Essuula 16 · eddakiika 10 ez’okusoma

Okuzikira kw'Okukkiriza

Okwekeberakebera kuno okw'obulwadde okw'okwerowoozaako nze kennyini kwatwala ebbanga, nga bulijjo kuli kwa maanyi ag'enjawulo, okutuusa mu kiseera ky'obufumbo bwange nga nnina emyaka kkumi n'omwenda. Tewali kimu kye kyavaamu, era mu mbeera y'ebintu, tewali kye kyandivuddemu. Yali ddiini eyeekwatako yokka nga tekwatagana na kintu kyonna ekituufu ekiva eri Katonda. Era kaakano ndaba nti kyali kisa nti obufumbo bwange, n'obulamu obuggya n'ebintu ebisingako obugazi bye nnayingizibwamu, mu ngeri emu oba endala byakyusa ebirowoozo byange ne bidda mu makubo amalala, ne bireetera enneewulira n'okuwulira kwange okw'eddiini okugwa emabega okumala akaseera, olwo omutwe gwange ne guba gwa ddembe mu kiseera ekyaddirira okulaba obulamu obw'eddiini mu ngeri eyawukana ddala.

Naye, nzikiriza nti ebyantuukako mu myaka gino byabaamu omugaso mu ngeri emu, kwe kunjigiriza obutayamba bavubuka be namanya kuba na bulamu bwa munda obwekwatako bo bennyini. Okwekwatako wekka bulijjo kikemo eri abavubuka, era singa eddiini yaabwe eba eya ngeri eyongera ku kwekwatako kuno, mpulira nti kye kisobyo kinene. Singa nnali n'obuyinza, ensonga yonna ey'enneewulira n'okuwulira mu bulamu obw'eddiini yandiragajjaliddwa ddala.

Enneewulira eneebaawo, tewali kubuusabuusa, naye tezisaanidde kwesigamwako n'akatono, so tezisaanidde kutwalibwa ng'ekigezo oba ekipimo ky'eddiini y'omuntu. Zisaanidde okulekebwa ddala ebweru w'okubalirira. Oyinza okuwulira bulungi oba okuwulira bubi, naye enneewulira ennungi n'ennaku byombi tebikwata ku kintu ekituufu kyennyini. Kiyinza okukwata ku kusanyusibwa kwo mu kintu, naye tekirina kye kikola ku butuufu bw'ekintu. Katonda bw'akwagala, tekiraga kintu, okusinziira ku kituufu kyennyini, oba owulira nti akwagala oba tokiwulira; wadde nga, nga bwe ŋŋamba, kikwata nnyo ku kusanyuka kwo. Mazima ddala, bw'oba okkiririza ddala nti akwagala, tosobola butasanyuka olw'ekyo; naye bw'ofuula okukkiriza kwo okwesigama ku nneewulira zo ez'essanyu, oba okyusa entegeka ya Katonda mu ngeri esingira ddala obutaba na ssuubi.

Njagala nnyo olugero luli olwa Luther Setaani bwe yamugamba nti: “Luther, owulira nti oli mwana wa Katonda?” Luther n'addamu nti: “Nedda, sikiwulira n'akatono, naye mmanyi nti bwe kiri. Genda emabega wange, ggwe Setaani.”

Mu myaka gyonna gye nnamala nga nnwanirira enneewulira zange, sirina lwe nnasobola okuzifuula nga bwe nnali ndowooza nti zisaanidde okuba; era olw'ekyo ekitundu eky'eddiini eky'obulamu bwange kyali nnaku gye ndi. Naye bwe nnamala okuyiga nti ebituufu eby'eddiini byali bikulu nnyo okusinga enneewulira zange ku bituufu bino, ne nvaako okutunuulira enneewulira zange, ne nnoonya kwokka okuvumbula ebituufu, ne mba bulijjo musanyufu mu bulamu bwange obw'eddiini, ne mba, awatali kufuba kwonna, n'enneewulira zennyini ez'okwagala Katonda, n'okuwummula n'emirembe n'essanyu mu mmeeme yange bye nnali nnagezaako okwewaliriza obwereere. Tewali bigambo bisobola kunnyonnyola nga ensonga eno bwe ndaba nga nkulu, wadde nga, kasookedde ngizuula nzekka, bwe njagadde okugireetera buli muntu omulala okugiraba.

Emyaka mingi ng'ebyo byonna bimaze okunfuukira ebyeyoleka, omu ku baana bange yajja gye ndi nga kirabika ali mu kubuuzabuuza kunene n'agamba nti: “Maama, Katonda amala bbanga ki okukusonyiwa bw'oba okoze obubi?”

“Tamala na dakiika emu,” nze ne nziramu.

“Oh,” n'agamba, “ekyo sisobola kukikkiriza. Ndowooza nti osooka kuwulira ennaku olw'ebbanga eddene, olwo n'omusaba mu ngeri ennungi ennyo era ennyonjo, olwo oboolyawo n'asobola okukusonyiwa.”

“Naye,” nze ne ŋŋamba, “muwala wange, Baibuli egamba nti bwe twatula ebibi byaffe, ye wa bwesigwa era mutuukirivu okutusonyiwa amangu ago.”

“Kale,” n'agamba, “sandikikkirizza ne bwe Baibuli amakumi ataano zandikigambye, kubanga mmanyi nti oteekwa okuwulira ennaku okumala akabanga akalungi, olwo n'oteekwa okusaba Katonda mu ngeri ennungi ennyo, olwo n'oteekwa okulinda okutuusa lw'anaaba yeeteeseteese okukusonyiwa.”

Nnalaba nti ensonga yali nkulu ddala, kyennava, nga ntadde omwana mu kifuba kyange, nnaggulawo Baibuli ne mmusomesa waggulu olunyiriri lwe nnali njogeddeko, olwo ne mmunnyonnyola nti Katonda yatwagala nnyo nnyini nga n'atuma Omwana we okutufiirira, era nti, olw'okwagala kwe, yali bulijjo mwetegefu okutusonyiwa ekiseera kye tumusaba, nga bwe kiri nga bamaama bulijjo bwe baba beetegese okusonyiwa abaana baabwe amangu ddala ng'abaana baagala okusonyiyibwa.

Ku nkomerero omwana n'akkiriza, era ng'agatta emikono gye emitono awamu n'agamba mu ddoboozi ery'ekitiibwa ery'akatono nti: “Ayi Mukama Yesu omwagalwa, njagala onsonyiwe kaakano kennyini olw'obubi bwange bwonna, era nkakasa nti onookikola, kubanga onjagala.” Olwo n'abuuka okuva mu kifuba kyange n'adduka ng'aleekaana n'essanyu ery'ekiseera ky'obwana.

Omuwala wange omuto yali musanyufu kubanga yali azudde ekituufu ekisanyusa n'akikkiriza. Naye mu ngeri ye ey'olubereberye ey'okutunuulira ensonga yali ayogera bwogezi ekirowoozo eky'obuzaaliranwa eky'omutima gw'omuntu. Ffenna tuwulira, nga bwe yakola, nti tuteekwa okujja eri Katonda n'okubuusabuusa okunene n'okutya, ng'ojja eri Omuntu gwe tumanyiiko katono, era gwe tutya nnyo; era nti okuganja kwe kwesigamira ddala ku bulungi n'okusaana kw'enneewulira zaffe, n'entegeka ey'emikolo egy'okumusemberera.

Okujja “n'obuvumu eri entebe ey'obwakabaka ey'ekisa okufuna okusaasirwa n'okuweebwa obuyambi mu kiseera eky'obwetaavu” kisoboka kwokka eri emmeeme etuusiddwa mu kumanya okwa ddala okw'obulungi bwa Katonda.

Naye mu myaka gyonna gye njogerako, okuva mu myaka kkumi n'omukaaga okutuuka amakumi abiri mu mukaaga, kino sikimanyanga n'akatono. Katonda yali gye ndi Omuntu ali wala, atasemberekeka, gwe, wadde nga mmaze okunoonya n'obunyiikivu n'obulumi bungi, nnalemwa ddala okuzuula. Sirina n'akatego ka kimu ku kye kigambo “Katonda kwe kwagala” kye kyategeeza. Endowooza yange ku ye yali nti yali mukama w'emirimu omukalubo era omwerowoozako yekka, gwe, oboolyawo, singa omuntu asobola okufuna enneewulira n'empisa ebisanyusa, ayinza okukwatibwa okuteekako akaseera akatono ku byetaago by'abaana be, naye ye eyali okusingira ddala amaze okumira mu birowoozo eby'ekitiibwa kye ye, n'okussibwamu ekitiibwa n'okutya ekimusaanira, olwo kyali tekisoboka kumpi, okuggyako olw'omutindo gw'obutuukirivu ogusukka ogw'omuntu, okufuna okuganja kwe.

Yandabikira ng'omufuzi omwekulumbaza asingira ddala okwerowoozaako yekka eyali akutte ekiraga kyange mu mikono gye, naye eyanfaako kwokka okusinziira ku busobozi bwange okwongera ku kitiibwa kye n'ekitiibwa kye.

Ku butakwagala kwe kwennyini okulungi okw'okwagala, kwe nnali nnaavumbula oluvannyuma, mu myaka gino gyonna sirina n'akatego akatonotono. Ate era, ekkubo lyokka lye nnamanya omuntu we yandimanyidde nti Katonda ono atasemberekeka yakkakkana n'awuliriza wadde katono okukaaba kw'abaana be lyali kwe kuba n'enneewulira ya munda ey'ekyo. Olw'ekyo, buli lwe nnabanga n'eddiini yonna, amaanyi gonna ag'omwoyo gwange gaamalibwanga, nga bwe ŋŋambye, mu kufuba okufuna mu ngeri ey'ekyama enneewulira eno ey'omunda eyetaagisa.

Engeri y'okwekeberakebera gye nnali nnyize okuva mu kuyigirizibwa kwange okw'Ekikwakeri yali eteekeddwateekeddwa okuleeta okwekebera nze kennyini okutasalako okw'engeri esinga okuzibuwala, kubanga kwali kwekebera si kunene mu bikolwa by'omuntu ng'okuli mu nneewulira z'omuntu. Era, bwe tulowooza enneewulira zaffe bwe ziri ebintu ebyangu okusunguwazibwa, n'engeri gye zeesigamira ku mbeera y'obulamu bwaffe, oba embeera y'obudde, oba obuyinza bw'ebirowoozo by'abalala, tewali mulimu gusinga kutta, mu ndowooza yange, ogusobola okwenyigirwamu okusinga engeri eno ey'okwekebera. Tewali kipimo kitasoboka kwesigama okusinga ekyo ekiweebwa enneewulira z'omuntu ez'omunda ku mbeera y'omuntu ey'omwoyo.

Naye eddiini ey'emyaka gyange wakati wa kkumi n'omukaaga n'amakumi abiri mu mukaaga yali teri kintu wabula ddiini ey'okugezaako okuwulira; era, nga bwe nnali omuntu ow'obuzaaliranwa era ow'obulamu obulungi, enneewulira zange tezaali za kusuubirwa kuba za nneewulira nnyingi oba za kutya Katonda. Okufuba okulumya era okw'obwereere kwe mmaze okunnyonnyola okuzitwala ku mutindo omutuufu ogw'eddiini kintu kya kusaasira okulowoozaako.

Emmeeme yange yali eyaayaanira Katonda, naye nnali sisobola kumuzuula. N'okusanyusibwa okw'okusaba nnakugaanibwa, kubanga nnali, nga bwe ŋŋambye, nnyize endowooza nti tosobola kusaba nga kukkirizibwa okuggyako ng'owulira munda enneewulira ey'okuganja kwa Katonda, era nti okusaba kwonna okuweebwayo awatali nneewulira eno kwali kya kunyooma, era oboolyawo n'ekibi. Era, olwokubanga enneewulira eno ey'omunda ey'okuganja kwa Katonda ye yali ekintu kyennyini kye nnali nnoonya okufuna, ate nga sisobola kukisabira okutuusa lwe nnaasooka okukiba nakyo, nnafaanana ng'asuuliddwa ebweru nga sirina buyambi era nga nzeemulugunya mu kizikiza eky'ennaku.

Ekyo Baibuli kye yayogera ku kwagala kwa Katonda kyali kya mu kifo eky'okubiri ddala bwe kigeraageranyizibwa n'ekyo kye nnandiwuliddeko; mazima, nga bwe nsobola okujjukira, saafaayo ku Baibuli n'akatono. “Mpulira ntya?”

si “Katonda agamba ki?” kwe kwali okukaaba kwange okwa buli lunaku. Nnali ng'omumenyi w'amateeka mu maaso g'omulamuzi, ye, mu kifo ky'okweraliikirira engeri omulamuzi gy'amuwuliramu, yandimaze amaanyi ge gonna mu kugezaako okulaba engeri ye gy'awulira ku mulamuzi.

Embeera y'emmeeme esinga okusekererwa era esinga okusaasira omuntu talowooza. Ate era tewali n'omu gwe nnasemberera ku nsonga eno eyali amanyi obulungi; ne nneeyongera okwesamba mu ngeri ey'okuggwaamu essuubi, nga ntya okuleka okulwana kwange okw'omwoyo nneme okubonerezebwa emirembe n'emirembe, ate nga ntegeera nti tekwaleeta buyambi bwonna; era nga nkemebwa obutasalako okuvuma Katonda olw'okuziba amatu eri okukaaba kwange.

Nnali ng'omuntu afukamidde mu kisenge ekiddugavu ng'asaba n'okuggwaamu essuubi ekitangaala, nga tamanyi nti ebweru enjuba yali eyaka, era nti kyali kyetaagisa kwokka okuggulawo amadirisa n'ekitangaala kiyiike munda. Mu mbeera y'ebintu yennyini, ekitangaala, oba mu nsi eno erabika oba mu nsi ey'omwoyo, tekisobola kwevaamu kyokka. Nnali ntandise omulimu mu ngeri embi ddala. Nnali ngezaako okuwulira nga sinnamanya, era, mu kifo ky'okussa enneewulira zange ku kutegeera kwange, nnali nnoonya okussa okutegeera kwange ku nneewulira zange.

Kyali nga omuntu, ayagala okutambula okugenda mu kifo ekimu, ayingira mu kifo ky'eggaali y'omukka ekisooka ky'ayinza okusanga, era, awatali kubuuza buuzo bwonna, atuula ku ntebe mu ggaali y'omukka esooka gy'asanga, olwo n'aggalawo amaaso ge n'agezaako okuwulira oba ali mu ggaali entuufu oba nedda. Tewali muntu alina amagezi ayinza okukola ekintu eky'obusiru bwe kityo. Ate kino kyennyini kye nnali nkola mu bulamu bwange obw'eddiini. Tekyayingira mu mutwe gwange kugezaako kuzuula bituufu bya ddiini. Saamanya nti waaliwo ebituufu byonna eby'okuzuula. Enkolagana yange ne Katonda yandabikira ng'ensonga ey'enneewulira zange ku ye zokka, so nga si ku nneewulira ze ku nze n'akatono; era buli maanyi ga ddiini ge nnalina olwo gaali gakoloozeddwa okufuna enneewulira zino ezyetaagisa.

Mazima ddala, gwali mulimu ogutasoboka, era, ekiseera bwe kyagenda mu maaso, nga tewali nneewulira ntuufu ejja wadde nga nfuba, ne nneeyongera okuggwaamu amaanyi. Ku nkomerero, bwe nnali wakati w'amakumi abiri mu asatu n'amakumi abiri mu ana, ne neesanga nga nkulumbibwa okuyingira mu butakkiriza obw'olubatu. Nnawakana nti, singa waaliwo Katonda wonna mazima, wandibaddewo eky'okuddamu ku kulwana kwange okuwanvu era okunyiikivu ekyandimpeereddwa; era nti, olwokubanga teyakola kabonero konna, kale nno teyandibaddewo.

Ate era, nga nkula, nnali ntandise okuyiga ekintu ekirala ku mbeera embi ey'ebintu mu nsi olw'ekibi; n'obujulizi obweyoleka bwe nnabanga ndaba obw'obutonde obutatuukiridde mu bulamu bwange kennyini ne mu bulamu bw'abalala, awamu okulemererwa kwe kwali ekya bulijjo n'okuwangula kwe kwali okwa bbalirirwa, byandabikira ng'ebitakwatagana n'endowooza ey'Omutonzi ow'amagezi era ategeera, si kwogera ku mulungi, nga bwe nnagambibwa nti nteekwa okukkiririza mu ye. Era mpolampola obutonde bwatandika okundabikira ng'okulemererwa okunene ennyo nne mpulira ng'akulumbibwa okutuuka ku kusalawo nti oba kwali Katonda omubi eyatutonda, oba nga ffe tetwatondebwa Katonda n'akatono, wabula obuyinza obumu obubi era obw'ettima obwamuvuganya.

Mu kitabo kyange eky'ebyafaayo eby'ennaku zonna nga kya lunaku olwa 5, mu mwezi ogw'ekkumi n'ogumu, 1855, nnatandika ebyandiise n'ebigambo bino ebitiisa nti: “Okuzikira kw'Okukkiriza.” *“Omwaka guno oguyise gulabye enkyukakyuka nnene mu nze. Buli busobozi obw'obuzaaliranwa bwange bwazuukusibwa ddala. Nnawulira omutwe gwange nga gugaziwa era nnamanya okukula okw'amaanyi era okw'amangu okw'ebirowoozo. Mva mu mutendera ogumu ogw'obumanyirivu ne nzita mu mulala, ne ndeka emabega ekifo ekimu eky'okuyimirira nga kiddirira ekirala, era kaakano ndi — wa! Ayi Kristo, singa mazima nnali mmanyi we ndi!

Olukoba lw'okuwoza olutayinza kwewalika ku ddembe ery'okwesalirawo luteredde buli we nnyimirira, era simanyi we nnaawummulira, oba mazima nga waliwo okuwummula. Awatali kutegeera kwange kwonna ku bivaamu, ebirowoozo n'okuwoza byabadde bikuŋŋaana mpolampola okwetooloola okukkiriza kwange, ne bikwekubira, okutuusa ku nkomerero, n'okusagaasagana okw'ekiseera obutamanya, ne kugwa; era mbuze!

Kinzeeko bwe kiti. Ekisa mazima ddala kye kimu ku ngeri ezeetaagisa ez'Oyo Ayinzabyonna. Okwagala kwe, tugambibwa, kusukka okwagala kw'omuzadde ow'oku nsi okusingira ddala bwe tuyinza okulowooza. Naye tekikwatagana n'ekyo n'akatono okulowooza nti asobola okuba n'okumanya kwonna okw'olubereberye ku kigenderere ky'abantu b'atonda. Kubanga mazima, singa yamanya, ekisa kye tekyandimukkirizza kutonda muntu yenna okuggyako abo abateekeddwateekeddwa okusanyuka okutaggwaawo. Kale nno tayinza kuba amanyi byonna.

Ate era, singa yali w'obuyinza bwonna, nga bwe tugambibwa, yandikoze enkyukakyuka mu buntu bw'omuntu ezandifudde omulimu gw'obulokozi wakiri okuba ogwangu era ogubaawo emirundi mingi ennyo. Kale nno tayinza kuba nga w'okwagala kwonna era ate nga w'obuyinza bwonna. Awatali kimu ku bino ye taba Katonda. Oba yatandisa amaanyi agatonda g'atasobola kufuga wadde okukomya, era yakola omulimu gwe mu kusooka mu ngeri etatuukiridde era eya bumpumpu nga ebivaamu bibi nnyo ennyo; oba talina kye kikola ku butonde, era ffe twatondebwa Buyinza obulala era obubi.

Okusalawo okulala kumpalirizibwa. Obwenkanya bwe bumu ku ngeri ezeetaagisa ez'Katonda omulungi. Naye kyandibadde eky'obutali bwenkanya ddala ffe kaakano okuba nga tuwulira ebivaamu mu kugwa kwa Adamu, ka tugambe nga waaliwo ekintu ekyo. Kale nno tugobebwa okuva ku busoboka bw'Omutonzi ow'obwenkanya okufuula abantu abeetongodde okubonaabona emirembe n'emirembe olw'ebibi bya bannaabwe. Ate ku luuyi olulala ekisa tekyandikkirizza kutonda buntu bubi obw'obuzaaliranwa, ate obwenkanya tebwandyegasseeko kubibonereza.

Tewali kudduka! Ebibuuzo lukumi biyingira okuva ku njuyi zonna. Ndi omubuusabuusa!”*

Olupapula 1 / 8 · 10 eddakiika zisigadde mu ssuula