Essuula 1 · eddakiika 4 ez’okusoma · eddakiika 6 ez’okuwuliriza
Ebigambo Ebisooka
WILLIAM BROWN
Omutwe gw’ekitabo kino nga bwe kyafulumizibwa Omuwandiisi wakyo gwali bwe guti: ‘Gildas Salvianus: Omusumba Omuzzeemu Obuggya, ng’alaga embeera y’omulimu gw’obusumba; naddala mu Kuyigiriza omuntu kinnoomu ne mu Kuyigiriza Katekisimu; n’OKWATULA okw’olwatu okw’EBIBI byaffe eby’olwatu ennyo: Kyategekebwa olw’Olunaku olw’Okwetoowaza olwakuumibwa e Worcester, nga 4 Desemba 1655, Abaweereza b’Essaza eryo, abassa omukono ku Ndagaano ey’Okuyigiriza Katekisimu n’Okuyigiriza omuntu kinnoomu nga batandika omulimu ogwo, Omuddu munnaabwe atasaanira, Richard Baxter, Omuyigiriza w’Ekkanisa e Kederminster.’
Ku bulungi obw’ekitalo obw’omulimu guno, kumpi tekisoboka kwogera mu bigambo ebigulumivu ennyo. Si kitabo ekiragirira ku bitundu eby’enjawulo eby’omulimu gw’obuweereza, era mu nsonga eno abamu bayinza okukitwala ng’ekirina ekibulamu; naye olw’okwogera okw’amaanyi, okukwata ku nneewulira, okusongovu era okufumita omutima, tetumanyi kitabo kyonna ku mulimu gw’obusumba ekiyinza okugeraageranyizibwa nakyo. Singa tulowooza nti kisomebwa malayika, oba ekitonde ekirala ekitagwanga mu kibi, ensonga n’okwegayirira kw’omuwandiisi waffe byandiwuliddwa nga tebiziyizika n’akatono; era gwandibadde mukakanyavu omutima gw’omuweereza oyo asobola okukisoma n’atakwatibwako, n’atasaanuuka, era n’atazitoowererwa, ng’awulira obunafu bwe yennyini; gwandibadde mukakanyavu omutima gwe, bw’ataasitulibwe okweyongera mu bwesigwa, mu bunyiikivu, ne mu kufuba okukwata emyoyo okugireeta eri Kristo. Mulimu ogusaanira okukubibwa mu nnukuta eza zaabu: waakiri, gusaanira okuwandiikibwa ku mutima gwa buli muweereza.
Naye wadde nga kirina obulungi bwonna obwo, ‘Omusumba Omuzzeemu Obuggya,’ nga bwe kyasooka okufulumizibwa omuwandiisi waffe, kirina ebibulamu ebitali bitono, naddala ku bikwata ku mugaso gwakyo mu mulembe guno. Mu kugezaako okutereeza obunafu bw’ekitabo ekyasooka, Omwawule Samuel Palmer, ow’e Hackney, mu 1766 yafulumya ekitabo ekyo ng’akikimpimpizza; naye wadde nga kumpi tekyali kisoboka kukyanjula mu ngeri yonna nga tekiwa kwegayirira kwa maanyi era okukwata ku myoyo gy’abaweereza, yalemererwa ddala okukyanjula mu ngeri esingako obulungi. Mu butuufu, ekitabo nga bwe kyali ku lubereberye, wadde nga kyalina ebisobyo byakyo byonna, kyali kisinga nnyo ekyo Palmer kye yakimpimpa: ekyo eky’oluvannyuma bwe kyawonyezebwa ku bibulamu ebimu, era kyafiirwa ne ku bulungi bwakyo bungi. Emirundi mingi tuyinza, ne kitugasa, okuggya mu biwandiiko bya Baxter ebintu ebitali bikulu; naye waliwo abantu batono ebitabo byabwe ebitayinza kukimpimpibwa okusinga ebibye. Okubikimpimpa kubiggyako obujjuvu bwabyo n’obugagga bw’ebyokulabirako, kunafuya amaanyi gaabyo, era kuweweeza obuyinza bwabyo n’okukwata kwabyo ku mutima.
Ekitabo kino kaakano ekiweebwa abantu, mu butuufu si kya kukimpimpa. Wadde nga kitono nnyo ku kyasooka, kikendeezeddwa obunene okusinga mu kuggyamu ebintu ebitali bikulu n’eby’empaka, ebyo, ne bwe byandibadde nga byali bya mugaso ekitabo we kyasooka okufulumizibwa, okusinga tebikwatagana na mbeera za mulembe guno. Era mu bifo ebimu nkyusizza n’engeri ebitundu ebimu gye biddiriŋŋanamu. ‘Ensonga ez’Okulabirira Ekisibo,’ omuwandiisi waffe ze yali ateeka mu Kussa mu Nkola, nziteese mu kitundu ky’okwogera kwe kye zikwatako, nga bwe tulina ‘Ensonga ez’Okwerabirira Ffekka,’ mu kitundu ekisooka eky’ekitabo. Ebimu ku bintu by’ateeka wansi w’omutwe gw’Ensonga, mbitadde mu bitundu ebirala eby’omubiri gw’okwogera kwe, gye byalabika nga bisaanira okubeera mu ngeri esinga okutegeerekeka. Naye wadde nga neeyambisizza eddembe ery’okukyusa ebifo, nfubye obutafiiriza maanyi n’obujjuvu bw’ebyokulabirako by’omuwandiisi waffe olw’okubitegeka obutegesi mu ngeri ey’amagezi. Ng’ekyokulabirako, ensonga nnyingi ze zimu ezaali zirabise mu mubiri gw’okwogera zikyasigadde mu Kussa mu Nkola, era eyo zikwatiddwako n’omukono gw’omukugu, naye zandifiiriddwa nnyo okusaanira kwazo n’amaanyi gaazo, singa nazawukanya ku nkwatagana eyo mwe ziri, ne nziteeka mu kitundu ekirala eky’ekitabo. Era ntereezezza olulimi lw’omuwandiisi waffe; naye nfubye obutalufuula lwa mulembe guno. Wadde nga okukozesa enjogera n’engeri z’okwogera abawandiisi b’omulembe ogwo ze baakozesanga kyandibadde kwefuula kwa busirusiru eri omuwandiisi ow’omulembe guno, naye waliwo ekintu ekyangu, eky’ekitiibwa, era ekikwata ku mutima mu nnyogera eyo, nga bwe yakozesebwanga abawandiisi bennyini.
Kyokka, wadde nga nkoze enkyukakyuka zino ku kyasooka, nsuubira nti sikyonoonye, wabula, okwawukana ku ekyo, nkirongoosezza; nti omwoyo gw’omuwandiisi waakyo omukulu gukuumiddwa nnyo, ne kiba nti abo abasinga okumanya ebiwandiiko bye kumpi tebandyetegerezza nkyukakyuka ze nkoze, singa sizyogeddeko wano. Nga sinnamaliriza, siyinza kulema kuwa kiteeso eri mikwano gy’eddiini, nti oboolyawo tebayinza kukola birungi bisingawo ku nsaasaanya entono, okusinga okuwa abaweereza ba Kristo mu nsi yonna kopi z’ekitabo kino. Tewali kibinja kya bantu mu ggwanga ku kyo okukulaakulana kw’Ekkanisa ya Kristo kwe kwesigamye ennyo okusinga ku baweereza baayo. Obunyiikivu bwabwe n’okufuba kwabwe bwe binafuwa, ebyeddiini nabyo biyinza okunafuwa mu kigero kye kimu; so nga, ku ludda olulala, buli ekiyinza okukubiriza obunyiikivu bwabwe n’okufuba kwabwe, kiyinza okutumbula, mu kigero kye kimu, ebyeddiini. Be bakozesebwa abakulu ebirungi mwe biyita okutuukirizibwa mu nsi yonna. Kale nga kikulu nnyo okubakubiriza okuba n’obunyiikivu obutukuvu n’okufuba mu nsonga y’Omununuzi! Akatabo akaweereddwa omwavu kayinza okuba ekkubo ery’okukyuka kwe; naye ekitabo nga kino, nga kiweereddwa omuweereza, kiyinza, olw’obwesigwa bwe n’amaanyi ge ebyeyongedde, okuvaamu okukyuka kw’enkumi n’enkumi. Abaweereza bennyini oboolyawo tebalina kwagala kumala kugula bitabo bya ngeri eno: banguwa okugula ebitabo ebinaabayamba, okusinga ebyo ebinaabakubiriza mu mulimu gwabwe. N’olwekyo, singa wabaawo enteekateeka eyinza okukolebwa okuwa kopi yaakyo buli muweereza ow’ebibiina eby’enjawulo mu Bwakabaka Obwegatte bwonna, ebirungi bingi nnyo ebitabalika byandituukiddwako! Waliwo abantu bangi abatandizitoowereddwa kugula kopi amakumi abiri, ataano, oba kikumi ez’ekitabo nga kino, n’okuziweereza abaweereza mu bitundu eby’enjawulo eby’ensi; oba abantu abawerako bayinza okwegatta olw’ekigendererwa kino. Kumpi siyinza kulowooza ngeri yonna mwe bandisinze okuba ab’omugaso. Eri Ebibiina by’Obuminsani eby’enjawulo, nsuubira nti nnyinza okukkirizibwa okuwa ekiteeso kye kimu. Okuwa buli muminsani, oba waakiri buli Kifo ky’Obuminsani, kopi y’ Omusumba Omuzzeemu Obuggya, nga sibuusabuusa, kyandibadde kya maanyi nnyo mu kutumbula ekigendererwa ekikulu eky’Obuminsani bw’Ekikristaayo. Kino kyo nkikakasa: tewali kitabo kisinga kino kukubiriza muminsani okuba n’obunyiikivu obutukuvu n’okufuba mu mirimu gye egy’okubuulira enjiri.
Edinburgh
12 Maaki 1829