Okunoonya Katonda
Obulamu ng’Ekisakramentu

Essuula 12 · eddakiika 11 ez’okusoma · eddakiika 15 ez’okuwuliriza

Obulamu ng’Ekisakramentu

Buli kye mukola, oba kulya oba kunywa, mukikole nga mugenderera kugulumiza Katonda.—1 Abakkolinso 10:31

Ekimu ku bisinga okuziyiza emirembe egy’omunda Omukristaayo by’asanga ye mpisa eya bulijjo ey’okwawula obulamu bwaffe mu bitundu bibiri, ekitukuvu n’eky’ensi. Olw’okuba ebitundu bino birowoozebwa okubeerawo nga byawukanye, era nga tebikwatagana mu by’empisa ne mu by’omwoyo, era olw’okuba obwetaavu bw’obulamu butuwaliriza okusala buli kiseera okuva mu kimu okudda mu kirala, obulamu bwaffe obw’omunda butera okwabikamu ne tubeera n’obulamu obwawuddwamu mu kifo ky’obulamu obumu obugatte.

Obuzibu bwaffe buva ku nsonga nti ffe abagoberera Kristo tubeera mu nsi bbiri omulundi gumu, ey’omwoyo n’ey’obutonde. Ng’abaana ba Adamu tubeera ku nsi nga tufugibwa obuzibu bw’omubiri, n’obunafu n’endwadde obutonde bw’omuntu bwe businzidde. Okubeera obubeezi mu bantu kutwetaagisa emyaka egy’okutegana ennyo n’okufaayo okungi ku bintu by’ensi eno. Ekikontana ennyo n’ekyo bwe bulamu bwaffe mu Mwoyo. Eyo tufuna obulamu obulala era obwa waggulu; tuli baana ba Katonda; tulina ekifo eky’omu ggulu era tussa ekimu ne Kristo ku lusegere.

Kino kitera okwawula obulamu bwaffe bwonna mu bitundu bibiri. Tutandika, nga tetumanyi, okulaba ebika by’ebikolwa bibiri. Ebisooka tubikola nga tuwulira obumativu era nga tukakasa ddala nti bisanyusa Katonda. Bino bye bikolwa ebitukuvu, era bitera okulowoozebwa nti kwe kusaba, okusoma Bayibuli, okuyimba ennyimba z’okusinza, okugenda mu kkanisa n’ebikolwa ebirala ebiva butereevu mu kukkiriza. Biyinza okumanyibwa olw’okuba tebirina kakwate butereevu na nsi eno, era tebyandibadde na makulu n’akatono okuggyako ng’okukkiriza kutulaga ensi endala, “ennyumba etaakolebwa na mikono, ey’olubeerera ey’omu ggulu.”

Okwolekera ebikolwa bino ebitukuvu waliwo eby’ensi. Mulimu emirimu gyonna egya bulijjo egy’obulamu gye tugabana ne batabani ne bawala ba Adamu: okulya, okwebaka, okukola, okulabirira obwetaavu bw’omubiri n’okutuukiriza emirimu gyaffe egy’okukoowa era egitaliimu kanyumu wano ku nsi. Bino tutera okubikola nga tetwagala era n’okubuusabuusa kungi, emirundi mingi nga twetonda eri Katonda olw’ekyo kye tulowooza okuba okwonoona obudde n’amaanyi. Ekiva mu kino kiri nti ebiseera ebisinga tubeera nga tetuteredde. Tukola emirimu gyaffe egya bulijjo nga tuwulira okuggwaamu essuubi okw’amaanyi, nga twebuulira mu kwefumiitiriza nti waliwo olunaku olusingako olujja lwe tulyeyambula ekisusunku kino eky’ensi ne tulekera awo okutawaanyizibwa ensonga z’ensi eno.

Kuno kwe kukontana okw’edda wakati w’ekitukuvu n’eky’ensi. Abakristaayo abasinga obungi bagwa mu mutego gwakwo. Tebasobola kufuna kutabagana kumatiza wakati w’ebyo ensi zombi bye zibasaba. Bagezaako okutambulira ku muguwa omutono wakati w’obwakabaka bubiri, era tebafuna mirembe mu bumu wadde mu bulala. Amaanyi gaabwe gakendeera, endaba yaabwe etabulwatabulwa, n’essanyu lyabwe ne libaggibwako.

Nzikiriza nti embeera eno tekyetaagisa n’akatono. Kituufu nti tweteeka mu katyabaga ak’obuzibu obw’enjuyi bbiri, naye obuzibu obwo si bwa mazima. Bwava mu butategeera. Okukontana kw’ekitukuvu n’eky’ensi tekulina musingi mu Ndagaano Empya. Tewali kubuusabuusa nti okutegeera okusingako okutuukirira okw’amazima g’Ekikristaayo kujja kutuwonya ekyo.

Mukama Yesu Kristo yennyini kye kyokulabirako kyaffe ekituukiridde, era teyamanya bulamu bwawuddwamu. Mu Kubeerawo kwa Kitaawe yabeera ku nsi awatali kwerumya okuva mu buwere bwe okutuuka ku kufa kwe ku musaalaba. Katonda yakkiriza ekiweebwayo ky’obulamu bwe bwonna, era teyawula kikolwa ku kikolwa. “Bulijjo nkola by’ayagala,” bwe butyo bwe yafunza obulamu bwe nga bwe bwali bukwatagana ne Kitaawe. Bwe yatambulanga mu bantu yali mukkakkamu era nga muwummufu. Okunyigirizibwa n’okubonaabona kwe yagumiikiriza kwava mu kifo kye ng’Oyo eyeetikka ebibi by’ensi; tekwavanga ku kubuusabuusa mu by’empisa oba obutakwatagana mu by’omwoyo.

Okubuulirira kwa Pawulo okw’okuba nti “mukikole nga mugenderera kugulumiza Katonda” kusingako ku kirooto ky’omwoyo omulungi. Kitundu kikulu eky’okubikkulirwa okutukuvu era kirina okukkirizibwa nga Kigambo kyennyini eky’Amazima. Kituggulirawo ekkubo ery’okufuula buli kikolwa eky’obulamu bwaffe okuyamba okugulumiza Katonda. Tuleme kutya nnyo okuzingiramu buli kintu, Pawulo ayogera mu ngeri ey’enjawulo ku kulya n’okunywa. Enkizo eno eya wansi tugigabana n’ensolo ezisaanawo. Bwe kiba nti ebikolwa bino ebya wansi eby’ekisolo biyinza okukolebwa mu ngeri essaamu Katonda ekitiibwa, olwo kizibu okulowooza ku kikolwa kyonna ekitayinza.

Okukyawa omubiri okwa bamonaaki okulabika ennyo mu biwandiiko by’abamu ku bawandiisi b’eby’okwewaayo eri Katonda ab’edda tekulina buwagizi n’akatono mu Kigambo kya Katonda. Okwegendereza okwa bulijjo kusangibwa mu Byawandiikibwa Ebitukuvu, kituufu, naye tekuli kwekuuma okusukkiridde oba okuswala okw’obulimba. Endagaano Empya ekkiriza nga kya bulijjo nti mu kufuuka omuntu kwe Mukama waffe yeetwalira omubiri gw’omuntu ogwa nnamaddala, era tewali kufuba kwonna kwa kwewala makulu ag’olwatu ag’ensonga eyo. Yabeera mu mubiri ogwo wano mu bantu era teyakola n’omulundi gumu kikolwa kitali kitukuvu. Okubeerawo kwe mu mubiri gw’omuntu kusaanyaawo emirembe gyonna endowooza embi nti mu mubiri gw’omuntu mulimu ekintu ekinyiiza Obwakatonda mu butonde bwakyo. Katonda ye yatonda emibiri gyaffe, era tetumunyiiza bwe tuteeka obuvunaanyizibwa we bugwanidde. Takwatibwa nsonyi olw’omulimu gw’emikono gye.

Okukyamya, okukozesa obubi n’okwonoona obusobozi bwaffe obw’obuntu kwe kwandituleetedde ensonga emala okuswala. Ebikolwa eby’omubiri ebikolebwa mu kibi era nga bikontana n’obutonde tebiyinza n’akatono kussaamu Katonda kitiibwa. Wonna okwagala kw’omuntu we kuyingiza ekibi eky’empisa, tetuba nate na busobozi bwaffe obutaliiko musango era obutaliiko kabi nga Katonda bwe yabukola; tuba na kintu ekyonooneddwa era ekikyamiziddwa ekitayinza n’akatono kuleetera Omutonzi waakyo kitiibwa.

Naye ka tutwale nti okukyamya n’okwonoona tebiriiwo. Ka tulowooze ku Mukristaayo akkiriza, mu bulamu bwe ebyewuunyo ebibiri, okwenenya n’okuzaalibwa omulundi ogw’okubiri, mwe byakolerwa. Kaakano abeera mu bulamu nga Katonda bw’ayagala nga bw’akitegeera okuva mu Kigambo ekyawandiikibwa. Ku muntu ng’oyo kiyinza okwogerwa nti buli kikolwa eky’obulamu bwe kitukuvu oba kiyinza okuba ekitukuvu ddala ng’okusaba oba okubatizibwa oba Ekyeggulo kya Mukama. Okwogera bwe kityo si kukka na bikolwa byonna ku mutendera gumu ogufu; wabula kwe kuyimusa buli kikolwa mu bwakabaka obulamu, n’okufuula obulamu bwonna ekisakramentu.

Bwe kiba nti ekisakramentu kwe kweyoleka okw’ebweru okw’ekisa eky’omunda, olwo tetwetaaga kulonzalonza kukkiriza ndowooza eyo waggulu. Olw’ekikolwa kimu eky’okwewaayo kwaffe kwonna eri Katonda, tuyinza okufuula buli kikolwa ekiddirira okwolesa okwewaayo okwo. Tetwetaaga kukwatirwa mubiri gwaffe nsonyi — omuweereza ow’omubiri atutwala mu bulamu — okusinga Yesu bwe yakwatirwa ensonyi ensolo eya wansi gye yeebagala ng’ayingira Yerusaalemi. “Mukama waffe agwetaaga.” kiyinza okukwata ddala ku mibiri gyaffe egifa. Kristo bw’aba ng’abeera mu ffe, tuyinza okusitula Mukama ow’ekitiibwa ng’ensolo eyo entono bwe yakola edda, ne tuwa ebibiina eky’okuleekaana nti, “Ozaana waggulu ennyo!”

Okuba nti amazima gano tugalaba tekimala. Bwe tuba twagala okuwona emitego gy’obuzibu bw’ekitukuvu n’eky’ensi, amazima gateekwa “okutambulira mu musaayi gwaffe” ne gakola ku ngeri ebirowoozo byaffe gye bifaananamu. Tuteekwa okwemanyiiza okubeera abalamu olw’ekitiibwa kya Katonda, mu bikolwa ddala era n’obumalirivu. Nga tufumiitiriza ku mazima gano, nga tugoogera ne Katonda emirundi mingi mu ssaala zaffe, nga tugajjukira emirundi mingi nga tutambula mu bantu, okuwulira amakulu gaago ag’ekitalo kujja kutandika okutukwata. Obulamu obw’edda obwawuddwamu obw’obulumi bujja kugwa wansi mu maaso g’obumu bw’obulamu obuwummuza. Okumanya nti ffenna tuli ba Katonda, nti akkirizza byonna era tagaanye kintu, kujja kugatta obulamu bwaffe obw’omunda ne kufuula buli kintu ekitukuvu gye tuli.

Kino si kye kyokka. Empisa eziwangadde tezifa mangu. Kijja kwetaagisa okulowooza okw’amagezi n’okusaba kungi okw’okussaamu ekitiibwa okusobola okuwona ddala endowooza y’okwawula ekitukuvu n’eky’ensi. Okugeza, kiyinza okuba ekizibu eri Omukristaayo owa bulijjo okutegeera ekirowoozo nti emirimu gye egya buli lunaku giyinza okukolebwa ng’ebikolwa eby’okusinza ebisiimibwa Katonda okuyita mu Yesu Kristo. Okukontana okw’edda kujja kumubimbukira emabega mu mutwe oluusi ne kutabula emirembe gy’ebirowoozo bye. Era omusota ogw’edda, Setaani, tajja kukkiriza bino byonna nga yeebase. Ajja kubeera mu mmotoka gy’avuga oba ku mmeeza oba mu nnimiro okujjukiza Omukristaayo nti awaayo ekitundu ky’olunaku lwe ekisinga obulungi eri ebintu by’ensi eno, n’awa emirimu gye egy’eddiini ekitundu kitono nnyo eky’obudde bwe. Era bwe wataabe kwegendereza kungi, kino kijja kuleeta okutabulwa, okuggwaamu amaanyi n’obuzito bw’omutima.

Tuyinza okuwangula kino lwokka nga tukozesa okukkiriza okw’amaanyi okulumba. Tuteekwa okuwaayo ebikolwa byaffe byonna eri Katonda era ne tukkiriza nti abikkiriza. Olwo tunywerere ku kifo ekyo ne tugenda mu maaso nga tukakaatika nti buli kikolwa eky’essaawa yonna ey’emisana n’ekiro kizingirwe mu ndagaano eyo. Tugende mu maaso nga tujjukiza Katonda mu biseera byaffe eby’okusaba mu kyama nti buli kikolwa tukigenderera kya kitiibwa kye; oluvannyuma twongere ku biseera ebyo essaala ez’omu birowoozo enkumi n’enkumi nga tukola omulimu gw’okubeera abalamu. Ka twemanyiize obukugu obulungi obw’okufuula buli mulimu obuweereza bwa kabona. Ka tukkirize nti Katonda ali mu bikolwa byaffe byonna ebyangu, era tuyige okumusangayo.

Ekigenda awamu n’ensobi gye tubadde twogerako kwe kukontana kw’ekitukuvu n’eky’ensi nga kukozesebwa ku bifo. Kumpi kyewuunyisa nti tuyinza okusoma Endagaano Empya ne tukyakkiriza nti ebifo ebimu bitukuvu mu butonde bwabyo okusinga ebifo ebirala. Ensobi eno ebunye nnyo nti omuntu awulira ng’ali yekka bw’agezaako okugirwanyisa. Ekoze ng’erangi esiize endowooza z’abantu b’eddiini, era esiize n’amaaso gaabwe, ne kiba nti kumpi tekisoboka kulaba bulimba bwayo. Wadde nga buli kuyigiriza kw’Endagaano Empya kukontana nayo, eyogeddwa era eyimbiddwa okuyita mu byasa byonna, era n’ekkirizibwa ng’ekitundu ku bubaka bw’Ekikristaayo, so nga mazima ddala si kyo. Ab’ekibiina kya Quakers bokka, nga bwe mmanyi, be baalina amagezi okulaba ensobi eno n’obuvumu okugyanika.

Gano ge mazima nga bwe ngalaba. Okumala emyaka ebikumi bina Isirayiri baali babeera mu Misiri, nga beetooloddwa okusinza ebifaananyi okusingirayo ddala obubi. Olw’omukono gwa Musa baggibwayo ku nkomerero ne batandika olugendo okugenda mu nsi ey’ekisuubizo. Ekirowoozo kyennyini eky’obutukuvu kyali kibabuddeko. Okutereeza kino, Katonda yatandikira wansi ddala. Yeeyoleka mu kifo kimu mu kire ne mu muliro, era oluvannyuma, eweema bwe yamala okuzimbibwa, n’abeera mu kweyoleka okw’omuliro mu Kifo Ekitukuvu Ennyo. Olw’enjawulo ezitabalika Katonda yayigiriza Isirayiri enjawulo wakati w’ekitukuvu n’ekitali kitukuvu. Waaliwo ennaku entukuvu, ebintu ebitukuvu, ebyambalo ebitukuvu. Waaliwo okunaaba, ssaddaaka, n’ebiweebwayo eby’engeri nnyingi. Olw’engeri zino Isirayiri baayiga nti Katonda mutukuvu. Kino kye yali abayigiriza. Si butukuvu bwa bintu oba bwa bifo, wabula obutukuvu bwa Yakuwa lye ssomo lye baalina okuyiga.

Olwo ne wajja olunaku olukulu Kristo lwe yalabika. Amangu ago n’atandika okugamba nti, “Mwawulira ab’edda bwe baagambibwa—naye Nze mbagamba.” Okusomesebwa okw’Endagaano Enkadde kwali kuweddewo. Kristo yafa ku musaalaba. Eggigi ly’omu Yeekaalu ne liyulikamu wakati okuva waggulu okutuuka wansi. Ekifo Ekitukuvu Ennyo kyaggulirwawo buli muntu ayagala okuyingira mu kukkiriza. Ebigambo bya Kristo ne bijjukirwa, “Ekiseera kijja kye mutalisinzizangamu Kitaffe ku lusozi luno wadde mu Yerusaalemi.... Naye ekiseera kijja, era kituuse, abo abasinziza mu mazima bwe banaasinzizanga Kitaffe mu mwoyo ne mu mazima. Kubanga Kitaffe anoonya abo abamusinza era n’abo abamusinza kibagwanira okumusinzanga mu mwoyo ne mu mazima. Kubanga Katonda Mwoyo n’abo abamusinza kibagwanira okumusinza mu mwoyo ne mu mazima.”

Mangu oluvannyuma, Pawulo yakwata eddoboozi ery’eddembe n’alangirira nti emmere zonna nnongoofu, buli lunaku lutukuvu, ebifo byonna bitukuvu era buli kikolwa kisiimibwa Katonda. Obutukuvu bw’ebiseera n’ebifo, ekitangaala eky’ekitundu ekyali kyetaagisa okusomesa ekika ky’abantu, ne buggwaawo mu maaso g’enjuba enzijuvu ey’okusinza okw’omwoyo.

Obwa mwoyo obw’omusingi obw’okusinza bwasigala nga bwa Kkanisa okutuusa lwe bwagenda bubula mpola nga emyaka gigenda giyitawo. Olwo okwesigama ku mateeka okw’obutonde mu mitima gy’abantu abaagwa ne kutandika okuzzaawo enjawulo ez’edda. Ekkanisa n’eddamu okukuuma ennaku, ebiseera n’emirembe. Ebifo ebimu ne birondebwa ne biteekebwako akabonero ng’ebitukuvu mu ngeri ey’enjawulo. Enjawulo ne zitandika okukuumibwa wakati w’olunaku olumu n’olulala, oba ekifo, oba omuntu, “Ebisakramentu” byasooka kuba bibiri, oluvannyuma bisatu, oluvannyuma bina, okutuusa Obukatoliki obw’e Rooma bwe bwawangula ne bisalibwawo okuba musanvu.

Mu kwagala kwonna, era awatali kwagala kwogera bubi ku Mukristaayo yenna, ne bw’aba ng’akyamiziddwa atya, nnandyagadde okulaga nti Ekkanisa Enkatoliki ey’e Rooma leero ekiikirira obukyamu bw’okwawula ekitukuvu n’eky’ensi nga butwaliddwa okutuuka ku nkomerero yaabwo ey’amagezi. Ekisinga obubi ky’ekiviirako kwe kwawula okujjuvu kw’ereeta wakati w’eddiini n’obulamu. Abasomesa baayo bagezaako okwewala omutego guno nga bakozesa ebigambo ebinnyonnyola ebingi wansi w’empapula n’ennyinnyonnyola ezitabalika, naye amagezi g’omuntu ag’obutonde ag’okwagala ensonga zikwatagane gali ga maanyi nnyo. Mu bulamu obwa bulijjo okwawukana okwo kya mazima.

Okuva mu buddu buno, abazzaamu obuggya, aba Puritan n’abaanoonyanga Katonda mu kyama bafubye okutununula. Leero endowooza mu bibiina ebikuuma ebyedda eddayo nate mu buddu obwo. Kigambibwa nti embalaasi, bw’emala okuggibwa mu nnyumba eyaka omuliro, oluusi olw’obukakanyavu obw’ekyewuunyo esumulukuka ku oyo agiwonyezza n’edduka n’eddayo mu nnyumba okufiira mu muliro. Olw’okwekubira okw’obukakanyavu okw’engeri eyo eri ensobi, enzikiriza ey’omusingi (Fundamentalism) mu nnaku zaffe eddayo mu buddu obw’omwoyo. Okukuuma ennaku n’ebiseera kweyongera okulabika mu ffe. “Ekisiibo” ne “wiiki entukuvu” n’Olwokutaano “Olulungi” bigambo ebyeyongera okuwulirwa ku mimwa gy’Abakristaayo ab’enjiri. Tetumanyi bwe tuli obulungi.

Nsobole okutegeerwa era nneme kutegeerwa bubi, nnandyagadde okutangaaza amakulu ag’enkola ag’enjigiriza gye mbadde mpolereza, kwe kugamba, obulamu obwa buli lunaku nga bwa kisakramentu. Okwolekera amakulu gaayo amalungi, nnandyagadde okulaga ebintu bitono by’etategeeza.

Ng’ekyokulabirako, tetegeeza nti buli kintu kye tukola kikulu kyenkanyi ne buli kintu ekirala kye tukola oba kye tuyinza okukola. Ekikolwa ekimu eky’obulamu bw’omuntu omulungi kiyinza okwawukana nnyo ku kirala mu bukulu. Pawulo okutunga weema tekwenkana na kuwandiika Bbaluwa eri Abaruumi, naye byombi byasiimibwa Katonda era byombi byali bikolwa bya kusinza ebya nnamaddala. Mazima ddala kisinga obukulu okuleeta emmeeme eri Kristo okusinga okusimba ennimiro, naye okusimba ennimiro kuyinza okuba ekikolwa ekitukuvu ng’okuwangula emmeeme.

Nate, tekitegeeza nti buli muntu wa mugaso nga buli muntu omulala. Ebirabo byawukana mu mubiri gwa Kristo. Billy Bray tayinza kugeraageranyizibwa ku Luther oba Wesley mu mugaso gwennyini eri Ekkanisa n’eri ensi; naye obuweereza bw’owooluganda alina ebirabo ebitono bulongoofu nga bw’oyo alina ebirabo ebingi, era Katonda abikkiriza byombi n’essanyu lye limu.

“Omukristaayo atali mubuulizi” tasaanye kulowooza nti omulimu gwe ogwa wansi guli wansi w’ogw’omubuulizi we. Buli omu abeerenga mu kuyitibwa Katonda kwe yamuyitiramu. Olwo omulimu gwe gujja kuba mutukuvu ng’omulimu gw’obuweereza. Si muntu ky’akola ekisalawo oba omulimu gwe mutukuvu oba gwa nsi, wabula lwaki agukola. Ekigendererwa kye kintu kyonna. Omuntu k’atukuze Mukama Katonda mu mutima gwe, era okuva olwo tayinza kukola kikolwa kya bulijjo. Byonna by’akola birungi era bisiimibwa Katonda okuyita mu Yesu Kristo. Eri omuntu ng’oyo, okubeera omulamu kwennyini kujja kuba kwa kisakramentu, n’ensi yonna watukuvu. Obulamu bwe bwonna bujja kuba buweereza bwa kabona. Bw’anaaba ng’akola omulimu gwe ogusinga obwangu, ajja kuwulira eddoboozi lya basseraafi nga bagamba nti, “Mutukuvu, mutukuvu, mutukuvu, Mukama Katonda Ayinzabyonna: ensi yonna ejjudde ekitiibwa kye.”

Mukama, nnandyagadde okukwesiga ddala; nnandyagadde okuba owuwo yenna; nnandyagadde okukugulumiza okusinga byonna. Njagala obutawulira nti nnina ekintu kyonna ebweru wo. Njagala bulijjo okumanya Okubeerawo kwo okumbikkako n’okuwulira Eddoboozi lyo eryogera. Nneegomba okubeera mu bwesimbu bw’omutima obuwummuza. Njagala okubeera mu Mwoyo mu bujjuvu ne kiba nti ebirowoozo byange byonna bibeere ng’obubaane obuwoomu obulinnya gy’oli, era buli kikolwa eky’obulamu bwange kibeere kikolwa kya kusinza. Kyenva nsaba mu bigambo by’omuweereza wo omukulu ow’edda, “Nkwegayiridde otukuze ekigendererwa ky’omutima gwange n’ekirabo ky’ekisa kyo ekitayogerekeka, ndyoke nkwagale mu butuukirivu era nkutendereze nga bw’osaanidde.” Era bino byonna nzikiriza n’obuvumu nti ojja kubimpa olw’obulungi bwa Yesu Kristo Omwana wo. Amiina.

Omalirizza Obulamu ng’Ekisakramentu

Ekyayita