Engeri y’Okugumira Ennaku

Oyita mu biseera eby’ennaku ennyingi. Okwagala kwe wali weesiga kukwabulidde mbagirawo, ne kukalira ng’akagga mu ddungu ‑‑ okusooka nga mugga ogukendeera, oluvannyuma nga bidiba ebitali bya buziba, n’ekisembayo ekyeya. Bulijjo owuliriza ebigere ebitajja, olindirira ekigambo ekitayogerwa, oyaayaanira okuddibwamu okulwawo ennyo.

Oboolyawo ebyo bye wakuŋŋaanya mu bulamu bwo bwonna bibulidde mbagirawo. Mu kifo ky’okuyamba abalala, ggwe kati oteekwa okuyambibwa; oba oteekwa okuva mu kisu ekibuguma mwe wali okuumibwa okuva ku mbuyaga z’obulamu, n’ogenda wekka mu nsi etali ya mukwano; oba oyitiddwa mbagirawo okwetikka omugugu gw’obulamu bw’omuntu omulala, n’otewummula okutuusa lw’onoomala okubutambuza mu nnyanja ez’ekizikiza era enzibu n’obutuusa ku mwalo. Obulamu bwo, oba amaaso go, oba amaanyi g’obusimu bwo bigenda biggwaawo; weetisse mu ggwe ensala y’okufa; n’obulumi bw’okulowooza ku biseera eby’omu maaso kumpi tebugumiikirizika. Abalala bawulira okufiirwa okwabaddewo gye buvuddeko olw’okufa, ng’ekituli mu kibira omutemi w’emiti w’abadde atemye emiti gye buvuddeko.

Mu biseera ng’ebyo obulamu bulabika nga kumpi tebugumiikirizika. Buli lunaku lunaabanga luwanvu nga luno? Essaawa ezitambula empola ziriddamu okwanguwa? Obulamu buliddamu okwambala ekyambalo ekirala okusinga ebisigalira ebiyulifu eby’ekiseera eky’amakoola agagwa, oluvannyuma lw’ekitiibwa ky’ekiseera eky’ebimuli ekyayita? Katonda yeerabidde ekisa kye? Asunguwalidde ddala ne yeggyako n’okusaasira kwe? Okwagala kwe okutaggwaawo kukomedde ddala?

Ekkubo lino lyatambulirwamu enkumi n’enkumi. ‑‑ Bw’olowooza ku ntalo ezizikiriza ezaayita mu buli ggwanga ne zoonoona buli nsi; ku kulumba kwa ba Nimuloodi, ba Nebukadduneeza, ba Timuuli ne ba Napoleoni ab’omu byafaayo; ku kusuubula abaddu okw’obukambwe, okutaalekera ddala kukendeeza bantu ba Afirika; ne ku bunyazi bwonna, n’okunyigirizibwa, n’ebibi abanafu n’abatalina abataasa bye baakolebwako bannaabwe; ku nnaku ez’abakazi n’abaana ezitayogerekeka ‑‑ mazima ddala olaba nti abasinga obungi ku bantu bonna baayita mu nnaku ezikaawa ze zimu ezikutulatula omutima gwo.

Yesu Kristo yennyini yatambulira mu kkubo lino ezzibu, n’aleka ku mayinja gaalyo obubonero bw’omusaayi gwe; n’abatume, ne bannabbi, n’abaatula okukkiriza, n’abajulizi abattibwa, bayita mu kkubo lye limu. Kibudaabuda omutima okumanya nti abalala bayise mu kiwonvu ekyo kye kimu eky’ekizikiza, era nti ekibiina ekinene ennyo ekiyimiridde mu maaso g’Omwana gw’Endiga, nga kikutte enkindu ez’obuwanguzi, baayita mu kubonaabona okunene. Gye baali, ffe gye tuli; era olw’ekisa kya Katonda, gye bali, ffe gye tulibeera.

Toyogera ku kubonerezebwa. ‑‑ Oyinza okwogera ku kukangavvulwa oba ku kutereezebwa, kubanga Kitaffe atukola ng’abaana be; oba oyinza okwogera ku kukungula ebiva mu nsobi n’ebibi bye wasiga ng’ensigo mu nnyiriri z’ennimiro y’obulamu mu myaka egyayita; oba oyinza okwetikka ebiva mu bibi n’ensobi z’abalala; naye toyogera ku kubonerezebwa. Mazima ddala omusango gwonna n’ekibonerezo kyonna eky’ekibi byatikkibwa Yesu, era yabiggyawo emirembe gyonna. Ebiwundu byali bibye, era ye yeetikka ekibonerezo ffe tusobole okubeera n’emirembe. Singa Katonda atubonereza olw’ebibi byaffe, kyandirabise ng’okubonaabona kwa Kristo tekwatuukirira; era singa yatandika okutubonereza, obulamu bwandibadde bumpi nnyo okutugwamu byonna bye tusaanidde. Ate era, twandinnyonnyodde tutya ebyewuunyisa eby’obulamu, n’okubonaabona okunene okw’abatukuvu bw’okugeraageranya n’obulamu obw’amasanyu obw’abatatya Katonda? Mazima ddala, singa okubonaabona kwaffe kwali kibonerezo, emigabo gino gyandikyuse.

Ennaku kye kyoto eky’oyo alongoosa ebyuma. ‑‑ Eyinza okuva ku bulagajjavu oba ku bukambwe bw’omuntu omulala, ku mbeera omubonaabona z’atalinaako buyinza, oba okuba ekiva butereevu mu kiseera ekimu eky’ekizikiza eky’edda ennyo; naye kubanga Katonda akkirizza okujja, eteekwa okukkirizibwa nga ye yagiteekawo, n’etwalibwa ng’ekikoomi ekyaka omuliro ky’akozesa okunoonyereza, okugezesa, okukebera n’okutukuza emmeeme. Okubonaabona kutunoonyereza ng’omuliro bwe gukola ku byuma. Tulowooza nti tuli ba Katonda ddala, okutuusa lwe tuteekebwa mu muliro gw’obulumi ogulongoosa. Olwo ne tukizuula, nga Yobu bwe yakizuula, nga tulimu amasengere mangi, n’obugumiikiriza obw’amazima, okwewaayo n’okukkiriza nga bitono nnyo. Tewali kintu kirala kitwawula nnyo ku bintu by’ensi eno, ku bulamu bw’omubiri, ku bulimbo bw’okwagala okw’ensi. Mpozzi tewali kkubo ddala eddala amaanyi g’obulamu bw’okwerowoozaako mwe gayinza okuziyizibwa, obulamu bwa Yesu bulyoke bulabisibwe mu mibiri gyaffe.

Naye Katonda bulijjo akwata mu mikono gye yennyini okukangavvula okw’ennaku. ‑‑ Mukama waffe yagamba nti, "Kitange ye mulimi." Omukono gwe gwe gukutte akambe akasalira. Eriiso lye lye litunuulira kyoto. Okukwata kwe okw’obukkakkamu kuli ku musuwa ng’okulongoosa kukyagenda mu maaso. Talikkiriza wadde Setaani okutukolako nga bw’ayagala. Nga bwe kyali ku Yobu, bwe kityo bwe kiba bulijjo. Ebiseera bigerebwa n’obwegendereza. Obukambwe bw’okugezesebwa bupimibwa ddala okusinziira ku kisa n’amaanyi ebiterekeddwa munda mu ffe ebitamanyiddwa, naye ebirinoonyezebwa ne bikozesebwa wansi w’okunyigirizibwa okw’amaanyi okw’obulumi. Ye akuŋŋaanyiza empewo mu kibatu ky’engalo ze, n’amazzi mu kibatu ky’omukono gwe. Tayinza kwesuula mu kabi ka kufiirwa ekyo ekyamugula omusaayi gw’Omwana we. "Katonda mwesigwa, kubanga taabalekenga kutuukibwako kukemebwa kwe mutayinza kugumira."

Mu nnaku, Omubudaabuzi ali kumpi. ‑‑ "omubeezi ddala atabulawo mu kulaba ennaku." Atuula ku kyoto, ng’oyo alongoosa ffeeza, ng’alungamya ebbugumu, ng’alaba buli nkyukakyuka, ng’alindirira n’obugumiikiriza ekifuuyo kiseeyeeye kiveewo, n’obwenyi bwe bulabikire mu kyuma ekitangaala ekitaliimu bucaafu. Tewali mukwano gwo ow’oku nsi ayinza kulinnyirira nawe mu ssogolero, naye Omulokozi ali eyo, ebyambalo bye nga bisammukiddwako omusaayi gw’emizabbibu gy’ennaku yo. Guma okiddiremu emirundi mingi, newaakubadde nga tokiwulira, era newaakubadde Setaani akakaatika nti Katonda akulese: "ggwe oli nange." Yogera erinnya lye emirundi n’emirundi: "Yesu, YESU, ggwe oli nange." Bw’otyo ojja kutegeera nti ali awo.

Mikwano gyo bwe bajja okukubudaabuda, boogera ku biseera nti biwonya, ng’abalowooza nti eddagala erisinga obulungi ery’ennaku kwe kwerabira; oba mu kisa kyabwe eky’omutima omulungi bakuwa amagezi otambuletambule, weewummuze, weesanyuse, ne balaga nti tebasobola kutegeera kiro ekiddugavu ekibisse ku mmeeme yo. Kale n’obavaako ng’omutima gukuluma, nga weetegese okugamba nga Yobu bwe yagamba ku mikwano gye nti, "mwenna muli mikwano gyange egitagasa." Naye ekiseera kyonna Yesu ali kumpi okusinga bo, ng’ategeera bwe bakukooya, ng’amanyi buli kuluma kw’obulumi, ng’akwatibwako n’okusaasira, ng’asirise olw’okwagala okujjudde ennyo okwogera, ng’alindirira okukubudaabuda buli kaseera nga maama bw’abudaabuda omwana we omuto akooye era alumwa.

Weekenneenye nnyo amagezi g’okubudaabuda kuno okw’omu ggulu, olyoke osobole okukola ekyo Ebyawandiikibwa kye byogera: tulyoke tugumye abalala abayita mu kubonaabona okwa buli ngeri, olw’okugumya kwe tufuna nga Katonda atuzaamu amaanyi (2 Abakkolinso 1:4). Tewali kubuusabuusa nti ebigezo ebimu bikkirizibwa okututuukako, nga bwe kyali ku Mukama waffe, olw’ensonga eno yokka: tulyoke tusobole okusaasira n’okudduukirira abalala. Era tusaanidde okwetegereza n’obwegendereza bwonna buli kabonero k’obulumi, ne buli ddagala Omusawo Omukulu ly’awa, kubanga oboolyawo mu biseera eby’omu maaso tulikoowoolwa okuweereza abo abayita mu bintu ebifaanana bwe bityo. Bwe tutyo tuyiga mu ebyo bye tubonaabona, era bwe tumala okutuukirizibwa, tufuuka ensibuko y’obuyambi obw’omuwendo omungi era obutaggwaawo eri emmeeme eziri mu bulumi obungi.

Teweggalira na nnaku yo. ‑‑ Mukwano gwange omu, mu bulumi obw’olubereberye obw’okufiirwa, yampandiikira ng’agamba nti ateekwa okuleka emirimu gy’Ekikristaayo gye yali asanyukira; ne mmuddamu amangu ago, nga mmwegayirira aleme kukikola, kubanga tewali kiwummuza mutima oguluma ng’okuweereza. Okukemebwa kw’okubonaabona okunene kutusika okwawukana n’abalala, okwekutula ku bulamu bw’abantu, okutuula wekka, n’okusirika. Tokugondera. Menyamenya enjegere ez’omuzira ez’okwekuumira munda, oba nga zimaze okukuŋŋaana. Golokoka, olongoosanga enviiri zo n’onaaba ne mu maaso; genda okole emirimu gyo, n’ebigere ebyetegefu newaakubadde nga bikangavvuddwa.

Okwerowoozaako okwa buli ngeri, oba mu bikolwa byakwo oba mu kwekebera kwakwo, kintu ekirumya, era kiziyiza obuyambi n’okwagala kwa Katonda. Ennaku etera okufuuka okwerowoozaako. Emmeeme, ng’ejjudde ennaku zaayo yokka, era ng’egaanye okusirisibwa, mangu efuuka Ennyanja Enfu, ejjudde omunnyo, ebinyonyi bye bitabuukirako, era ku mabbali gaayo nga tekuli kimera kibisi kikula. Bwe tutyo ne tusubwa ekyo kyennyini Katonda kye yandyagadde okutuyigiriza. Olutalo lwe olutakoma luli ku bulamu bw’okwerowoozaako, era buli bulumi bw’atuleetera bugendereddwamu kukendeeza bunywevu bwabwo ku ffe. Naye tuyinza okulemesa ekigendererwa kye, ne tuggya obutwa mu birabo bye, ng’abantu bwe baggya opiyamu n’omwenge mu bimera ebitalina kabi.

Omukazi Omuhindu, ng’olugero olulungi olw’Ebuvanjuba bwe lutubuulira, yafiirwa omwana we omu yekka. Ng’ennaku emulalusizza, yeegayirira nnabbi omu amuddize omwana we omuto gw’ayagala. Nnabbi n’amutunuulira n’ekisa okumala ekiseera kiwanvu, n’agamba nti:

"Genda, muwala wange, ondeetere olubatu lw’omuceere okuva mu nnyumba Okufa mwe kutayingirangako, nange ndikola nga bw’oyagala."

Amangu ago omukazi n’atandika okunoonya. Yava mu nnyumba emu n’agenda mu ndala, era teyalina buzibu kufuna ekyo nnabbi kye yali ayogedde; naye bwe baamalanga okukimuwa, n’ababuuza nti:

"Mwenna muli wano okwetooloola ekyoto ‑‑ taata, maama, abaana ‑‑ tewali abulako?"

Abantu bulijjo baanyeenyanga emitwe, nga basinda era nga banakuwavu. Wonna wonna gye yatambula, bulijjo waabangawo entebe etaliiko muntu ku kyoto. Era mpolampola, nga bw’agenda mu maaso, ng’olugero bwe lugamba, amayengo g’ennaku ye ne gakkakkana olw’okulaba ennaku buli wamu; omutima gwe ne gulekera awo okujjula obulumi bwagwo bwokka obw’okwerowoozaako, ne gufuluma mu kwegomba okw’amaanyi okusaasira okubonaabona kw’abantu bonna; amaziga ag’obulumi ne gafuuka amaziga ag’okusaasira, okwezooboza kwe ne kusaanuuka ne kufuuka okukwatibwa ekisa; ne yeerabira yekka mu kufaayo ku bonna, n’afuna obununuzi mu kununula abalala.

Teweenenya olw’okuwulira ennaku ey’amaanyi. ‑‑ Amaziga ga butonde. Yesu n’akaaba amaziga. Omuyaga ogw’okubwatuka awatali nkuba gujjudde akabi; amatondo g’enkuba agatonnya gannyogoza empewo ne gawewula obudde obukutte ennyo. Emigga egyanjaala giraga nti omuzira gusaanuuka ku nsozi, era ekiseera ky’ebimuli kiri kumpi. "Abawala ba Yerusaalemi," Mukama waffe bwe yagamba, "mwekaabire era mukaabire n’abaana bammwe."

Okugumira ennaku n’amaaso amakalu n’omutima ogutawulira kiyinza okusaanira Omusitoyiki, naye si Omukristaayo. Tetwetaaga kunenya butonde bwaffe obw’okwagala nga bukaabira munno, essanyu lyabwo eribuze, okukwata kw’omukono ogwabula, n’eddoboozi ly’oyo eyasirika, kasita ekyo kyokka kibaawo: okusalawo kwaffe kuba kwewaddeyo. Kino kye kintu kimu ekikulu eri abo ababonaabona ‑‑ Okusalawo kwo kutuufu? Bwe kuba nga si kutuufu, Katonda yennyini tayinza kukubudaabuda. Bwe kuba nga kutuufu, olwo ekkubo lijja kukutwala, awatali kusubwa, okuva mu kiwonvu eky’ekisiikirize eky’olumbe okutuuka ku mmeeza ey’embaga n’ekikompe ekiyiwa.

Bangi bagamba nti: "Siyinza kuwulira nga nneewaddeyo. Kibi ekimala okuba n’ennaku yange gye nneetisse, naye nnina n’obuzibu buno obwongerwako, nti siyinza kuwulira nga nneewaddeyo."

Bulijjo nziramu nti: "Oboolyawo toyinza n’akatono kuwulira kwewaayo, naye osobola okukusalawo."

Mukama Yesu, mu nnimiro ya Gesusemane, yatulaga engeri y’okubonaabona. Yalonda ebyo Kitaffe by’ayagala. Newaakubadde Yuda, ng’akubirizibwa Setaani, ye yali ekikozesebwa okutabula ekikompe n’okukiteeka ku mimwa gy’Omulokozi, Yesu yatunula ewala okusukka Yuda n’alaba Kitaffe, eyamuleka okukola ekkubo lye ery’obukambwe, n’agamba nti: "Ekikompe Kitange ky’ampadde, siikinywe?" Era n’agamba emirundi mingi nti, "Oba tekisoboka ekikompe kino kuvaawo wabula Nze okukinywa, kale ky’oyagala kye kiba kikolebwa." Yalekayo ekkubo lye n’ebyo bye yali ayagala, ng’agamba nti, "Kitange, ndonze by’oyagala. By’oyagala bikolebwe, so si byange."

Bonna ababonaabona abasoma ebigambo bino bagende mu kyama, bagume boogere ebigambo bye bimu: "By’oyagala, so si byange. By’oyagala bikolebwe mu nsi y’obulamu bwange, nga bwe bikolebwa mu ggulu ly’ekigendererwa kyo. Ndonze by’oyagala." Kyogere ng’olowooza era ng’omaliridde, si lwa kuba nti osobola okukiwulira, naye lwa kuba nti okisazeewo; si lwa kuba nti ekkubo ly’omusaalaba linyuma, naye lwa kuba nti liteekwa okuba ettuufu. Kyogere emirundi mingi, buli lwe wanaabangawo ejjengo ly’obulumi ne likuyitamu, buli kiwundu lwe kinaatandikanga okuddamu okuvaamu omusaayi. "Naye si nga Nze bwe njagala, wabula ky’oyagala kye kiba kikolebwa." Guma ogambe Katonda nti Weewaawo. "Weewaawo Kitange, bw’otyo bwe wasiima."

Bw’otyo ojja kutuuka okuwulira nti byonna bituufu era birungi. Obukkakkamu obungi bujja kukka ku mutima gwo, emirembe egisukkiridde okutegeera, okuwummula okutakontana na kubonaabona, naye okutambulira wakati mu kwo, ng’abavubuka abasatu mu kikoomi ekyaka omuliro, amanda agaaka ge balina okuba nga gaabafaananira ng’omuddo oguliko omusulo mu kifo eky’omu kibira.

"Omusawo yatugamba nti omwana wange omuto yali afa. Nawulira nga nfuuse ejjinja. Naye mu kaseera katono nawulira nga ndekedde ddala okumwekwata. Yali takyalabika nga wange, wabula nga wa Katonda."

Kakasa nti oyiga eby’okuyiga Katonda by’akuwa. ‑‑ Buli nnaku erina mu mutima gwayo ensigo y’amazima amatukuvu, gy’oba ogifunye n’ogisiga mu ttaka ly’omutima gwo, ejja kubala amakungula g’ebibala, ng’ensigo z’eŋŋaano ezaggibwa mu masanduuku g’emirambo egyakalizibwa bwe zibala mu ttaka ly’e Bungereza. Katonda alina ekigendererwa mu buli kukuba kw’ekyuma kye ekibajja, mu buli kusala kw’akambe ke. Amanyi ekkubo ly’atambuliramu. Naye ekigendererwa kye tekitera kweyoleka bulungi gye tuli.

Mu kubonaabona ne mu nnaku Katonda akwata ku ddoboozi ery’ennaku mu luyimba, akuza empisa ez’okugumiikiriza, era atubikkulira obugagga obwakwekebwa mu kizikiza, ebibinja by’emmunyeenye z’ebisuubizo, musoke ow’essuubi, n’ekitangaala ekya ffeeza eky’endagaano. Empisa kye ki awatali kusaasira, kwewaayo, bugumiikiriza, kwesiga, n’essuubi erinywerera ku bitalabika ng’ennanga? Naye ebirungi bino bisoboka mu nnaku yokka. Ennaku lusuku, emiti gyalwo nga gyetisse ebibala eby’emirembe eby’obutuukirivu; tolulekamu nga tobitutte. Ennaku kirombe, ebisenge byakyo nga byakaayakana amayinja ag’omuwendo; okakase nti toddayo mu musana nga tolinaako ku go. Ennaku ssomero. Osindikibwa okutuula ku ntebe zaalyo enkakanyavu, n’oyiga okuva mu mpapula zaalyo ez’ennukuta enzirugavu eby’okuyiga ebirikufuula ow’amagezi emirembe gyonna; tozannyira mu mukisa gwo ogw’okumaliriza eyo. Nnyaabo Havergal yateranga okwogera ku "by’okuyiga ebiddizibwamu ! "

Lowooza ku biribaawo oluvannyuma. ‑‑ Katonda tajja kubeeranga bulijjo ng’aleeta nnaku. Atambula n’ekyuma kye ekirima mu nnimiro ennene ez’ettaka eddugavu, ng’asima ettaka eryetegefu alyoke asobole okusiga ensigo ez’omuwendo. Kkiriza nti mu nnaku ez’ennaku asiga omusana eri abatuukirivu, n’essanyu eri abalina omutima ogw’amazima. Tunuulira amakungula. Lindirira essanyu eriteekeddwa mu maaso go, eririjjuza omutima gwo n’ennyimba ez’essanyu, obugumiikiriza bwe bunaamala okutuukiriza omulimu gwabwo.

Olimala n’otegeera amagezi ga Katonda mu kukulondera. Olunaku lumu oliraba nti ekyo kye wali oyagala kyali kya kubiri mu bulungi. Olyewuunya bw’olijjukira nti olumu wali kumpi okumenyeka omutima n’okuyiwa envinnyo y’obulamu bwo olw’ekyo ekitandikumatizza singa wakifuna, ng’omwana bw’agoberera ekiwojjolo oba ekyovu kya ssabbuuni. Oliddamu okusisinkana omwagalwa wo. Oliddamu okufuna okwagala kwo. Olifuna empisa ez’obuziba, okusaasira okugazi, obugumiikiriza obungi, n’obusobozi okutegeera n’okuyamba abalala, ebyo bw’olibiteeka ku bigere bya Kristo abikozese, birikusanyusa nti wabonyaabonyezebwa. Oliraba enteekateeka ya Katonda n’ekigendererwa kye; olikungula amakungula ge; oliraba obwenyi bwe, n’omatira. Buli kiwundu kiriba ne luulu yaakyo; buli mulambo gulibaamu enjuki n’omubisi; buli mulabe, nga Midiyaani bwe yali eri Gidyoni, aliwaayo omunyago gwe omulungi.

Ekkubo ly’omusaalaba, bwe ligumiikirizibwa mu ngeri entuufu, lye kkubo lyokka erituusa mu kitangaala ekitaggwaawo. Ekkubo eriyita mu nnimiro ya Gesusemane, ne lirinnya ku lusozi Kalvaliyo, lye lyokka erituusa mu kwolesebwa kw’enkya ya Paasika n’ekitiibwa ky’olusozi olw’Okulinnya mu Ggulu. Bwe tutakkiriza kunywa ku kikompe kye, oba okubatizibwa n’okubatizibwa kwe, oba okutuukiriza ekyo ekisigaddeyo ku kubonaabona kwe, tetuyinza kusuubira kugabana ku ssanyu ly’embaga ye ey’obugole n’essanyu eringi ery’obuwanguzi bwe. Naye bwe tutuukiriza ebyo, tetulisubwa wadde eddoboozi limu mu luyimba olutaggwaawo, wadde ekitundu kimu ku kusanyuka okuyinza okufunibwa abantu.

Jjukira nti, mu ngeri emu, okubonaabona okugumiikirizibwa obulungi kugaggawaza era kuyamba abantu bonna. ‑‑ Okufa kwa Hallam kwe kwazaala oluyimba lwa Tennyson "In Memoriam." Ekire ky’eddalu ekyabikka ku Cowper kyatuwa oluyimba, "Katonda akola mu ngeri ez’ekyama." Ensobi za Milton zaamuyigiriza okuyimba ku "Kitangaala ekitukuvu, ezzadde ly’omubereberye ow’eggulu." Rist yateranga okugamba nti, "Omusaalaba gunfulumizzaamu ennyimba nnyingi." Era kirabika nti tewali n’omu abonaabona mu ngeri entuufu wonna wonna nga tagattako kintu kyonna ku kuwewula ennaku y’abantu, ku buwanguzi bw’obulungi ku bubi, obw’okwagala ku bukyayi, n’obw’ekitangaala ku kizikiza.

Bw’oba okkiriza kino, tewandisobodde okugumira okubonaabona? Ennaku esinga mu kubonaabona kwonna si kwe kuba wekka, era oboolyawo n’okulabika nga tekulina kigendererwa? Kale guma okkirize nti tewali n’omu afa ku lulwe. Gwa mu ttaka, n’obuvumu era n’essanyu, ofe. Bw’onookigaana, onoobeeranga wekka; naye bw’onookkiriza, olibala ebibala ebiriwoomya embeera n’okunyweza obulamu bw’abalala abatalimanya linnya lyo n’akatono, oba abatalikoma kukwebaza olw’obuyambi bwo.