Essuula 12 · eddakiika 10 ez’okusoma

Ekisumuluzo ky’Eddembe

Ekitundu ekinene eky’obuwi bw’amagezi bwe nkola kwe kuyamba abantu okukwata ku kwesittala kwabwe. Essaawa mmeka ze twandiwonyezza singa baali bamanyi obuvunaanyizibwa bwabwe obw’obuntu, ne bakola ng’emisingi gya Baibuli bwe gigamba!

Ndowooza nti emu ku nkwe enkulu omulabe z’akozesa okutuziyiza mu lutalo, gwe muwendo omunene ogw’essaawa abasumba ze bamala (naddala mu Bukiika kkono bwa Amerika), nga bakwata ku nsonga z’obuwi bw’amagezi abakkiriza ze bandisobodde okwekwatirako bo bennyini singa baali banyiikira okusoma Ekigambo.

Omulimu gw’omusumba gwandibadde kumalawo obwetaavu bw’obuwi bw’amagezi obusinga obungi mu bantu be, ng’abayigiriza emisingi gya Baibuli. Gwe mulimu gwe, ng’omusumba, okubatwala mu ‘ddundiro ly’omuddo omuto’ endiga gye zeeriira zokka; naye tutuuse mu kifo endiga we zikyetaagira okuliisibwa mu ccupa (okuweebwa amagezi), buli lwe wabaawo ‘akatyabaga!’ Setaani abbye ekkanisa abasumba baayo bangi ng’abazitoowerera n’‘obwetaavu’ bw’obuwi bw’amagezi.

Ekifaananyi eky’obutonde kiri nti, bwe tulya obulungi ne tuduka bulungi, tunaasigala nga tuli balamu bulungi; naye buli omu ategeera nti wajja kubaawo ebiseera, oba olw’akabenje oba olw’obulwadde obutakoma, omuntu mw’ayetaagira obuyambi bw’omulala. Wabaawo ebiwundu ebibi ate n’omulwadde ng’alemadde mu ngeri emu, okusaasirwa, okubudaabudwa, n’obuyambi bw’omulala biba bya muwendo. Ne ku biwundu eby’omwoyo bwe kiri bwe kityo.

Waliwo ebitabo bingi eby’Ekikristaayo ku katale ebikwata ku biwundu eby’emmeeme. Byogera ku ‘kuwonya ebijjukizo’ eby’amaka agatali malamu n’obwesigamye obw’obulabe. Bingi ku byo birungi nnyo era biwadde obuyambi bungi abantu abanoonya endowooza empya ku bulamu ne ku bo bennyini. Enteekateeka ey’‘emitendera 12’ eya Alcoholics Anonymous efuuse omusingi gw’okuyigiriza kuno okusinga obungi, ng’ekigendererwa kwe kutuusa omuntu afumitiddwa mu kifo eky’okwekuuma. Olwo basobola okukwata ku kizibu kyabwe mu ngeri ennuŋŋamu, nga bakozesa ebibiina eby’obuyambi, obuwi bw’amagezi obutasalako, n’enteekateeka eziragiddwa oba ‘ekipimo’ eky’ebikolwa. Buli lunaku, baba n’ekiragiro eky’‘okutambuza’ okuwona kwabwe. Nkozesezza ebitabo bino era nkyabikozesa ku kitundu. Ekinneeraliikiriza ku bingi ku byo kiri nti bitono nnyo ebyogera ku maanyi g’okusonyiwa agateera eddembe .

Sikkiriza nti ekigendererwa kya Mukama kwe kutuusa abantu be abafumitiddwa mu ‘kwekuuma,’ wabula ayagala okuzza emmeeme zaabwe obuggya, n’okubaleetera okuwona. Ekigendererwa ekikulu eky’ekitabo kino kwe kuyigiriza engeri gye tuyinza okusumululwa okuva mu busibe bw’ebiwundu byaffe, tulyoke tube ab’omugaso ennyo mu lutalo eri omulabe waffe, Setaani. Ekisumuluzo eky’okuwona kisangibwa mu kusonyiwa.

Ebisumuluzo by’Obwakabaka → Matayo 16:19 Okumala emyaka esatu abayigirizwa baali batambudde ne Mukama nga bayita mu bitundu bya Buyudaaya, Samaliya, ne Ggaliraaya. Baali balabye ng’akola ebyamagero bingi era nga bawulidde ng’ayigiriza ebibiina, naye yali atera obutatuula wansi kwogera nabo bokka. Kaakano, oluvannyuma lw’ekiseera eky’emirimu mingi, abatwala mu bukiika kkono ewala ennyo ow’ensi, mu bitundu ebyetoolodde Kayisaliya ekya Firipo, ku njegoyego z’olusozi Herumooni. Bwe baali batambula, omusomesa n’akyukira abayigirizwa be n’ababuuza ebibuuzo bibiri.

Ekibuuzo ekisooka kikwata ku ndowooza y’abantu ku Yesu, ate ekibuuzo ekiddako kikwata ku ndowooza y’abayigirizwa ku Yesu.

Abayigirizwa bwe baamala okuddamu ekibuuzo ekisooka, n’addamu okubakyukira, n’ababuuza nti, “Mmwe mundowooza kuba ani?” (Matayo 16:15). Baali batuuse okutegeera nti Yesu yali asinga okuba omusajja omulungi oba omukozi w’ebyamagero?

Simooni Peetero n’addamu nti, “Ggwe Kristo, Omwana wa Katonda omulamu.” Yesu n’amugamba nti, “Olina omukisa Simooni, omwana wa Yona, kubanga ekyo Kitange ali mu ggulu y’akikubikkulidde, so tokiggye mu bantu. Era nkutegeeza nti, Ggwe Peetero, olwazi, era ku lwazi okwo kwe ndizimba Ekkanisa yange, n’amaanyi gonna aga Setaani tegaligiwangula. Era ndikuwa ebisumuluzo by’obwakabaka obw’omu ggulu; era kyonna ky’onoosibanga ku nsi, ne mu ggulu kinaasibwanga, na buli ky’onoosumululanga ku nsi, ne mu ggulu kinaasumululwanga” (Matayo 16:16-19).

Okumala ebyasa bingi, Ekkanisa Enkatuliki ey’e Rooma yayigiriza nti kino kye kiragiro ekyaweebwa bapaapa bonna, nga basikira Peetero, omukulu w’ekkanisa, okugoba mu kkanisa bakabaka, amawanga, n’abantu abatawagira biragiro byabwe, oba okugaba obusonyiyo.

Tekyandibadde kya kitalo singa wabeera n’ekisumuluzo eky’obwakabaka ku lw’abo b’oyagala? Ku lwa munno gw’ofumbiriganwa naye? Ku lw’omwana wo atalokoka? Ku lwa bazadde bo? Singa osobola okubaggulirawo ekkubo ery’obulamu obutaggwaawo! Kale, nzikiriza nti tulina obusobozi obwo!

Kya mazima nti bangi bakuumibwa wala n’essanyu ery’okulaba n’okuyingira mu bwakabaka olw’okulemererwa kwaffe okuba abajulirwa be twandibadde. Ekitundu ekinene eky’okulemererwa okwo kiri mu mitima gyaffe egitasonyiwa. Waliwo bazadde bangi leero abasaba, nga bakaaba, ku lw’omwana waabwe eyawaba, nga tebategeera nti obutasonyiwa bwe balina ku mwana oyo bwe buziyiza okusinga byonna Katonda okuddamu essaala!

Yesu yali ategeeza ki mu kitundu ekisembayo eky’olunyiriri lwaggulu? Mpeereddwa ennyinyonnyola nnyingi, okuva ku ‘buyinza’ bwa bapaapa, okutuuka ku ‘kununulibwa mu badayimooni,’ naye siraba na kimu ku ebyo wano.

Kya nkola nnungi ey’okunnyonnyola Ebyawandiikibwa, bw’oba otunuulira olunyiriri olutategeerekeka bulungi, okunoonya ennyiriri ezifaanagana, naddala ezaava mu mwandiisi omu. Mu mbeera eno, tetulina kugenda wala nnyo, kubanga oluvannyuma lw’essuula bbiri zokka, Matayo addamu okukiwandiika.

“Ddala ddala mbagamba nti byonna bye mulisiba ku nsi, ne mu ggulu birisibwa ne bye mulisumulula ku nsi, ne mu ggulu bigenda kusumululwa” (Matayo 18:18).

Ku mulundi guno Mukama ayogera n’abayigirizwa bonna, si Peetero yekka. Obanga ebisumuluzo byaweebwa okusumulula n’okusiba (nga bwe bikozesebwa bulijjo ebisumuluzo!), kale byaweebwa abayigirizwa bonna — nga mw’otwalidde nange naawe!

Omusingi ogwokubiri ogw’okunnyonnyola obulungi Ebyawandiikibwa kwe kwekenneenya ebigambo ebikwetoolodde; kale tujja kutunuulira Mukama kye yali ayigiriza mu kitundu ekisigadde ekya Matayo 18. Amangu ago tulaba nti essuula yonna ekwata ku kuzzibwa obuggya, okutabagana, n’okusonyiwa. Ebifaananyi ebitonotono byogera ku kuba ng’abaana, abatalina bukuusa era abatakwata bukyayi — abakkiriza ng’abo tebeesittaza balala wadde okubafumita; era naffe tusaana twegendereze obutabaleetera kwesittala oba biwundu.

Ekyokubiri kye ndaba kiri nti omuntu bw’afumitibwa oba n’alumizibwa, n’olwekyo n’agenda, omusumba omulungi ajja kuleka abalala n’azza ‘endiga’ eyo mu kisibo. Weetegereze nate nti olugero lwogera ku ‘ndiga’ so si ku ‘mbuzi.’ Lwogera ku bakkiriza, so si ku ‘babuze.’ Emirundi mingi, ‘omuntu ow’ekizibu’ bw’ava mu kkanisa, tukuba mu ngalo nga tugamba nti, “Kirungi agenze!” Katonda ky’asaba abasumba abaweereza, n’endiga endala, kwe kunoonya okuzzibwa kwabwe obuggya, so si okubagoba mu kussakimu.

“Muganda wo bw’akusobyanga ogendanga gy’ali,” nga musooka okubeera mwekka na ye, n’ekigendererwa kimu — okunoonya okutegeeragana n’okutabagana (Matayo 18:15). Weetegereze ekigambo “okusobya . ” Emirundi mingi ennyo tugenda nga twesittadde, ekiviirako okwesittala okusingako obunene. Tetuweereddwa kiragiro kya ngeri eyo kya kugenda gye bali nga twesittadde — wabula nga batusobezzaako. Ekyawukanako kyokka kyandibadde nga omusumba w’ekkanisa oba abakadde bwe bawulira nga kyetaagisa okusemberera omuntu gwe balowooza nti bulijjo y’aleeta okwesittala, oba asobezza ku balala. Mu mbeera eyo, ekigendererwa eky’okumusemberera bulijjo kiba kya kutabagana.

Yesu bw’aba ng’awa okuyigiriza okwa Matayo 18:18-20, ekibuuzo kijja eri Peetero ng’abuuza Mukama emirundi emeka gy’asaanidde okusonyiwa. “Emirundi musanvu?” (Matayo 18:22). Peetero oboolyawo yalowooza nti ekibuuzo kye kyandibadde kirungi, naye Mukama n’akikozesa okussa essira nti okusonyiwa tekulina kkomo.

Okwagala kutulagira okusonyiwanga bulijjo.

Essuula 18 yonna ekwata ku kuzzibwa obuggya, okutabagana, n’okusonyiwa, byonna nga tolese kwesittala ku bubwo… kye kigambo ekikulu eky’ekitabo kino!

Yokaana 20:23 Olunyiriri luno lwe lulala olufaanagana n’ennyiriri ebbiri ezaggulu, wadde nga lwawandiikibwa Yokaana mu Yokaana 20:23.

Mu lunyiriri luno, abayigirizwa bonna bali mu kisenge ekisibiddwa kubanga batya nti abakulembeze b’Abayudaaya bajja kujja mangu okubatwala, nga bwe baatwala Mukama waabwe. Enneewulira zaabwe ziri waggulu nnyo, era abamu abaaliwo baagamba nti baali balabye Mukama, ng’azuukidde mu bafu! Olugero lwali lubuna nti Yesu yali alabikidde Peetero ne Maliyamu Magudaleene awamu n’abalala babiri ku kkubo ery’e Emawu. Abalala tebandikkirizza okuggyako nga nabo balabye Mukama azuukidde.

Amangu ago, wadde ng’enzigi zaali nsibe, Yesu n’ayimirira wakati mu bo! N’agamba nti, “Emirembe gibe mu mmwe. Nga Kitange bwe yantuma, nange bwe mbatuma mmwe… Mufune Mwoyo Mutukuvu” (Yokaana 20:21-22).

Ekiseera ky’Oluyonaani eky’ekigambo “mufune,” kye kiragiro ekiyitibwa ‘aorist imperative’ ekyetaagisa bulijjo okwanukula amangu ago. Mu kaseera ako, abayigirizwa baafuna obulamu bwabwe obuggya mu Mwoyo. Oluvannyuma, ku lunaku lwa Pentekoote, bandifunye okujjula kwe okubawa amaanyi ag’okuweereza. Baali baweereddwa obuyinza obuggya! “Buli muntu gwe munaasonyiwanga ebibi bye anaabanga asonyiyiddwa. Abo be munaagaananga okusonyiwa, banaabanga tebasonyiyiddwa” (Yokaana 20:23). Kkirizaayo nkinnyonnyole mu bugazi, “Abo be musumulula (be muteera eddembe) basumululwa; abo be musiba, basibwa.”

“Ani ayinza okusonyiwa ebibi okuggyako Katonda?” (Makko 2:7) Abafalisaayo bwe baabuuza. Mu ngeri emu, baali batuufu kubanga ekiragiro Mukama kye yatuwa ‘tekisonyiwa’ bibi mu kigero kye kimu ng’okusonyiwa kwe. Ye bw’asonyiwa, kiba nga “Ebibi byaffe abituggyako n’abitwala wala ng’ebuvanjuba bw’eri ewala okuva ebugwanjuba,” okutuuka mu buziba bw’ennyanja, nga tebiddayo kujjukirwa nate (Zabbuli 103:12) . Nze naawe tetusobola kukola ekyo — ku bibi byaffe ffe, so nga si ku by’omulala yenna. Ebibi byokka bye tusobola ‘okusonyiwa’ bye biri ebyakolebwa ku ffe — ebibi ebiyinza okuba nga bye byaleeta ebiwundu eby’emmeeme bye twetisse, Setaani mw’ayitidde okutuziyiza.

Okuggyawo Ekiziyiza eky’Ekibi Bwe nkusobyako, mba nsobezza ne ku Katonda. Amangu ago, ekiziyiza kijja wakati wange ne Mukama wange. Nsanga nga kizibu okusaba, Ekigambo ne kifiirwa okunsikiriza, era n’okussakimu ne kutaba kuwoomerevu — ekibi kyange kifuuse ekire waggulu w’omutwe gwange!

Waliwo engeri bbiri ‘ekire’ ekyo mwe kiyinza okuggyibwawo.

Ey’olubereberye kwe “kwatula ekibi kyange, [kubanga] Ye mwesigwa era mutuukirivu okunsonyiwa ekibi kyange n’okunnaazaako obutali butuukirivu bwonna!” (1 Yokaana 1:9). Aleruya! Nkisanze nga ekisuubizo ekyo kya mazima.

Naye era nkizudde nti Mukama alina ‘omuze’ guno omutono ogw’okwogera nange ku kibi ekyo. Ng’amaze okunsonyiwa, n’alyoka awuguuma mu mmeeme yange nti, “Kaakano, genda eri muganda wo alyoke akusonyiwe. Sireetedde kukunaazaako kibi kyokka, naye njagala okukulaba ng’otabagana.” Ekikulu eri Ye si kusonyiwa — kwe kutabagana! Okwatula tekutuukiridde okuggyako nga kuleese okutabagana. Ekyo si buvunaanyizibwa bwe — bwange, kubanga “Kristo yatukomyawo eri Katonda era ne tuweebwa obuweereza obw’okutabaganya” (2 Abakkolinso 5:18-19).

Engeri ey’okubiri ‘ekire’ kyange mwe kiyinza okuggyibwawo, eggulu ne liddamu okunzigulirwa, kwe kuba nti ggwe okiggyawo ng’onsonyiye. Enkyusa ya Baibuli eya King James ekozesa ekigambo eky’enjawulo mu kuvvuunula Yokaana 20:23, awagamba nti, “Buli gw’oliggyako ebibi bye…” Ekigambo “okuggyako” kyogera ku ‘kuteeka ku bbali.’ Osobola okuggyawo ekibi kyange, ekyakolebwa ku ggwe, era mu kukola ekyo, n’onziguliriza eggulu. Bw’oteeka ekibi kyange ‘ku bbali,’ oggyawo ‘ekire,’ n’ekkubo ne liba ggule Kitaffe okwogera nange nga bwe kyali bwe nnasaba okusonyiyibwa kwe ku lwange. Ajja kuddamu okukwata ku mutima gwange, aleete okutabagana kwaffe!

Oyinza okusalawo okunsonyiwa kubanga omanyi nti Ebyawandiikibwa bikilagira, naye kyetaagisa nnyo, bwe tuba tugenda okutabagana, nti era onsumulule okuva mu musango gwa Katonda ogunneetisse, ng’onoonya okuteeka ku bbali ‘ekire’ eky’ekibi ekiri waggulu wange.

Bulijjo njogera ku “kusonyiwa n’okuteera eddembe” — biteekwa okubuulirwa awamu! Ekyokulabirako ekirungi kyandibadde Suteefano, omujulizi eyasooka okufa. Yali yaakalondebwa okuba omukulembeze mu kkanisa esooka, abakulembeze b’Abayudaaya bwe baamutwala ne bamukuba amayinja n’afa. Sawulo ow’e Taluso yali ayimiridde awo, ng’akkiriziganya nnyo n’ebikolwa byabwe, kubanga yali akyawa nnyo abagoberezi ba Yesu bano.

Suteefano bwe yali afa, n’akaaba mu ddoboozi ery’omwanguka nti, “Mukama wange, tobavunaana olw’ekibi kino!” (Ebikolwa by’Abatume 7:60). Teyasabira ku bubwe buvumu, maanyi, wadde n’okuteebwa eddembe, wabula yabateera eddembe okuva mu musango gwabwe.

Neebuuza, Sawulo yandifuuse omutume omukulu Pawulo, singa Suteefano teyasaba ssaala eyo? Nzikiriza nti ye yaggulirawo Sawulo eggulu! Ne Yesu yasaba essaala efaanagana bwe yakaaba nti, “Kitange, basonyiwe, kubanga kye bakola tebakimanyi” (Lukka 23:34), bwe yali afiirira nze naawe.

Ekivaamu ekimu eky’ekitalo eky’okuteera abalala eddembe kiri nti naffe tuteebwa eddembe! Kiri ng’okuba n’embalaasi ku nkomerero y’omuguwa — twandigambye nti embalaasi esibiddwa ng’etwetooloola mu ddundiro; naye embalaasi bw’esalawo okudduka n’eyita ku ttale ery’ettosi, tugenda kuwalulwa mu ttosi okuggyako nga tuleka omuguwa!

Ekifundikwa ky’owulira mu lubuto lwo ng’omuntu akusobezzaako, kiri ng’omuguwa ogwo. Osibiddwa mu nneewulira eri abo abakulumya . Obulumi obwo kitundu ku kiwundu kye baaleeta. Wadde ng’obasonyiye, ekifundikwa kiba wo buli lw’obasisinkana oba ng’owulira omuntu ng’ayogera ku bo.

Ggwe, era nabo, mwetaaga okuteebwa eddembe!

Yesu Wakati mu Bo Kya nnaku engeri Matayo 18:18-20 gy’ajulizibwamu emirundi mingi ng’aggyibbwa mu bigambo ebimwetoolodde! Ennyiriri zino zoogera ku kusonyiwa, okuteera eddembe, n’okutabagana; si ku kubeerawo kwa Katonda ng’abantu bangi bakuŋŋaanye! Ebisuubizo bya Yesu ebiweereddwa awo, bya abo abanoonya n’obunyiikivu okutabagana.

“Era ddala ddala mbagamba nti bwe munaabanga babiri mu nsi ne mukkiriziganya ku ekyo kye mwagala okusaba, Kitange ali mu ggulu alikibakolera. Kubanga abantu ababiri oba abasatu bwe banaakuŋŋaananga mu linnya lyange, nange nnaabeeranga awo wakati waabwe” (Matayo 18:19-10). Essira erissibwa wano si ku kubeerawo kwe, kubanga bulijjo ali ne buli omu ku ffe abakkiriza, wabula ku mukisa gwe ogw’okutabagana — kye kintu ky’asinga okussa mu maaso!

Tuweereddwa ekisumuluzo ekijja okuggulirawo abalala eggulu era ekijja okututeera eddembe okuva mu biwundu, n’obusibe bwe baaleeta mu mmeeme zaffe! Ka tuyige okukozesa ekisumuluzo ekyo!

Olupapula 1 / 7 · 10 eddakiika zisigadde mu ssuula