Omulembe gw’Ababaka b’Enjiri

Ebyafaayo, ebitabo n'okubuulira kwa A. B. Simpson

1843–1919 · 3 ebitabo · 4 obubaka

Omuggya ku A. B. Simpson? Tandika ne

Enjiri ey’Ebitundu Ebina

Emirimu gyonna · essaawa 9 eddakiika 35 ez’okusoma

Soma A. B. Simpson buli lunaku kitono kitono Kristo Omuwonya Waffe 45 ennaku · Laba enteekateeka y’okusoma
Noonya

Ebyafaayo

  1. 1843
  2. 1865
  3. 1881
  4. 1887
  5. 1919
Edda gwali mukisa, kaakano ye Mukama; Edda kwali kuwulira, kaakano lye Kigambo kye; Edda nnayagala ekirabo kye, kaakano nkkiriza Omugabi; Edda nnanoonya kuwonyezebwa, kaakano Yennyini yekka.
— A. B. Simpson, “Himself”

Albert Benjamin Simpson, ng’akyali mu myaka gye egy’amakumi asatu, yalina buli kimu omuweereza w’ebiro bye kye yandiyagadde: omusaala omunene, ekituuti eky’ekitiibwa mu New York, n’ettutumu ng’omu ku babuulizi abasinga obusobozi ku ssemazinga wonna. Yabissaawo byonna — omusaala, ekituuti, n’oluvannyuma obukuumi bw’eddiini ye — okubuulira Yesu abasenguse n’abaavu abakozi be nga tewali mulala eyali abaagala mu ntebe z’ekkanisa ye. Okuva mu kwewaayo okwo ne muvaamu omukolo gw’obuminsani ogwa buli wamu mu nsi yonna, essomero ery’okusooka erya Bayibuli mu Amerika ey’Obukiikakkono, ebitabo ebisukka mu kikumi, n’obubaka obwangu bwe yatalekaayo kuddiŋŋana: si mukisa, si kuwonya, wadde si bulamu obw’omunda ennyo, wabula Kristo Yennyini.

Omulenzi ku Kizinga kya Prince Edward

Simpson yazaalibwa nga 15 Desemba 1843 e Bayview, ku Kizinga kya Prince Edward, mu Kanada, mu maka ag’Abapresbiteri Abasukoti agatya Katonda gye Ssabbiiti yakuumibwanga n’obwegendereza n’ekatekisimu ne kiyigirizibwa amangu. Amaka mangu ne gasengukira ku ttaka mu bugwanjuba bwa Ontario. Ng’akyali omuvubuka, ng’asoma nnyo olw’obuweereza era ng’alumwa endowooza nti tannaba kumanya Katonda gwe yali agenderedde okuweereza, Albert n’amenyeka mu mubiri ne mu mwoyo. Omusana ne gujja okuyita mu kitabo eky’edda eky’Abapuritani, ekya Walter Marshall ekiyitibwa Gospel Mystery of Sanctification, ekyamugamba nti amawulire amalungi ag’olubereberye ag’enjiri gali nti omwonoonyi ayinza okujja eri Kristo nga bw’ali. N’ajja — ng’alina emyaka nga kkumi na etaano — era oluvannyuma teyaddayo kubuusabuusa nti Kristo yali amwanirizza.

Omupresbiteri Omuvubuka

Yeeyambisa yekka okutuuka ku Ssomero lya Knox, e Toronto, ng’asomesa essomero era ng’awangula obuyambi bw’okusoma, era ng’akyali omuyizi n’awandiika endagaano enzito ey’okwewaayo — empapula nnyingi, gye yateekako omukono n’ennaku — ng’yeewaayo eri Katonda olw’obuweereza bwonna, okubonaabona, oba ssaddaaka yonna eyandisabiddwa. Ekiwandiiko ekyo, ekyazuulibwa mu mpapula ze, kisomebwa nga obunnabbi obw’obulamu obwagoberera. Mu 1865, ng’alina emyaka amakumi abiri mu gumu gyokka, yayitibwa mu Kkanisa lya Knox, e Hamilton — erimu ku bibiina ebisinga obunene mu Kanada — gye mu myaka munaana abantu nga lusanvu mu ataano ne bagattibwako. Mu 1873 yakkiriza ekituuti ky’Ekkanisa ly’Abapresbiteri erya Chestnut Street e Louisville, Kentucky. Eyo, mu kibuga ekyali kikyalumizibwa era nga kyawukanyiziddwa Olutalo Olw’omunda, yakubiriza ebibiina ebyayolekaganye okwegatta mu misomo gy’okubuulira era n’ayiga okubuulira olw’okusalawo. Era eyo ekizibu eky’omunda ennyo ne kimusanga: ng’abweru afunye omukisa naye munda ng’akooye olw’okufuba kwe, yasoma ku bulamu obw’Ekikristaayo obw’waggulu ne yeewaayo yenna eri Kristo — ng’azuula, nga bwe yagamba oluvannyuma, nti okutukuzibwa si kintu ky’olina okulafuubanira okutuukako wabula Omuntu abeera munda ow’okwaniriza.

New York n’Ebibiina Ebyalagajjalirwa

Mu 1879 Simpson yajja mu Kkanisa ly’Abapresbiteri erya Thirteenth Street mu Kibuga New York. Amangu n’azitoowererwa okusukka kye yandisobodde olw’ebibinja ebyali ebweru w’enzigi z’ekkanisa ye — abasenguse Abaitaliya, abakozi ku mwalo, abaavu abatalina kkanisa — abataayinza kuwulira nga bali awaka mu ntebe z’okupangisa n’ekibiina eky’empisa entongole. Bwe kyeeyolekera nti ekibiina kye tekyalina mugugu ogwo, yava mu buweereza, mu Novemba 1881, nga talina musaala, nga talina kibiina kimuwagira, era ng’alina mukyala ne baana mukaaga ab’okuliisa. Margaret Simpson oluvannyuma yakkiriza nti yali alowooza nti okusalawo okwo kwali kya ddalu; naye n’ajja n’agabanako omulimu n’omutima gwe gwonna. Ng’atandika n’abagoberezi abatono mu kizimbe eky’okupangisa, yateekawo Gospel Tabernacle ey’obwannannyini gye buli ntebe yali ya bwereere era gye buli kika ky’omuntu kyanirizibwanga.

Yawonyezebwa era n’Aba Wuwe Ddala

Emabega w’okuva mu buweereza okwo waaliwo enkola endala. Simpson yali alwadde okumala emyaka mingi — obulwadde bw’omutima obuzibu ennyo ng’abasawo tebaamuwa ssuubi lingi ery’okweyongera n’omulimu. Mu kyeya ekya 1881, e Old Orchard Beach mu Maine, yawulira ebyawandiikibwa nga bibikkulwa ku buweereza bwa Kristo eri omubiri, era ng’ali yekka wakati w’emiti n’akola endagaano enzito: yatwala Mukama waffe Yesu ng’Omuwonya we, n’asuubiza okukozesa amaanyi gonna ge yaliweebwa olwa Katonda yekka, n’asaba obuteddayo okuteebwa mu ndagaano eyo. Obulwadde obw’ebbanga ne buggwaawo; omuntu abasawo gwe baali bawaddeyo essuubi n’atwala ogumu ku migugu egisinga obuzito egy’omulimu mu byafaayo by’ekkanisa mu Amerika okumala emyaka ng’amakumi ana egirala. Okuva mu kino ne muvaamu ekyekaalirizo kye ekimanyiddwa ennyo, Enjiri Ennya: Yesu Kristo Omuwonya waffe, Omutukuza, Omuwonya w’omubiri, n’Kabaka Ajja.

Endagaano y’Obumu

Simpson teyayinza kulaba kyetaago nga tateekawo kintu okukituukiriza. Mu 1883 yaggulawo Missionary Training Institute — essomero ery’okusooka erya Bayibuli mu Amerika ey’Obukiikakkono, oluvannyuma ne litereera e Nyack ku mugga Hudson — okutegeka abasajja n’abakazi aba bulijjo, abeewaayo, olw’ennimiro ezo tewali mulala eyandizijjuzza: si bayivu bokka, wabula abawandiisi n’ababazzi ne bannamwandu abaali bawulidde okuyita kwa Katonda. Mu mwaka gwe gumu yatuma ekibinja kye eky’okusooka eky’abaminsani okwolekera Kongo. Mu 1887, e Old Orchard, yateekawo ebibiina bibiri, ekimu olw’obulamu obw’omunda ennyo obw’omwoyo eka n’ekirala olw’okubuulira ensi enjiri, ebyegatta mu 1897 ne bifuuka Christian and Missionary Alliance. Yagenderera kibeere kyekugatta wakati w’amakanisa, so si ddiini mpya; naye ne kifuuka, oluvannyuma, ne ddiini era n’amaanyi ag’obuminsani ku buli ssemazinga, okuva mu China ne Buyindi okutuuka mu Amerika ey’Obukiikaddyo n’ekiwonvu kya Kongo. Ensi etannatuukibwako yamuzitoowerera ng’ennaku ey’omunda. Oluyimba lwe olw’obuminsani lukungubagira “emyoyo emitwalo kkumi buli lunaku” egiyita okuyingira obulamu obutaggwaawo nga tebafunye njiri, era ne luddamu n’ekiragiro kya Kristo yennyini: obuyinza bwonna mbuweereddwa Nze — mugende.

Ekkalaamu n’Ekitabo ky’Ennyimba

Okuva mu mutima gwe gwe gumu ogutakoowa ne muvaamu ebiwandiiko: ebiwandiiko bya buli wiiki mu kitabo kye yatandikawo (leero Alliance Life), ebitabo eby’okusaba eby’omuwendo nga Days of Heaven Upon Earth, A Larger Christian Life, ne The Fourfold Gospel, ennyinnyonnyola ezissa essira ku Kristo eziyita mu Bayibuli yonna, n’ennyimba ezikyayimbibwa buli we obulamu obw’omunda ennyo we buweebwa ekitiibwa. Eddirisa erisinga obulungi ery’okutegeera omuntu ono ye bujulizi bwe yawa e Bethshan, London, mu 1885, obwafulumizibwa okuva olwo nga Himself — olugero olw’engeri gye yalekera okunoonya obulamu n’azuula buli kimu mu Muntu wa Yesu. Yakiteeka mu bunnyimba:

Edda gwali mukisa, kaakano ye Mukama;
Edda kwali kuwulira, kaakano lye Kigambo kye;
Edda nnayagala ekirabo kye, kaakano nkkiriza Omugabi;
Edda nnanoonya kuwonyezebwa, kaakano Yennyini yekka.

— A. B. Simpson, “Himself”

Okuwummula e Nyack

Simpson yabuulira, yatambula, yawandiika, era n’afuga n’amaanyi ge gonna okutuuka mu myaka gye egy’amakumi musanvu, era amaanyi ge bwe gaamuggwaako, yanakuwala nnyo nti teyayinza nate kutwala mugugu gw’obuminsani mu kusaba nga bwe kyali edda. Yafiira e Nyack, New York, nga 29 Okitobba 1919, era n’aziikibwa ku lusozi lw’essomero lye yatandikawo. Ebibiina bye yatandika kaakano bibala amakanisa gaabyo mu nkumi n’abaminsani baabyo mu nsi yonna; naye ekijjukizo kye eky’amazima ekisinga kitono era kiri kumpi: omusomi, mu kifo ekimu mu mpapula ze, akomya okugoberera omukisa n’azuula Omugabi w’omukisa — Yennyini.

Ebitabo bya A. B. Simpson (3)

Okubuulira kwa A. B. Simpson (4)

Ebiwandiiko ku A. B. Simpson (1)

Ebibuuzo n'Eby'okuddamu

A. B. Simpson yava wa?

Albert Benjamin Simpson yazaalibwa nga 15 Desemba 1843 e Bayview, ku Kizinga kya Prince Edward, mu Kanada, mu maka ag'Abapresbiteri Abasukoti agatya Katonda, gye Ssabbiiti yakuumibwanga n'obwegendereza era ekatekisimu n'eyigibwa amangu; oluvannyuma amaka ne gasengukira ku ttaka mu bugwanjuba bwa Ontario. Ng'akyali muvubuka, ng'asoma nnyo okusukkiridde olw'obuweereza era ng'alumwa endowooza nti tannaba kumanya Katonda gwe yali agenderedde okuweereza, n'amenyeka mu mubiri ne mu mwoyo — omusana ne gujja okuyita mu kitabo eky'edda eky'Abapuritani, ekya Walter Marshall ekiyitibwa "The Gospel Mystery of Sanctification," ekyamugamba nti omwonoonyi ayinza okujja eri Kristo nga bw'ali.

Obuweereza bwe obw'olubereberye ng'Omupresbiteri bwali butya?

Yeeyambisa yekka okuyita mu Ssomero lya Knox, e Toronto, era ng'akyali muyizi n'awandiika endagaano enzito ey'okwewaayo, ng'awaayo obulamu bwe eri Katonda olw'obuweereza bwonna, okubonaabona oba ssaddaaka yonna eyandisabiddwa. Mu 1865, ng'alina emyaka amakumi abiri mu gumu gyokka, yayitibwa mu Kkanisa lya Knox, e Hamilton — erimu ku bibiina ebisinga obunene mu Kanada — gye mu myaka munaana abantu nga lusanvu mu ataano ne bagattibwako. Mu 1873 yagenda mu Kkanisa ly'Abapresbiteri erya Chestnut Street e Louisville, Kentucky, gye yakubiriza ebibiina ebyali byolekaganye okwegatta mu misomo gy'okubuulira enjiri, era n'ayiga okubuulira olw'okusalawo.

Lwaki yaleka ekituuti kye eky'ekitiibwa mu New York?

Mu 1879 yajja mu Kkanisa ly'Abapresbiteri erya Thirteenth Street mu Kibuga New York, era amangu n'azitoowererwa okusukka kye yandisobodde olw'ebibinja ebyali ebweru w'enzigi z'ekkanisa ye — abasenguse Abaitaliya, abakozi ku mwalo, abaavu abatalina kkanisa — abataayinza kuwulira nga bali awaka mu ntebe z'okupangisa ne mu kibiina eky'empisa entongole. Bwe kyeeyoleka nti ekibiina kye tekyalina mugugu ogwo, yava mu buweereza mu Novemba 1881, nga talina musaala era nga talina kibiina kimuwagira, ng'alina mukyala n'abaana mukaaga ab'okuliisa. Margaret Simpson yalowooza nti okusalawo okwo kwali kya ddalu; naye n'ajja n'agabanako omulimu n'omutima gwe gwonna.

Okuwonyezebwa kwe kwali kutya?

Simpson yali alwadde okumala emyaka mingi, ng'alina obulwadde bw'omutima obuzibu ennyo ng'abasawo tebaamuwa ssuubi lingi ery'okweyongera n'omulimu. Mu kyeya ekya 1881, e Old Orchard Beach mu Maine, yawulira ebyawandiikibwa nga bibikkulwa ku buweereza bwa Kristo eri omubiri, era ng'ali yekka wakati w'emiti n'akola endagaano enzito: yatwala Mukama waffe Yesu ng'Omuwonya we, n'asuubiza okukozesa amaanyi gonna ge yandiweereddwa olwa Katonda yekka, era n'asaba obuteddayo kuteebwa mu ndagaano eyo. Obulwadde obw'ebbanga ne buggwaawo, era omuntu abasawo gwe baali bawaddeyo essuubi n'atwala ogumu ku migugu egisinga obuzito egy'omulimu mu byafaayo by'ekkanisa mu Amerika okumala emyaka ng'amakumi ana egirala.

Enjiri Ennya kye ki?

Kye kyekaalirizo kya Simpson ekisinga okumanyibwa, ekyanjula Yesu Kristo ng'Omulokozi, Omutukuza, Omuwonya era Kabaka Ajja — enjuyi nnya ez'Omuntu omu, so si mikisa ena egyawukana. Mu Gospel Tabernacle ye, emisana gy'Olwakutaano gyaweebwanga olukuŋŋaana olw'okuwonya, naye abo abajjanga nga banoonya omukozi w'ebyamagero baalungamizibwanga mpola: Simpson yasabiranga abalwadde ng'amaze okubalaga okuyita ku kirabo ne batunuulira Omugabi, era enkuŋŋaana ezo, okusinga ekintu ekirala kyonna, zaali saawa z'okusinza n'okulindirira Katonda. Omukisa tegwakkirizibwanga kusiikiriza Oyo agaba omukisa.

Christian and Missionary Alliance yava mu ki?

Mu 1887, e Old Orchard, Simpson yateekawo ebibiina bibiri — ekimu olw'obulamu obw'omwoyo obw'omunda ennyo eka, n'ekirala olw'okubuulira ensi yonna enjiri — ebyegatta mu 1897 ne bifuuka Christian and Missionary Alliance. Yagenderera kibeere kwegatta wakati w'amakanisa, so si ddiini mpya, naye oluvannyuma ne kifuuka ddiini era n'amaanyi ag'obuminsani ku buli ssemazinga, okuva mu China ne Buyindi okutuuka mu Amerika ey'Obukiikaddyo n'ekiwonvu kya Kongo. Ensi etannatuukibwako enjiri yamuzitoowerera ng'ennaku ey'omunda; oluyimba lwe olw'obuminsani lukungubagira "emyoyo emitwalo kkumi buli lunaku" egiyingira obulamu obutaggwaawo nga tegifunye njiri.

Kiki kye yatandikawo okutendeka abaminsani?

Mu 1883 yaggulawo Missionary Training Institute — essomero ery'okusooka erya Bayibuli mu Amerika ey'Obukiikakkono, oluvannyuma eryatereera e Nyack ku mugga Hudson — okutegeka abasajja n'abakazi aba bulijjo abeewaayo olw'ennimiro ezo tewali mulala eyandizijjuzza: si bayivu bokka, wabula abawandiisi n'ababazzi ne bannamwandu abaali bawulidde okuyita kwa Katonda. Mu mwaka gwe gumu yatuma ekibinja kye eky'okusooka eky'abaminsani okwolekera Kongo. Teyayinzanga kulaba kyetaago nga tateekawo kintu okukituukiriza, era essomero eryo ne lifuuka ennimiro y'ensigo ey'omukolo kaakano ogubala amakanisa gaagwo mu nkumi.

Oluyimba lwe "Himself" lutegeeza ki?

Eddirisa erisinga obulungi ery'okutegeera Simpson bwe bujulizi bwe yawa e Bethshan, London, mu 1885, obwafulumizibwa okuva olwo nga "Himself" — olugero olw'engeri gye yalekera okunoonya ebyo by'awulira n'azuula buli kimu mu Muntu wa Yesu. Yakiteeka mu bunnyimba: "Edda gwali mukisa, kaakano ye Mukama; Edda kwali kuwulira, kaakano lye Kigambo kye; Edda nnayagala ekirabo kye, kaakano nkkiriza Omugabi; Edda nnanoonya kuwonyezebwa, kaakano Yennyini yekka." Kino kiwumbako obubaka bwe bwonna: si mukisa, si kuwonya, wadde si bulamu obw'omunda ennyo, wabula Kristo Yennyini.

Yasobola atya okukola emirimu emingi bwe gityo?

Abo abaabeera ne Simpson baagamba nti eyingini y'ebyo byonna yali enkya ennyo — essaawa ezaakuumibwanga n'obuggya olwa Bayibuli n'okwegatta ne Katonda okutali kwanguya. Yawandiika nti ekyama ky'obulamu obw'omunda ennyo kyali "awatukuvu awatono munda," awatwalibwa mu lunaku olusinga okuba n'emirimu emingi, omwoyo we gwebbira mpola okugenda eri Kristo wakati w'emirimu. Okuva mu bulamu obwo obukusike ne muvaamu ebiwandiiko bya buli wiiki, ebitabo eby'okusaba eby'omuwendo nga "Days of Heaven Upon Earth" ne "A Larger Christian Life," ennyinnyonnyola ezissa essira ku Kristo eziyita mu Bayibuli yonna, n'ennyimba ezikyayimbibwa buli we obulamu obw'omunda ennyo we buweebwa ekitiibwa.

Yafa atya, era kiki kye yaleka?

Simpson yabuulira, yatambula, yawandiika era n'afuga n'amaanyi ge gonna okutuuka mu myaka gye egy'amakumi musanvu, era amaanyi ge bwe gaamuggwaako ku nkomerero, ekyasinga okumunakuwaza kwe kuba nti teyayinza nate kutwala mugugu gw'obuminsani mu kusaba nga bwe kyali edda. Yafiira e Nyack, New York, nga 29 Okitobba 1919, era n'aziikibwa ku lusozi lw'essomero lye yatandikawo. Ebibiina bye yatandika kaakano bibala amakanisa gaabyo mu nkumi n'abaminsani baabyo mu nsi yonna, naye ekijjukizo kye eky'amazima ekisinga ye musomi, mu kifo ekimu mu mpapula ze, akomya okugoberera omukisa n'azuula Oyo agaba omukisa — Yennyini.