Essuula 17 · eddakiika 30 ez’okusoma · eddakiika 38 ez’okuwuliriza
Ennyingo 2
Bwe tumala okukozesa engeri ezo okubaleeta bajje beewe okuyigirizibwa kwammwe, kaakano tulina okulowooza ku ngeri gye muyinza okubakwatamu obulungi ennyo mu mulimu guno. Era nziramu okugamba nti ndaba nga kyangu nnyo okuwandiika n’okubuulira okubuulira okulungi, okusinga okukwata obulungi omuntu atamanyi, ng’omuyigiriza emisingi egisinga obukulu egy’eddiini. Newaakubadde ng’abamu omulimu guno baguyisaamu amaaso, sibuusabuusa nti gujja kugezesa ebirabo n’omwoyo gw’abaweereza, era gujja kubalaga enjawulo wakati w’omuntu omu n’omulala mu bujjuvu okusinga okubuulira bwe kuyinza okukola. Era wano, nga bwe kituukirawo ku kigendererwa kyange, nja kuwandiikawo ebigambo by’omusajja omuyivu ennyo, ow’enzikiriza entuufu, era atya Katonda, Ssaabalabirizi Ussher, mu kubuulira kwe yabuulira mu maaso ga Kabaka James e Wanstead ku Abaefeso 4:13: ‘Okufaayo kw’Obwakabaka bwammwe tekuyinza kutenderezebwa ekimala, olw’okulagira nti ensonga enkulu eza katekisimu zisaanidde, mu buweereza obwa bulijjo, okwanjulirwanga abantu n’obunyiikivu n’okunnyonnyolwa mu nsi yonna; era nnandyagadde kino kituukirizibwe buli wantu nga bwe kyetaagisa, nga bwe mwakigenderera mu kutya Katonda. ‘Abayivu abakulu oboolyawo bayinza okulowooza nti tekisaanira kitiibwa kyabwe okukka wansi bwe batyo, n’okumala ebiseera byabwe ebingi bwe bityo nga bayigiriza ebisookerwako bino n’emisingi egisooka egy’okuyigiriza kwa Kristo; naye bandirowoozezza nti okuzimba omusingi n’obukugu, nga bwe kiri ekintu ekisinga obukulu mu kuzimba kwonna, bwe kityo bwe kiri n’omulimu ogusinga obulungi ogw’omuzimbi asinga amagezi. “Okusinziira ku kisa kya Katonda ekya mpeebwa, ng’omuzimbi ow’amagezi, nazimba omusingi,” bw’ayogera omutume omukulu. Era abasinga obuyivu mu ffe ffenna bakigezeeko buli lwe twagala, tujja kusanga nti okuzimba omusingi guno obulungi (kwe kugamba, okwekakasa okutuukana n’okutegeera kw’abawuliriza aba bulijjo, n’okuleetera omuntu atamanyi okutegeera ebyama bino mu kigera ekirungi) kujja kugezesa obukugu bwaffe, era kujja kututawaanya nnyo okusinga singa twali tukubaganya birowoozo ku nsonga erimu enkaayana, oba nga tukwata ensonga ey’amagezi enzibu mu masomero. Naye Kristo yawa abatume be, ne bannabbi, n’ababuulizi b’enjiri, era n’abasumba n’abayigiriza aba bulijjo, okututuusa ffenna, abayivu n’abatali bayivu, ku bumu bw’okukkiriza kuno n’okumanya kuno; era okulagajjalira kino kwe kufuula obwereere omulimu gwonna ogw’obuweereza. Kubanga ka tubuulire abantu emirundi emingi nga bwe twagala, omulimu gwaffe guba gwa bwereere, ng’omusingi tegunnazimbibwa, era ng’emisingi egisooka tegiyigirizibwanga, ate nga gye girina okuzimbibwako okuyigiriza okulala kwonna.’
Ebiragiro bye ndaba nga kyetaagisa okuwa olw’okukola omulimu guno obulungi bye bino:
1. Abantu bammwe bwe bajjanga gye muli, amaka gamu oba okusingawo, mutandike n’ennyanjula ennyimpi, okugonza emitima gyabwe n’okuggyawo okunyiiga kwonna, obutayagala, oba okuggwaamu amaanyi, n’okubateekateeka okukkiriza okuyigiriza kwammwe. Muyinza okugamba nti: ‘Mikwano gyange, oboolyawo kiyinza okulabika eri abamu ku mmwe ng’ekintu ekitali kya bulijjo era ekitawaanya kye mbasaba okukola; naye nsuubira nti temujja kulowooza nti tekyetaagisa: kubanga singa nnali ndowooza bwe ntyo, nnandibawonyezza mmwe nange omulimu guno. Naye omutima gwange gwaŋŋamba, weewaawo, Katonda yaŋŋamba mu Kigambo kye, mu ngeri ey’amaanyi ennyo, kye kitegeeza okukwasibwa okulabirira emyoyo, n’engeri omusaayi gw’abo abazikirira gye gulivunaanibwa omuweereza abalagajjalira, nga sigumiikiriza kuba na musango ogwo nga bwe mbadde nagwo okutuusa kaakano. Woowe! Omulimu gwaffe gwonna mu nsi muno kwe kutuuka obulungi mu ggulu; era Katonda yatulonda okuba abakulembeze b’abantu be, okubayamba okutuuka eyo nga tebalina kabi. Kino bwe kikolebwa obulungi, byonna biba bikoleddwa; naye kino bwe kitakolebwa, tuba tufiiriddwa emirembe gyonna. Mukama amanyi ebbanga lye tuyinza okumala ffembi bwe liyinza okuba ettono; noolwekyo kitukwatako okukola kye tusobola olw’obulokozi bwaffe n’obwammwe nga sinnabaleka, oba nga temunnaleka nsi. Emirimu emirala gyonna egy’omu nsi giri ng’eby’okuzannyisa n’ebirooto bw’ogigeraageranya ku guno. Okutegana kw’emirimu gyammwe kuli kwa kuwanirira kayumba k’ebbumba bwokka, ng’emyoyo gyammwe gyanguwa okugenda mu kufa ne mu musango, ebiyinza n’okuba nga biri kumpi kaakano. Noolwekyo nsuubira nti mujja kusanyuka okufuna obuyambi mu mulimu ogwetaagisa bwe gutyo, era temujja kukiraba nga kingi nti mbatawaanya bwe ntyo, ng’ebintu by’ensi ebitaliimu tebiyinza kufunibwa awatali kutawaana kunene nnyo okusinga kuno.’ Kino, oba ekintu ekiringa kino, kiyinza okubaleetera okwagala ennyo okubawuliriza, n’okukkiriza okuyigirizibwa, n’okubannyonnyola bye bamanyi n’engeri gye beeyisaamu.
2. Bwe mumalanga okwogera nabo bonna bwe mutyo, mubatwale omu ku omu, mwogere na buli omu nga bwe muyinza mu kyama, abalala nga tebawulira; kubanga abamu tebayinza kwogera mu ddembe mu maaso g’abalala, n’abamu tebajja kugumiikiriza kubuuzibwa mu maaso g’abalala, kubanga balowooza nti kinaabaswaza abalala okuwulira bye baddamu; n’abantu abamu abayinza okuddamu obulungi okubasinga, bajja kuba beetegefu, nga bamaze okugenda, okwogera ku bye baawulidde, n’okuswaza abo abatayogera bulungi nga bo; era bwe kityo abantu bajja kuggwaamu amaanyi, n’abo abatayagala nnyo mulimu guno bajja kufuna ensonga ez’obulimba okugwewala n’okuguleka, era nga bagamba nti, ‘Tebajja kujja kufuulibwa ekisekererwa n’ekyokusaagirwako.’ Noolwekyo musaanidde okwegendereza ennyo okuziyiza ebizibu bino byonna. Naye ensonga enkulu eri nti, nga bwe nkizudde mu bumanyirivu, abantu bakkiriza bulungi okwogerwako mu lwatu era ku lwabwe ku kibi kyabwe, n’ennaku yaabwe, n’obuvunaanyizibwa bwabwe, nga muli nabo bokka, okusinga bwe bandikkirizza mu maaso g’abalala; era bwe mutafuna kakisa kunyweza mazima mu mitima gyabwe, n’okwogera n’emitima gyabwe mu ddembe, mujja kufuula byonna obwereere. Noolwekyo bwe muba n’ekifo ekisaanira, abalala basigale mu kisenge kimu, nga mmwe mwogera na buli muntu yekka mu kisenge ekirala; wabula, okwewala okwesittaza, tusaanidde okwogera n’abakazi nga waliwo abalala abamu; era bwe tufiirwa ekirungi ekimu olw’ekyo, tewali kya kukola. Kisinga okukola bwe tutyo, okusinga okuwa ab’ettima ensonga ey’okutuvuma ne tuzikiriza omulimu gwonna. Naye tuyinza okukikola mu ngeri nti, newaakubadde ng’abalala abamu bali mu kisenge, ebintu ebitabasaanira kuwulira biyinza okwogerwa mu ddoboozi ettono baleme okubiwulira; era noolwekyo bayinza okuteekebwa ku ludda olusinga okubeera ewala mu kisenge; oba, waakiri, waleme kubaawo muntu mulala okuggyako ab’omu maka ago gennyini, abamanyiganye ennyo, era abatayinza nnyo kuvumagana. Era olwo, mu kukebera kwammwe okusinga okuzuukusa ne mu kunenya kwammwe, musinge kukwata nnyo abatamanyi, abeesulirayo gwa nnaggamba, n’abakozi b’ebibi, mulyoke mufune omusingi omulambulukufu ogw’okwogera nabo ku lwabwe, era okuwulira ekyo kuyinza okuzuukusa abo abali okumpi, be mutalabika ng’abakitunuuliza butereevu. Ebintu bino ebitono bisaanira okufiibwako, kubanga biyamba omulimu ogutali mutono; era ensobi entono ziyinza okuziyiza ebirungi bingi nnyo.
3. Mutandike omulimu gwammwe nga mwekenneenya bye bayize ku bigambo bya katekisimu, era nga mukkiriza okuddamu kwabwe ku buli kibuuzo; era bwe baba nga basobola okuddamu kitono oba nga tebasobola kuddamu na kimu, mugezese oba nga bayinza okwatula Ekkiriza n’Amateeka Ekkumi.
4. Oluvannyuma mulonde ensonga ezimu ezisinga obuzito, mugezese, mu bibuuzo ebirala, ekigero kye bazitegeeramu. Era mu ekyo mwegendereze ebintu bino wammanga:
(1) Obutatandika n’ensonga ezitali nkulu nnyo, wabula n’ezo bo bennyini ze bayinza okulaba nga zisinga okubakwatako. Ng’ekyokulabirako: ‘Olowooza abantu bwe bafa babeera batya? Tuliba tutya ng’ensi ekomye? Okkiriza nti olina ekibi; oba nti wazaalibwa n’ekibi? Buli kibi kisaanira ki? Ddagala ki Katonda ly’ategese okulokola emyoyo emyonoonyi egy’ennaku? Waliwo eyabonaabona olw’ebibi byaffe mu kifo kyaffe; oba ffe ffennyini tulina okubibonaabonera? Baani Katonda b’alisonyiwa; era baani abalirokolebwa olw’omusaayi gwa Kristo? Nkyukakyuka ki erina okukolebwa ku bonna abalirokolebwa; era enkyukakyuka eyo ekolebwa etya? Essanyu lyaffe erisinga obukulu liri mu ki? Era kiki emitima gyaffe kye girina okusinga okussaako?’ N’ebibuuzo ebirala ebiringa ebyo.
(2) Mwewale okubabuuza ebibuuzo ebya kalebwerebwere, oba ebiteetaagisa, oba ebibuusibwabuusibwa, oba ebizibu ennyo, newaakubadde nga bikwata ku nsonga ezisinga obuzito mu zo zennyini. Abantu abamu abeemanyi bajja kwemalira ku bibuuzo ng’ebyo bo bennyini bye batayinza kuddamu, era bajja kusala omusango ennyo abantu abaavu abatayinza kubiddamu, ng’obulamu n’okufa bwe biba nga byesigamye ku byo.
Oboolyawo mujja kubabuuza nti, ‘Katonda kye ki?’: era nga mmwe mwennyini muteekwa okuddamu mu ngeri etajjuvu nnyo! Muyinza okusooka okugamba ky’atali nga temunnagamba ky’ali. Bwe mubuuza nti, ‘Okwenenya kye ki, okukkiriza kye ki, oba okusonyiyibwa ebibi kye ki’?, abaweereza bameka be muyinza okubuuza nga temunnafuna kuddamu kutuufu, oba si ekyo tebandyawukanye nnyo ku nsonga eyo! Bwe kityo bwe kiri bwe mubabuuza okuzaalibwa omulundi ogw’okubiri kye ki, okutukuzibwa kye ki. Naye oboolyawo mujja kugamba nti, ‘Abantu bwe batamanya Katonda ky’ali, n’okwenenya, okukkiriza, okukyuka, okuweebwa obutuukirivu, n’okutukuzibwa kye biri, bayinza batya okuba Abakristaayo ab’amazima ne balokolebwa?’. Nziramu nti, Kintu kimu okumanya ddala kye biri, era kintu kirala okubimanya mu buzaaliranwa bwabyo ne mu bye bivaamu, newaakubadde nga kumanya okw’awamu era okutali kulambulukufu nnyo; era kintu kimu okumanya, era kintu kirala okunnyonnyola kino oba kiri kye kiri. Erinnya lyennyini nga bwe likozesebwa bulijjo libategeeza era libaleetera okwatula ekintu ekyo awatali kunnyonnyola; era bategeera mu kitundu erinnya eryo kye litegeeza, newaakubadde nga tebayinza kukibagamba mu bigambo birala; nga bwe bamanya kye kitegeeza okwenenya, okukkiriza, okusonyiyibwa. Olw’empisa y’okwogera bamanya ebigambo bino kye bitegeeza, naye ne batasobola kubinnyonnyola, era oboolyawo ne babaddamu n’okuddamu kw’abantu b’omu byalo: ‘Okwenenya kwe kwenenya; n’okusonyiyibwa kwe kusonyiyibwa’; oba bwe bayinza okugamba nti, ‘Kwe kuweebwa ekisonyiwo,’ kiba kirungi. Naye sibagaanira ddala kukozesa bibuuzo ng’ebyo; wabula mubikozese n’obwegendereza, bwe muba nga mubuusabuusa nti waliwo obutamanya obw’amaanyi ku nsonga eyo; naddala ku Katonda yennyini.
(3) Mutegeke ebibuuzo byammwe bwe mutyo, balyoke bategeere kye mugenderera, era nti kye musuubira si kunnyonnyola kwa kalebwerebwere, wabula kuddamu kwokka; era temunoonya bigambo, wabula ebintu, era n’okubaleka okuddamu Yee bwereere, oba Nedda, oba okulonda bulonzi ekimu ku bikunnyonnyola ebibiri mmwe bennyini bye muyinza okuba nga mubawadde. Ng’ekyokulabirako: ‘Katonda kye ki? Yakolebwa mu mubiri n’omusaayi, nga ffe; oba Mwoyo atalabika? Muntu, oba si muntu? Yalina entandikwa? Ayinza okufa? Okukkiriza kye ki? Kwe kukkiriza Ekigambo kya Katonda kyonna? Okukkiriza mu Kristo kitegeeza ki? Kye kimu n’okufuuka Omukristaayo ow’amazima, oba okukkiriza nti Kristo ye Mulokozi w’abonoonyi, n’okumwesiga, nga Omulokozi wo, okukusonyiwa, okukutukuza, okukufuga, n’okukugulumiza? Okwenenya kye ki? Kwe kunakuwala obunakuwazi olw’ekibi oba kwe kukyusa omutima okuva ku kibi okudda eri Katonda, n’okukireka? oba kuzingiramu byombi?’
(4) Bwe mulaba nga tebategedde makulu ga kibuuzo kyammwe, musaanidde okuggya okuddamu kwabwe mu kibuuzo ekirala ekyenkanankana nakyo, oba ekinnyonnyola; oba, ekyo bwe kitayamba, musaanidde okuteeka okuddamu mu kibuuzo kyammwe, ne mubasaba okuddamu Yee bwereere, oba Nedda. Emirundi mingi mbuuzizza abantu abamu abatamanyi nnyo nti, ‘Mulowooza ebibi byammwe, ebingi bwe bityo era ebinene bwe bityo, biyinza kusonyiyibwa mutya?’ Ne baŋŋamba nti, ‘Olw’okwenenya kwaffe, n’okulongoosa obulamu bwaffe,’ era tebogera ku Yesu Kristo n’akatono. Ne nneeyongera okubabuuza nti, ‘Naye mulowooza nti okulongoosa obulamu bwammwe kuyinza okusasula Katonda oba okumumatiza olw’ekibi ekyayita?’ Bajja kuddamu nti, ‘Tusuubira bwe kityo, oba si ekyo tetumanyi kiki ekinaakikola?’ Omuntu yandirowoozezza kaakano nti abantu bano tebalina kumanya kwonna ku Kristo, kubanga tebamwogerako n’akatono; era abamu ddala nsanga nga tebamumanyi; era bwe mbabuulira ebyafaayo bya Kristo, ne ky’ali, ne bye yakola, ne bye yabonaabona, basigala nga beewuunya ng’ekintu ekitali kya bulijjo; era abamu bagamba nti, Tebawulirangako bino bingi bwe bityo, era tebaabimanyanga, newaakubadde nga bajjanga mu kkanisa buli lunaku lwa Mukama. Naye abamu, nga bwe ndaba, baddamu bwe batyo, kubanga tebategeera kigendererwa kya kibuuzo kyange; wabula balowooza nti okufa kwa Kristo nkutwala ng’ekimanyiddwa, era nti mbabuuza bubuuza nti, ‘Kiki ekinaamatiza Katonda, ng’omugabo gwabwe wansi wa Kristo?’ – newaakubadde nga ne mu kino balaga obutamanya obw’ennaku. Era bwe mbabuuza nti, ‘Ebikolwa byabwe ebirungi biyinza okubasaanyiza ekintu kyonna okuva eri Katonda?’ baddamu nti, ‘Nedda; naye tusuubira nti Katonda alibikkiriza.’ Era bwe nneeyongera okubuuza nti, ‘Muyinza okulokolebwa awatali kufa kwa Kristo?’ bagamba nti, ‘Nedda.’ Era bwe nneeyongera nate okubuuza nti, ‘Yabakolera ki oba yababonaabonera ki?’ bajja kugamba nti, ‘Yatufiirira; oba yayiwa omusaayi gwe ku lwaffe,’ era bajja kwatula nti obwesige bwabwe obw’obulokozi babuteeka mu ekyo. Abantu bangi balina mu birowoozo byabwe ebitannaba kweteekateeka kwogerwa; era olw’okusomesebwa okutali kujjuvu n’obutabikozesa, tebamanyidde kwogera bintu ebyo, newaakubadde nga waliwo kye babitegeerako. Era, mu kuyitawo, wano muyinza okulaba ensonga lwaki musaanidde okukwata abantu aba bulijjo n’obukkakkamu ennyo ku nsonga y’okumanya n’obunafu bw’okwogera, bwe baba nga bayigirizika era nga bawulize, era nga beetegefu okukozesa engeri eziweereddwa; kubanga bangi, wadde abantu abakadde abatya Katonda, tebayinza kwenyonnyola mu ngeri esaanira n’akamu, era tebayinza kuyiga newaakubadde ebigambo nga babiteeka mu kamwa kaabwe. Abamu ku Bakristaayo abasinga okutya Katonda, abalina obumanyirivu, era abakakasibwa be mmanyi (abantu abakadde), banneemulugunyiza nga bakaaba amaziga, nti tebayinza kuyiga bigambo bya katekisimu; era bwe ndowooza ku mikisa gyabwe – nti bafunye obuyambi obusingira ddala obulungi, mu buweereza obutakoma, ne mu bantu abasinga obulungi, okumala emyaka amakumi ana, amakumi ataano, oba nkaaga nga tebayimirira – kinjigiriza kye nsaanidde okusuubira okuva mu bantu abaavu abatamanyi, abatabangako na bantu ng’abo n’okwogera nabo okumala n’omwaka gumu oba wiiki emu; era obutabagaana mu bwangu nga bwe bandyagadde tukole abeeyita abakkiriza abamu ab’ebbugumu era abeegulumiza ennyo.
(5) Bwe mubasanga nga bazibuwaliddwa, era nga tebayinza kuddamu bibuuzo byammwe, temubanyigiriza nnyo, oba okumala ebbanga eddene, n’ekibuuzo ku kibuuzo, baleme okulowooza nti mugenderera bugenderezi kubatabula n’okubaswaza; wabula bwe mulaba nga tebayinza kuddamu, muyingire mmwe mwennyini, mubaggyeko omugugu, muddemu ekibuuzo mmwe mwennyini; era mukikole mu bujjuvu ne mu lwatu, mubannyonnyole mu bujjuvu amazima gonna, balyoke, olw’okuyigiriza kwammwe, batuuke okugategeera nga temunnaba kubaleka. Era mu kino kyetaagisa bulijjo okuggya ensonga okuva ku ntandikwa, ne mugikwata mu mutendera, okutuusa lwe mutuuka ku nsonga ebuuzibwa.
5. Bwe mumalanga okukola kye mulaba nga kyetaagisa mu kugezesa okumanya kwabwe, mweyongereyo okubayigiriza mmwe mwennyini, era kino kiteekwa okuba okusinziira ku busobozi bwa buli omu. Bw’aba omuntu eyeeyatula okukkiriza era ategeera emisingi egy’omusingi egy’eddiini, mukwate ensonga gye mulaba nga y’asinga okwetaaga, oba nga mumunnyonnyola nate ebimu ku byama by’enjiri, oba nga muteekawo emisingi gy’obuvunaanyizibwa obumu bw’ayinza okubuusabuusa, oba nga mulaga obwetaavu bw’ekyo ky’alagajjalira, oba nga mumulaga ebibi bye oba ensobi ze, nga bwe kiyinza okusinga okumukakasa n’okumuzimba. Naye bw’aba omuntu atamanyi n’akatono, mumuwe mu bigambo bitono ennyinnyonnyola ennyangu era emanyiddwa ey’omugatte gw’eddiini y’Ekikristaayo; kubanga newaakubadde nga kiri dda mu katekisimu, naye engeri esingako okumanyika eyinza okumuyamba okukitegeera obulungi. Bwe kiti: ‘Olina okumanya nti okuva emirembe n’emirembe waaliwo Katonda omu, ataalina ntandikwa, era ataliba na nkomerero, atali mubiri nga ffe, wabula Omwoyo omulongoofu ddala, amanyi byonna, era ayinza byonna; era alina obulungi bwonna n’omukisa gwonna mu ye yennyini. Katonda ono ali omu yekka, naye ate Abantu Basatu, Kitaffe, Omwana, n’Omwoyo Omutukuvu, mu ngeri esukkulumye ku kutegeera kwaffe. Era olina okumanya nti Katonda ono omu yatonda ensi yonna olw’Ekigambo kye; eggulu yalitonda okuba ekifo eky’ekitiibwa kye, ne bamalayika abatukuvu bangi okumuweereza. Naye abamu ku bo, olw’amalala oba olw’ekibi ekirala, baagwa okuva mu kifo kyabwe ekya waggulu, ne bafuuka badayimooni, era baliba mu nnaku emirembe gyonna. Bwe yamala okutonda ensi, n’atonda omuntu, ng’ekitonde kye ekisinga ekitiibwa wano wansi, omusajja omu n’omukazi omu, Adamu ne Kaawa; n’abatonda nga batuukiridde, nga tebalina kibi kyonna, n’abateeka mu lusuku Adeni, n’abagaana okulya ku muti gumu mu lusuku, n’abagamba nti bwe baligulyako balifa. Naye Setaani, eyali asoose okugwa ye yennyini, n’abakema okwonoona, ne bagonderera okukemebwa kwe, era bwe batyo ne bagwa wansi w’ekikolimo ky’amateeka ga Katonda. Naye Katonda, olw’amagezi ge n’okusaasira kwe okutaliiko kkomo, n’atuma Omwana we yennyini, Yesu Kristo, okuba Omununuzi waabwe, eyafuuka omuntu ekiseera bwe kyatuuka, n’azaalibwa omuwala embeerera, olw’amaanyi g’Omwoyo Omutukuvu, n’abeera ku nsi, mu Bayudaaya, emyaka nga amakumi asatu mu esatu, era mu kiseera ekyo yabuulira enjiri ye yennyini, n’akola ebyamagero bingi okukakasa okuyigiriza kwe, ng’awonya abalema, abazibe b’amaaso, abalwadde, era ng’azuukiza abafu olw’amaanyi ge ag’Obwakatonda; era ku nkomerero n’aweebwayo ku musaalaba nga ssaddaaka olw’ebibi byaffe, okwetikka ekikolimo ekyo ffe kye twandyetisse.
‘Era kaakano, abonoonyi bwe banaamukkiriza obukkiriza, ne beenenya ebibi byabwe, ajja kubasonyiwa bwereere byonna ebyayita, era ajja kutukuza obutonde bwabwe obwonooneka, era ku nkomerero ajja kubaleeta mu bwakabaka bwe obw’omu ggulu ne mu kitiibwa kye. Naye bwe banaanyoomanga ebibi byabwe n’okusaasira kwe, ajja kubasalira omusango gw’ennaku ey’olubeerera mu ggeyeena. Enjiri eno, Kristo, bwe yamala okuzuukira okuva mu bafu ku lunaku olw’okusatu, yalonda abaweereza be okugibuulira ensi yonna; era bwe yamala okukwasa abatume be bonna omulimu guno, n’alinnya mu ggulu nga balaba, gy’ali kaakano mu kitiibwa, ne Katonda Kitaffe, mu butonde bwaffe. Era ku nkomerero y’ensi eno, alikomawo mu butonde bwaffe, n’azuukiza abafu ne baddamu okuba abalamu, n’abaleeta bonna mu maaso ge, “buli muntu asalirwe olw’ebyo bye yakola ng’akyali mulamu, okusinziira ku ebyo bye yakola oba birungi oba bibi.” Noolwekyo, bw’oba oyagala okulokolebwa, oteekwa okukkiriza mu Kristo, nga ye Mulokozi yekka atuwonya obusungu bwa Katonda obugenda okujja; oteekwa okwenenya ebibi byo; mu bufunze, oteekwa okufuuka ekitonde ekiggya ddala, oba tewaliba bulokozi gy’oli.’ Ennyinnyonnyola ennyimpi ng’eyo ey’emisingi gy’eddiini, mu ngeri esinga okumanyika gye muyinza okulowooza, n’okugikwasa obulamu katono ku nkomerero, ejja kwetaagisa bwe mukwata abatamanyi n’akatono. Era bwe mulaba nga tebabategedde, muddemu nate, mubabuuze oba bakitegedde, era mugezeeko okukinyweza mu bujjukizi bwabwe.
6. Oba nga tebamanyi nnyo oba nedda, bw’oba obateebereza nti tebannakyuka, kaakano fuba okubuuza n’amagezi ku mbeera yaabwe. Engeri esinga obulungi era etasinga kunyiiza ey’okukikola, kwe kusooka okubategeka okubuuza okwo ng’oyogera ekigambo ekiyinza okugonza emitima gyabwe, n’okubakakasa nti okubuuza okwo kwetaagisa, oluvannyuma n’olyoka oggya akakisa mu ssomo erimu erya katekisimu okukwata ku mutima gwabwe ogw’omunda. Ng’ekyokulabirako: ‘Mulaba nti Omwoyo Omutukuvu, ng’ayita mu Kigambo, ataangaza amagezi g’abantu, n’agonza era n’aggula emitima gyabwe, n’abakyusa okuva mu buyinza bwa Setaani okudda eri Katonda olw’okukkiriza mu Kristo, era “n’abeerongooseza okuba eggwanga lye ery’enjawulo;” era nti tewali balala okuggyako abo bokka abaliweebwa omugabo ku bulamu obutaggwaawo. Kaakano, newankubadde sirina kwagala kwonna okusoberera ebyama by’omuntu yenna awatali nsonga, naye olw’okuba omulimu gw’abaweereza kwe kuwa abantu baabwe amagezi mu nsonga z’obulokozi, era olw’okuba kya kabi nnyo okukyama mu nsonga ezikwata ku bulamu obutaggwaawo oba ku kufa okutaggwaawo, nkwegayiridde onkolere mu bwesimbu, ombuulire: Wali olabye enkyukakyuka eno ennene mu mutima gwo oba nedda? Wali owulidde Omwoyo wa Katonda, ng’ayita mu Kigambo, ng’ayingira mu magezi go n’obulamu obuggya obw’omu ggulu, obukufudde ekitonde ekiggya? Mukama, alaba omutima gwo, amanyi oba bwe kiri oba nedda; kale nkwegayiridde, weegendereze oyogere amazima.’ Bw’akugamba nti asuubira nti yakyuka — nti bonna boonoonyi — naye nti anakuwala olw’ebibi bye, oba ebiringa ebyo; kale mubuulire mu ngeri entongole, mu bigambo bitono, ebimu ku bubonero obusinga okweyoleka obw’okukyuka okw’amazima, n’olyoka oddamu okubuuza okwo n’amaanyi, bw’oti: ‘Olw’okuba obulokozi bwo oba okuzikirira kwo kwesigamye ku kino, nandyagadde okukuyambako katono mu nsonga eno, oleme okukyama mu kintu ekikulu bwe kityo, wabula ozuule amazima nga tekinnaba kuba kikeerezi; kubanga nga Katonda bw’alitusalira omusango awatali kusaliriza, bwe tutyo tulina Ekigambo kye mu maaso gaffe, mwe tuyinza okwesalira omusango; kubanga Ekigambo kino kitubuulira mu bukakafu obw’enkomeredde abo abaligenda mu ggulu n’abo abaligenda mu ggeyeena. Kaakano Ebyawandiikibwa bitubuulira nti embeera y’omuntu atannakyuka y’eno: talaba ssanyu lingi mu kwagala Katonda n’okussa ekimu naye mu bulamu obugenda okujja, eriyinza okusika omutima gwe okuva ku nsi eno ey’omu kiseera kino; wabula abeera mulamu ku lw’obwannaye obw’omubiri, oba ku lw’omubiri; era ekigendererwa ekikulu eky’obulamu bwe kwe kuba nti ebintu bimugendere bulungi ku nsi; n’eddiini gy’alina eba ya ku mabbali bubeezi, aleme okuzikirizibwa ng’ensi takyasobola kugikwata. Bwe kityo ensi n’omubiri bye bisinga ekitiibwa mu maaso ge, era bye bisinga okuba okumpi n’omutima gwe, ate Katonda n’ekitiibwa eky’omu ggulu ne biba wansi waabyo; era okuweereza kwabwe kwonna eri Katonda kuba kumuwa bumuwa ekyo ensi n’omubiri kye biyinza okwerekereza. Eyo y’embeera ya buli muntu atannakyuka; era bonna abali mu mbeera eno bali mu mbeera ya buyinike. Naye oyo akyuse mu mazima, yayakiddwako omusana mu mwoyo gwe okuva eri Katonda, ogwamulaga obunene bw’ekibi kye n’obuyinike bwe, ne gubifuula omugugu omuzito ku mwoyo gwe; ne gumulaga Kristo bw’ali, n’ebyo bye yakolera aboonoonyi, ne gumwewuunyisa obugagga bw’ekisa kya Katonda mu ye. ‘Woowe, nga mawulire masanyufu nnyo gy’ali, nti wakyaliwo essuubi eri aboonoonyi ababula nga ye; nti ebibi ebingi bwe bityo era ebinene bwe bityo biyinza okusonyiyibwa; era nti okusonyiyibwa kuweebwa bonna abaagala okukukkiriza! Nga yaaniriza n’essanyu obubaka buno n’ekiweebwayo kino! Era olw’ebiseera ebigenda okujja, yeewaayo ye n’ebyo byonna by’alina eri Kristo, okuba ebibye ddala, era Kristo abikozese nga bw’ayagala, olw’ekitiibwa ekitaggwaawo kye yasuubiza. Kaakano alaba nnyo embeera ey’omukisa ey’abatukuvu mu kitiibwa, n’atuuka okunyooma ensi eno yonna ng’ebisasiro era ng’obusa, bw’agigeraageranya nakyo; era eyo gy’aterekera essanyu lye n’essuubi lye, era atwala ebintu byonna eby’obulamu buno ng’ebiyamba obuyambi oba ebiziyiza ku kkubo erigenda eyo; bwe kityo okufaayo okukulu n’omulimu omukulu ogw’obulamu bwe kwe kufuna essanyu mu bulamu obugenda okujja. Eyo y’embeera ya bonna abakyuse mu mazima era abalirokolebwa. Kaakano, eyo y’embeera yo, oba si bw’etyo Wali olabye enkyukakyuka ng’eyo mu mwoyo gwo?’
Bw’agamba nti asuubira nti yagiraba, kka mu nsonga entongole, bw’oti: ‘Kale nkwegayiridde onziremu ebibuuzo bino ebibiri oba ebisatu.
(1) Oyinza okwogera mu mazima nti ebibi byonna by’omanyi eby’obulamu bwo obwayita bikunakuwaza omutima, era nti owulidde nti okubonaabona okutaggwaawo kukugwanira olw’ebibi ebyo; era nti, ng’owulira obuzito bw’omugugu guno, owulidde ng’oli muntu abuze, n’oyaniriza n’essanyu amawulire ag’Omulokozi, n’osuula omwoyo gwo ku Kristo yekka, okusonyiyibwa olw’omusaayi gwe?
(2) Oyinza okwogera mu mazima nti omutima gwo gukyuse okuva ku kibi okutuuka wano, nti okyawa ebibi bye wayagalanga edda, era oyagala obulamu obutukuvu bwe wali tofaako edda; era nti kaakano tobeera mu kukola kibi kyonna ky’omanyi mu bugenderevu? Tewali kibi ky’otayagala mu mutima gwo gwonna kuleka, ne bwe kyandikufiiriza ki; era tewali buvunaanyizibwa bw’otayagala kutuukiriza?
(3) Oyinza okwogera mu mazima nti otutte okweyagalira mu Katonda emirembe gyonna okuba essanyu lyo okutuuka wano, nga kye kirimu ekitundu ekisinga eky’omutima gwo, eky’okwagala kwo, eky’okwegomba kwo n’eky’okufaayo kwo; era nti omaliridde, olw’amaanyi g’ekisa kya Katonda, okuleka byonna by’olina mu nsi, okusinga okukiteeka mu kabi; era nti gwe mulimu gwo ogwa buli lunaku era ogusinga obukulu okukinoonya? Oyinza okwogera mu mazima nti newankubadde olina obunafu bwo n’ebibi byo, naye okufaayo kwo okukulu n’ekigendererwa ky’obulamu bwo bwonna kwe kusanyusa Katonda, n’okweyagalira mu ye emirembe gyonna; era nti ensi ogiwa ebyo Katonda by’alese, mu ngeri y’okwogera, so si Katonda okumuwa ebyo ensi by’erese; era nti emirimu gyo egy’ensi giringa bulungi omutambuze anoonya eby’okulya mu lugendo lwe, era nti eggulu kye kifo ky’otwala ng’ewaka wo?’
Bw’addamu nti yee ku bibuuzo bino, mubuulire nga bwe kiri ekintu ekinene omutima gw’omuntu okukyawa ekibi kye, n’okuterekera essanyu lye mu nsi endala awatali bunnanfuusi; n’okubeera mu nsi eno ku lw’ensi endala etalabika; era, noolwekyo, mwegayirire yeekakase nti ddala bwe kiri. Oluvannyuma kyuka ku masomo agamu mu katekisimu, agoogera ku buvunaanyizibwa bw’osinga okuteebereza nti abulagajjalira, era mubuuze oba atuukiriza obuvunaanyizibwa buno oba buli; ng’ekyokulabirako, okusaba mu maka ge, oba mu kyama, n’okumala Olunaku lwa Mukama mu ngeri entukuvu.
Naye nandikuwadde amagezi obeere mwegendereza nnyo nga tonnasalira muntu yenna gw’okola naye musango mu bwangu oba mu ngeri ey’enkomeredde; kubanga si kyangu okutegeera nti omuntu ddala talina kisa kya Katonda, nga bangi bwe balowooza; era oyinza okukola omulimu oguli mu ngalo zo bulungi awatali kusalawo kwa nkomeredde ng’okwo, nga bw’oyinza okugukola ng’okulina.
7. Naye bw’oba, oba olw’obutamanya obw’amaanyi bwe wazuula edda, oba olw’okubuuza kuno okw’oluvannyuma ku mbeera ye ey’omwoyo, otegedde nti kirabika kisoboka nnyo nti omuntu oyo akyali mu mbeera y’obutakyuka, omulimu gwo oguddako kwe kukozesa obukugu bwo bwonna okuleeta omutima gwe okutegeera embeera gy’alimu. Ng’ekyokulabirako: ‘Mazima, mikwano gyange, Mukama amanyi, sirina kwagala kufuula mbeera yammwe mbi okusinga bw’eri, wadde okubaleetera okutya oba okweraliikirira okutaliiko nsonga; naye ndowooza mwandintutte ng’omulabe omukuusa, so si muweereza mwesigwa, singa mbawaanawaana ne sibabuulira mazima. Bw’onoonya omusawo ng’oli mulwadde, wandyagadde akubuulire amazima, ne bwe gandibadde mabi nnyo. Kale kino kisingawo nnyo wano! Kubanga eyo okumanya obulwadde bwo kuyinza, olw’okutya kwo, okubwongera; naye wano oteekwa okubumanya, oba si ekyo toliwona ku bwo n’akatono. Ntya nnyo nti okyali munnaggwanga eri obulamu bw’Ekikristaayo. Kubanga singa wali Mukristaayo ddala, era nga wakyuka mu mazima, omutima gwo gwennyini gwandibadde gutunudde ku Katonda n’obulamu obugenda okujja, era wandifudde okwetegekera essanyu eritaggwaawo okuba omulimu gwo ogusinga obukulu; era tewandigumye, tewandyagadde, okubeera mu kibi kyonna mu bugenderevu, wadde okulagajjalira obuvunaanyizibwa bwonna bw’omanyi.
‘Woowe! Okoze ki? Ebiseera byo obimazeemu otya okutuusa kaakano Tewamanya nti olina omwoyo ogugenda okulokolebwa oba okubula; era nti oteekwa okubeera mu ggulu oba mu ggeyeena emirembe gyonna; era nti obulamu bwo n’ebiseera byo mu nsi eno wabiweebwa okusinga byonna olw’ekigendererwa eky’okwetegekera ensi endala? Woowe! Obadde okola ki ennaku zo zonna, n’okuba nga tomanyi bw’otyo, oba nga tewetegekedde kufa bw’otyo, singa kwandikusanze kaakano? Singa wafaayo ku ggulu kyenkana nga bw’ofaayo ku nsi, wandibadde omanyi bingi ku lyo, era wandirikoledde bingi, era wandirinoonyezza n’obunyiikivu okusinga bw’okoze. Osobola okuyiga engeri y’okukolamu emirimu gyo egy’ensi; kale lwaki tewandisobodde kuyiga bingi ku by’ayagala Katonda, singa wabifaako? Olina baliraanwa abaasobola okuyiga ebisingawo, abaalina emirimu mingi mu nsi nga ggwe, era abaalina ebiseera bitono nga ggwe. Olowooza nti eggulu teririna mugaso gwa kufuba kwo? Oba nti liyinza okufunika awatali kufaayo wadde okufuba, so nga n’ebintu ebitaliimu ebya nsi eno tosobola kubifuna awatali byo, era nga Katonda yakulagira okusooka okunoonya obwakabaka bwe n’obutuukirivu bwe? Woowe! Mikwano gyange, singa mwafa ng’essaawa eno tennatuuka nga muli mu mbeera y’obutakyuka? Kale mwandibadde mutya, era kaakano mwandibadde wa? Woowe! Nga mwali bakambwe eri mmwe mwennyini, okuteeka embeera yammwe ey’emirembe gyonna mu kabi bwe mutyo nga bwe mukoze! Mwali mulowooza ku ki? Ekiseera kino kyonna temwamanya nti mujja kufa mangu, era musalirwe omusango nga bwe mulisangibwa? Mwalina omulimu gwonna ogusinga obukulu okukola, oba ensonga yonna esinga okufaayo okusinga obulokozi bwammwe obutaggwaawo? Mulowooza nti byonna bye muyinza okufuna mu nsi eno binaabagumya mu ssaawa y’okufa, oba binaagula obulokozi bwammwe, oba binaawewula obulumi bwa ggeyeena?’
Ebintu bino bikkaatirize n’obunyiikivu obw’enjawulo; kubanga bw’otatuuka ku mutima, tolina ky’okola oba okola kitono nnyo; era ekyo ekitakwata ku muntu kyerabirwa mangu.
8. Maliriza byonna n’okubuulirira okw’okukola, okulina okubaamu ebitundu bibiri; ekisooka, obuvunaanyizibwa obw’okukkiriza Kristo; n’eky’okubiri, obw’okukozesa ebikozesebwa eby’ekisa eby’okungulu mu biseera ebigenda okujja, n’okwewala ebibi eby’edda. Ng’ekyokulabirako: ‘Mukwano gwange, nnakuwadde nnyo mu mutima okukusanga mu mbeera embi bw’etyo, naye nandinakuwadde nnyo n’okusingawo okukulekera omwo, noolwekyo ka nkwegayirire, ku lwa Mukama, era ku lwo ggwe kennyini, ofeeyo ku ebyo bye nnaakugamba ku biseera ebigenda okujja. Kiva mu kusaasira kwa Mukama okungi nti teyakuzikiriza ng’okyali mu mbeera y’obutakyuka, era nti okyalina obulamu n’ebiseera, era nti waliwo eddagala erikutegekeddwa mu musaayi gwa Kristo, era nti okusonyiyibwa n’okutukuzibwa n’obulamu obutaggwaawo bikuweebwa ggwe nga bwe biweebwa abalala. Katonda teyaleka muntu mwonoonyi kuzikirira ddala, nga bwe yakola badayimooni; era teyakuggya ggwe ku kiweebwayo ky’okusonyiyibwa n’obulamu obutaggwaawo okusinga bwe yaggyako omuntu omulala yenna.
‘Singa kaakano wakuba n’omutima ogukulukusa omusaayi olw’ekibi, n’oyinza okujja eri Kristo n’okukkiriza okuwonyezebwa, n’omwewaayo gy’ali nga Mulokozi wo era Mukama wo, n’oba omuntu omuggya mu biseera ebigenda okujja, Mukama yandikusaasidde n’akusonyiwa ebibi byo, n’alokola omwoyo gwo emirembe gyonna. Era nteekwa okukubuulira nti, nga bwe kiteekwa okuba omulimu omunene ogw’ekisa kya Katonda okukuwa omutima ng’ogwo, bw’atyo bw’aliba ng’agenderera okukusonyiwa n’okukulokola, ajja kukukolamu enkyukakyuka eno; ajja kukuleetera okuwulira ekibi kyo ng’omugugu ogusinga obuzito mu nsi, ng’ekyo ekisinga okwenyinyalwa mu kyo kyennyini, era ekikufudde agwanidde obusungu bwe n’ekikolimo kye; ajja kukulaga nti oli muntu abuze, era nti tewali kikulindiridde wabula okuzikirira okutaggwaawo, okuggyako ng’osonyiyiddwa olw’omusaayi gwa Kristo, era ng’otukuziddwa Omwoyo we; ajja kukulaga obwetaavu bw’olina obwa Kristo, n’engeri essuubi lyo lyonna n’obulamu bwo bwonna gye biri mu ye; ajja kukulaga obutaliimu bw’ensi eno n’ebyo byonna by’eyinza okukuwa, era nti essanyu lyo lyonna liri ne Katonda, mu bulamu obwo obutaggwaawo mu ggulu, gy’oyinza, wamu n’abatukuvu ne bamalayika, okulaba ekitiibwa kye, n’okubeera mu kwagala kwe, n’okukola omulimu gw’okumutendereza. Ka nkubuulire nti, okutuusa omulimu guno lwe gulikolebwa mu ggwe, oli muntu munaku; era bw’onoofa nga tegunnakolebwa, obuze emirembe gyonna. Kaakano olina essuubi n’obuyambi mu maaso go, naye mu kiseera ekyo tewaliba bwonna.
‘Noolwekyo ka nkwegayirire, nga bw’oyagala omwoyo gwo, Ekisooka, oleme kuwummulira mu mbeera gy’olimu kaakano. Tobeera na mirembe mu birowoozo byo okutuusa ng’enkyukakyuka ey’obulokozi ekoleddwa mu mutima gwo. Lowooza, bw’ozuukuka ku makya, Woowe, singa olunaku luno lwe lunaabeera olwange olw’enkomerero, okufa ne kunsanga nga sinnazzibwa buggya? Lowooza, ng’oli mu mulimu gwo, Woowe, nga nkyalina omulimu omunene ennyo okukola, okulaba nti omwoyo gwange gutabaganyizibwa ne Katonda, era gutukuzibwa Omwoyo we! Lowooza, ng’olya, oba ng’onywa, oba ng’otunuulira ekintu kyonna ky’olina mu nsi, Byonna bino binangasa ki, singa mbeera mulamu ne nfa nga ndi mulabe wa Katonda, era munnaggwanga eri Kristo n’Omwoyo we, ne nzikirira bwe ntyo emirembe gyonna? Ebirowoozo bino ka bibeere ku mutima gwo emisana n’ekiro okutuusa omwoyo gwo lwe gunaakyusibwa. Eky’okubiri, nkwegayiridde olowooze n’obwegendereza ensi eno nga bw’eri etaliimu, era nga bw’egenda okukuleka mangu mu ntaana ennyogovu, ne mu kubonaabona okutaggwaawo, bw’oba tolina kyakugagga ekisinga yo. Era lowooza kye kitegeeza okubeera mu maaso ga Katonda, n’okufugira wamu ne Kristo, n’okuba nga bamalayika; era nti buno bwe bulamu Kristo bwe yakufunira, era bw’akutegekera, era bw’akuwa, singa onookikkiriza kyokka; era woowe lowooza, oba si bulalu okunyooma ekitiibwa ekitaliiko nkomerero ng’ekyo, n’okwagala ebirooto bino eby’omubiri n’ebisiikirize bino eby’ensi okusinga ekitiibwa ekyo. Weemanyiize okulowooza ebintu ng’ebyo bw’oba ng’oli wekka, era bibeere ku mutima gwo. Eky’okusatu, nkwegayiridde, kaakano kaakano, awatali kulwawo kwonna, okkirize essanyu lino, n’Omulokozi ono. Weegatte ku Mukama Yesu akuwa obulamu buno obutaggwaawo: kkiriza ekiweebwayo kye n’essanyu era n’okwebaza ng’ekkubo lyokka erikufuula omusanyufu: olwo n’oyinza okukkiriza nti ebibi byo byonna alibiggyawo. Eky’okuna, Salawo kaakano okulwanyisa ebibi byo eby’edda; zuula ekyo ekyonoonye omutima gwo n’obulamu bwo, okisuule wala, nga bwe wandisesemye obutwa okuva mu lubuto lwo, era okyawe ekirowoozo eky’okubuddamu.
‘Okusaba kwange okw’enkomerero gy’oli kwe kuba nti ojja kwewaayo okukozesa n’obunyiikivu ebikozesebwa eby’ekisa okutuusa enkyukakyuka eno lw’erikolebwa, era oluvannyuma weeyongere okukozesa ebikozesebwa ebyo okutuusa lw’onoonywezebwa, era ku nkomerero n’otuukirizibwa.
(1) Nga bw’otoyinza ku bubwo kukola nkyukakyuka eno mu mutima gwo ne mu bulamu bwo, genda eri Katonda buli lunaku mu kusaba, era weegayirire n’amaanyi, ng’olwanirira obulamu bwo, akusonyiwe ebibi byo byonna, akyuse omutima gwo, era akulage obugagga bw’ekisa kye mu Kristo, n’ekitiibwa ky’obwakabaka bwe. Goberera Katonda emisana n’ekiro n’okusaba kuno.
(2) Dduka ebikemo n’ebiwa omukisa ogw’okwonoona, era leka ekibiina kyo eky’edda ekibi, weegatte ku abo abatya Katonda, era abanaakuyamba mu kkubo erigenda mu ggulu.
(3) Faayo nnyo okumala Olunaku lwa Mukama mu mirimu emitukuvu, egy’olukale n’egy’omu kyama, era tofiirwa wadde ekitundu kimu kya kuna eky’essaawa mu biseera byo byonna; naye okusingira ddala ebiseera ebyo eby’omuwendo ennyo Katonda bye yakuwa mu bugenderevu, olyoke ossa ebirowoozo byo ku ye, oyigirizibwe ye, era weetegekere enkomerero yo. Kiki ky’ogamba ku bintu bino? Onookikola kaakano, oba waakiri ekitundu kyakyo ky’osobola? Onoompa ekisuubizo ku nsonga eno, era ofube okuva kaakano okukuuma ekisuubizo ekyo?’
Era wano weegendereze, bw’oba osobola, ofune ekisuubizo kyabwe, obasibe okwekyusa, okusingira ddala okukozesa ebikozesebwa eby’ekisa, n’okukyusa ekibiina kyabwe, n’okuleka ebibi byabwe, kubanga ebyo bisinga okuba mu buyinza bwabwe; era mu ngeri eno bayinza okulindirira okutuukirizibwa kw’enkyukakyuka eyo etannaba kukolebwa. Era kino kikole mu ngeri ey’ekitiibwa, ng’obajjukiza okubeerawo kwa Katonda awulira ebisuubizo byabwe, era anaasuubira okulaba nga bituukirizibwa; era oluvannyuma bw’onoofuna akakisa, oyinza okubajjukiza ekisuubizo kyabwe.
9. Ng’obasiibula, kola ebintu bino ebibiri:
(1) Ddamu ogonze emitima gyabwe n’ebigambo bitono, ng’oggyawo kyonna ekiyinza okulabika ng’okunyiiza. Ng’ekyokulabirako: ‘Nkwegayiridde, tokitwala bubi nti nkuteeka mu buzibu buno, oba nti nnyogedde naawe mu ddembe bwe ntyo. Tekinsanyusa nze okusinga bwe kikusanyusa ggwe. Singa sibadde mmanyi nti ebintu bino bya mazima era byetaagisa, nandyewonye omulimu guno nze naawe; naye mmanyi nti tujja kubeera wano wamu ekiseera kitono bukyali: Tunaatera okutuuka mu nsi egenda okujja; noolwekyo kiseera ffenna okwetunuulira, n’okulaba nga tuli beetegefu Katonda bw’alituyita.’
(2) Nga bw’oyinza obutafuna mangu kakisa kwogera n’abantu abo bennyini, bateeke ku kkubo ery’okutuukiriza ekyo ky’otandise. Sibira omukulu wa buli maka okuyita ab’omu maka ge bonna okuddamu, buli Lunaku lwa Mukama, ebyo bye bayize mu katekisimu; n’okweyongera n’enkola eno okutuusa lwe banaagiyiga bonna mu bujjuvu: era nga bamaze okukikola, okweyongera okubawuliriza buli kaseera nga bagiddamu, baleme okugyerabira; kubanga, ne ku bantu abasinga amagezi, kiriba buyambi bulungi nnyo okuba n’Omugatte gw’Eddiini y’Ekikristaayo mu kujjukira, mu bigirimu, mu ntegeka yaayo, ne mu bigambo byayo.
Ku bakulu b’amaka bennyini, oba abo abali wansi wa bakama abatayagala kubayamba, bwe baba nga bayize ekitundu kimu kyokka ekya katekisimu, basibe oba okudda gy’oli nate (ne bwe kiba ng’omulundi gwabwe tegunnatuuka) nga bamaze okuyiga ekitundu ekisigaddeyo, oba okugenda eri muliraanwa omu omusobozi alina obumanyirivu, ne bagiddamu mu maaso ge; era naawe ofune obuyambi bw’abantu ng’abo, bw’oba tosobola kufuna biseera ku bubwo.
10. Beera n’amannya g’abantu bonna ab’ekitundu kyo mu kitabo; era bwe bajja ne baddamu katekisimu, wandiika mu kitabo kyo abajja n’abatajja; n’abo abatamanyi nnyo okutuuka okuba nti tebasaanira Kyeggulo kya Mukama n’okussa ekimu okulala okutukuvu, n’abo abatali bwe batyo: era nga bw’olaba ebyetaago bya buli omu, bw’otyo bw’onookolagana nabo mu biseera ebigenda okujja. Naye ku abo abakakanyavu ddala, abatayagala kujja gy’oli, wadde okuyigirizibwa ggwe, kolagana nabo nga bwe kigwanidde okukolagana n’abakakanyavu abanyooma okuyigirizibwa, ku bikwata ku biragiro ebissaako akabonero era ebinyweza; kwe kugamba, okubeewala, n’obutassa nabo kimu kutukuvu oba kwa mukwano mu Kyeggulo kya Mukama oba mu biragiro ebirala. Era newankubadde baganda bange abamu ab’ekitiibwa bawagira okukkiriza abaana baabwe okubatizibwa (era bannyiigidde olw’okukiwakanya), naye nze siyinza bwe ntyo, era sijja kugumiikiriza kukikola olw’ensonga yonna ey’okukkiriza kwa bajjajjaabwe, oba olw’okukkiriza okw’enjigiriza obwereere okw’abazadde bano abajeemu.
11. Mu kwogera kwo kwonna nabo, weegendereze engeri, wamu n’ebigambo by’oyogera, bisaanire ekigendererwa.
Era ku ngeri, kwata ensonga zino entongole:
(1) Okole enjawulo okusinziira ku mbeera y’abantu b’okolagana nabo. Eri abavubuka, oteekwa okussa ennyo ensonyi ku kwegomba eby’omubiri n’okwejalabya, n’obalaga obutonde n’obwetaavu bw’okufiisa omubiri. Eri abakadde, oteekwa okufuba ennyo okunyoomesa ensi eno ey’omu kiseera kino, n’obategeeza nti enkyukakyuka yaabwe eri kumpi, n’obalaga ebyongera obuzito ku kibi kyabwe, singa banaabeera abalamu ne bafa mu butamanya oba mu butenenya. Eri abali wansi n’abato, oteekwa okwogera nabo mu ddembe; eri abakulu n’abakadde, n’ekitiibwa ekisingawo. Eri abagagga, oteekwa okulaga obutaliimu bw’ensi eno; n’obutonde n’obwetaavu bw’okwefiiriza; n’okuzikiriza okuli mu kwagala embeera ey’omu kiseera kino okusinga eyo egenda okujja; wamu n’obwetaavu bw’okukozesa ttalanta zaabwe mu kukolera abalala ebirungi. Eri abaavu, oteekwa okulaga obugagga obunene obw’ekitiibwa obubaweebwa mu njiri, n’engeri gye kiyinza okuba ekyangu okwerekereza essanyu ery’omu kiseera kino, ng’essanyu eritaggwaawo liyinza okufunibwa. Era ebibi ebyo biteekwa okusinga okukkaatirizibwa, ebyo emyaka gya buli omu, oba ekikula kye, oba obuntu bwe, oba omulimu gwe n’emirimu gye mu nsi, bye bisinga okumusikiriza; ng’eri abakazi, okwogera ennyo, ebigambo ebibi, obusungu, ettima, amalala; eri abasajja, obutamiivu, okwegomba ebitiibwa, n’ebirala.
(2) Beera mwetoowaze, wa mukwano, era omwangu okutegeerwa nga bw’osobola, eri abo abalina obusobozi obutono.
(3) Bawe obukakafu okuva mu Byawandiikibwa ku byonna by’oyogera, balyoke balabe nti si ggwe wekka, wabula Katonda ng’ayita mu ggwe, ayogera nabo.
(4) Beera wa maanyi era mwesimbu nga bw’osobola mu mulimu gwonna, naye okusingira ddala mu kitundu eky’okubikozesa ku bulamu bwabwe. Kumpi tewali kye ntya okusinga nti abaweereza abamu abatafaayo bajja kukola omulimu guno nga basaaga, ne bakola byonna ku ngulu awatali bulamu, ne bagwonoona nga bwe boonoona obuvunaanyizibwa obulala bwonna, nga bagufuula omukolo obukolo; nga babuuza abantu baabwe ebibuuzo bitono ebinnyogovu, ne babawa ebigambo bibiri oba bisatu ebinnyogovu eby’amagezi, nga tebalina bulamu wadde okuwulira mu bo bennyini, era nga tekisuubirwa kuleeta kuwulira kwonna mu bawuliriza. Naye mazima oyo atwala emyoyo nga gya muwendo, era amanyi akakisa akali mu maaso ge, ajja kuyita mu mulimu guno n’obwesimbu obungi, era ajja kubeera n’amaanyi nabo ng’alwanirira obulamu oba okufa.
(5) Olw’ekigendererwa kino, ndowooza kyetaagisa nnyo, nga tetunnatandika mulimu n’ekiseera nga tugukola, okufuba ennyo n’emitima gyaffe ffennyini, okusiikuula n’okunyweza okukkiriza kwaffe mu mazima g’enjiri, ne mu kitiibwa n’obuyinike ebitalabika ebigenda okujja. Nkakasa nti omulimu guno gujja kugezesa nnyo amaanyi g’okukkiriza kwaffe. Kubanga oyo aba Omukristaayo ku ngulu bwokka, so si mugumu munda ddala, kirabika ajja kuwulira obunyiikivu bwe nga bumuggwaako ddala, okusingira ddala ng’omulimu guno gufuuse ogwa bulijjo, olw’obutaba na kukkiriza mu bintu by’agenda okwogerako. Obunyiikivu obw’okwefuula obw’obunnanfuusi tebujja kugumira nnyo mu buvunaanyizibwa obw’engeri eno. Ku kituuti kuyinza okubeerako bungi, okusinga mu kwogera n’emyoyo emyavu egitamanyi. Kubanga ekituuti kye kifo ky’omuweereza omunnanfuusi we yeeraga: eyo, ne mu by’okukuba ebitabo, ne mu bikolwa ebirala eby’olukale, awali ebbanga ery’okwekulumbaza, w’onoofunira ebisinga obulungi by’alina, oboolyawo byonna by’alina. Abantu ab’engeri endala be bateekwa okukola omulimu guno oguli mu ngalo mu ngeri ey’amaanyi.
(6) Noolwekyo kisaanidde nnyo okwetegekera omulimu guno mu kusaba okw’omu kyama; era, singa ebiseera bisobola, era nga bangi bali wamu, kyandibadde kirungi okutandika n’okumaliriza n’okusaba okumpi wamu n’abantu baffe.
(7) Mutambuze byonna, ne bye musinga okwogera n’amaanyi, nga mulaga mu lwatu okwagala kwammwe eri emyoyo gyabwe, era mubaleetere okuwulira mu byonna nti temulina kirala kye mugenderera okuggyako obulokozi bwabwe. Mwewale ebigambo byonna ebikakali era ebimalamu amaanyi.
(8) Bwe muba temulina budde kukola ku buli muntu mu bujjuvu nga bwe kiragiddwa wano, temulekangayo bitundu ebisinga okwetaagisa. Mutwale abantu abawerako awamu abali mikwano, era abatajja kunoonya kubunyisa bunafu bwa bannaabwe, ne mwogera nabo bonna awamu ku ebyo byonna ebibakwatako bonna. Okubeekebejja kwokka ku kumanya kwabwe n’embeera yaabwe, n’okukakasibwa kwabwe ku kibi kyabwe n’ennaku yaabwe, n’ebiragiro eby’enjawulo gye bali, bye birina okukolebwa ku buli muntu yekka; naye mwekuume obutakikola mu bwangu na kuyitamu buyisi olw’obugayaavu obutali bwesigwa, oba nga mukisaze mu bufunze ennyo, nga tewali bwetaavu bwa ddala.
12. Ekisembayo, Katonda bw’abasobozesa, mugaziye okugaba kwammwe eri abo abasinga obwavu, nga tebannava gye muli. Mubawe ekintu eky’okubayamba, n’olw’obudde obubaggiddwako mu mirimu gyabwe bwe batyo, naddala okuzzaamu amaanyi abo abakola obulungi okusinga. Era abalala, mubasuubize ekyo kyennyini bwe banaamala okuyiga katekisimu. Mmanyi nti temuyinza kuwa kye mutalina, naye njogera eri abo abasobola. Era kaakano, baganda bange, mmaze okubawa amagezi gange, era mbalekera okugateeka mu nkola. Newakubadde ab’amalala bayinza okugakkiriza n’okunyooma, n’abeenoonyeza ebyabwe n’abagayaavu nga tegabanyumira, oba n’obusungu, sibuusabuusa nti Katonda ajja kugakozesa, wadde ekibi ne Setaani nga biziyiza, okuzuukusa bangi ku baweereza be eri obuvunaanyizibwa bwabwe, n’okutumbula omulimu gw’okuzza obuggya okutuufu; era nti omukisa gwe gujja kuwerekera omulimu guno gwe mutandika, olw’okulokola emyoyo mingi, olw’emirembe gyammwe abagutandika era abagutuukiriza, olw’okukubiriza abaweereza be mu ggwanga lyonna okubawagira, n’olw’okweyongera kw’obulongoofu n’obumu bw’ekkanisa ze. Amiina