Ebiwakanya Ebya Bulijjo

Kaakano tujja kwogera ku bimu ku biwakanya ebisinga amaanyi ebiwakanya amawulire ag’essanyu nti Oyo asonyiwa ebibi byaffe byonna, "mu mazima era mu bujjuvu bwe bumu" awonya n’endwadde zaffe zonna."

1. Ekiseera ky’Ebyamagero kyayita: Kino batera okukitwala ng’amazima agateetaaga kukakasibwa, era kumpi bakijuliza ng’ekyawandiikibwa mu Bayibuli. Okuddamu, ka tubuuze: tuli mu kiseera ki? Wabaddewo, era wagenda kubaawo, ebiseera n’enteekateeka za Katonda ez’enjawulo, kwe kugamba: eky’omu Lusuku Adeni, eky’Amataba nga tegannabaawo, eky’Abajjajja, ekya Musa, eky’Ekikristaayo, eky’Emyaka Olukumi, n’eky’Emirembe Egitaggwaawo. Tetuli mu ky’Abajjajja wadde ekya Musa, era tetuli mu ky’Emyaka Olukumi; noolwekyo tuteekwa okuba mu kiseera eky’Ekikristaayo. Naye oboolyawo waliwo ebiseera eby’Ekikristaayo bibiri oba bisatu: ekimu kya Kristo n’Abatume be, n’ekirala kyaffe. Kyokka Pawulo agamba nti yabeerawo "mu nnaku zino ez’oluvannyuma." Ayogera ku bantu ab’omulembe gwe ng’abo "abatuukiddwako enkomerero." Ne Peetero, mu bubaka bwe ku lunaku lwa Pentekoote, agamba nti obunnabbi bwa Yoweeri obukwata ku nnaku ez’oluvannyuma bwali butuukirira mu biseera bye. Kale tuteekwa okuba mu Kiseera kya Kristo n’eky’Ekikristaayo, era obanga ekyo si kye Kiseera ky’Ebyamagero, kale kiki? Naye oboolyawo wandibaddewo olukonko olunene wakati w’ebiseera ebisooka n’ebisembayo eby’Ekiseera kino. Oboolyawo kyali kya kutandika n’okwolesebwa okw’enjawulo okw’Amaanyi ga Katonda, oluvannyuma ne kikendeera ne kifuuka obulamu obwa bulijjo obutaliimu kya kitalo. Kale lwaki Yoweeri yandigambye nti okufukibwa okw’ekitalo okw’Omwoyo Omutukuvu kwandibaddewo "mu nnaku ez’oluvannyuma," era nti ebirabo eby’enjawulo eby’Omwoyo eri abaweereza abakazi n’abasajja, n’obubonero n’eby’amagero ebisukka ku by’obutonde mu Nsi ne mu Ggulu byandibaddewo naddala nga "olunaku lwa Mukama olukulu era olw’entiisa nga terunnatuuka," kwe kugamba, ng’Ekiseera eky’Ekikristaayo kinaatera okuggwaako, era nga Mukama tannakomawo? Era lwaki Pawulo yandikalambidde bw’atyo, mu 1 Abakkolinso 12, nti Ekkanisa ya Kristo mubiri gumu, so si ebiri, era nti ebirabo bya buli kitundu bya mubiri gwonna? Singa waliwo enjawulo ey’omusingi wakati w’Ekiseera ky’Abatume n’ekyaddirira, kale Ekkanisa si mubiri gumu wabula ebiri; kale ebirabo by’ebitundu ebyo tebituuka ku bitundu byaffe; kale ekifaananyi ekyo eky’ekitiibwa n’okunnyonnyola okw’amaanyi okw’essuula eyo bya bulimba era bya kubuzaabuza. Bwe tuba nga tuli mubiri gumu, tulina obulamu bwe bumu n’amaanyi ge gamu.

Kiki ekyafuula Abatume ab’amaanyi okusinga abantu aba bulijjo? Si kubeera kwabwe ne Yesu; kyali kirabo kya Mwoyo Omutukuvu. Naffe tetulina kye kimu? Era tetugulumiza abantu ne tunyooma Omwoyo eyabafuula kye baali, bwe twogera ku maanyi gaabwe ng’ag’enjawulo era ag’akaseera obuseera? Mazima baalina emirimu egy’enjawulo egyabwe bokka, ng’abajulirwa b’okuzuukira kwa Kristo, era ng’abaategeka Ekkanisa ku nsi; naye okulaga abantu nti ebirabo by’Ekkanisa eby’ebyamagero tebyakoma ku bo bokka, ebirabo ebyo byawulwa mu ngeri ey’enjawulo ku bwatume mu 1 Abakkolinso 12. Byaweebwa mu kigero ekisinga ku Suteefano, ne Firipo, n’abalala abataali batume n’akatono, era Yakobo yabikwasa abakulembeze b’Ekkanisa aba bulijjo era ab’olubeerera. Nedda, Mukama waffe omwagalwa teyalowooza wadde okuteekateeka olukonko lwonna olw’obunafu n’okulemererwa oluvannyuma lw’Abatume. Obutakkiriza n’ekibi by’omuntu bye byaluleeta. Okwonooneka kw’Ekkanisa yennyini kwe kwaluleeta. Naye Ye teyalwagala, era teyaluteekerateekera. Ng’ayimiridde wakati w’ensi n’eggulu, ng’atunuulira wansi okutuuka ku kyasa eky’ekkumi n’omwenda n’okwagala okw’ekisa kwe kumu, n’ekisa ekijjuvu era eky’amaanyi nga kye yalaga ab’omulembe ogwasooka, era ng’ayogera mu kiseera kya kaakano, nga gy’obeera ffenna tuli kumpi mu ngeri y’emu ne Ye atalyawukana naffe, yagamba nti, "Mpeereddwa obuyinza bwonna mu ggulu ne ku nsi … era Ndi nammwe bulijjo n’okutuukira ddala ensi lw’eriggwaawo" (mu Luyonaani: okutuusa ku nkomerero y’Ekiseera). Kyali kya kuba kiseera kimu, so si bibiri, era obuyinza bwe bwonna tebwaggibwawo n’akatono. Yali wa kubeera NDI ow’olubeerera, era wa kubeera kumpi ku nkomerero nga bwe yali ku ntandikwa. Mu butuufu, omulimu gwe twali tugenda okukola gwali gwa kumaliriza bumaliriza ogugwe, nedda, gwali mulimu gwe Yennyini; kubanga Lukka agamba nti Yesu "yatandika okukola emirimu gye n’okuyigiriza." Kale ateekwa okuba ng’akyamaliriza omulimu gwe n’okutuusa kaakano. Era kino kye kyennyini Ye Yennyini kye yagamba nti omulimu gwaffe gwe gwandibadde: "buli anzikiriza alikola emirimu egyo gye nkola (kwe kugamba, giribeera mirimu gya Kristo era gyaffe, nga tukolera wamu), era tegirikendeera n’akatono olw’okubeera nga talabika; kubanga "alikola egisinga egyo, kubanga Nze ŋŋenda eri Kitange."

Era ddala, Ekkanisa ey’edda bwe yali ekyalina, ne bwe kiba mu kigero ekitono, okukkiriza n’obutukuvu obw’ennaku ezaasooka, emirimu gye gimu gyalabikanga buli kiseera. Mu byasa eby’okubiri, eby’okusatu n’eby’okuna, bajjajja b’Ekkanisa abaatiikirivu nga Irenaeus ne Tertullian bajulira nti waaliwo ebyamagero bingi eby’okuwonya ebitabuusibwabuusibwa, era n’okuzuukiza abafu mu linnya lya Yesu. Era ne mu kyasa eky’okutaano, ebintu ebisukka ku by’obutonde, ebyabaawo ku basajja n’abakazi bangi abaali bamanyiddwa era abaali bakyali balamu, bikakasibwa abakugu ab’ekitiibwa ekinene nga Procopius ne Justinian, ku bujulizi obw’amaanyi ennyo ne kiba nti omukugu omutegeevu eyategeka ebitabo bya Mosheim agamba nti oyo ayagala okubibuusabuusa ateekwa okuba nga mwetegefu okubuusabuusa n’ebyafaayo byonna. Ekiseera ky’Ebyamagero tekiyise. Ekigambo kya Katonda tekyalaga wadde akabonero ka kintu ng’ekyo. Wabula, ebyamagero bya kuba mu bubonero bw’olunaku olw’enkomerero; era omulabe yennyini wa kubikoppa, era ku nkomerero wa kusindika emyoyo gya baddayimooni egikola ebyamagero eri bakabaka b’ensi. Bwe kityo engabo yokka ku byamagero eby’obulimba ejja kuba ebyamagero eby’amazima. Tuli mu Kiseera ky’ebyamagero, Ekiseera kya Kristo, Ekiseera ekiri wakati w’Okujja kwa Kristo kubiri, era wansi w’eriiso ly’Okubeerawo kwa Katonda okutaggwaawo, Ekiseera eky’Amaanyi, Ekiseera ekisaanidde, okusinga ebiseera ebirala byonna, okuba nga kijjudde obulamu ddala.

2. Kigambibwa nti ebivaamu bye bimu ebigambibwa okuva mu kukkiriza mu kuwonya endwadde, era bivaamu ne mu by’okwebuuza ku mizimu, mu by’okufuga abantu n’amaanyi ag’ekyama ag’omubiri, mu by’okulaba eby’ekyama, n’ebirala. Tetujja kwegaana nti wadde ng’ebimu ku ebyo ebyolesebwa mu kwebuuza ku mizimu bulimba bwennyini, waliwo bingi ddala ebisukka ku by’obutonde, era nga bireetebwa amaanyi sayansi w’ebintu by’obutonde g’atasobola kunnyonnyola. Tekiriimu mugaso kugezaako kwolekagana na kisolo kino eky’entiisa eky’OKWEBUUZA KU MIZIMU—ekyo nga Joseph Cook bw’agamba, oboolyawo kye KIBUUZO ekinene eky’ebiseera byaffe ebiri kumpi mu Bungereza ne mu Amerika—nga tukozesa okwegaana ebyabaddewo mu bwangu era mu ngeri etali ya buziba, oba okubinnyonnyola ng’obukodyo bw’abalogo b’emizannyo. Bitera okuba ebya ddala era ebisukka ku maanyi g’omuntu. Be "baddayimooni abakozi b’ebyamagero," abakuŋŋaanya abantu olw’e Magedoni. Ge maanyi agazuukidde ag’abalogo b’e Misiri, ag’ebiragulo by’Abayonaani, ag’abalaguzi b’Abaruumi, n’ag’abasawo b’ekinnansi ab’Abayindi. Si ga Katonda, tegali ga buyinza bwonna, naye gasinga ku ga muntu. Mukama waffe yatulabula ku go mu bulambulukufu, era n’atugamba tugakebere, si mu maanyi gaago, wabula mu bibala byago: obutukuvu bwago, obwetoowaze bwago, n’ekitiibwa kye gawa erinnya lya Yesu n’Ekigambo kya Katonda; era okubeerawo kwago kwennyini kufuula kya mugaso nnyo okusingawo nti tusobole okugaziyiza—ng’omuggo gwa Musa ogwamira eby’abalogo, ne gukomya amaanyi gaabwe amatono—amaanyi amalamu ag’Ekikristaayo ekitukuvu, mu nsi ey’omubiri era ne mu nsi ey’omwoyo.

3. Ebyamagero bya Kristo n’eby’Abatume be byali bigendereddwamu okukakasa Ebyaliwo n’Enjigiriza z’Ekikristaayo; tetwetaaga bikyagenda mu maaso. Kale, lwaki abakebezi babuusabuusa obanga ebintu ebyo byaliwo, n’obanga ebiwandiiko ebyo bya kwesigibwa? Abatuuze b’ensi empya banaamanya batya nti ebigambo bino bya Katonda? Bayinza batya, oba ddala abantu abangi ennyo wonna wonna, okutuuka mu materekero g’ebitabo by’abayivu, oba ku biwandiiko eby’edda ebya Bayibuli? Nedda, buli mulembe gwetaaga Kristo omulamu, era buli kitundu ekipya kyetaaga "obubonero obwo okugoberera," okukakasa ekigambo. Era oluusi tulabye omuwakanyi atakkiriza nti Katonda amanyika, ow’ebigambo ebiwoomu era atakoowa, nga tewali nsonga yonna yali esobola kumumatiza, ng’asirisibwa era ng’atabuddwatabuddwa bw’asisinkana omukazi omu omwetoowaze atamanyi kusoma, bwe yamugamba n’obwesimbu obwakaayakana, bwe yawulira mu buziba bw’omutima gwe, nti yali azuukiziddwa okuva mu bunafu obw’obulamu bwe bwonna olw’ekigambo n’erinnya lya Yesu lyokka. Okutuusa lw’alikomawo, ensi teririkoma kwetaaga kukwatibwako Maanyi ge n’Okubeerawo kwe, "Katonda yakikakasiza mu bubonero ne mu by’ekitalo ne mu byamagero abitali bimu, era ne mu birabo ebya Mwoyo Mutukuvu bye yagaba nga bwe yayagala."

Era waliwo n’endowooza enkyamu ebunye ku kigendererwa ekijjuvu eky’ebyamagero bya Kristo, eggyawo ekitundu ekimu kyakubiri eky’obulungi bwabyo n’omugaso gwabyo. Bitwalibwa nga bujulizi bwokka era okusingira ddala obw’enjawulo obw’amaanyi ga Kristo n’obwakatonda bwe. Naye singa ekyo kye kyali kyokka, embeera ntono ez’enjawulo era ez’olwatu zandibadde zimala. Kale teyandiwonyezza nkumi n’enkumi ezaamuyiikiranga buli lunaku. Naye tugambibwa, ku ludda olulala, nti tebyali bya bumu bumu oba bya luusi na luusi, wabula byali bingi nnyo era kumpi nga bya buli muntu. "Yawonya bonna abaali beetaaga okuwonyezebwa, era n’awonya n’abalala bonna abaali balwadde, so si nnyo okukakasa amaanyi ge, wabula okulaga kye yali ayagala bategeere kaakano—okwagala kwe okutaliiko kkomo—okutuukiriza ekifaananyi eky’obunnabbi eky’edda ekya Kristo atenderezebwa, era ekigambo ekyayogerebwa mu nnabbi Isaaya kituukirire, nti "Yatuwonya endwadde zaffe, era n’atwala obunafu bwaffe." Naye obanga kyali kyetaagisa Ye okutuukiriza ekifaananyi ekyo mu biro ebyo, kikyali kyetaagisa n’okutuusa kaakano; kikyetaagisa nti taleka kuba mwesigwa eri ekifaananyi Katonda kye yamukuba, era Ye Yennyini kye yeekuba. Singa kino tekikyali kituufu gye tuli, kale "Yesu Kristo" TALI "nga bwe yali jjo, ne leero bw’ali era bw’aliba emirembe n’emirembe." Singa kino tekikyali kituufu gye tuli, kale—oboolyawo—n’ebisuubizo ebirala eby’Ebyawandiikibwa si bituufu gye tuli, era teyeetikka bibi byaffe, nga bw’ateetikka bulwadde bwaffe n’okubonaabona kwaffe. Nedda, "Omutima gwe gukyali gwe gumu:—

Owooluganda, Mukwano era Mukulu waffe, Lye linnya lye ery’emirembe gyonna; Ggwe oli byonna mu byonna gye ndi, Omulamu ow’e Besaniya."

4. Ekiwakanya ekya bulijjo kiteekebwawo bwe kiti:—Ekisuubizo kya Kristo ekyasembayo mu Makko kizingiramu bingi okusinga okuwonya kwokka; naye bw’oba ng’osaba ekimu, oteekwa okusaba byonna. Bw’oba osuubira okuwonyezebwa kw’abalwadde, oteekwa n’okutwaliramu ekirabo ky’ennimi n’amaanyi ag’okuwangula obutwa obw’akabi; era obanga ekirabo ky’ennimi kyakoma, mu ngeri y’emu n’obuyinza ku ndwadde bwakoma. Ensonga eno enkakali tugikkiriza n’essanyu; tetuyinza kwerekereza na kimu ku bisuubizo. Twatula nti tukkiriza okubeerawo kw’Omuwonya mu birabo byonna eby’ekisa eby’Ekkanisa ey’oku Pentekoote. Tetulaba nsonga lwaki omuweereza wa Kristo omwetoowaze, akola omulimu gwa Mukama we, tayinza kusaba mu kukkiriza okwangu amaanyi okugumira omusujja gw’ensiri n’obutwa obulala n’obuzibu obw’akabi; era tukkiriza nti ekirabo ky’ennimi kyaggibwa ku Kkanisa eyasooka kubanga kyakozesebwa bubi olw’okwekuza obwereere, oba kubanga tekyali kyetaagisa nnyo mu kukozesebwa okwa bulijjo, olw’Enjiri okubuna amangu mu nsi; era kijja kuddamu okuweebwa amangu ddala Ekkanisa nga yeetoowazizza n’ekisaba olw’okubunyisa Enjiri mu nsi yonna. Mazima ddala, ne kaakano waliwo embeera ezirabika ng’ekirabo ekyo kizzibwawo mu mirimu gy’obuminsani, mu Buyindi ne mu Afirika.

5. Oboolyawo tewali kiwakanya kiteekebwako nnyo amaanyi okusinga ekitiibwa ekiweebwa Katonda bwe twewaayo eri okwagala kwe nga tuli balwadde, n’ebirungi ebiva mu kubonaabona okutukuziddwa. Kale, singa abo abakiteekako amaanyi era abagamba nti bakigoberera ddala bakkiriza obulwadde bwabwe, ne bagalamira wansi waabwo nga tebalina kye bakola, waakiri bandibadde nga tebeekontanya. Naye tebatumya musawo, ne bafuba nga bwe basobola okuva mu kwagala kuno okulungi okwa Katonda? Kuno kwe kwewaayo mu buwombeefu eri okubonaabona, era okwewaayo tekutera kujja ng’abantu bamaze okumanya nti ekinaavaamu tekiyinza kwewalika? Tetwegaana birungi ebivudde mu mbeera nnyingi ez’obulwadde obw’obulumi, nga bukyusa emmeeme okuva mu kkubo eriziyiziddwa ne bugituusa mu kumanya Katonda okw’obuziba; era tetubuusabuusa kutya Katonda okw’amaanyi n’okwagala okw’omuliro, n’okukula mu mwoyo, okw’abalwadde bangi abatasobola kwesiga Katonda kubawonya; naye tukakasa nti waliwo obutategeera bungi nnyo obutategeerekeka era obutali bwa Byawandiikibwa ku misingi gy’okukangavvula kw’Ekikristaayo. Tetukkiriza nti Katonda akangavvula omwana omuwulize lwa kumufuula mulungi bufuule. "Mu mmwe kyemuvudde mubaamu abanafu n’abalwadde, era bangi bafudde. Naye singa tusooka okwekebera, tetwandisaliddwa musango kutusinga." Lino tteeka lya Katonda erigerekeddwa era eritakyuka, ery’engeri gy’akwatamu abaana be abaagalwa. Bwe tweekebera tetujja kusalirwa musango. Bwe tuwuliriza ne tugonda, Mukama agamba nti "sigenda kubaleetako ndwadde n’emu, ng’ezo ze naleetera Abamisiri." Embeera gy’ayagalira abaana be abeesigwa bulijjo bwe bulamu obutuukiridde obw’omubiri, emmeeme n’omwoyo (1 Basessaloniika 5:23). Essaala ye Yennyini ku lwabwe eri nti babeere balamu era bakulaakulane nga emmeeme zaabwe bwe zikulaakulana. Okwagala kwe gye bali kwe kukola mu bintu bino nga bw’agamba mu kigambo kye. Bulijjo kiba "okusiima kw’obulungi bwe," era "okusiimibwa kwa Katonda, okusanyusa era okw’amazima." "Omuntu omutuukirivu," kituufu, "ayinza n’okuba n’ebizibu bingi," naye era kituufu nti "byonna Mukama abimuyisaamu. Amagumba ge gonna Mukama agakuuma, ne watabaawo na limu limenyeka." Era wakati w’"okubonaabona" n’obulwadde kiteekwa okujjukirwa obulungi nti waliwo enjawulo ey’olwatu ennyo. E Mala, abaana ba Isirayiri baalina okunywa amazzi agakaawa, era gaafuulibwa bufuulibwa amawoomu, so tegaggibwawo; nga bwe kiba ku kugezesebwa kungi okutukuzibwa ne kuweebwa omukisa. Naye eyo yennyini gye yassizaawo etteeka n’ekiragiro eky’okuwonya, n’abagamba nti bwe banaamugondera, tebajja kulwala, era nti Ye anaabeeranga Omuwonya waabwe ow’olubeerera, bw’atyo n’abalaga nti Mala si bwe bulwadde. Era mu ngeri y’emu ddala, Yakobo atugamba mu 5:13 nti, "Waliwo mu mmwe ali mu buzibu? Kirungi asabenga;" kwe kugamba, olw’ekisa n’amaanyi. Naye, "Waliwo omulwadde mu mmwe? Kirungi atumye abakulembeze b’Ekkanisa," awonyezebwe. Okubonaabona kwe "kubonaabona awamu ne Kristo;" era Ye teyali mulwadde. "Mu nsi muno mujja kubonaabona," naye ekyo kyennyini kye kitwetaagisa okusingawo omutima omulamu era ogw’amaanyi, okugumiikiriza n’okuwangula.

6. Bawakanya nti kwe kwetulinkiriza okusaba okuwonyezebwa kw’obulwadde mu ngeri ey’enkomeredde, era nti ekyokulabirako ky’okusaba kwonna okw’amazima bye bigambo bya Kristo mu nnimiro: "Obanga kisoboka, leka ekikompe kino kinzigibweko. Naye si nga Nze bwe njagala, wabula nga ggwe bw’oyagala. " Weewaawo, naye beerabidde nti Ye yali amanyi nti tekyali kisoboka ekikompe ekyo okumuggibwako, nti mu mbeera eyo yali asaba ekintu, ekitono ennyo kye tuyinza okwogera, kye yali talinaako kisuubizo wadde olukusa, era kye yagaana amangu ago, ng’agamba nti, "Kitange mponya ekiseera kino? Naye ate ekyandeeta kwe kuyita mu kiseera kino. Kitange gulumiza erinnya lyo." Ddala, mu mbeera yonna efaanana bw’etyo, ennaku ey’amaanyi bw’etukubiriza okusaba ekintu kye tutalinaako lukusa lutegeerekeka, kisuubizo, wadde akabonero akalungi ak’okwagala kwa Katonda, kitugwanira bulijjo okukwasa ensonga eyo okwagala kwe okwo kwe tutamanyi kugisalirawo. Naye bwe tumanya okuva mu kigambo kye yennyini ky’atugamba nti omukisa gukwatagana n’okwagala kwe, nti gwategekebwa, gwagulibwa era gwasuubizibwa, ddala si kwewogoma, obutaba na bwesimbu, bukuusa, era ddala kwefuula, okujja gy’ali nga tubuusabuusa era nga tetuli bakakafu, oba okuteeka bye tusaba mu bigambo ebitategeerekeka? Ekyo tekiri kumpi nga omwana wo ali ku ttendekero okweyongera okukuwandiikira ng’akusaba olukusa ku bintu bye wamuwandiikira dda ebiragiro ebijjuvu mu bbaluwa yo esooka? Kristo bw’atyo bwe yasaba, bwe yali asaba ebintu bye yali amanyi nti bikwatagana n’okwagala kwa Katonda? Tekikkirizibwa ffe okumugoberera mu kusaba okumu nga bwe kiri mu kulala, e Besaniya nga bwe kiri e Gesusemane? Era eyo yagamba ki? "Kitange, mmanyi nti bulijjo ompulira," era nate, "Kitange, bano be wampa njagala mbeere nabo we ndi." Mu linnya lye tetuyinza kusaba nga Ye bwe yasaba, okwagala kwe we kumanyisibwa obulungi? "Bwe munywerera mu Nze ne munyweza ebigambo byange, buli kye munaasabanga kinaabakolerwanga." Tusaba mu ngeri etali nkakafu bwe tusaba okusonyiyibwa? Tukutwala era tukwefunira, era bwe tuba ab’amaanyi mu kukkiriza, bwe tutyo tugulumiza Katonda mu ngeri esinga obulungi.

7. Batugamba nti waliwo emirundi mingi okuwonyezebwa we kutaalabika; era Pawulo ne banne be basooka okubalibwa. Eriggwa lya Pawulo eritaayinza kwewalika likuumibwa ng’ekijjukizo eky’omuwendo okubonyaabonya Abakristaayo ababuusabuusa; ate Tulofiimo ne Epafuladito basikibwa ku bitanda byabwe ne baleetebwa mu maaso okuzzaamu amaanyi omulwadde amatidde okusigala mu ddwaliro ly’Ekigo ky’Okubuusabuusa. Ku nsonga y’eriggwa lya Pawulo tulina okwogera nti, Ekisooka: Tekimanyiddwa n’akatono oba lwali lulwadde; lwali mubaka wa Setaani okumukuba, kwe kugamba, okutoowazibwa okumu — oboolyawo okunaanaagira. Ekyokubiri: Ne bwe kyali kiki, kyawonyezebwa, era kyasukka n’okuwonyezebwa, kubanga kyaleeta amaanyi ga Kristo okumubeerako n’obuyinza bungi nnyo, n’afuna obusobozi obujjuvu ku mirimu gye gyonna n’obuvunaanyizibwa bwe, era ne yeegomba okufuna ebirala ebiringa ebyo ebimuleetera omukisa. Era oyo alaba mu kino omulwadde omunafu eyaggibwa ku mulimu, alina amaaso ag’omwoyo agakyamye. Ekyokusatu: Abantu nga tebannaba kugamba nti obulwadde bwabwe kukyalirwa okuva mu ggulu nga okwa Pawulo, balemenga okugulumizibwa ennyo, bandyetaaze okuba nga baalinnya naye mu ggulu ery’okusatu ne bawulira ebintu omuntu by’atakkirizibwa kwatula! Era Ekyokuna: Pawulo atuwa awalala ebikwata ku kuwonyezebwa kwe (2 Abakkolinso 1:10); era kwali, awatali kubuusabuusa, olw’okusaba okw’okukkiriza n’okukkiriza okw’amaanyi ennyo mu Katonda azuukiza abafu. Ku bikwata ku Epafuladito, yawonyezebwa olw’okusaasira kwa Katonda. Ne Tulofiimo, awatali kubuusabuusa, naye yawonyezebwa, wadde nga kirabika kyalwawo. Okuwonyezebwa, ne bwe kuba kwa kukkiriza, si bulijjo nti kujjirawo mbagirawo. Waliwo "ebyamagero" ne "obuyinza okuwonyanga abalwadde.," ekimu kya mangu era kya kitalo, ate ekirala kyangu era oboolyawo kitambula mpola mpola. Nti Tulofiimo yennyini ayinza okuba nga ye yeereetera obulwadde bwe oba okukkiriza kwe okulwawo si kya kwewuunya, naye nti mu byafaayo byonna ebyo eby’abantu ebyaluŋŋamizibwa wabaawo emirundi ebiri gyokka egy’engeri eyo, kye kisinga okwewuunyisa.

Wakyaliwo emirundi okuwonyezebwa we kutalabika, naye giyinza okunnyonnyolwa, oboolyawo olw’okumanya okutali kujjuvu oba obutakkiriza, obutagondera Katonda mu ngeri emu oba endala, obutagoberera bulungi era obutayosa okuyigiriza kw’Ekigambo n’Omwoyo, oba olw’okukangavvulwa okw’omwoyo okusingako obuziba. Era waliwo n’okulemererwa mu bulamu obw’omwoyo, olw’ensonga ze zimu oba ezifaanana bwe zityo,— okutalaga n’akatono nti ebisuubizo bya Katonda si bya mazima oba nti ekisa kya Kristo tekimala. Kale "Katonda ye wa mazima," newaakubadde nga "buli muntu yenna" abeera "mulimba."

8. Naye batugamba nti, obanga ebyo bwe biri, abantu tebandifudde n’akatono. Lwaki? Lwaki okukkiriza kwandisukka Ekigambo? Ekintu kyonna ekisukka awo kwe kwetulinkiriza. Ekigambo kyateekera obulamu bw’omuntu ekkomo, era byonna okukkiriza okw’Ebyawandiikibwa bye kuyinza okwesigamako bwe bulamu obumala n’amaanyi okutuukiriza omulimu gw’obulamu bwaffe, mu kkomo lyagwo ery’obwenkanya. Buyinza okuba obuwanvu oba obumpi, naye tebwetaaga, ng’obw’ababi, okukoma nga tebunnatuuka ku kitundu kya nnaku zaabwo. Bulina okuba obujjuvu, obumatiza, era obuwangaala ebbanga lyonna omulimu gw’obulamu nga tegunnaggwa. Era olwo, enkomerero bw’etuuka, lwaki yandibadde n’obulwadde obulumya era obunafuya, ng’ekibala ekivundu bwe kigwa mu Jjuuni olw’obulwadde, nga kirimu n’ensiringanyi ku kikolo? Lwaki teyandibadde ng’ekibala ekyengedde bwe kyandigudde mu Sseptemba, nga kikuze, kiweweevu, era nga kyetegefu okugwa awatali kulwana mu mukono gw’omulimi w’ennimiro? Bw’atyo Yobu bw’ayogera ku nkomerero y’obulamu bw’omuntu omulungi ng’okukula okujjuvu, "ng’eŋŋaano bwe tuukira mu kiseera kyayo."

9. Abamu batubuuza nti, Katonda si ye yakola obuyambi buno bwonna, era tayagala tubukozese ? Era ddala, si kwetulinkiriza ffe okusuubira Ye okukola ekintu kyonna okuggyako nga tukoze kyonna kye tusobola ku lwaffe? Tuddamu nti, Ekisooka: Katonda tewali w’alagira ddagala lya basawo, era tetulina ddembe kuteebereza nti eddagala bulijjo bwe buyambi bwe. Bwe kiba ku mmere, Ebyawandiikibwa biddiŋŋana emirundi n’emirundi nti yeetaagisa oba nti tulagiddwa okugirya, naye eddagala si bwe kiri. Kintu kya kitalo nnyo era ekitayinza kuwakanyizibwa nti mu byafaayo byonna eby’abajjajja tewali we kyogerwako nti baakozesa obuyambi bwa ngeri eyo. Mu byafaayo bya Yobu, ebijjudde ebintu ebinnyonnyolwa obulungi ennyo, buli muntu ayogerwako okuggyako omusawo, na buli kintu mu bitonde byonna okuggyako eddagala. Tewaali musawo amulabirira, kubanga singa yaliwo ddala twandimulabyeko mu kisenge ekyo; era Yobu bw’awona, kiva ddala mu mukono gwa Katonda ogw’obutereevu, era nga ye yennyini amaze okukka mu kifo kye ekituufu eky’obwetoowaze eri Katonda n’okwagala eri abantu. Mu biragiro, mu ebyo ebigaanibwa, ne mu mateeka agasingawo n’okunnyonnyolwa mu kitabo ky’Ebyabaleevi ebikwata ku bintu byonna eby’obulamu bw’omuntu, nga mw’otwalidde n’obulwadde bw’ebigenge, tewali na kabonero akatono ka musawo oba edduuka ly’eddagala. Era tekyali okutuusa oluvannyuma lw’ekiseera kya Sulemaani, n’okuyingizibwa, awatali kubuusabuusa, kw’obuwangwa n’amagezi ga ssaayansi aga Misiri agataalimu Katonda, lwe tusanga omulundi ogusooka ogw’enkukunala ogw’okujjanjabwa abasawo; era omulwadde oyo afa, era afiira wansi w’ekivume ky’obutakkiriza n’okudda emabega okuva ku Katonda. Mu Ndagaano Empya "obuyambi" obwo bwogerwako mu bigambo ebitaliimu kitiibwa kingi, ng’omukazi eyakoma ku lukugiro lw’ekyambalo kye bw’annyonnyolwa. Obanga ddala Lukka yali musawo, yaleka omulimu gwe ogw’obusawo n’agenda mu mulimu gw’okubuulira enjiri, nga bwe kiyinza okutegeerwa obulungi okuva mu bulamu bwe obw’okutambulatambula; kubanga tewali mulimu gwa busawo gwandisobose kukuumibwa mu mbeera ng’eyo. Awatali kweyongerayo, kino kyokka kyeyoleka bulungi:

Ekisooka, nti Katonda teyalagira ddagala.

Ekyokubiri, Ye yalagira ekkubo eddala mu Linnya lya Yesu, n’alitegekera mu kutangirira, n’ateekawo omukolo okulyolesa, era n’alilagira ddala n’okulikuutira.

Era ekyokusatu, byonna ekisa bye kitegeka biweebwa lwa kukkiriza, si lwa bikolwa. Okukozesa eddagala, bwe kuvaamu ebirungi, emirundi egisinga kuwa muntu kitiibwa, era Katonda takikkiriza. Obanga okuwonyezebwa kw’obulwadde kye kimu ku ebyo Kristo bye yagula mu kutangirira kwe, era kye kimu ku by’obuyinza bwe ng’Omununuzi waffe, kale akirumirwa, era naffe tujja kukirumirwa. Obanga kitundu ku nteekateeka y’obulokozi, kale tumanyi nti enteekateeka yonna yategekebwa okusinziira ku "tteeka ly’okukkiriza"; obanga ebigambo bya Yakobo kiragiro, kale biggyawo okujjanjaba obulwadde n’eddagala ly’abantu, nga okukozesa omusawo omu bwe kwandiggyeewo okujjanjabibwa omusawo omulala mu kiseera kye kimu ku bulwadde bwe bumu. Obanga lye kkubo lya Katonda ery’okuwonya, kale amakubo amalala galina okuba amakubo g’abantu, era walina okubaawo akabi mu kugaana ekkubo erisooka mu bugenderevu n’olondawo eryokubiri. Kino tetukyogera kutegeeza nti omulimu gw’obusawo gwa kibi, oba nti okukozesa obuyambi bulijjo kukyamu. Wayinza okubaawo, era bulijjo wanaabangawo, emirundi egitabalika okukkiriza we kutakozesebwa; era obanga obuyambi obw’obutonde bulina, nga ddala bwe bulina, omugaso ogw’ekkomo, waliwo ebbanga lingi okubukozesa mu mbeera ezo. Naye eri omwana wa Katonda omwesigwa era omuwulize waliwo ekkubo erisinga obulungi Ekigambo kye kye kyalagira mu ngeri entegeerekeka, era mwe linnya lye linaagulumizibwanga buli lukya, n’obulamu bwaffe obw’omwoyo ne buzzibwangamu obuggya. Omulembe guno gwa kweyongera kwa magezi ga kwesigama ku kutegeera kwa muntu kwokka, era obutakkiriza bufuba buli kiseera okusangulawo obubonero bwonna obw’emirimu gya Katonda egy’obutereevu egisukka obutonde mu bitonde byonna, n’okunnyonnyola buli kintu ng’ekiva mu nsonga ez’obutonde n’enkulaakulana ey’obutonde; era Katonda, olw’ensonga eyo yennyini, ayagala okulaga emirimu gye egy’obutereevu buli okukkiriza kwaffe we kunaamuwanga omukisa. Enkola y’okwekenneenya Bayibuli eyeeyita ey’omutindo ogwa waggulu efuba nnyo okuggya eby’amagero mu Bayibuli zaffe, era omutindo ogwa wansi ogw’obulamu bw’Ekikristaayo gufuba okuggya byonna ebya Katonda mu bulamu bwaffe. Bonna abakkiriza Katonda omulamu beetegeke okukakasa eri omulembe guno ogunyooma nti "Katonda ataliggwaawo. Omutonzi w’enkomerero y’ensi. Tazirika so takoowa", kubanga "mu ye mwe tubeera, era mwe tutambulira, era mwe muli obulamu bwaffe," era nti n’okutuusa kati "Waliwo ekirema Mukama?"

10. Tujja kwogera kyokka, okumaliriza, ku kiwakanya ekigamba nti endowooza zino ez’amazima zigulumiza nnyo obulamu bw’omubiri okusukka ekigero, era ziggya ebirowoozo by’abantu ku nsonga esinga obukulu ey’emmeeme etafa, nga zireeta obusirusiru bw’eddiini, ate ne ziviirako n’ebibi ebirala.

Ekiwakanya kye kimu kyandireeteddwa n’eri emyaka egyasooka egy’obuweereza bwa Mukama waffe, okuwonya omubiri bwe kwafuulibwa ekkubo ery’okutuuka ku mmeeme z’abantu, era obujulirwa bw’okuyigiriza kwe okw’omwoyo. Okuyigiriza ku maanyi ga Kristo ag’okuwonya kwegattiddwa nnyo n’obwetaavu bw’obutukuvu, n’amazima n’ebyo ebisingawo obuziba ebiyitibwamu mu bulamu obw’omwoyo, ne kiba nti kwongera nnyo, mu ngeri esingira ddala, obulongoofu n’obunyiikivu. Amaanyi agawonya omubiri emirundi egisinga gawa omutima okubatizibwa okw’Omwoyo Omutukuvu okusingawo obugagga, era okukuuma obulamu buno obwa Katonda n’obulamu bw’omubiri kyetaagisa okussa ekimu ne Katonda buli kiseera, n’okuweereza Mukama mu kwewaayo okw’engeri eyo, ebivaamu eby’omwoyo ne bisinga nnyo eby’ensi eno; era kye kimu ku bisinga amaanyi ebiziyiza era ebisindiikiriza mu bulamu bw’abo abakufunye ddala. Ebikyamu bye beemulugunyako emirundi egisinga bijja kusangibwa nga bikwatagana n’okuyigiriza okw’obulimba n’okukyusakyusa okutali kw’Ebyawandiikibwa okw’ebintu ebyo abantu abatalowooza oba abeegomba ebitiibwa bye basaasaanya olw’ebigendererwa byabwe ebitaliimu kutya Katonda. Okuyigiriza okw’amazima okw’okuwonyezebwa okuyita mu Mukama Yesu Kristo kutoowaza nnyo, kutukuvu, era kwa mugaso mu bulamu obwa bulijjo; tekugulumiza muntu yenna, tekulekerera kibi kyonna, tekuwa bisuubizo eri abajeemu, tekuwa maanyi ga kwegomba kwa kwefaako oba ebigendererwa by’ensi, wabula kugulumiza erinnya lya Yesu, kuwa Katonda ekitiibwa, kujjuza emmeeme okukkiriza n’amaanyi, kuyita abantu mu bulamu obw’okwefiiriza n’okuweereza okutukuvu, era kuzuukusa Ekkanisa ebongoota n’ensi etakkiriza n’obubonero obw’ekitiibwa obwa Katonda omulamu ne Mukama akomawo.

Waliwo, tukimanyi, ebisukkiridde, okukyusa amazima, n’ebikoppe; abawonya abatalina buyinza era abeeteekawo bokka, abalimba abanoonya ensimbi, abeeyogerako nti "muntu mukulu," okusiigibwa amafuta okw’amangu awatali kulowooza n’okutalondamu kw’abantu abaleeta obuswavu ku mazima olw’obutamanya bwabwe n’obutatambula bulungi, n’emisege mu byambalo by’endiga, abeekwasa erinnya lya Yesu ku bikolwa by’okulaguza, obufumu bw’okwogera n’emyoyo gy’abafu, n’eby’okulaga amaanyi agayitibwa magineeti y’ebisolo. Naye amazima ga Katonda tegavunaanibwa nsobi za bantu, era ekikoppe emirundi mingi bwe bujulirwa obusinga obulungi obw’ekintu ekyannamaddala. Abaweereza ba Mukama Yesu baddemu era baggyewo ebibi bino nga beefunira era nga bakozesa, mu maanyi g’Omwoyo Omutukuvu, ebirabo n’obuvunaanyizibwa ebyabaweebwa edda, era abantu ba Katonda, mu biseera bino eby’akabi, batuukirize ekigambo kino: "Mulyawula omutuukirivu n’omubi, oyo aweereza Katonda n’oyo atamuweereza."