Essuula 32 · eddakiika 6 ez’okusoma
Obukadde n'Okufa
Kaakano nga nnina emyaka nsanvu era ng'obulamu bwanguwa okutuuka ku nkomerero yaabwo, nsobola okugamba awatali kubuusabuusa nti okuzuula obuteefeeyo bwa Katonda kukyusizza engeri gye mpuliriramu ku bukadde n'okufa. Okumanya — mu bujjuvu era mu bukakafu — nti Katonda gy'ali, era nti Katonda amala, kufuula obukadde essanyu mu kiseera kino era n'okufa ekintu ekiwoomerera ekiri mu maaso.
Awatali Ye, obukadde — n'amaanyi gaabwo agakendeera n'endwadde ezijja emirundi mingi — bwandibadde bwa nnaku era bukooya bwokka. Naye nga Katonda, Katonda waffe omulungi, ateefeeyo, ali emabega wa byonna, obukadde bufuuka kifo kya kuwummulirako kya buteefu. Okutuuka ku myaka nsanvu kumpa olukusa okuvaako ku bizibu by'obulamu, okussa wansi omugugu ogw'okukuuma ensi ng'etambula, era nkkiriza n'essanyu okusumululwa okwo.
Nnakola omugabo gwange okwetikka obuvunaanyizibwa obw'omulembe gwange, era kaakano nga guli kumpi okuggwaawo, nsanyuka nti obuzito bw'ensi ya leero tebuli ku nze, wabula ku bibegabega ebito era eby'amaanyi — abo Katonda be yayita eri emirimu gyabwe egyabalondera. Nneesekera nzennyini n'essanyu ery'amazima ku kirowoozo ekyo, era ntendera n'endwadde ez'obukadde nga zijja. Buli emu ensumulula ku mulimu oba obuvunaanyizibwa obumu era n'empa ebbanga ery'emirembe okulaba abameggana abato mu kibangirizi ky'ensi. Siyinza kulowooza bulijjo nti bameggana mu ngeri esinga obulungi, nga nsalira omusango n'amaaso gange amakadde, naye nneewuunya entegeka eya Katonda ewa buli mulembe omulimu gwagwo, okukolebwa mu ngeri yaagwo. Ka kirabike nga kya magezi oba kya busirusiru gye tuli, omulembe oguggwaawo guteekwa okuwa omulembe oguvaayo ekifo, era guteekwa okwewala okwesawaasa.
Ffe abakadde tuyinza okuwa amagezi n'okugabana ebibala by'obumanyirivu bwaffe, naye tuteekwa okwekuuma nga tumazibbwa ddala amagezi gaffe bwe gagaanibwa. Singa twakola bwe tutyo — ne tukikola ddala — nkakasa nti abavubuka bandinoonyezza amagezi gaffe n'essanyu emirundi mingi ennyo. Naye batya kubanga batya nti okusaba amagezi kibawaliriza okugagoberera, era nti tunaawulira obulumi bwe bataagagoberera. Eddembe ery'amazima mu kunoonya obulagirizi lisobola kubaawo wamu n'eddembe ery'amazima ery'obutaligoberera.
Sikwogera ku baana, wabula ku bakulu ab'emirembe ebibiri egy'enjawulo. Era mu bujjuvu, abakadde bwe banywerera nti amagezi gaabwe gateekwa okugoberezebwa, beeteeka mu kifo eky'obunaku eky'okuziyiza enkulaakulana y'ensi. Kumpi mu buli kitongole leero, ebitongole by'obusuubuzi bakozesa abakozi abato n'abato kubanga abakadde batera okumatira mu makubo agaakubibwa ne bagaana okukubirizibwa okugavaamu. Kya kwewuunya, ku nsonga eno, nti olw'ekiragiro kya Katonda Abayisirayeri baawummula ku mulimu gw'olukale nga bali n'emyaka amakumi ataano — ka kibeere mu Weema ey'Okukuŋŋaanirangamu oba mu magye. "Okuva ku myaka amakumi ataano banaalekanga omulimu gwabwe… era tebaddangayo kuweereza." Bwe baaddayo emabega nga bali ku myaka amakumi ataano, kale ku myaka nsanvu mazima ndi wa ddembe okuvaako ku mulimu gw'ensi n'okusanyukira okuwulira okusanyufu okw'okusumululwa ku buvunaanyizibwa okwa bukadde.
Emirundi mingi tuwulira ku buvunaanyizibwa abavubuka bwe balina eri abakadde. Naye nzikiriza nti kikulu nnyo nnyini eri ffe okulowooza ku buvunaanyizibwa abakadde bwe balina eri abavubuka. Sitegeeza nti abavubuka tebalina kye batwetaagisa; naye ku myaka nsanvu, ndaba bulungi nti omugugu omunene guli ku ludda lwaffe. Twaleeta omulembe omuto mu nsi awatali kubeebuuza. Noolwekyo tuwalirizibwa okweyiwa ku lwabwe ku bulungi bwabwe — nga Katonda, eyatutonda, bwe yeeyiwa ku lwaffe okuyita mu kiweebwayo kya Kristo. Sisobola kulaba engeri Katonda gye yandikoze ekitono, era sisobola kulaba engeri naffe gye tusaanidde okukolamu ekitono.
Bwe tumala okuzuula obuteefeeyo bwa Katonda — nga buli muntu atuuka ku myaka nsanvu bwe yandikikoze — endowooza yaffe eri abalala erina okulaga, mu kigero kyaffe, obuteefeeyo bwe bumu. Mazima kino kye Yesu kye yategeeza bwe yatukubiriza okwagala abalabe baffe, okusabira omukisa abo abatukolimira, n'okukolera obulungi abo abatukyawa, tulyoke tube "baana ba Kitaffe ali mu ggulu," akola ebintu bino byennyini. Era Yesu akomekkereza nti, "Kale mubeere abatuukirivu, nga Kitammwe ali mu ggulu bw'ali omutuukirivu." Obutuukirivu bwaffe bwe butuukirivu bw'okwagala okuteefeeyo. Gye tukadde okusinga, gye tusaanidde okukitegeera mu buziba n'okukituukiriza.
Buli kintu kiba mirembe bwe kikulemberwa era ne kifugibwa okwagala okuteefeeyo. Kwe kuva omutima gwange omukadde guwummula mu kasirise. Nsobola okussa wansi ebyokulwanyisa byange n'obukakafu obw'essanyu. Olw'okuba nga Katonda ali mu ggulu lye, byonna ku nkomerero biteekwa okuba nga bituufu mu nsi ye, ka ebyerabikira bibe biraga kitya. Nsobola okulindirira mu mirembe okutegeera ekyo ekifaanana kaakano ng'ekyama, okutuusa ku lunaku olwo olwa kitiibwa olw'okubikkulirwa olusembera okumpi buli ssaawa.
Kimu ku bintu bye nnazuula ebisinga okuzzaamu amaanyi kiri nti Katonda asobola okuddukanya ensi ye yekka, ne nga sinaamuyambye. Buli lwe ntunuulira enjuba, oba omwezi, oba emmunyeenye — "omulimu gw'engalo ze" — nnwulira okumatira okungi okumanya nti bya buvunaanyizibwa bwe, si bwange. Olw'ekyo, nsobola okufa n'essanyu ne nsigaza ensi yonna mu bujjanjabi bwe, awatali kutya n'akatono nti ebintu bijja kusaasaana bwe naaba nvuddewo. Katonda ye mukuumi w'ennyumba ye ye. Nga bwe kyandibadde kya busirusiru nze okweraliikirira ku kukuuma ennyumba ya baliraanwa bange ab'oku Grosvenor Road, kya busirusiru nnyo n'okusingawo okweraliikirira ku kukuuma ennyumba ya Katonda. Kale n'omutima omuteefu ntunuulira mu maaso eri okufa. Ekirowoozo eky'okuva mu bulamu buno n'okuyingira mu bulamu obusinga obunene, obw'ekitiibwa obuli embeeta, ssanyu lyereere.
Kwawulira ng'okuyimirira ku mulyango gw'ensi empya ejjudde eby'ekitalo ebitamanyiddwa — era okumanya nti tewali kintu na muntu asobola kunziyiza kugendayo kujjuza omutima gwange essanyu ery'ekyama, eritakoma.
Emirundi mingi, enteekateeka ey'ensi esanyusa bw'eyonooneka, neegamba nzennyini n'obuwanguzi nti, "Kale, waliwo ekintu kimu kye siriweddwamu ssuubi ku kyo — okwo kwe kufa. Tewali n'omu, ne bw'aba mulabe, asobola okukinziyako." Buli lwe ndaba olumbe, nneesekera munda ku kutegeera okuppya nti ebiseera eby'omu maaso ebisanyufu bwe bityo bilinda buli omu ku ffe. Kumpi sikyaguma kuwandiika bbaluwa z'okukungubaga, kubanga kumpi bulijjo zifuuka bbaluwa z'okuyozaayoza olw'okudduka okw'omukisa okw'omwoyo omulala okuva mu nnyumba eno ey'ekkomera ery'ensi.
Mu bibiina mwe ndi, bannange tebaguma kunsaba kukulembera mukolo gwa kujjukira afudde, si kulwa nga nkemebwa okwebaza olw'okusumululwa kw'oyo eyavuddewo. Ne bwe wabaawo gwe njagala ennyo bw'afa, nsobola okusanyuka. Kirabika gye ndi nga si kirala wabula bwerufu okuleka okufiirwa kwange okukisa ekiganyulo kyabwe ekitapimika.
Njagala oluyimba lwa Walt Whitman olw'okufa olutageraageranyizika, era bulijjo njaayaanira okulusindika eri buli munnange afa: "Essanyu, munnange w'oku kyombo, essanyu… Obulamu bwaffe buggaddwawo, obulamu bwaffe butandika…" Obulamu buno obuyita, n'ensonga zaabwo zonna — edda ezaali nkulu ennyo — bufuuka obutaliimu bwe buteekebwa okuliraana n'obulamu obuli embeeta. Nsanyuse nti kumpi mmaze nabwo. Okunsika kwabwo kuweddewo. Nze, eyayaayaaniranga buli kifo ekipya na buli kye nnalabako ekipya, kaakano sikyabifaako. Nnwulira okumatira okungi era okusanyusa okw'okuba nga mmaze n'ensi eno. Buli kifo kindabikira ekyenkanankana; buli kye nnalabako kiwulira nga kya bwereere bwe kigeraageranyizibwa n'ekyo ekiri mu maaso.
Obulamu obwo bwe bulibeera, nsobola kubulowoozaako mu ngeri etategeerekeka bulungi. Nnwulira nga kawuka akeetegekera okuva mu kifukirizo kyako, nga kaayaanira obulamu obuli ebweru naye nga tekalina kye kaalabako okukabuulira obulamu obwo bwe bulibeera. Naye nkkiriza n'omutima gwange gwonna ebigambo by'Omutume: "Eriiso teririabanga, kutu tekuwuliranga, so tebiyingiranga mu mutima gw'omuntu, Katonda by'ateekeddeteekeddwa abo abamwagala." Kigenda mu maaso ki eky'ekitiibwa okusingawo omwoyo kye gwandyegombye?
Nzijukira essanyu lye nnali nawulira ku kirowoozo eky'okukebera eby'ekitalo ebitamanyiddwa ebya Yellowstone Park n'ensozi za Hoodoo eza Wyoming — essanyu eryeyongera ddala kubanga byali bitamanyiddwa era nga bifaanana ng'ebijjudde obusoboke. Naye essanyu eryo si kantu bwe ligeraageranyizibwa n'eryo lye mpulira kaakano, nga ntunuulira mu maaso eri ebintu Katonda by'ateekeddeteekeddwa ebitannayingira wadde mu kwerowoozaako kwange.
Ekintu ekimu kye mmanyi mu bukakafu kye kino: okusaba kwa Yesu kujja kutuukirizibwa — "Kitange, njagala abo be wampa babeere nange we ndi, balyoke balabe ekitiibwa kyange." Ekitiibwa ekyo si kitangaala ekiziba amaaso oba zaabu emasamasa, wabula kitiibwa kya kwagala okuteefeeyo, ye kitiibwa ekisinga obukulu ekiriwo. Mbadde nkirabako ebiseera ebimpimpi wano, era n'okulabako okwo kuwambye omutima gwange.
Naye eyo ndimulaba nga bw'ali, mu kitiibwa kyonna eky'obuteefeeyo obutakoma obutali mutima gwa muntu gwennaba gutegeera — era nlindirira akaseera ako n'essanyu.
ENKOMERERO