Omusumba Omuzzeemu Obuggya
Ennyingo I

Essuula 11 · eddakiika 29 ez’okusoma · eddakiika 38 ez’okuwuliriza

Ennyingo I

EBIKUBIRIZA EBISIBUKA MU MIGASO GY’OMULIMU GUNO

Bwe ntunuulira ebiri mu maaso, ne ndowooza ku ebyo omulimu guno bye guyinza okutuukiriza olw’omukisa gwa Katonda, singa gukolebwa bulungi, omutima gwange gubuuka olw’essanyu. Mazima, baganda bange, mutandise omulimu ogw’omukisa ennyo, omulimu omuntu wa buli omu ku mmwe ow’omunda gw’ayinza okusanyukira, n’ebitundu byammwe bye biyinza okusanyukira, n’eggwanga lye liyinza okusanyukira, era n’omwana atannazaalibwa gw’aliyinza okusanyukira. Weewaawo, enkumi n’enkumi n’obukadde n’obukadde, oboolyawo, bayinza okufuna ensonga ey’okutendereza Katonda olw’omulimu guno, nga ffe tumaze okutuukiriza olugendo lwaffe. Era newakubadde ng’omulimu gwaffe leero kwe kwetoowaza olw’okugulagajjalira okumala ebbanga eddene bwe lityo, nga bwe tulina ensonga ennene ddala okukikola, naye essuubi ly’obuwanguzi obw’omukisa lingi nnyo mu nze, ne kiba nti lyetegese okufuula olunaku luno olunaku olw’okusanyuka.

Ntendereza Mukama kubanga mpangaadde okulaba olunaku nga luno, n’okubeerawo nga abaweereza ba Kristo abangi bwe batyo beewaayo mu ngeri ey’ekitiibwa bwe etyo eri omulimu ng’ogwo. Ntendereza Mukama, eyabawa ekitiibwa mmwe ab’essaza lino okuba abatandisi era abazuukusa eggwanga eri obuvunaanyizibwa buno. Si nsonga ya kuwakanirwa, ebirowoozo by’abantu ebinyiize mwe biyinza okunoonyeza enkaayana naffe; era si kiyiiye kipya, obuggya mwe buyinza okubalangira nti muleese ebiggya, oba amalala mwe gayinza okunyooma okugoberera, olw’okuba mmwe mwasooka okukwata ekkubo. Nedda; buvunaanyizibwa obumanyiddwa bulungi. Tekiri kirala wabula okukola omulimu gw’obuweereza n’obunyiikivu obusingawo era mu ngeri esingako okuvaamu ebibala. Si kiyiiye kipya, wabula kuzzaawo bubeezi omulimu gw’obuweereza ogw’edda. Era olw’okuba gujjudde emigaso emingi bwe gityo eri Ekkanisa, nja kubala egimu ku migaso egy’enjawulo gye tuyinza okusuubira okuguvaamu, mulyoke, bwe munaalaba obulungi bwagwo, mweyongere okugumalirira, era mweyongere okutya okugulemesa oba okuguzikiriza olw’obulagajjavu bwammwe bwonna oba olw’okulemererwa kwammwe. Kubanga mazima oyo alina ebigendererwa ebituufu eby’omuweereza wa Kristo ajja kusanyuka buli essuubi eddala lyonna bwe lirabika ery’okutuuka ku bigendererwa by’obuweereza bwe; era tewali kirimusanyusa okusinga ekyo ekiyamba okutumbula omulimu gw’obulamu bwe gwennyini. Kaakano nja kubalaga mu bujjuvu nti omulimu guno gusobola okutuukiriza ekyo.

1. Gujja kuba ekkubo erisuubirwa ennyo ery’okukyusa emyoyo; kubanga gugatta wamu ebintu ebikulu ebisinga okutumbula ekigendererwa ekyo.

(1) Ku bikwata ku bye gukolako: gukwata ku bintu ebisinga obwetaavu, emisingi oba ensonga enkulu ez’okukkiriza okw’Ekikristaayo.

(2) Ku bikwata ku ngeri gye gukolebwamu: gujja kukolebwa mu kwogeraganya n’omuntu kinnoomu, we tunaafunira akakisa okutuusa buli kimu ku muntu ow’omunda ne ku mutima.

Omulimu gw’okukyuka gulina ebitundu bibiri: Ekisooka, okutangaaza endowooza mu misingi emikulu egy’eddiini; Eky’okubiri, okukyusa okwagala kw’omuntu olw’amaanyi g’amazima. Kale mu mulimu guno tulina emikisa egisinga obulungi ku byombi. Okutangaaza okutegeera kwabwe, kiteekwa okuba ekiyambi ekirungi ennyo okubeera n’ensonga enkulu ez’Obukristaayo nga zinywezeddwa mu kujjukira kwabwe. Era newakubadde ebigambo obugambo nga tebitegeerekese tebiyinza kuleeta nkyukakyuka, naye ebigambo bwe biba mu Lungereza olwangu, oyo alina ebigambo ayinza nnyo okutegeera amakulu n’ensonga okusinga omulala. Kubanga kiki kye tulina ekitusobozesa okumanyisa ebintu ebitalabika ebyo, okuggyako ebigambo oba obubonero obulala? Kale abo abasekerera katekisimu zonna ng’engeri ezitaliimu mugaso, bandisinze okwesekerera bokka, kubanga boogera era bakozesa engeri y’ebigambo byabwe bo bennyini okumanyisa abalala ebirowoozo byabwe. Lwaki ebigambo ebiwandiikiddwa, ebiri bulijjo mu maaso gaabwe ne mu kujjukira kwabwe, tebiyinza kubayigiriza, nga n’ebigambo by’omubuulizi ebiyita obuyisi bwe bibayigiriza? N’olwekyo engeri zino, ‘ebigambo ebireeta obulamu,’ ziri wala nnyo okuba ezitaliimu mugaso, ng’abantu abamu bwe balowooza; wabula za mugaso mungi nnyo eri bonna. Okwongereza ku ekyo, tujja kufuna akakisa, mu kwogeraganya n’omuntu kinnoomu, okugezesa ekigero kye bategeeramu katekisimu, n’okugibannyonnyola nga tugenda mu maaso; n’okukaatiriza ku nsonga ezo abantu be twogera nabo ze basinga okwetaaga okuwulira. Ebintu bino ebibiri bwe bigattibwa — engeri y’ebigambo ebireeta obulamu, wamu n’ennyinyonnyola etegeerekeka — biyinza okukola ebingi okusinga buli kimu ku byo kye kyandikoze kyokka.

Ate era, tujja kufuna akakisa akasinga obulungi okunyweza amazima ku mitima gyabwe, bwe tunaasobola okwogera ku bwetaavu obw’enjawulo obwa buli muntu, ne tugamba omwonoonyi nti, ‘Omusajja oyo ye ggwe,’ ne tumulaga mu lwatu embeera ye ey’enjawulo; ne tunyweza amazima n’okwegayirira okw’omukwano. Bwe wabaawo ekintu kyonna mu nsi ekiyinza okubayamba, kye kino. Abatategeera kubuulira bajja kutegeera okwogera okw’omukwano; era bajja kufuna obuyambi bungi nnyo okukwekwatako bo bennyini. Okwongereza ku ekyo, mujja kuwulira ebyo bye bawakanya, mumanye Setaani w’asinga okubafunamu omukisa, bwe mutyo musobole okubalaga ensobi zaabwe, n’okuddamu ebyo bye bawakanya, n’okubakakasa mu ngeri esingako amaanyi. Tusobola okusingawo okubatuusa ku nsonga, n’okubakubiriza okwatula bye basazeewo eby’omu maaso, n’okusuubiza okukozesa ebikozesebwa by’ekisa n’okukyusa obulamu bwabwe, okusinga bwe twandisobodde mu ngeri endala. Bukakafu ki obulala bwe twetaaga ku kino okusinga obumanyirivu bwaffe ffe bennyini? Tekitera kubaawo nti nkolagana n’abantu mu bugenderevu ku nsonga eno enkulu, mu kwogeraganya n’omuntu kinnoomu okw’amaanyi, ne batagenda nga balina okukakasibwa okulabika, n’ebisuubizo by’obuwulize obuggya, oba nga balina n’okwejjusa okw’omunda ennyo n’okutegeera embeera yaabwe.

Ai baganda bange, nga tuyinza okukuba obwakabaka bw’ekizikiza ekikonde ekinene, olw’okukola omulimu guno n’obwesigwa n’obukugu! Kale bwe kiba nti okulokola emyoyo, emyoyo gya baliraanwa bammwe, emyoyo emingi, okuva mu nnaku etaggwaawo, kusaanira okufuba kwammwe, musituke mukole! Bwe muba mwagala okuba bakitaabwe b’abangi abazaaliddwa omulundi ogw’okubiri, era mwagala ‘okulaba ku ebyo ebiva mu kubonaabona kw’obulamu bwammwe,’ era mwagala okusobola okugamba ku nkomerero nti, ‘Laba nze n’abaana be wampa’ — musituke munyiikire omulimu guno ogw’omukisa! Bwe kiba nti kyandisanyusizza omutima gwammwe okulaba abo be mwakyusa nga bali mu batukuvu mu kitiibwa, nga batendereza Omwana gw’Endiga mu maaso g’entebe ey’obwakabaka; bwe kiba nti kyandibasanyusizza okubanjula eri Kristo nga tebaliiko bbala wadde ekyokunenyezebwa, mukozese n’obunyiikivu n’ebbugumu akakisa kano ak’enjawulo ke muweereddwa. Bwe muba ddala muli baweereza ba Kristo, mujja kwegomba okutuukirizibwa kw’omubiri gwe, n’okukuŋŋaanyizibwa kw’abalonde be; era ‘mujja kulumwa ng’alumwa okuzaala’ okutuusa Kristo lw’alibumbibwa mu myoyo gy’abantu bammwe. Mujja kukwata emikisa egyo ebiseera byammwe eby’okukungula bye bibawa, ng’ennaku ez’omusana mu kiseera ky’okukungula eky’enkuba, mwe kiba nga tekiriimu magezi era tekiriiko kya kwekwasa okubeera abagayaavu. Bwe muba nga mulina mu mmwe wadde akatono akatono ak’okusaasira okw’Ekikristaayo, ddala kijja kubalabikira nga kisaanira okufuba kwammwe kwonna okuwonya emyoyo emingi bwe gityo ‘okufa, n’okubikka’ olufulube olunene bwe lutyo ‘olw’ebibi.’ Kale bwe muba ddala muli bakozi abakolera awamu ne Kristo, mwewaayo eri omulimu gwe, era temulagajjalira myoyo gye yafiirira. Ai mujjukire, bwe muba mwogera n’abatannakyuka, nti kaakano mulina akakisa okulokola omwoyo, n’okusanyusa bamalayika ab’omu ggulu, n’okusanyusa Kristo yennyini, okugoba Setaani mu mwonoonyi, n’okwongera ku maka ga Katonda! Era kiki ‘essuubi lyammwe, oba essanyu, oba engule ey’okwenyumiriza?’ Si be bantu bammwe abalokoleddwa ‘mu maaso ga Kristo Yesu bw’alijja?’ Weewaawo, awatali kubuusabuusa ‘be kitiibwa kyammwe era essanyu lyammwe.’

2. Gujja kutumbula nnyo okuzimbibwa okw’entegeka ennungi okw’abo abakyuse, n’okunywezebwa kwabwe mu kukkiriza. Kiteeka mu kabi omulimu gwaffe gwonna, oba waakiri kigulemesa nnyo, bwe tutagukola mu nteekateeka yaagwo entuufu. Oyinza otya okuzimba nga tosoose kuteekawo musingi mulungi, oba oyinza otya okuteeka ejjinja ery’oku ntikko ng’ebitundu eby’omu makkati birekeddwa? ‘Ekisa tekibuuka,’ nga n’obutonde bwe butabuuka. Amazima g’Ekikristaayo ag’omutendera ogw’okubiri geesigamye nnyo ku ag’omutendera ogusooka, ne kiba nti tegayinza kuyigibwa bulungi okutuusa ng’agasooka gayigiddwa. Kino kye kireetera bangi okutegana bwe batyo bwereere; ‘bayiga bulijjo, kyokka ne batatuuka ku kutegeerera ddala amazima,’ kubanga baagala okusoma nga tebannayiga kusengeka nnukuta, wadde okumanya ennukuta zaabwe. Kino kye kireetera bangi bwe batyo okugwa: bayuuguumizibwa buli muyaga ogw’okukemebwa, kubanga tebaanywezebwa bulungi mu misingi emikulu egy’eddiini. Emisingi gino gye giteekwa okutwala abantu eri amazima amalala; gye bateekwa okuzimbirako byonna; gye giteekwa okukubiriza ebirabo byabwe byonna eby’ekisa, n’okuwa obulamu emirimu gyabwe gyonna; gye giteekwa okubanyweza okulwanyisa okukemebwa. Oyo atamanyi gino, tamanyi kintu; oyo agimanyi obulungi, amanyi ebimala okumufuula ow’essanyu; n’oyo agisinga okugimanya, ye Mukristaayo asinga obulungi era asinga okutegeera. N’olwekyo abantu abasinga okutya Katonda mu bibiina byammwe, bajja kulaba nga kisaanira okufuba kwabwe okuyiga ebigambo byennyini ebya katekisimu. Kale bwe muba mwagala okubazimba mu ngeri ey’obukuumi, n’okubanyweza ennyo, mubeerenga banyiikivu mu mulimu guno.

3. Gujja kuleetera okubuulira kwaffe okw’omu lujjudde okutegeerwa obulungi n’okussibwamu ekitiibwa. Bwe munaamala okubayigiriza emisingi, bajja kusingawo okutegeera byonna bye mwogera. Bajja kutegeera kye mugenderera, nga bamaze okumanya ensonga enkulu. Kino kiteekateeka ebirowoozo byabwe, ne kiggulawo ekkubo eri emitima gyabwe; so nga awatali kino, muyinza okufiirwa ekitundu ekisinga obunene eky’okufuba kwammwe; era gye mukoma okufuba ennyo mu kweteekateeka n’obwegendereza, gye mukoma okukola obulungi obutono. Kale nga bwe mutayagala kufiirwa mulimu gwammwe ogw’omu lujjudde, mulabe nga mubeera beesigwa mu mulimu guno ogw’omuntu kinnoomu.

4. Olw’omulimu guno, mujja kumanyagana n’abantu bammwe, era bwe mutyo muyinza okufuna okwagala kwabwe. Obutaba na kino, eri abo abalina ebibiina ebinene ennyo, kiziyiza kinene eri obuwanguzi bw’emirimu gyaffe. Olw’okubeera ewala n’obutamanyagana, obutategeeragana bungi wakati w’abaweereza n’abantu bukumibwa; so nga ku ludda olulala, okumanyagana kujja kuzaala okwagala okwo okuyinza okuggula amatu gaabwe eri okuyigirizibwa okulala. Okwongereza ku ekyo, bwe tumanyagana nabo, bajja kugumizibwa okutubikkulira okubuusabuusa kwabwe n’okukolagana naffe mu ddembe. Naye omuweereza bw’atamanya bantu be, oba bw’abeera nga munnaggwanga gye bali ng’atabamanyi, kiteekwa okuba ekiziyiza kinene eri okukola kwe ekirungi kyonna mu bo.

5. Olw’omulimu guno, tujja kusingawo okumanya embeera ey’omwoyo eya buli muntu, bwe tutyo tusingewo okumanya engeri y’okubalabirira. Tujja kusingawo okumanya engeri y’okububuulira, n’engeri y’okweyisaamu gye bali, bwe tunaamanya embeera yaabwe, n’ebyo bye basinga okuwakanya, bwe tutyo ne kye basinga okwetaaga okuwulira. Tujja kusingawo okumanya mu ki ‘mwe tubakwatirwa obuggya, obuggya bwa Katonda,’ n’okukemebwa ki kwe tusinga okubakuuma. Tujja kusingawo okumanya engeri y’okubakungubagira, n’okusanyuka nabo, n’okubasabira. Kubanga nga bw’oyo ayagala okwesabira obulungi ateekwa okumanya ebyetaago bye, n’endwadde z’omutima gwe, bw’atyo oyo ayagala okusabira abalala obulungi, asaanidde okumanya ebyabwe nga bw’asobola.

6. Olw’okugezesa kuno n’okumanya embeera y’abantu baffe, tujja kuyambibwa nnyo mu kubakkiriza okutuuka ku ssakalamentu. Newakubadde sibuusabuusa nti omuweereza ayinza okulagira abantu be okujja gy’ali mu kiseera kyonna ekisaanidde, okunnyonnyola okukkiriza kwabwe n’enkulaakulana yaabwe, n’okufuna okuyigirizibwa, bw’atyo ayinza okukikola ng’okweteekateeka olw’Ekijjulo kya Mukama; naye olw’okuba abaweereza bassa obuzito bw’okukeberebwa okwo ku bwetaavu bwokka obw’okusaanira omukolo ogwo, so si ku buvunaanyizibwa bwabwe obwa bulijjo obw’okulaba embeera n’enkulaakulana ya buli muntu ow’omu kisibo kyabwe mu biseera byonna ebisaanidde, ne ku buvunaanyizibwa bw’abantu okugondera obulagirizi n’okuyigiriza kw’abasumba baabwe ebiseera byonna, baleetedde abantu, olw’obutamanya, okuwakanya okukeberebwa kwabwe. Kale, mu kkubo lino tujja kuzuula okusaanira kwabwe oba obutasaanira kwabwe, mu ngeri etaliiko kya kunenyezebwa; era mu ngeri ekola ennyo okusinga okubakebera okumu okutali kujjuvu nga tebannakkirizibwa ku mmeeza ya Mukama.

7. Gujja kulaga abantu obutonde obutuufu obw’ofiisi y’obuweereza, n’okubazuukusa okugirowoozaako obulungi okusinga bwe kiri kaakano. Kya bulijjo nnyo abantu okulowooza nti omulimu gw’obuweereza tegulina kirala wabula okubuulira, n’okubatiza, n’okugaba Ekijjulo kya Mukama, n’okukyalira abalwadde. Olw’ensonga eyo abantu tebajja kukkiriza kirala kisukkawo; era abaweereza bangi nnyo bagwira bwe batyo eri okuyitibwa kwabwe bo bennyini, ne kiba nti tebajja kukola kisukkawo. Emirundi mingi kinnakuwaza omutima gwange okulaba ababuulizi abamu abatutumufu era abalina obusobozi, nga bwe bakola ekitono ennyo okulokola emyoyo, okuggyako ku kituuti kyokka; n’omulimu gwabwe omungi nga bwe guggwaamu omugaso olw’obulagajjavu buno. Balina abantu bikumi na bikumi be bateogerangako nabo kigambo na kimu kinnoomu olw’obulokozi bwabwe; era bwe tuba ab’okusalira ku ngeri gye beeyisaamu, tebakitwala nga buvunaanyizibwa bwabwe; era ekintu ekikulu ekikakanyaza abantu mu bulagajjavu buno, kwe kulagajjalira okwa bulijjo abalala kwe balagajjalira ekitundu ky’omulimu eky’omuntu kinnoomu. Batono nnyo abakolamu ebingi, era okukireka kufuuse kwa bulijjo nnyo mu bantu abatya Katonda era abalina obusobozi, ne kiba nti ensonyi zaakyo zikendeezeddwa olw’obusobozi bwabwe; era omuntu kaakano ayinza okuba n’omusango guno nga tewali amussaako mwoyo yenna era nga tafunye nsonyi zonna. Ekibi tekifuga nnyo mu kkanisa oba mu ggwanga, nga bwe kifuga lwe kifunye erinnya eddungi, oba waakiri lwe kitaleetera mwonoonyi nsonyi, wadde okwesittaza abakiraba. Naye sibuusabuusa, olw’okusaasira kwa Katonda, nti okuzzaawo enkola y’okulabirira omuntu kinnoomu kujja kukakasa abaweereza bangi nti guno mulimu gwabwe ddala nga ogwo gwe bakola kaakano, era kuyinza okubazuukusa okulaba nti obuweereza mulimu gwa kika kirala okusinga ababuulizi abalungi ennyo bangi nnyo bwe bagutwala. Baganda bange, mwewaayo bwewaayo nnyo eri omulimu guno, mugugoberere n’obunyiikivu; era newakubadde mugukola mu kasirise, nga temugamba bigambo byonna eri abo abagulagajjalira, nsuubira nti abasinga obungi ku mmwe abali wano bayinza okuwangaala okulaba olunaku, obulagajjavu bw’okulabirira omuntu kinnoomu ekisibo kyonna lwe bulitwalibwa ng’okuleka okw’ekivve era okw’ekyenyinyalwa, era ne buleetera abo abaliko omusango ogwo ensonyi, nga okubuulira omulundi gumu gwokka mu lunaku bwe kwaleetanga edda. Omusomesa ateekwa okukebera buli muyizi we kinnoomu, oba si ekyo ayinza okukola ebirungi bitono. Singa abasawo basomesa bubeezi ssomo limu mu lujjudde ku by’eddagala, abalwadde baabwe tebandiganyuddwa nnyo; era munnamateeka teyandikuumye bya bugagga bwo ng’asomesa ssomo ku mateeka. Kaakano, obuvunaanyizibwa bw’omusumba bwetaagisa okukolagana n’omuntu kinnoomu, nga bwe kiri ku bano bonna. Ka tukiragire ensi kino mu bikolwa byaffe; kubanga abantu abasinga obungi tebakyafaayo ku bigambo obugambo.

Amazima gali nti, twakyamizibwa okukola Ekkanisa ensobi nnyo mu nsonga eno, olw’ekisukkiridde ekikontana nakyo eky’Abapapa, abaleeta abantu baabwe bonna okwatulira ebibi mu matu ga kabona; kubanga, mu kumenya ensobi yaabwe eno, ffe twagwa mu kisukkiridde ekirala ekikontana nakyo, era twatwala abantu baffe ewala nnyo mu kyo okusinga ffe bwe twagenda. Kyanteganya nnyo okusoma, mu munnabyafaayo omukkiriza ow’enjigiriza entuufu, nti obukaba, n’okwegomba okwewala okubuuzibwa okw’amaanyi okwa bakabona mu kwatula, byayamba nnyo okwaniriza eddiini ezzeemu obuggya mu Bugirimaani. Naye era kiyinzika ddala okuba eky’amazima, nti abo abaali bawakanya okuzzaamu obuggya mu nsonga endala, ku nsonga eno bayinza okwegatta n’abantu abasingako obulungi mu kuvumirira abakulu b’eddiini ab’e Rooma. Sibuusabuusa nti okwatulira mu matu okw’Abapapa kya kiggya ekirimu ekibi, Ekkanisa ey’edda kye yali tamanyi. Naye oboolyawo abamu bajja kulaba nga kyewuunyisa nze okugamba nti obulagajjavu bwaffe obwa bulijjo obw’okuyigiriza omuntu kinnoomu bubi nnyo okusingawo, bwe tutunuulira okwatula kwabwe kwokka nga bwe kuli, so si nga bwe kukwatagana n’enjigiriza zaabwe ezikigattiddwako ez’okwesasulira ebibi n’ekifo omwoyo mwe gulongoosezebwa oluvannyuma lw’okufa. Bwe wabaawo omuntu yenna mu ffe ayinza okuba n’ensobi ennene bw’etyo, n’alowooza nti bw’amala okubuulira, aba amaze omulimu gwe gwonna, ka tumulage, mu nkola yaffe ey’ebirala, nti waliwo bingi nnyo eby’okukola; era nti ‘okukuuma ekisibo kyonna’ mulimu mulala okusinga abaweereza abatafaayo era abagayaavu bwe balowooza. Omuntu bw’alowooza nti obuvunaanyizibwa, era obuvunaanyizibwa obusinga obukulu, si buvunaanyizibwa, ajja kubulagajjalira, era asigale nga teyeenenya mu bulagajjavu obwo.

8. Gujja kuyamba abantu baffe okusingawo okutegeera obutonde bw’obuvunaanyizibwa bwabwe eri abalabirizi baabwe, bwe batyo babutuukirize obulungi. Mazima kino tekyandibadde kikulu singa kyali ku lwaffe ffekka; naye obulokozi bwabwe bo bennyini bukwatibwako nnyo. Nkakasiddwa, olw’obumanyirivu obw’ennaku, nti si kiziyiza kitono eri obulokozi bwabwe, n’eri okuzzaamu Ekkanisa obuggya okw’amazima, nti abantu tebategeera mulimu gw’omuweereza gwe guli ki, n’obuvunaanyizibwa bwabwe gy’ali bwe buli ki. Batera okulowooza nti omuweereza talina kirala kya kukola nabo okuggyako okububuulira, n’okubagabira ssakalamentu, n’okubakyalira nga balwadde; era nti, bwe bamuwuliriza, ne bafuna ssakalamentu okuva gy’ali, tebamubanja buwulize bulala, so naye tayinza kubasaba kirala. Tebamanyi n’akatono nti omuweereza ali mu kkanisa, ng’omusomesa bw’ali mu ssomero lye, okuyigiriza, n’okukebera buli omu kinnoomu; era nti Abakristaayo bonna, ku bulijjo, bateekwa okuba abayigirizwa oba abayizi mu ssomero ng’eryo. Tebalowooza nti omuweereza ali mu kkanisa ng’omusawo bw’ali mu kibuga, abantu bonna okujja gy’ali okufuna okubuulirirwa kinnoomu olw’okuwonyezebwa endwadde zaabwe zonna; era nti ‘emimwa gya kabona gisaana okukuuma okumanya, era abantu basaana okunoonya amateeka okuva mu kamwa ke, kubanga ye mubaka wa Mukama ow’Eggye.’ Tebalowooza nti emyoyo gyonna mu kibiina gisaana, olw’obukuumi bwagyo, okujja gy’ali kinnoomu, okuggibwako okubuusabuusa kwagyo, n’okuyambibwa okulwanyisa ebibi byagyo, n’okulungamizibwa mu buvunaanyizibwa, n’okweyongera mu kumanya ne mu kisa kyonna ekirokola; era nti abaweereza bateekebwa mu bibiina olw’ekigendererwa kino kyennyini, okubeera bulijjo nga beetegefu okubuulirira n’okuyamba ekisibo.

Singa abantu baffe bamanya obuvunaanyizibwa bwabwe, bandizze gye tuli mu bwangu, bwe bayitibwa, okuyigirizibwa, n’okunnyonnyola okumanya kwabwe, okukkiriza kwabwe, n’obulamu bwabwe; era bandizze ku bwabwe, nga tebatumiddwa; ne bakonkona ku nzigi zaffe emirundi emingi; ne basaba okubuulirirwa n’obuyambi olw’emyoyo gyabwe; ne babuuza nti, ‘Tukole ki okulokolebwa?’ Naye kaakano ensonga etuuse ku mbeera ey’ennaku bw’etyo, ne kiba nti balowooza nti omuweereza talina ky’akola nabo: era bw’abalabula, oba bw’abayita okuyigirizibwa katekisimu n’okuyigirizibwa; oba bw’ayagala okubabuuza ku kukkiriza kwabwe n’enkulaakulana yaabwe, bandimubuuzizza nti buyinza ki obumukoza ebyo? ne balowooza nti musajja eyeeyingiza mu bitamukwatako, ayagala okwetaba mu bitali bibye; oba musajja wa malala, ayagala okufuga omuntu waabwe ow’omunda; so nga bandiyinzizza okubuuza bwe batyo nti buyinza ki obumubuuliza, oba obumusaza, oba obumuwa ssakalamentu Tebalowooza nti obuyinza bwaffe bwonna buli ku lw’omulimu gwaffe kyokka; obuyinza obw’okukola obuvunaanyizibwa bwaffe; era nti omulimu gwaffe guli ku lwabwe: ne kiba nti buyinza bwa kubakolera birungi kyokka. Tebogera na magezi okusinga singa bandiyombye n’omuntu ayagala okubayamba okuzikiza omuliro mu nnyumba zaabwe, ne bamubuuza nti, buyinza ki obukukoza ekyo? Oba oyo ayagala okugaba ssente okuyamba abaavu, ne bamubuuza nti, Buyinza ki obukukoza okutulagira okutwala ssente zino? Oba nga singa ngolola omukono gwange eri oyo agudde, okumuyimusa, oba eri oyo ali mu mazzi, okumuwonya okubbira, n’ambuuza nti buyinza ki obunkoza ekyo? Era kiki ekituusizza abantu baffe ku butamanya buno obw’obuvunaanyizibwa bwabwe, okuggyako empisa ey’ennono? Ffe, baganda bange, okwogera amazima mu lwatu, ffe tuli ab’okunenyezebwa, abatabamanyiiza wadde okwemanyiiza ffe bennyini ekisukka ku mulimu ogwa bulijjo ogw’omu lujjudde. Tulaba empisa bw’ekola ennyo ku bantu. Awali empisa eyo, nga mu Bapapa, tebalonzalonza kwatulira kabona ebibi byabwe byonna; naye mu ffe, banyooma okuyigirizibwa katekisimu oba okuyigirizibwa, kubanga si y’empisa. Bakyewuunya ng’ekintu ekiggya, ne bagamba nti, Ebintu nga bino tebyali bikolebwa. Era singa tuyinza okusobola okufuula obuvunaanyizibwa buno obwa bulijjo ng’obuvunaanyizibwa obulala, bajja kubukkiriza mu ngeri ennyangu nnyo okusinga kaakano. Nga kyandibadde kya ssanyu nnyo, singa muyinza okuwangaala okulaba olunaku, abantu ab’emyaka gyonna lwe bandibadde nga bajja mu mpalo eri abaweereza baabwe okufuna okubuulirirwa kinnoomu n’obuyambi olw’obulokozi bwabwe, nga bwe kiri kaakano eky’abulijjo gye bali okujja mu kkanisa okuwulira okubuulira, oba okufuna ssakalamentu! Obunyiikivu bwaffe mu mulimu guno lye kkubo ery’okutuukiriza kino.

9. Gujja kuwa abafuzi b’eggwanga endowooza entuufu ku butonde n’omugugu gw’obuweereza, era bwe batyo bayinza okutufunira obuyambi obusingawo okuva gye bali. Kiziyiza kya nnaku eri okuzzaamu Ekkanisa obuggya, n’okulokola emyoyo, nti, mu bibuga ebisinga okujjula abantu, waliwo abasajja omu oba babiri bokka okulabirira emyoyo enkumi n’enkumi, bwe kityo abakozi tebenkana mu ngeri yonna n’omulimu; naye kifuuka ekitasoboka gye bali okukola ekigero kyonna ekinene eky’obuvunaanyizibwa obwo obw’omuntu kinnoomu obusaanidde okukolebwa abasumba abeesigwa eri ekisibo kyonna. Emirundi mingi nkyogedde, era nkyateekwa okukyogera, nti kino kitundu kinene eky’ennaku ya Bungereza, nti enjala ey’omwoyo ey’amaanyi efuga mu bibuga ebisinga obungi n’ebibuga ebinene mu nsi yonna, ne we batakiwulira, era ne beerowooza nti balabiriddwa bulungi. Woowe! tulaba ebibiina by’abonoonyi abatamanyi, ab’omubiri, abagoberera okwegomba kw’omubiri, nga batwetoolodde — wano amaka, ne wali amaka, ne wali kumpi oluguudo lwonna oba ekyalo kyonna — n’emitima gyaffe ne gibasaasira, era tulaba nti obwetaavu bwabwe bukaaba n’eddoboozi ery’omwanguka nga bwetaaga obuyambi bwaffe obw’amangu era obw’obunyiikivu, ne kiba nti ‘alina amatu agawulira’ ateekwa okuwulira. Naye ne bwe twandyagadde ennyo atya, tetuyinza kubayamba: era si lwa bukakanyavu bwabwe bwokka, naye era n’olw’obutaba na kakisa kwaffe. Tuzudde mu bumanyirivu nti singa tusobola okufuna ebbanga okwogera nabo, n’okubabikkulira mu lwatu ekibi kyabwe n’akabi kaabwe, waliwo essuubi ddene ery’okukolera abangi ku bo ebirungi, abafuna ekitono mu kuyigiriza kwaffe okw’omu lujjudde. Naye tetuyinza kubatuukako; omulimu ogusinga obwetaavu gutuziyiza: tetuyinza kukola byombi omulundi gumu; era omulimu gwaffe ogw’omu lujjudde gulina okusooka, kubanga omwo tukolagana n’abangi omulundi gumu. Era kitusinga amaanyi okukola omulimu ogw’omu lujjudde, oba ekitono ekisukkako; era bwe tutwala ebiseera bye twandiriddemu oba bwe twandyebaseemu, (ng’oggyeeko okwonoona emibiri egyanafuwa olw’ekyo,) tetujja kusobola, oluvannyuma lwa byonna, okwogera n’omu ku bangi nnyo ku bo. Bwe kityo tuteekwa okuyimirira ne tulaba abantu abaavu nga bazikirira, era ne tusobola kunakuwala bunakuwazi ku lwabwe, ne tutasobola wadde okwogera nabo okufuba okubazzaawo. Kino si kintu kya nnaku mu ggwanga eryenyumiriza olw’obujjuvu bw’enjiri? Atakkiriza ajja kugamba nti, Nedda: naye, nga bwe ndowooza, tewali muntu akkiriza ssanyu oba kubonaabona okutaggwaawo eyandiddamu bw’atyo.

Ka mbawe ekyokulabirako ky’embeera yange nze. Tuli abaweereza babiri awamu, n’ow’okusatu ku ssinzizo ettono, nga twetegefu okumala buli ssaawa y’obudde bwaffe mu mulimu gwa Kristo. Nga tetunnatandika mulimu guno, emikono gyaffe gyali gijjudde; era kaakano twesibye okwawula ennaku bbiri buli wiiki, okuva ku makya okutuuka ekiro, okuyigiriza katekisimu mu kyama n’okulagirira abantu; omuntu yenna kyava alaba nti tuteekwa okuleka nga tetukoze emirimu emirala gyonna gye twali tutera okukola mu biseera ebyo: era tuwaliriziddwa okwanguyiriza omulimu ogw’olukale ogw’okubuulira nga twetegese katono, bwe tutyo ne tulangirira obubaka bwa Katonda mu ngeri etannategekebwa bulungi era etabuddetabudde, etagwanira kitiibwa kyabwo wadde obwetaavu bw’emyoyo gy’abantu, ne kiba kizibu kinene eri ebirowoozo byaffe okukirowoozaako, era ekizibu ekisingawo nga tukikola. Naye bwe kiteekwa okuba bwe kityo; tewali ddagala: okuggyako nga tuleka okuyigiriza kuno okw’omuntu kinnoomu, tuteekwa okulinnya bwe tutyo ku kituuti nga tetwetegese. Era okukuleka tetukigumiikiriza — mulimu munene nnyo era gwetaagisa nnyo. Era bwe tunaamala okugumira ebizibu byonna ebyogeddwako waggulu, ne twawula ennaku bbiri ennamba buli wiiki ku lw’omulimu guno, kinaaba kye tusobola kyonna okuyita mu kitundu kyonna omulundi gumu mu mwaka, (kubanga kirimu amaka nga 800,) era ekisinga obubi, tujja kuwalirizibwa okukisala mu bufunze, ne tukikola n’amaanyi matono eri abo be tukikolera, nga tulina amaka agasukka kkumi na etaano buli wiiki okukolako. Era, woowe! nga kintu kitono nnyo okwogera n’omuntu omulundi gumu gwokka mu mwaka, era mu bwangu nga bwe tujja okuwalirizibwa okukikola, bw’okigeraageranya n’ebyo obwetaavu bwabwe bye bwetaaga. Naye tusuubira ebibala ebimu ne mu kino kyokka; naye nga byandisinzeewo nnyo singa twali tusobola okwogera nabo omulundi gumu buli myezi esatu, ne tukola omulimu mu bujjuvu n’obwegendereza, nga mmwe abali mu bitundu ebitono bwe muyinza okukola. Era abaweereza bangi mu Bungereza balina abantu emirundi kkumi okusinga be nnina: bwe kityo singa bandiyingidde mu mulimu gwe tuyingiddemu, bandisobodde okuyita mu kitundu kyabwe omulundi gumu gwokka mu myaka kkumi. Bwe kityo nga tukyasuubira emikisa okwogera nabo, tuwulira omu ng’afa oluvannyuma lw’omulala, era nga kitunakuwaza mu myoyo gyaffe, tuwalirizibwa okubawerekera okutuuka ku ntaana zaabwe, nga tetwogeranga nabo na kigambo kimu kinnoomu okubategekera okuva kwabwe mu nsi muno. Era kiki ekireeta obuyinike buno bwonna? Kale, abafuzi baffe tebalabye bwetaavu bwa baweereza abasukka omu oba babiri mu bitundu ng’ebyo; noolwekyo tebakkirizza kuwaayo ebyokulabirira byonna ku lw’ekyo. Abamu baggye bingi ku Kkanisa ne babiwa abalala, (Mukama abatoowaze bonna abaakikkiriza, kireme okufuuka okuggwaawo kw’eggwanga ku nkomerero,) so nga baleka enjala eno mu bitundu ebikulu eby’ensi. Kyangu okwawukana ku kibiina ky’abantu abangi, n’okukuŋŋaanya ekkanisa ez’enjawulo, n’okuleka abalala okubbira oba okuwuga; era bwe bataagala kulokolebwa lwa kubuulira okw’olukale, okubaleka basalirwe omusango gw’okuzikirira: naye oba eno y’engeri esinga okwagala era ey’Ekikristaayo, omuntu yandirowoozezza nti si kibuuzo kizibu.

Naye kiki ekivaako abafuzi ab’amagezi era abatya Katonda okubeera n’omusango ku buyinike bwaffe buno, era nga tewali kukaaba kwaffe kwonna kubazuukusa kusaasira? Kiki! Tebalina kutegeera bwe batyo ne batamanya bintu bino? Oba bafuuse ba bukambwe eri emyoyo gy’abantu? Oba balina emitima egy’obulimba eri ebya Kristo, era bagenderera okusaanyaawo obwakabaka bwe? Nedda, nsuubira nti si kimu ku ebyo; naye, nga bwe nsobola okulaba, ffe abalina omusango, weewaawo ffe, abaweereza b’enjiri, be bandirabiridde bwe batyo. Kubanga abaweereza abalina ebitundu ebitono, era abandisobodde okukola ekitundu kino kyonna eky’omulimu eky’omu kyama, tebakikola, oba waakiri batono mu bo be bakikola. Era abo abali mu bibuga ebinene n’ebisinga obunene, abandikozeeko ekintu, newakubadde nga tebasobola kukola byonna, tebajja kukola kintu kyonna okuggyako ekyo ekibagwira mu kkubo lyabwe mu butanwa, oba kumpi tebakola kantu; bwe kityo ab’obuyinza tebazuukusibwa kulaba oba kulowooza ku buzito bw’omulimu gwaffe. Oba bwe bategeera omugaso gwagwo, naye bwe balaba nti abaweereza tebafaayo era bagayaavu, nga tebajja kugukola, balowooza nti kya bwereere okubawa ebyokulabirira ku lwagwo — kyandibadde kugaga bugagi bagayaavu abatakola — era bwe batyo balowooza nti bwe balabirira abaweereza abamala okubuulira ku kituuti, baba bakoze ekitundu kyabwe. Era bwe batyo bagwa mu kibi eky’amaanyi, era ffe tuli nsonga yakyo. Naye singa ffenna tuwaayo emitima gyaffe ku mulimu guno, ne tulaga ab’obuyinza mu maaso gaabwe, nti kye kitundu ekisinga obuzito era ekyetaagisa mu mulimu gwaffe; era nti twandigukoze mu bujjuvu singa twali tusobola; era nti singa waliwo emikono egimala, omulimu gwandigenze mu maaso: era, ku ekyo, bwe balilaba obuwanguzi obulungi obw’okufuba kwaffe, olwo, awatali kubuusabuusa, singa okutya Katonda kuli mu bo, era nga balina okwagala kwonna eri amazima ge n’emyoyo gy’abantu, bajja kugolola omukono gwabwe okuyamba, era tebajja kuleka bantu kuzikirira olw’okubulawo muntu wa kwogera nabo okukiziyiza. Bajja, mu ngeri emu oba endala, okusonda ebyokulabirira abakozi mu bifo ebyo ebirimu abantu abangi, nga bigeraageranyizibwa n’omuwendo gw’emyoyo n’obunene bw’omulimu. Ka batulabe bulabi nga tugwa mu mulimu, era balabe nga gukulaakulana mu mikono gyaffe; nga bwe gutajja kulema, singa gukwatibwa bulungi, olw’omukisa gwa Katonda, olwo emitima gyabwe gijja kusikirizibwa okugutumbula: era, mu kifo ky’okugatta ebitundu okukendeeza ku muwendo gw’abayigiriza, bajja kubyawulamu, oba okukkiriza abayigiriza abasingawo mu kitundu kimu. Naye bwe balaba ng’abaweereza bangi ab’omubiri bakuba enduulu ennene okwefunira ebyokulabirira ebisingawo bo bennyini, okusinga okufuna obuyambi obusingawo mu mulimu gwa Katonda, abantu ab’ensi ng’abo babakema okukola Ekkanisa ekibi, abaweereza abamu balyoke bafune obuwummuzi n’okujjula.

10. Kujja kwanguyiza nnyo omulimu gw’obuweereza mu mirembe egiriddawo. Empisa, nga bwe nnayogedde edda, kye kintu ekifuga ennyo ekibiina ky’abantu abangi; era abo abasooka okumenya empisa ezikiriza, bateekwa okugumira obusungu bwabwe obusooka. Kaakano, omuntu alina okukikola. Bwe tutakikola ffe, kijja kugwa ku abo abatuddira mu bigere; era tuyinza tutya okusuubira nti bajja kuba bazira, era abamalirivu, era abeesigwa okutusinga? Ffe tulabye emisango egy’amaanyi egya Mukama, era ne tumuwulira ng’awoza n’ensi n’omuliro n’ekitala. Ffe tubadde ffe bennyini mu kirombe, era twandibadde abasinga okulongoosebwa. Ffe tusinga okusibibwa ennyo n’ebirayiro n’endagaano, n’okununulibwa okw’ekitalo, n’ebyo bye tuyiseemu, n’ebisa eby’engeri zonna. Era bwe tunaatya ne tukyuka ne tudduka, ne tuba ab’emitima egy’obulimba, lwaki twandisuubira ebirungi okusingawo okuva mu abo abatagobebwanga mivumbo nga ffe, wadde okusikirizibwa n’emiguwa ng’egyo? Naye, singa banaatusinga, obukyayi n’okuwakanyizibwa kwe twewala bijja kubatuukako, era nga byeyongeddeko, olw’obulagajjavu bwaffe; kubanga abantu balibagamba nti ffe, abaabasooka, tetwakola bintu ng’ebyo. Naye singa kaakano tuggulawo ekkubo eri abo abatugoberera, emyoyo gyabwe gijja kutusabira omukisa, n’amannya gaffe gajja kuba ga muwendo gye bali, era bajja kuwulira ebibala ebirungi eby’okufuba kwaffe buli lunaku olw’obuweereza bwabwe; abantu bwe banaagondera n’omwoyo omuteefu okuyigiriza kwabwe n’okubakebera mu kyama, weewaawo, n’okukangavvulwa nakwo, kubanga twabamanyiiza, ne tuggyawo endowooza embi, ne tumenya empisa embi abaatusooka gye baaleeta. Bwe tutyo tuyinza okukola bingi okulokola emyoyo enkumi n’enkumi, mu mirembe gyonna egigenda okujja, era ne mu mulembe guno gwe tulimu.

11. Kujja kuyamba nnyo okutegeka amaka obulungi, n’okukozesa obulungi Ssabbiiti. Bwe tunaamala okufuna abakulu b’amaka ne beeyama nti, buli Lunaku lwa Mukama, bajja kukebera abaana baabwe n’abakozi baabwe, ne babaddiza katekisimu n’ebitundu by’Ebyawandiikibwa, kino kijja kubawa omulimu ogusinga omugaso; so nga bangi ku bo bandibadde nga tebalina kye bakola oba nga bakola ebitali birungi. Abakulu b’amaka bangi, abamanyi ekitono bo bennyini, bayinza naye okuleetebwa okukolera abalala kino, era mu ngeri eno bayinza n’okwesomesa bo bennyini.

12. Kujja kuyamba abaweereza bangi, abatera okubeera abagayaavu, n’okwonoona obudde bwabwe mu kunyumya okutaliimu mugaso, mu by’emirimu, mu ŋŋendo, oba mu kwesanyusa. Kujja kubalaga nti tebalina budde bwa kusuula ku bintu ng’ebyo; era bwe batyo, bwe banaaba nga bakwatiddwa omulimu omungi bwe gutyo ogw’amangu era ogw’engeri eya waggulu bwe gutyo, kijja kuba eddagala erisinga obulungi ery’obugayaavu bwonna obwo, n’okwonoona obudde. Ekirala, kujja kumalawo ekyesittaza ekyo ekitera okuddirira ekyo; kubanga abantu batera okugamba nti, Omuweereza gundi asobola okumala obudde bwe ng’azannya emipiira, oba emizannyo emirala, oba ng’anyumya ebitaliimu; lwaki naffe tetuyinza kukola bwe tutyo nga ye? Ffenna ka twewaayo n’obunyiikivu eri ekitundu kino eky’omulimu gwaffe, olwo tulabe obudde bwe tuyinza okufuna okubeera abagayaavu, oba mu ngeri ey’okwegomba amasanyu, oba ey’okwagala ensi, bwe tunaaba tusobola.

13. Kujja kutuleetera ffe bennyini emigaso mingi. Kujja kukola nnyo okuwangula obwonoonefu bwaffe, n’okukozesa n’okwongera ku birabo by’ekisa byaffe. Kujja kutuwa emirembe mingi mu muntu waffe ow’omunda, era kutubudaabude obulamu bwaffe obwayita bwe bulikeberebwa.

Okubeera ennyo mu kusikiriza abalala okwenenya n’okussa emitima ku by’omu ggulu kuyinza okukola bingi okubikuma mu ffe ffe bennyini. Okuvumirira ekibi ky’abalala, n’okubaleetera okukirwanyisa, n’okubalagirira okukiwangula, kujja kukola bingi okutukwasa ensonyi ne tuva mu kyaffe; era omuntu waffe ow’omunda tajja kutukkiriza kubeera mu ekyo kye tufubirira ennyo okuggyamu abalala. Era n’omulimu gwaffe ogutakoma ku lwa Katonda, n’okukozesa ebirowoozo byaffe n’ennimi zaffe okulwanyisa ekibi, n’okulwanirira Kristo n’obutukuvu, bijja kukola bingi okuwangula okwegomba kwaffe okw’omubiri, ng’okufiisa okwegomba okwo butereevu, era ng’okutuwugula, ne tutaleka kifo wadde obudde eri ebirowoozo byaffe olw’emirimu gyabyo egy’edda. Okwebonereza kwonna okw’abamonaaki n’ab’omu ddungu, abeewaayo okubeera bokka mu ngeri etaliimu mugaso, era abalowooza okwerokola nga bagaana okulaga abalala okusaasira, tekujja kukola wadde ekitundu ky’ekyo obunyiikivu buno obubala ebibala ku lwa Kristo bwe bukola mu mulimu ogwa ddala ogw’okufiisa omubiri.

14. Kunaaba mugaso, nti mu ngeri eno tujja kuggya ffe bennyini n’abantu baffe ku mpaka ezitaliimu, ne ku kumalira obwegendereza bwaffe n’obunyiikivu bwaffe ku nsonga entono ez’eddiini, ezisinga obutayamba kuzimba bantu mu mwoyo. Nga ffe tukwatiddwa okuyigiriza, nabo okuyiga, amazima ag’omusingi ag’enjiri, tujja kukyusa ebirowoozo byaffe n’ennimi zaffe, ne tusigaza ebbanga ttono eri ebintu ebya wansi; era bwe kityo kujja kuwonya nnyo okuyomba n’empaka wakati w’abaweereza n’abantu. Kubanga tukola ebyo bye tutetaaga era bye tutasaanidde kukola, kubanga tetwagala kwewaayo na bunyiikivu kukola ebyo bye twetaaga era bye tusaanidde.

15. Era oluvannyuma ku bunene bw’emigaso egyo egyogeddwako: Ekigendererwa ky’omulimu guno kwe kuzza obuggya n’okulokola abantu bonna mu bitundu byaffe eby’enjawulo. Kubanga tetujja kulekayo muntu yenna anaakkiriza okuyigirizibwa; era newakubadde nga tetuyinza kusuubira nti buli muntu kinnoomu ajja kuzzibwa buggya n’alokolebwa olw’ekyo, naye tulina ensonga okusuubira nti, ng’okugezaako bwe kuli okwa bonna, n’obuwanguzi bujja kuba bwa bangi era bubune okusinga bwe tulabye okutuusa kaakano mu kufuba kwaffe okulala. Nkakasa nti kye kisinga okufaanana omwoyo, n’ekiragiro, n’ebyo enjiri by’ewa, egitulagira okubuulira Kristo eri buli kitonde, era egisuubiza obulamu buli muntu, bw’anaabukkiriza ng’akkiriza. Oba nga Katonda ayagala abantu bonna balokolebwe, era bategeere amazima, (kwe kugamba, nga Omufuzi era Omugabi w’ebirungi eri ensi, yeeraze nga bw’ayagala okulokola abantu bonna, bwe banaaba bayagala bo bennyini, newakubadde abalonde be ajja n’okubafuula abeeyagalidde,) olwo mazima kitusaanira okuwa abantu bonna obulokozi, n’okufuba okubaleeta mu kutegeera amazima. Era, oba nga Kristo ‘yalega ku kufa ku lwa buli muntu,’ kisaanidde tubuulire okufa kwe eri buli muntu. Omulimu guno gulina ekigendererwa ekisingako obulungi okusinga okwogera kwaffe okw’akabanga n’omuntu omu oluusi n’oluusi. Era ndabye nti, mu kwogera ng’okwo okw’akabanga, abantu bamatira olw’okwogera ebigambo ebirungi ebimu, naye kitono nnyo okunyweza ensonga mu lwatu era butereevu, okulumiriza abantu ku kibi, n’obuyinike, n’okusaasira; nga bwe tusinga okukikola mu mulimu guno ogwateekebwawo ku lw’ekyo.

16. Kirabika gujja kuba mulimu ogulituuka mu nsi yonna, so si kukoma ku ffe abaguyingiddemu kaakano. Kubanga newakubadde nga mu kiseera kino gulagajjaliddwa, ndowooza ensonga eri baganda baffe y’emu nga bwe yabadde gye tuli, kwe kugamba, obutalowooza n’obugayaavu, bye tukungubagira wano leero, naye okusingira ddala, okuggwamu essuubi nti abantu bajja kugukkiriza. Naye bwe balijjukizibwa omulimu ogweyolefu bwe gutyo era omunene, ne balaba nti gusoboka, mu kigero ekirungi, bwe gukolebwa nga twonna tukkiriziganyizza, awatali kubuusabuusa, bonna bajja kuguyingira, era beegatte naffe n’essanyu mu mulimu ogw’omukisa bwe gutyo; kubanga baweereza ba Katonda y’omu, era bafaayo ku bya Kristo nga ffe, era basaasira emyoyo gy’abantu nga ffe; ab’omuntu ow’omunda omulongoofu, era abeefiiriza, era abeetegefu okukola oba okubonaabona olw’ebigendererwa ebirungi bwe bityo nga ffe. Kale, okuva bwe balina omwoyo gwe gumu, n’etteeka lye limu, ne Mukama y’omu, sijja kuba na kwagala kutono bwe kutyo okubuusabuusa oba bonna abatya Katonda mu nsi yonna (oba waakiri abasinga obungi mu bo,) tebajja kwegatta naffe n’essanyu. Era ayi, nga kijja kuba kintu kya ssanyu okulaba okwegatta okw’awamu bwe kutyo ku lwa Kristo; n’okulaba Bungereza yonna ng’eyitibwa n’obwesimbu bwe butyo, era ng’eyegayiririrwa ku lwa Kristo, era ng’eteekeddwa mu kkubo eddungi bwe lityo erigenda mu ggulu! Ndowooza okukirowoozaako kwandisanyusizza emitima gyaffe munda mu ffe, okulaba abaweereza ba Kristo abeesigwa bangi bwe batyo mu nsi yonna, nga boogera ne buli mwonoonyi kinnoomu n’okwegayirira bwe kutyo, ng’abantu abatakkiriza mangu kugaanibwa. Ndowooza ndaba n’abaweereza bonna abatya Katonda mu Bungereza nga batandise dda omulimu, era nga basalawo okukwata omukisa guno ogw’omu kiseera kino, obumu bulyoke bugwanguyize.

17. Ekisembayo, omulimu gwe tukubiriza kaakano gwa buzito era gwa kitiibwa nnyo, ne kiba nti ekitundu ekikulu eky’okuzza obuggya Ekkanisa ekikyasigadde ku bikwata ku makubo kiri mu gwo; era gulina okuba ekkubo ekikulu ery’okuddamu emisango, n’ebisa, n’okusaba, n’ebisuubizo, n’ebyasaasaanyizibwa, n’okufuba, n’omusaayi gw’eggwanga; era awatali gwo tekijja kukolebwa; ebigendererwa by’ebyo byonna tebiritukkirizibwa bulungi; okuzza obuggya okwa ddala tekulikolebwa; Ekkanisa ejja kusigala wansi; ebya Kristo bijja kulagajjalirwa nnyo; era Katonda ajja kusigala ng’alina ensonga ku nsi, era, okusinga byonna, ku buweereza obusinze okubeera mu musango.

Nga tumaze bbanga ddene nga twogera ku kuzza obuggya, nga twogedde era ne tukola bingi ku lwakwo okutwalira awamu, era nga twakweyama mu ngeri ey’amaanyi era ey’okutya Katonda ku lwaffe ffe bennyini; era, oluvannyuma lw’ebyo byonna, nga tukulagajjalidde mu ngeri ey’ensonyi, era tukyakulagajjalira n’okutuusa leero! Tweyisa ng’abatamanyangako wadde okulowooza ku kuzza obuggya kwe twayeyama nti kwali kwa ngeri ki. Ng’abantu ab’omubiri bwe beetwala okuba Abakristaayo, ne baatula n’obwesige nti bakkiriza Kristo, era nti bakkiriza obulokozi bwe, era bayinza okuwakanira Kristo, n’okumulwanirira, naye, wadde nga biri bwe bityo, tebajja kumwagala n’akatono, naye ne bazikirira olw’okumugaana, nga tebaloota n’akatono nti baali bamugaanyi; era byonna kubanga tebaategeera obulokozi bwe kye buli, n’engeri gye bukolebwamu, naye baloota obulokozi obutanyiiza mubiri, era obutaliimu kwefiiriza n’okulekayo ensi, n’okwawukana n’ebibi byabwe, era obutaliimu butukuvu bwonna, oba okufuba n’okutegana okunene okwabwe bo bennyini mu kuweereza Kristo n’Omwoyo: bwe batyo abaweereza bangi nnyo n’abantu ab’abulijjo baayogera era ne bawandiika, ne basaba, ne balwana, ne beegomba okuzza obuggya, era tebandikkirizza muntu eyandigezezzaako okubagamba nti, wadde nga byonna biri bwe bityo, emitima gyabwe gyennyini gyali gikuwakanya okuzza obuggya; era nti abo abaali bakusabira, nga basiiba ku lwakwo, era nga bayita mu musaayi ku lwakwo, tebandikukkirizza n’akatono, naye bo bennyini bandibadde abakugaana era abakuzikiriza. Naye bwe kiri bwe kityo, era kyeyolekedde nnyo bwe kityo: era obulimba buno obw’ekitalo obw’omutima buva wa, abantu abalungi obutamanya bulungi okusingawo bo bennyini? Kale, ensonga yeeyolefu; baalowooza ku kuzza obuggya okugenda okuweebwa Katonda, naye si ku kuzza obuggya okugenda okukolebwa ku bo era nabo bennyini. Baalowooza ku mukisa, naye tebaalowooza ku makubo ag’okugutuukiriza. Naye ng’abaali basuubira nti ebintu byonna okuggyako bo bennyini birirongoosebwa nga bo tebaliimu, oba nti Omwoyo Omutukuvu aliddamu okukka mu ngeri ey’ekyamagero, oba nti buli kubuulira kulikyusa enkumi zaakwo, oba nti malayika ava mu ggulu oba Eriya omulala alitumibwa okuzzaawo ebintu byonna, oba nti etteeka ly’olukiiko lw’eggwanga, n’ekitala ky’ab’obuyinza, byandikyusizza oba byandiwalirizza bonna, ne bikola omulimu; era tebaalowooza nnyo ku kuzza obuggya okulina okukolebwa olw’obunyiikivu bwabwe n’okufuba kwabwe okutakoowa, olw’okubuulira okw’amaanyi n’okuyigiriza katekisimu, n’okuyigiriza omuntu kinnoomu, n’okukuuma ekisibo kyonna, ne bwe kyandibasasudde okutegana oba okuvumibwa kwonna kwonna. Tebaalowooza nti okuzza obuggya okujjuvu kwandyongedde ku mulimu gwabwe; naye ffenna twalina ebirowoozo eby’omubiri ennyo, nti bwe tunaaba n’abantu abatatya Katonda mu mikono gyaffe, byonna binaaba bikoleddwa, era nti okubawangula kwe kwali okubakyusa, oba ekkubo eryandibatiisizza ne bagenda mu ggulu. Naye ensonga eri mu ngeri endala ddala, era singa twali tumanyi mu kiseera ekyo engeri okuzza obuggya gye kulina okutuukibwako, oboolyawo abamu bandibadde banyogovu mu kukugoberera. Era naye mmanyi nti n’okutegana okwalabibwa nga tekunnatuuka kulabika ng’ebintu ebitono nga kukyali wala, nga tukyakuwulira bulizi n’okukwogerako; naye bwe tusembera kumpi, ne tuteekwa okussa emikono gyaffe ku mulimu, n’okwambala ebyokulwanyisa byaffe, n’okulumba wakati mu bizibu ebisinga okuwakanya, olwo obwesimbu n’amaanyi g’emitima gy’abantu bigezesebwa, era kirirabika engeri gye baali bagendereddemu ne bye baasuubiza edda.

Okuzza obuggya kuli eri bangi ku ffe, nga Masiya bwe yali eri Abayudaaya. Nga tannajja, baamulindirira ne bamwegomba, ne beenyumiriza mu ye, ne basanyuka mu ssuubi lye; naye bwe yajja tebaayinza kumugumiikiriza, naye ne bamukyawa, era ne bagaana okukkiriza nti ye wuuyo ddala, noolwekyo ne bamuyigganya ne bamutta, ne kireetera ekitundu ekisinga obunene eky’eggwanga lyabwe ekikolimo n’okutabulwa. ‘Mukama gwe munoonya alijja mu yeekaalu ye nga tebamanyiridde; omubaka w’endagaano gwe musanyukira. Naye ani ayinza okugumiikiriza olunaku olw’okujja kwe, era ani aliyimirira ye bw’alirabika? Kubanga ali ng’omuliro gw’oyo alongoosa effeeza era nga sabbuuni ow’abayoza: era alituula n’atunula ng’oyo alongoosa ffeeza n’agimalamu amasengere, era alirongoosa batabani ba Leevi, era alibasengejja ng’ezaabu n’effeeza bwe bisengejjebwa; balyoke baweeyo eri Mukama ssaddaaka mu butuukirivu.’ Era ensonga yali, kubanga Kristo Abayudaaya gwe baali basuubira yali wa ngeri ndala; yali oyo eyandibaleetedde obugagga n’eddembe, era n’okutuusa leero baatula nti tebalikkiriza mu mulala yenna okuggyako ow’engeri eyo. Bwe kiri bwe kityo eri bangi nnyo ku by’okuzza obuggya. Baasuubira okuzza obuggya okwandibaleetedde obugagga n’ekitiibwa ebisingawo mu bantu, n’obuyinza okuwaliriza abantu okukola bye baagala: ate kaakano balaba okuzza obuggya okulina okubaleetera okwetoowaza n’okutegana okusinga bwe baali bakoze edda. Baalowooza nti abawakanya okutya Katonda baliba wansi w’ebigere byabwe, naye kaakano balaba nti balina okugenda gye bali n’okwegayirira okw’obuwombeefu, n’okussa emikono gyabwe wansi w’ebigere byabwe, bwe baba baagala okubakolera ebirungi, era n’okwegayirira n’obuwombeefu n’abo abaali baabanoonyanga okubatta edda, era n’okukifuula kaakano omulimu gwabwe ogwa buli lunaku okubawangula n’ekisa, n’okubasikiriza n’okwagala. Ayi, nga bingi nnyo ebisuubirwa eby’omubiri ebiremeseddwa wano!

Ekyayita Ekiddako