulundi gwa kubiri.

Asoma ayinza okuba omuvubuka oba omuwala omuto eyabadde ayimiridde okumpi n’ekitanda kya maama afa; era ayinza okuba nga yagamba nti, “Weegendereze onsisinkane mu ggulu,” era n’osuubiza. Ah! tolimulaba nate, okuggyako ng’ozaaliddwa omulundi gwa kubiri. Nzikiriza Yesu ow’e Nazaaleesi, okusinga abakaafiiri abo abagamba nti toteekwa kuzaalibwa mulundi gwa kubiri. Bazadde, bwe musuubira okulaba abaana bammwe abaakulaga, muteekwa okuzaalibwa mu Mwoyo. Oboolyawo oli kitaawe oba maama eyaakatwala omwagalwa mu ntaana; era nga awaka wo bwe wafuuka wakwafu! Toolddayo kulaba mwana wo, okuggyako ng’ozaaliddwa omulundi gwa kubiri. Bw’oyagala okuddamu okugatta n’omwagalwa wo, oteekwa okuzaalibwa omulundi gwa kubiri. Nnyinza okuba ng’ayogera ne kitaawe oba maama alina omwagalwa waggulu wali. Singa oyinza okuwulira eddoboozi ly’omwagalwa oyo, lyandigambye nti, “Jjira eno.” Olina mukwano gwo omutukuvu waggulu wali? Muvubuka oba muwala muto, tolina maama mu nsi ey’ekitangaala? Singa oyinza okumuwulira ng’ayogera, teyandigambye nti, “Jjira eno, mwana wange,”—“Jjira eno, muwala wange?” Bw’oyagala okumulaba nate oteekwa okuzaalibwa omulundi gwa kubiri.

Ffenna tulina Mukulu waffe eyo. Emyaka nga lukumi mu kyenda egiyise, yasomoka, era okuva ku lubalama olw’omu ggulu akukoowoola okujja mu ggulu. Ka tukyuse amabega gaffe eri ensi. Ka tuwe okutu okutawulira eri ensi. Ka tutunuulire Yesu ku Musaalaba tulokolebwe. Olwo lumu tulilaba Kabaka mu bulungi bwe, era tetulivaayo nate.

Olupapula 1 / 17 · 23 eddakiika zisigadde mu ssuula