Essuula 16 · eddakiika 4 ez’okusoma
Kale Bwe Kityo bwe Kitegeeza!
Enkeera ku makya, ffe abasatu twayingira mu kibiina. Kyali kijjudde essanyu, Ari bwe yatuula mu nsonda, ne Rabbi S. n’atandika okwogera mu Lwebbulaniya. Nnatunuulira mu kibiina kyonna ne ntegeera nti bano si be bayizi be nnalabako emabega. Waaliwo abayizi 50 mu kibiina eky’ekkumi n’esatu, era bano baali ‘ekitundu ekirala’ eky’ekibinja ekyo. Rabbi n’ayogera nabo okumala akaseera katono mu Lwebbulaniya, oluvannyuma n’akyukira gye ndi n’ansaba nti njogere. N’atuula mu maaso gange ddala — nga ali kumpi nnyo, olwo singa nnaba n’obuzibu mu kwogera, amalusu gandimutuuseeko!
“Olw’okuba nga muli kibinja kya njawulo ku abo be nnayogezako emabega, ka mbabuulire kye nnabagamba,” bwe nnatandika. Omuyizi n’ansalamu.
“Nsaba ssebo, ffenna tuwulidde Omukristaayo ky’atali, engeri gye wafuukiramu Omukristaayo, n’engeri gye wafuukiramu Omuyudaaya. Ekyo kyokka kye tubadde twogerako mu nnaku zino ebbiri ezayise. Onootukkiriza tukubuuze ebibuuzo?”
Abayizi baali baagala nnyo okumanya nga bali ab’ekibiina ekirala — newankubadde nga bano baali beeteeseteese obulungi. Ebibuuzo ebitono byali biteekeddwateekeddwa okunteega, naye ebisinga byalaga okwagala okw’ennyini. Omuwala omuto n’abuuza engeri nze, omunnansayansi, gye nnayinza okukkiriza okuzaalibwa okw’embeerera. Bwe nnayogera nga nziramu nti omu ku bannabbi baabwe yali alagudde ekintu ekifaanana bwe kityo, n’ansaba nnyo mmulage awo we kyawandiikibwa. Rabbi ye yakyukira gy’ali n’amuwa amagezi asome Isaaya essuula 7.
Awo Rabbi S. n’agamba nti, “Nsobola okukubuuza ekibuuzo?”
Nnawulira enviiri ez’oku nsingo yange nga ziyimuka. Kino kye kyali! Guno gwe gwali omulundi omukulu ogw’okunnyoleka! Buli muyizi mu kibiina n’awetama mu maaso okuwulira buli kigambo ekyandyogeddwa, ‘omulwanirizi’ waabwe bwe yali agenda okulaga Omunnamawanga bwe yali omusirusiru olw’okukkiriza olugero olwo olw’Ekikristaayo. Omuntu yandisobola okukakasa nti buli kigambo kyali kigenda kuddibwamu ku mmeeza z’eky’ekiro 25 akawungeezi ako.
“Ssebo Evans,” bwe yatandika, “Nsomye Endagaano yo Empya emirundi mingi. Era nze, wamu n’Abayudaaya abalala bangi, tukkiriza nti omuntu asinga obukulu eyali atambulidde ku nsi kuno ye Yesu ow’e Nazaaleesi. Nzeenyumiririza nti yali Muyudaaya. Ye n’abagoberezi be baali basajja batuukirivu, nga bayita abantu eri obutukuvu n’enzikiriza entuufu. Baali beesigwa mu kusinza kwabwe era nga bakuza embaga zonna n’ennaku entukuvu. Mu butuufu, Bayibuli yo engamba nti ‘yatuukiriza Amateeka mu byonna bye gaalagira’ (Matayo 5:17). Kye sitegeera kye kino: bw’oba nga weeyita omugoberezi we, lwaki naawe toofuuke Muyudaaya?”
Nnewuunya nnyo okwatula kwe mu maaso g’abayizi bano, nga ntandika okuddamu.
“Nange nsomye ebyawandiikibwa byammwe, Endagaano yaffe Enkadde, ne ndaba engeri Katonda gye yagamba Musa nti buli ngeri ya butali bulongoofu mu bantu, waaliwo eddagala limu — okuwaayo ekiweebwayo eky’omusaayi. Kyandibadde omusaayi gw’embuzi oba omwana gw’endiga oba ennyonyi, naye mu byonna, omusaayi gwe gwali gwetaagisa. Nasoma era nti omulundi gumu mu mwaka ku lunaku olw’Okutangirira, Yom Kippur, omwana gw’endiga omulenzi, ogw’omwaka gumu era nga teguliiko kamogo, gwali gulina okutwalibwa ne guttibwa.
Omusaayi gwagwo gwali gulina okutwalibwa Kabona Asinga Obukulu okuyingira mu Watukuvu w’Awatukuvu mu yeekaalu, era eyo gumansirwe ku Ntebe ey’Okusaasira Katonda gye yabeeranga.”
Rabbi n’akkiriza n’omutwe gwe.
Ne nneeyongera nti, “Ku lunaku olwo, tewaali n’omu eyakola mulimu mu Isirayiri yonna, nga balindirira nga bakutte omukka, okulaba obanga Katonda anaakkiriza ekiweebwayo kino ng’ekibikka ku bibi byabwe okumala omwaka omulala. Buli omu yajaguza Kabona Asinga Obukulu bwe yakomawo okuva mu maaso ga Katonda. Ekiweebwayo kyakkirizibwa! Ebibi byabwe byabikkibwako okumala omwaka omulala! Noolwekyo, kyandiyogeddwa mu butuufu nti ‘awataali kuyiwa musaayi, tewaali kubikka ku kibi.’”
Ate era, Rabbi n’akkiriza n’omutwe gwe n’agamba nti, “Ba Rabbi baffe ab’edda bombi, Hillel ne Shimei, baakkiriziganya nti Amateeka gonna gayinza okufunziibwa mu boogero obwo.”
Kati kyali kiseera kyange okukkiriza n’omutwe gwange.
“Ssebo, waaliwo Omuyudaaya omulala eyasooka Yesu, ng’ayita abantu eri okwenenya. Erinnya lye yali Yokaana. Abantu bwe beenenya ebibi byabwe n’obukyamu bwabwe, n’ababatiza mu mugga Yoludaani. N’agamba abantu nti waaliwo omukulu ennyo okumusinga eyali ajja — oyo gwe yali tasaanira na kusumulula lukoba lwa ngatto ze. Sikirowooza nga kitali kya bwerere nti bwe yalaba Yesu ng’asembera, yagamba ebibiina nti, ‘Laba Omwana gw’Endiga owa Katonda, aggyawo ekibi ky’ensi’ (Yokaana 1:29). Yategeera nti ebiweebwayo byonna eby’Amateeka byali biraga olunaku olwo omwana gw’endiga omutuukirivu lwe gwandizuuliddwa okuggyawo ekibi kyonna emirembe gyonna. Ggwe kennyini wagamba nti Yesu ye yali omuntu asinga obutuukirivu eyali abaddewo.
Ye yali omwana gw’endiga, yekka, eyasobola okutuukiriza ebyetaagisa eby’Amateeka. Yatuukiriza Amateeka mu byonna bye gaalagira. Olw’okufa kwe, yabikka ku bibi byaffe byonna emirembe gyonna. Kyekyava, olunaku olumu, omulenzi ono omutono Omunnamawanga n’asobola okufukamira ku kitanda kye, n’atunuulira omusaalaba mu Yerusaalemi, n’asaba Katonda w’Abayudaaya akkirize ekiweebwayo ekyo olw’ebibi byange nange.”
Mu kiseera kino Rabbi S. yali akutamizza omutwe gwe. Byonna byali bisirise, era saalina kirala kya kwogera. Awo ne mpulira eddoboozi lye ng’ali ng’ayogera yekka.
“Kale bwe kityo bwe kitegeeza! Kale bwe kityo bwe kitegeeza!” Awo bwe yatunula gye ndi n’agamba nti, “Nkiraba kaakati. Nkiraba kaakati.”
Simanyi obanga nnali nfunyeeko akaseera akasanyusa okusinga ako. Emirundi mingi neebuuza lwaki Mukama ampa okuloza kw’eggulu okwo, songa abalala baakola nnyo okumala ebbanga eddene nga bamuweereza mu bantu be abalonde naye nga tebalabangako kifaanana bwe kityo. Ekirala, kyeyolefu nti yali yateeseteese bino byonna emyaka mingi emabega bwe nnabuuza ku nsonga ze ez’okuggalawo oluggi olw’okujja kwaffe e Canada.
Okwennyamira kwaffe kwali kufuuka nteekateeka ye! Waaliwo oluguudo olw’olwatu olw’‘amayinja ag’okulinnyako’ okuva ku kwennyamira kwaffe mu Bugirimaani, nga tuyita mu Ogmore Grammar School, Toronto French School, Professor Carlisle n’ebbaluwa ey’okukakasa embeera, okutuuka ku dipuloma ey’‘Ekika-A’, okutuuka ku kulondebwa kwange mu Hebrew Academy, n’okutuuka ku lunaku luno lwennyini!
Sikkiriza nti Mukama akolako ekintu kyonna awatali kigendererwa, era bwe mmanyi nti ‘ekigambo kye tekiridda gy’ali nga nkalu,’ (Isaaya 55:11) nkakasibwa nti abamu mu kibiina ekyo, ne Rabbi, banaabeera nange mu ggulu.