Essuula 4 · eddakiika 11 ez’okusoma

Empeke y'Eŋŋaano Efa Okuvaamu Ebibala

Enyanjula. Essaawa yali etuuse. Yesu yayogera ku kyama ekifuula okufa okuba obulamu. Ng'empeke y'eŋŋaano eziikibwa mu ttaka, ekiweebwayo kye kyandireese ebibala bingi, nga kisikiriza abantu bonna okuyingira mu kwagala kwe okununula. Weekalirize eky'ewuunyisa: obulamu okuyita mu kufa, ekitiibwa okuyita mu kwetoowaza, obulokozi okuyita mu musaalaba.

“Yesu n'abaddamu nti, ‘Essaawa etuuse Omwana w'Omuntu okugulumizibwa. Mazima ddala, mbagamba nti, empeke y'eŋŋaano bw'etegwa mu ttaka n'efa, esigala yokka; naye bw'efa, ereeta ebibala bingi. Ayagala obulamu bwe abufiirwa, n'oyo akyawa obulamu bwe mu nsi eno alibukuuma okutuusa mu bulamu obutaggwaawo.’ ” Yokaana 12:23-25. Abayonaani abamu baayagala okulaba Yesu. Bano baali Bamawanga, era kyali kya kyewuunyo nti baanoonya okwogera ne Mukama waffe mu kiseera kino. Bwe baagamba nti, “Twagala okulaba Yesu,” tebaali bagamba butuufu bwe kumutunuulira, ng'omuntu bw'ayinza okutunuulira omuntu mu luguudo. Baayagala “okumulaba” mu makulu ag'okumusisinkana n'okwogera naye, okuweebwa okuyigirizibwa okuva gy'ali. Abayonaani bano baali kikwata ku kibiina ekinene eky'abantu abava mu buli ggwanga, olulimi, na buli kika ky'abantu, abaliddayo olunaku olumu eri Kristo. Omulokozi mu butonde yawulira essanyu okulaba nga bajja, wadde nga teyayogera nnyo ku ekyo kubanga omutima gwe gwali gussibwa ku kiweebwayo kye ekyali kisembera n'amakulu gaakyo. Naye yabalaba Bamawanga bano ekimala okukwata engeri omuweereza we Yokaana gye yawandiikamu ebigambo bye.

Wano, Omulokozi alaga obuntu bwe obugazi era yeeyita “Omwana w'Omuntu.” Yali akikoze n'edda, naye kaakati n'ekigendererwa eky'enjawulo. Agamba nti, “Essaawa etuuse Omwana w'Omuntu okugulumizibwa.” Tayogera nga “Omwana wa Dawudi” wano, naye nga “Omwana w'Omuntu.”

Mu kiseera kino, Yesu akkaatiriza enkolagana ye n'abantu bonna. Tanyweza buzaale bwe obw'Ekiyudaaya oba obutume bwe bwokka. Wadde nga yatumibwa eri endiga ezaabula ez'ennyumba ya Isiraeri, ng'Omulokozi afa, yeeyanjula ng'omuntu ddala, muganda wa buli muntu—Omuyudaaya oba Omunamawanga. Mukama Yesu ali obuntu bwonna; mu ye, abantu bonna bagattibwa ng'omuryango gumu. Abaddugavu n'abeeru, abagagga n'abaavu, ab'amagezi n'abasirusiru, bonna balina obuntu bumu. Ng'Omwana w'Omuntu, Yesu alina oluganda olw'oku lusegere ne buli muntu omulamu.

N'okujja kw'Abayonaani bano, Mukama waffe atandika okwogera ku kitiibwa kye. “Essaawa etuuse Omwana w'Omuntu okugulumizibwa.” Tannaba kwogera ku kukomererwa kwe, wadde nga kujja, naye okulaba Bamawanga abakkiriza abasooka kino kimuleetera okulowooza ku kitiibwa ekiriva mu kiweebwayo kye. Jjukira, Kristo agulumizibwa mu myoyo gy'alokola. Nga omusawo bw'aweebwa ekitiibwa olw'okuwonya abalwadde, bwe kityo Omusawo w'emyoyo aweebwa ekitiibwa olw'abo b'anunula. Abayonaani bwe baagamba nti, “Bassebo, twagala okulaba Yesu,” kyali kyagala kyereere, ng'okumera kw'ejjani eribisi, naye Yesu yasanyukira mu kyo ng'akabonero akasooka ak'amakungula era yalaba mu kyo essuubi eritanajja ery'ekitiibwa ky'omusaalaba gwe.

Okubaawo kw'Abayonaani bano era kunnyonnyola engeri ey'empeke y'eŋŋaano eziikiddwa. Eŋŋaano yalina enkolagana n'obuwangwa bw'Abayonaani, naye ekyo si kye kikulu. Ekisingako obukulu, Omulokozi yali atandise enkola eyandimenye “ekikuta” eky'Ekiyudaaya ekyali kyetoolodde obulamu bwe obw'omuntu.

Edda, Yesu yali ayogedde nti obutume bwe bwali bukoma ku Isiraeri, era yali ajjukizza omukazi Omusulofoyiniiki ku kukoma kuno. Bwe yatuma abayigirizwa nsanvu, yabagamba obutayingira mu bibuga bya Basamaliya naye basse essira ku Isiraeri.

Naye kaakati, empeke y'eŋŋaano—Omwana w'Omuntu—emenya. Ne nga tannaba “kusimbibwa” mu kufa, alaga amaanyi ge agawa obulamu. Kristo wa Katonda, wadde ng'Omwana wa Dawudi, ku ludda lwa Kitaawe si Muyudaaya wadde Munamawanga wokka, naye muntu ddala, ng'alina okusaasira eri abantu bonna. Abo bonna b'alonze abatwala nga baganda be, ka babe ba kika ki, ggwanga ki, oba ba mulembe ki. Bwe yalaba Abayonaani bano, Kristo ow'amazima yeeraga mu ngeri gy'atali yalaze. Kino kye kinnyonnyola engeri ey'empeke y'eŋŋaano.

Mu kitundu kino, tulaba amasomo abiri amakulu: okuyigiriza kw'enzikiriza n'omusingi ogw'empisa ogukozesebwa. Okuyigiriza kw'Enzikiriza. Yesu awa abayigirizwa be ebigambo ebiwera ebyewuunyisa era ebikontana eby'amazima amakulu.

Ekisooka, wadde nga yali akyali wa kitiibwa, yali akyalina okugulumizibwa. “Essaawa etuuse Omwana w'Omuntu okugulumizibwa.” Yesu yali wa kitiibwa bulijjo. Obulamu bwe obw'omuntu bwali bugatte n'Obwakatonda. N'obutuukirivu bwe obw'empisa ku nsi bwalaga ekitiibwa kye. Naye ekigendererwa kye yajjira—okuba Omulokozi w'abantu—kyayongera ekitiibwa. Obulamu bwe obw'obuwulize, okuziyiza okukemebwa, n'okuweereza Katonda n'obwesigwa, bwennyini bwali bwa kitiibwa.

Omutume Yokaana awandiika nti: “Kigambo n'afuuka omubiri, n'atuula mu ffe, ne tulaba ekitiibwa kye, ekitiibwa ng'eky'Omwana omu yekka eyava eri Kitaawe, ng'ajjudde ekisa n'amazima” (Yokaana 1:14). Kino tekitegeeza kufuusibwa kwokka naye n'obulamu bwe obwa bulijjo mu bantu. Emyoyo egy'omwoyo gyakiraba ekitiibwa ky'ekisa kye n'amazima ge mu bulamu bwa Yesu obwa bulijjo.

Wadde bwe kityo, Yesu yali akyalina okugulumizibwa mu bujjuvu. Ekitiibwa ekirala kyandijja okuyita mu kufa kwe, okuzuukira, n'okulinnya kwe mu ggulu. Wadde nga yali wa kitiibwa dda, ekitiibwa ky'Omwana w'Omuntu eky'enkomerero kyali kisibiddwa ku buwulize bwe n'ekiweebwayo kye.

Eky'okwewuunya eky'okubiri kiri nti ekitiibwa kye kyandijja okuyita mu nsonyi. Agamba nti, “Essaawa etuuse Omwana w'Omuntu okugulumizibwa,” naye ayogera ku kufa kwe. Endaga entuufu ey'ekitiibwa kye kwe kwefunnaza kwe, obuwulize bwe okutuuka ku kufa—okutuuka ku kufa okw'oku musaalaba. Ekitiibwa kye ekisinga kiva mu kwetoowaza kwe n'okubonaabona kwe. Amatama ge gaawandulwako amalusu, amaaso ge gaaziba olw'obulumi, emikono gye gyafumitibwa emisumaali. Ng'Omwana wa Katonda, ekitiibwa kye kyali kya buto; ng'Omwana w'Omuntu, ekitiibwa kye kiva mu musaalaba n'okubonaabona kwe yagumira olw'ebibi byaffe.

Tetusaana kwawukanya Omulokozi eyakomererwa ne Kabaka ajja. Okutangirira kwe kikulu eri ekitiibwa kye. Abantu bwe bagamba nti, “Ka ave ku musaalaba, olwo tunaakkiriza,” tebategeera nti okuyita mu musaalaba Yesu mw'alinnyira ku ntebe ye ey'obwakabaka. Omwana w'Omuntu agulumizibwa leero kubanga yafa n'atununula n'omusaayi gwe.

Eky'okwewuunya ekirala kiri nti Yesu ateekwa okuba yekka—oba anaasigala yekka. “Empeke y'eŋŋaano bw'etegwa mu ttaka n'efa, esigala yokka.” Omwana w'Omuntu yalina okufa n'alaba obwerere bw'entaana, oba yandisigadde yekka. Singa teyayingira mu bwerere obw'e Getusemane, okubonaabona okw'oku musaalaba, n'ayogerera waggulu nti, “Katonda wange, Katonda wange, lwaki wandese?” (Matayo 27:46), teyandisobodde kutulokola.

Wadde nga teyabeerawo awatali Kitaawe oba Omwoyo, tewaali muntu munne mu kubonaabona kwe. Omwana w'Omuntu teyasobola kwesigama ku muntu mulala.

Omutwe awatali mubiri gwagwo si mutuukirivu, era awatali bantu be, Yesu yandibadde musumba atalina ndiga. Ekkanisa ye mubiri gwe, obujjuvu bw'oyo ajjuza ebintu byonna.

Yandibadde omwami atalina mukazi we, naye ayagala nnyo omugole we, era olw'ekigendererwa kino yaleka Kitaawe n'afuuka omubiri gumu n'oyo gwe yalonda. Yamunywerera n'amufiirira; singa teyakola kityo, yandibadde omugole omusajja atalina mugole mukazi. Kino tekyandibaddewo. Omutima gwe tegusobola kwenyumiriza mu ssanyu ery'obwerere eritagabanibwa na muntu yenna.

Bw'oba osomye Oluyimba lwa Sulemaani, mwe mubikkulirwa omutima gw'Omwami, onooba olabye nti ayagala okubeera n'omwagalwa we, ejjiba lye, oyo ataliiko bbala. Essanyu lye liri n'abaana b'abantu. Simoni Sutulaayite ku mutwe gw'empagi si Yesu Kristo; omuntu eyeeyawula mu mpuku ayinza okuba n'ekigendererwa ekirungi, naye taliiko kya kulabirako olw'obwerere bwe mu oyo gw'agamba nti agulumiza omusaalaba gwe. Yesu yali mukwano gw'abantu, nga teyeewala bantu naye ng'anoonya ababula. Nga bwe kyawandiikibwa nti: “Omuntu ono asembeza aboonoonyi n'alya nabo” (Lukka 15:2).

Asika abantu bonna gy'ali, era olw'ensonga eno, yawanikibwa okuva ku nsi. Naye omuntu ono ow'ekitiibwa era asika, yandibadde yekka mu ggulu singa teyabadde yekka mu Getusemane, yekka mu maaso ga Piraato, yekka bwe yasekererwa abaserikale, era yekka ku musaalaba. Singa empeke eno ey'eŋŋaano ey'omuwendo teyakka mu bwerere obw'okufa, yandisigadde yokka. Naye olw'okuba yafa, “ereeta ebibala bingi.”

Kino kitutuusa ku ky'okwewuunya eky'okuna: Kristo ateekwa okufa okuwa obulamu. “Empeke y'eŋŋaano bw'etegwa mu ttaka n'efa, esigala yokka; naye bw'efa, ereeta ebibala bingi” (Yokaana 12:24). Yesu ateekwa okufa okuwa abalala obulamu. Abantu bangi tebategeera kufa, nga bakiwananya n'obutabaawo, n'obulamu nga bwe kubaawo kwokka. “Emmeeme eyonoona erifa” (Ezeekyeri 18:4): tekomya kubaawo, naye efa olw'okwawulibwa ku Katonda, obulamu bwayo obw'amazima. Bangi balamu naye tebalina bulamu bwa mazima, era tebalibulaba, kubanga “obusungu bwa Katonda bubeera ku bo” (Yokaana 3:36).

Empeke y'eŋŋaano, bw'esimbibwa mu ttaka, efa—efa era ekomya okubaawo? Nedda. Okufa kwe kusaanuuka kw'ekyo ekirina obulamu okudda mu bitundu byakyo ebisookerwako. Eri ffe, kwe kwawukana kw'omubiri n'emmeeme; eri empeke, kwe kumenyeka kw'ebitundu ebikola ensigo. Mukama waffe ow'Obwakatonda bwe yateekebwa mu ttaka, omubiri gwe tegwavunda, naye emmeeme ye yaawukana ku mubiri gwe okumala akaseera; bwe kityo yafa ddala. Singa teyafa ddala, teyandisobodde kuwa n'omu ku ffe bulamu.

Abaagalwa, kino kibikkula omutima gw'Obukristaayo: okufa kwa Kristo ye nsibuko y'obulamu bwonna mu njigiriza ye.

Singa okubuulira kwe oba ekyokulabirako kye byokka byali bimala, yandireese abayigirizwa ng'ayigiriza era ng'abeera mu bantu. Naye alangirira nti bw'atafa, tajja kuvaamu bibala. Omuntu ayinza okuwakana nti okufa kwe kuggwaza ekyokulabirako kye era kussaako akabonero ku njigiriza ye; kya mazima, naye ne bwe yandibadde akyali mulamu, ng'akola eby'amagero n'ayigiriza nga bwe yakola, tekyandireese bulamu bwa mwoyo mu bantu.

Tewali n'omu asobola okutuuka ku bulamu obw'omwoyo okuggyako okuyita mu kutangirira. Tewali kkubo lya kumanya Katonda okuggyako olw'omusaayi gwa Yesu Kristo ogw'omuwendo, gwe tuyitamu okutuuka eri Kitaawe. Singa okuyigiriza kw'empisa okw'Obukristaayo kwali kusinga obukulu enzikiriza zaakwo, lwaki Yesu yafa? Obulamu obuwanvu obw'obutukuvu bwandiyinza okuyigiriza empisa, naye tebwandirokodde n'emmeeme emu. Okuyita mu kufa kwokka mw'asobolera okuleeta obulamu obw'omwoyo. Si lwa kuba mulamu, si lwa kuyigiriza, si lwa byamagero—naye olw'okufa n'okuzuukira mu bafu yekka mw'asobolera okuleeta obulamu eri abalala.

Obulamu bwonna obw'omwoyo mu nsi buva mu kufa kwa Kristo. Endagaano Enkadde ewa ebisiikirize eby'amazima gano. Obulamu bwasooka okuyingira mu nsi ku kutonda naye bwabula mu kugwa. Oluvannyuma, okuyita mu Nuuwa, obulamu bwadda nate okuyita mu kufa, okuziika, n'okuzuukira okw'akabonero: Nuuwa yayingira mu lyato, ne yeggaliramu, n'avaayo mu nsi empya amazzi bwe gaakalira. Mu ngeri y'emu leero, tuli bafu ne Kristo, tuziikiddwa ne Kristo, era tuzuukidde naye. Tewali bulamu bwa mwoyo bwa mazima okuggyako obwo obuva mu kufa, okuziika, n'okuzuukira ne Kristo.

Okimanyi kino mu bwesimbu? Bw'oba tokimanyi, omanyi endowooza, naye si maanyi ga Katonda mu mwoyo gwo. Buli lwe banaalumba enzikiriza ey'okutangirira, tuteekwa okugirwanirira. Tuwa omuwendo obulamu bwa Kristo, naye si kyokulabirako kye kyokka ekirokola—kufa kwe yatufiirira. Singa Kristo yali awangaalidde emyaka emirala lukumi mu bikumi mwenda, ng'ayigiriza era ng'abeera nga bwe yakola, tekyandireese kasasi kamu ka bulamu bwa mwoyo mu bantu. Awatali kufa, tavaamu bibala. Bw'oba oyagala obulamu, oteekwa okukkiriza nti Yesu yakufiirira. Oteekwa okutegeera nti omusaayi gwe gutunaaza ebibi byonna (1 Yokaana 1:7). Bw'otegeera nti empeke y'eŋŋaano esuulibwa mu ttaka okufa, olwo lw'osobola okuvaamu ebibala mu mwoyo gwo n'okulaba ebibala mu bulamu bw'abalala.

Essomo eddala: olw'okuba Yesu yagwa ddala mu ttaka n'afa, tuyinza okusuubira ebivaamu ebinene. “Bw'efa, ereeta ebibala bingi” (Yokaana 12:24). Abamu balowooza nti abatono bokka be bafuna emikisa gya Kristo egy'obulokozi, nga balowooza nti ekibiina kitono ekyalondebwa kye kinaagulumiza Katonda.

Naye tetusobola nnaku zino kumanya bibala byonna ebya Mukama waffe Yesu. Wayinza okujja olunaku abantu obukadde n'obukadde lwe banaasinza Katonda n'eddoboozi limu, okumanya kw'ekitiibwa kye lwe kunaabikka ku nsi ng'amazzi bwe gabikka ku nnyanja.

Yee, obuweereza obw'okubuulira amawanga buyinza okugenda mpola, naye ensigo esimbiddwa, era empeke y'eŋŋaano eyagwa mu ttaka n'efa erireeta ebibala bingi. Bwe tulowooza ku kiweebwayo kya Kristo, okwagala okutaliiko kkomo kwe yalaga, tuteekwa okukkiriza nti okubonaabona kwe tekulivaamu bibala bitono. Ebivaamu binaakwatagana n'obukulu bw'ekiweebwayo. Mukama alifuga emirembe n'emirembe! Aleruya! Ng'okusinda kw'oku musaalaba bwe kwewuunyisa bamalayika, bwe kityo ebivaamu eby'omusaalaba bye biriwuniikiriza eggye ery'omu ggulu.

Ebintu ebikulu bikyava mu Yesu. Guma omwoyo, ggwe akooye. Nywera, kolera mu ssuubi, bonaabonera mu ssanyu, kubanga obwakabaka bwa Mukama, era afuga mu mawanga.

Ekisembayo, amasomo matono ag'okukola: ekituufu ku Kristo, mu kigero, kituufu ku buli mwana wa Katonda.

“Empeke y'eŋŋaano bw'etegwa mu ttaka n'efa, esigala yokka; naye bw'efa, ereeta ebibala bingi” (Yokaana 12:24). Kino kikwata ku ffe, ng'olunyiriri oluddako bwe lulaga: “Ayagala obulamu bwe abufiirwa, n'oyo akyawa obulamu bwe mu nsi eno alibukuuma okutuusa mu bulamu obutaggwaawo” (Yokaana 12:25).

Ekisooka, tuteekwa okufa tusobole okuba abalamu. Tewali bulamu bwa mwoyo okuggyako okuyita mu kufiira mu bwo. Obutuukirivu bwo obw'obwannamaddala buteekwa okufa. Buli kwesiga wewekka kuteekwa okufa. Omwoyo wa Katonda ateekwa okutta obuntu obukadde nga tannaba kukuzza. “Omuddo gukala, ekimuli kiwotoka, naye ekigambo kya Katonda waffe kinaabeerawo emirembe gyonna” (Isaaya 40:8). Oteekwa okulaba okusalibwako n'okusaawulibwa kw'Omwoyo nga tonnasanyukira bulamu bw'awa.

Ekiddako, tuteekwa okwewaayo buli kimu tusobole okukikuuma. “Ayagala obulamu bwe abufiirwa.” Toyinza kuba na bulamu bwa mwoyo, ssuubi, ssanyu, mirembe, oba ggulu okuggyako ng'owaddeyo buli kimu eri Katonda. Olifuna byonna mu Kristo lwa lwokka bw'onooba weetegese okuba awatali kintu kyo ku bubwo. Amalala, obujeemu, n'okwagala kwo wekka biteekwa okusaanawo. Bw'otowaayo buli kimu, oba omaze okukifiirwa. Okwewaayo okujjuvu kwe kkubo lyokka ery'okukikuuma. Abantu ba Katonda bangi bakiyize okuyita mu kubonaabona okuruma.

Ekiddako, tuteekwa okwefiirwa tulyoke twezuule. “Oyo akyawa obulamu bwe mu nsi eno alibukuuma okutuusa mu bulamu obutaggwaawo.” Leka okwbeeramu wekka, olwo olibeera mulamu ddala. Omuntu abeera ku lulwe yekka afiirwa ekikulu, essanyu, n'engule y'obulamu. Naye bw'obeerera Katonda n'abalala, ofuna obulamu obwa mazima.

“Musooke okunoonya obwakabaka bwa Katonda n'obutuukirivu bwe, n'ebintu ebyo byonna binaagattibwako” (Matayo 6:33). Tewali ssanyu lisinga okwefiirira mu kuweereza abalala.

Ekisembayo, bw'oyagala okuleeta obulamu eri abalala, oteekwa okufa mu kigero eri wekka. Oboolyawo si mu bwenkanani, naye oteekwa okuba nga weetegese. Ebyafaayo bikiraga: enjiri yasaasaana ennyo okuyita mu basajja n'abakazi abaabonaabona ne bafiira—Abalollarudi, Abaanabaputiisiti, abajulizi ab'ekika kyonna. Baawaayo obulamu bwabwe, era okufa kwabwe kwaleeta obulamu eri abantu abatabalika. Okwefiirira kye tteeka ery'okweyongera okw'Obwakatonda. Okufa kukulembera okukula. Omulokozi w'abalala tasobola kwerokola yekka. Naawe, munnange omwagalwa, tosaana kugamba nti, “Sisobola kweyongera kuyigiriza, nkooye nnyo.” Omanyi kye kitegeeza okukoowa, naye lowooza ku Mukama wo. Yamanya okukoowa, naye teyakoowa kukola birungi. Onoosigala ng'empeke y'eŋŋaano, etaliimu bibala era eyeerabiddwa, oba onoovaamu ebibala? Onooleka Katonda akuteeke gy'oyinza okukulira—essomero lya Ssabbiiti, okugaba obupapula obw'enjiri, obuweereza obw'oku nguudo? Ne bwe kinaakusaasaanya buli kimu, jjukira: “Bw'efa, ereeta ebibala bingi” (Yokaana 12:24).

Ka tuyimuke ku mutendera ogwa waggulu ogw'okwewaayo, nga twekwese, nga tufiira wekka, naye nga tuvaamu ebibala bingi olw'ekitiibwa kya Mukama waffe. Nkomyeko kutunuulira bitundutundu ekyawandiikibwa; oluvannyuma, tuyinza okwennyika okusingawo.

Olupapula 1 / 8 · 11 eddakiika zisigadde mu ssuula