Amaanyi Amangi mu Kusaba
Amaanyi g’okusaba n’essanyu ery’okutendereza

Essuula 11 · eddakiika 28 ez’okusoma · eddakiika 36 ez’okuwuliriza

Amaanyi g’okusaba n’essanyu ery’okutendereza

“Tukolere wamu nga mutusabira, bangi balyoke batwebalizeeko olw’ekirabo kye twaweebwa. Tulina okwenyumiriza ng’omwoyo gwaffe gutujulira kubanga twatambulira mu buwombeefu ne mu mazima ga Katonda, so si mu magezi ag’omubiri, naye mu kisa kya Katonda nga tuli mu nsi n’okusingira ddala gye muli.” 2 Abakkolinso 1:11,12.

OMUTUME Pawulo yali awonyeziddwa Katonda mu ngeri ez’ekitalo okuva mu kabi akaali kamutuukiridde mu Asiya. Mu kajagalalo akanene mu Efeso, Demeteriyo ne banne abaakolanga obusabo bwe baamusasamaliza ekibiina ekinene, kubanga baalaba ng’omulimu gwabwe guli mu kabi, obulamu bwa Pawulo bwali mu kabi kanene nnyo. Kyeyava awandiika nti, “Okubonaabona kwe twayitamu mu Asiya kwali kungi ekiyitiridde n’essuubi ery’okuba abalamu ne lituggwaamu.” Omutume okukuumibwa kwe okw’ekitalo akuwa Katonda yekka. Era bwe yali ng’alowooza ne ku lunaku lwe baamukuba amayinja ne bamuleka nga balowooza nti afudde, kyali kisaanira nnyo okwebaza kwe okwogera ku “Katonda azuukiza abafu.”

Ate era, Omutume akuba ensonga nti okuva Katonda bwe yali amuwonyezza bw’atyo mu biseera ebyayita, era ng’akyali mubeezi we mu kiseera kino, yandibadde naye ne mu biseera eby’omu maaso. Pawulo mukugu mu kubala kwonna—okukkiriza kwe bulijjo kwali ng’ekitabo ekibalirirwamu amangu—era wano tumusanga ng’abalirira ng’akozesa Etteeka ly’Essatu ery’Omukkiriza. Akuba ensonga okuva ku byayita okutuuka ku biriwo, n’okuva ku biriwo okutuuka ku bigenda okujja. Olunyiriri olukulembera ekyawandiikibwa kyaffe kyakulabirako ekirabika obulungi eky’okutuuka ku kusalawo okubudaabuda ng’okozesa Etteeka ly’Essatu—“Eyatuwonya mu kufa okwo okw’entiisa, era anaatulokolanga, era gwe tulinamu essuubi ery’okutuwonyanga.”

Okuva Katonda waffe bw’ali “nga bwe yali jjo, ne leero bw’ali era bw’aliba emirembe n’emirembe,” okwagala kwe mu biseera ebyayita kwe kukakasa okutasobola kusobya okw’ekisa kye leero, era kwe kakalu akakakafu ennyo ak’obwesigwa bwe enkya. Embeera zaffe ne bwe ziba ziri zitya, ekkubo lyaffe ne bwe liba nga litabuse litya, n’eggulu lyaffe ne bwe liba nga likutte ekizikiza kitya, bwe tukuba ensonga mu ngeri eya, “Yakola, Akola, Alikola,” okubudaabudibwa kwaffe tekuyinza kuzikirizibwa n’akatono. Kale mugume omwoyo, mmwe ezzadde lya Isirayiri ababonyaabonyezebwa. Singa mubadde n’oyo Katonda akyukakyuka, emmeeme zammwe zandijjudde obukaawu—naye kubanga ye “nga bwe yali jjo, ne leero bw’ali era bw’aliba emirembe n’emirembe,” buli kweyoleka kw’ekisa kye okuddiŋŋanwa kwandibafuukidde ekyangu okumwesigamako. Buli kulaba okuggya okw’obwesigwa bwe kwandinywezezza obwesige bwammwe mu kisa kye. Omwoyo ow’omukisa ennyo atuyigirize okukula mu bwesige obutukuvu mu Mukama waffe omwesigwa bulijjo.

Newaakubadde ng’Omutume waffe bw’atyo yakkiriza omukono gwa Katonda, era omukono gwa Katonda gwokka, mu kuwonyezebwa kwe, kyokka teyali musirusiru nnyo okwegaana oba okunyooma ensonga ez’okubiri. Wabula, ng’amaze okusooka okutendereza Katonda azaamu bonna amaanyi, kaakano ajjukira n’okwebaza okusaba okw’amaanyi okw’abantu abangi abaamwagala abaamwegayiririranga. Okwebaza Katonda tekusaanidde kufuuka nsonga ya butasiima bantu. Kituufu nti Yakuwa ye yakuuma Omutume w’Abaamawanga, naye yakikola ng’addamu okusaba. Ekibya ekirondemu tekyamenyebwa muggo gw’abakozi b’ebibi, kubanga omukono gwa Katonda w’Eggulu ogwagoloddwa gwe gwali obukuumi bwe—naye omukono ogwo gwagolobwa kubanga abantu b’e Kkolinso, n’abatukuvu ba Katonda wonna wonna, baali bawangudde ku ntebe ey’obwakabaka ey’ekisa olw’okwegayirira kwabwe okw’awamu.

Okwegayirira okwo okwawangula kwogerwako n’okwebaza mu kyawandiikibwa kyaffe, “Tukolere wamu nga mutusabira,” era ayagala abooluganda kaakano begatte ku kutendereza kwe, “bangi balyoke batwebalizeeko olw’ekirabo kye twaweebwa.” Ayongerako nti alina ky’abanja ku kwagala kwabwe kubanga teyali ng’abamu abataali beesigwa mu bye baakwasibwa, wabula omwoyo gwe gwali mulongoofu nti yali abuulidde Ekigambo mu bwesimbu era mu mazima.

Bwe tunaaba twogera ku nsonga zino, Omwoyo afuka amafuta akke kaakano azifuule ez’omugaso gye tuli. Tujja, okusooka, okukkiriza amaanyi g’okusaba okw’awamu. Ekyokubiri, okubakubiriza okutendereza awamu. Ate ekyokusatu, okubanjulira ekyo kye tubabanja mu ssanyu—ekitali kyaffe ffekka, wabula ekya baweereza ba Katonda bonna abateganira emmeeme mu mazima.

I. Okusooka, kale, mikwano gyange abaagalwa, gwe mulimu gwange era gwe mukisa gwange ku makya gano OKUKKIRIZA AMAANYI G’OKUSABA OKW’AWAMU.

Kyasanyusa Katonda okufuula okusaba omugga ogujjudde era ogw’essanyu, ebisa byaffe ebisinga obulungi mwe bisinga okutukulukutira. Kye kisumuluzo ekya zaabu ekisumulula ebyagi ebijjudde ebya Yusufu waffe ow’omu ggulu. Kiwandiikiddwa ku buli kisa ky’Endagaano nti, “Nate ndiwuliriza ennyumba ya Isirayiri ne mbakolera kino.” Waliwo ebisa ebijja nga tebinoonyezeddwa, kubanga Katonda agamba nti Neeraga abo abaali tebannoonya. Naye waliwo ebirabo ebirala ebiweebwa abo bokka abasaba, kale ne baweebwa—abanoonya, kale ne bazuula—abakonkona, kale ne baggulirwawo.

Lwaki Katonda yasiima okutulagira okusaba n’akatono, tekizibu kukizuula, kubanga okusaba kugulumiza Katonda, nga kuteeka omuntu mu mbeera ey’okusinza esinga obwetoowaze. Ekitonde nga kisaba kikkiriza Omutonzi waakyo n’okumutya, era kimwatula nti y’agaba buli kirabo ekirungi ekituukiridde. Amaaso gayimusibwa okulaba Ekitiibwa kya Mukama, so ng’amaviivi gafukamidde ku ttaka mu bwetoowaze obw’obunafu obukkiriziddwa. Newaakubadde okusaba si y’engeri esinga obugulumivu ey’okusinza—kubanga singa kwe kwali, abatukuvu mu ggulu bandikugenzeemu mu maaso—kyokka kwe kusinga obwetoowaze, era bwe kutyo kwe kusinga okusaanira, okulaga Ekitiibwa ky’Oyo Atuukiridde nga bwe kirabibwa omubiri n’omusaayi ebitatuukiridde.

Okuva ku “Kitaffe,” mwe twewanira oluganda lwaffe naye, okutuuka ku, “obwakabaka n’amaanyi n’ekitiibwa,” bye tuwa Katonda omu yekka ow’amazima, buli sentensi ey’okusaba eweesa Oyo Asingayo Obukulu ekitiibwa. Okusinda n’amaziga g’abeegayirizi abeetoowaze bisiimibwa ddala nga bwe kiri ku, “Mutukuvu, mutukuvu, mutukuvu,” okutaggwaawo okwa bakerubi ne basseraafi. Kubanga mu butonde bwakwo ddala, buli kwatula okw’amazima okw’ensobi z’omuntu kwe kuwa ekitiibwa obutuukirivu obutakoma obwa Mukama ow’Eggye. Mukama aweebwa ekitiibwa kingi olw’okusaba kwaffe okusinga omukka ogutakoma ogw’obubaane obutukuvu obw’oku kyoto ekyali mu maaso g’eggigi.

Ate era, ekikolwa eky’okusaba kituyigiriza obutasaana bwaffe, ogwo nga mukisa ogutali mutono eri ebitonde eby’amalala nga ffe. Singa Katonda yatuwa ebirabo nga tatuwalirizza kubisaba, tetwandimanyi bwe tuli abaavu. Naye okusaba okw’amazima lwe lukalala lw’ebyetaago, ekitabo ky’ebibulwa, okuwoza kw’omwavu atalina kantu, okwanika ebiwundu eby’ekyama, okubikkula obwavu obukwekeddwa. Ng’akyali kusaba eri obugagga bwa Katonda, era kwe kwatula obwereere bw’omuntu. Nzikiriza nti embeera esinga obulamu eri Omukristaayo kwe kubeera bulijjo nga tolina kantu—era ng’oyesigama bulijjo ku Mukama okukuwa by’ojula. Okubeera bulijjo omwavu mu ggwe wennyini ate omugagga mu Yesu—omunafu ng’amazzi ku lulwo—naye nga oli wa maanyi mu Katonda okukola ebikolwa ebinene. Era eyo y’ensonga lwaki okusaba kwa mugaso—kubanga nga bwe kusinza Katonda, kuteeka ekitonde we kisaanidde okubeera—mu nfuufu ddala.

Okusaba ku kwokka, nga tolowoozezza ku kuddibwamu kwe kuleeta, mugaso munene eri Omukristaayo. Ng’omuddusi bw’afuna amaanyi ag’empaka mu kwegezaamu buli lunaku, bwe tutyo naffe, ku lw’empaka ennene ez’obulamu, tufuna amaanyi okuyita mu mulimu omutukuvu ogw’okusaba. Okusaba kuweesa ebiwaawaatiro by’empungu ento eza Katonda ebyoya, zisobole okuyiga okutumbiira waggulu w’ebire. Okusaba kusiba ebiwato by’abalwanyi ba Katonda ne kubasindika mu lutalo ng’emisuwa gyabwe gigumu era ng’ebinywa byabwe binywevu. Omwegayirizi omunyiikivu ava mu kisenge kye eky’ekyama, ng’enjuba bw’evaayo mu bisenge eby’ebuvanjuba, ng’omuddusi asinga bonna bw’ajjula essanyu ng’agenda mu mpaka.

Okusaba gwe mukono gwa Musa ogwayimusibwa ogwawangula Abamaleki okusinga ekitala kya Yoswa. Kwe kasaale akalasibwa okuva mu kisenge kya nnabbi, nga kalanga okuwangulwa kw’Abasuuli. Kiki bwe nnaagamba nti okusaba kwambaza Omukkiriza engeri za Katonda, kusiba obunafu bw’omuntu n’amaanyi ga Katonda, kufuula obusirusiru bw’omuntu amagezi ag’omu ggulu, era kuwa abantu abafa abali mu buzibu emirembe gya Katonda atafa? Ssimanyi ekyo okusaba kye kutasobola kukola! Nkwebaza, ai Katonda omukulu, olw’entebe ey’okusaasira, ekirabo eky’omuwendo ekiva mu kisa kyo eky’ekitalo eky’okwagala. Tuyambe okugikozesa obulungi!

Ng’ebisa bingi bwe bituleetebwa okuva mu ggulu mu lyato ly’okusaba, bwe kityo waliwo ebirabo bingi eby’omuwendo era eby’enjawulo ebiyinza okutuleetebwa ebibinja by’amaato eby’okusaba okw’awamu byokka. Bingi ebirungi Katonda by’awa ba Eriya be ne ba Danyeri be abali bokka, naye bwe munaabanga babiri mu nsi ne mukkiriziganya ku ekyo kye mwagala okusaba, tewali kkomo ku kuddibwamu kwa Katonda okw’obugabi. Peetero oboolyawo teyandiggyiddwa mu kkomera singa Ekkanisa yonna teyanyiikira nnyo kumusabira eri Katonda obutakoma. Pentekoote oboolyawo teyandituuse singa abayigirizwa bonna tebaali, “bakuŋŋaanidde mu kisenge kimu,” nga balindirira okukka kw’ennimi ez’omuliro. Katonda asiima okuwa omwegayirizi omu ebisa bingi, naye oluusi alabika ng’agamba nti, “Mwenna mujje mu maaso gange mwegayirire ekisa kyange, kubanga temugenda kulaba maaso gange, okuggyako nga ne bato bammwe, abooluganda, bali nammwe.”

Lwaki kiri bwe kityo, mikwano gyange abaagalwa? Ndowooza nti mu ngeri eyo Mukama waffe ow’ekisa alaga bw’assaayo omwoyo ku kussa ekimu kw’abatukuvu. “Nzikiriza okussa ekimu kw’abatukuvu” kye kimu ku bitundu by’Okukkiriza okukulu okw’Ekikristaayo, naye nga batono nnyo abakitegeera! Ai, waliwo ddala obumu obw’amazima mu bantu ba Katonda. Tuyinza okuyitibwa amannya ag’enjawulo—

“Naye abaweereza bonna aba Kabaka waffe Mu ggulu ne ku nsi bali kimu.”

Tetuyinza kwerekereza buyambi n’okwagala kw’abooluganda. Augustine agamba nti, “Abaavu baatondebwa ku lw’abagagga, n’abagagga baatondebwa ku lw’abaavu.” Sibuusabuusa nti abatukuvu ab’amaanyi baatondebwa ku lw’abatukuvu abanafu, era nti abatukuvu abanafu baleetera abakuze emikisa egy’enjawulo. Waliwo okutuukagana mu mubiri gwonna—buli nnyingo erina ky’ebanjibwa endala zonna—era omubiri gwonna gugattirwa obulungi awamu, ne guyungibwa mu buli nnyingo olw’ekyo buli nnyingo ky’ewaayo. Waliwo ebitundu ebimu ebitono munda mu mubiri gw’omuntu omukugu mu by’omubiri by’atannategeera bulungi. Ayinza okwogera ku kibumba, okugeza, nti kivaamu amazzi ag’omugaso ennyo mu nkola y’omubiri. Naye waliwo amazzi amalala ag’omubiri omugaso gwago ogwennyini gw’atasobola kuzuula. Kyokka, awatali kubuusabuusa, singa ekitundu ekyo kiggyibwamu, omubiri gwonna guyinza okubonaabona ennyo.

Era bwe kityo, mikwano gyange abaagalwa, wayinza okubaawo Abakkiriza abamu be tuyinza okwogerako nti, “Ssimanyi mugaso gwabwe. Siyinza kumanya kirungi Omukristaayo oyo ky’akola.” Kyokka singa ekitundu ekyo ekitali kikulu, era ekirabika ng’ekitaliimu mugaso, kiggyibwawo, omubiri gwonna guyinza okubonaabona, ennyingo zonna ziyinza okulwala, n’omutima gwonna ne guzirika. Eno oboolyawo y’ensonga lwaki ebirabo bingi ebizito eby’okwagala kw’eggulu biweebwa kwegayirira okw’awamu kwokka—tulyoke tulabe omugaso gw’omubiri gwonna, era tuwalirizibwe okukkiriza obumu obw’amazima obw’obulamu Ekisa kya Katonda bwe kyakola—era bwe kikuuma buli lunaku mu bantu ba Katonda. Si kirowoozo kya ssanyu, mikwano gyange abaagalwa, nti n’omwavu ennyo era atamanyiddwa mu bammemba b’Ekkanisa ayinza okwongera ku maanyi g’omubiri?

Ffenna tetuyinza kubuulira. Ffenna tetuyinza kufuga. Ffenna tetuyinza kuwaayo zaabu ne ffeeza—naye ffenna tuyinza okuwaayo okusaba kwaffe. Tewali mukyufu, ne bw’aba wa nnaku bbiri oba ssatu zokka mu Kisa kya Katonda, atayinza kusaba. Tewali mwannyinaffe mu Yesu agalamidde ku kitanda olw’obulwadde atayinza kusaba. Tewali Mukkiriza mulwadde, mukadde, munafu, atamanyiddwa, atamanyi kusoma, oba atalina wadde ssente atayinza kwongera kwegayirira kwe ku ttereka ery’awamu. Buno bwe bugagga bw’Ekkanisa. Tuteeka obusanduuko ku mulyango tulyoke tufune ebirabo byammwe eby’omulimu gwa Katonda—mujjukire nti waliwo essanduuko ey’omwoyo munda mu Kkanisa mwe tusaanidde ffenna okuteeka okwegayiririra abalala kwaffe okw’okwagala, nga mu ggwanika lya Mukama. Ne nnamwandu atalina wadde obutundu bwe obubiri ayinza okuwaayo ekirabo kye mu ggwanika lino. Kale mulabe, mikwano gyange abaagalwa, obumu n’okussa ekimu ebiri mu bantu ba Katonda, okuva bwe waliwo ebisa ebimu ebiweebwa abatukuvu nga basaba wamu kyokka.

Nga tusaanidde okuwulira omukwano guno ogw’obumu! Nga tusaanidde okusabiragana! Buli Kkanisa lw’ekuŋŋaana okwegayirira, nga ffenna tusaanidde okukifuula omulimu gwaffe ogututeekeddwako okubeerawo! Nandyagadde abamu ku mmwe abatabeera mu Lukuŋŋaana lw’Okusaba olw’ensonga entono yonna, balowooze nga bwe batunyaga ffenna. Olukuŋŋaana lw’Okusaba nteekateeka ey’omuwendo ennyo, eweereza amaanyi enkuŋŋaana endala zonna n’emirimu emirala. Tewali bangi ku mmwe abayinza, nga mukendeezaako katono ku budde bwammwe ne munyiikira mu mirimu gyammwe, okujja gye tuli emirundi egisingako? Era kiki singa mufiirwa omuguzi lumu na lumu, temulowooza nti okufiirwa okwo kwandibaliyiriddwa obulungi olw’amagoba ge mufuna ennaku endala? Oba bwe kitaba bwe kityo, amagoba ag’omwoyo tegandisinze nnyo okufiirwa kwonna okutono okw’ensi? “Tuleme kulekayo kukuŋŋaana, ng’abamu bwe bakola.”

Kaakano tweteeseteese okwongera okwetegereza ekirala. Okusaba kuno okw’awamu kusaanidde okukolebwa naddala ku lw’abaweereza ba Katonda. Gye bali, mu ngeri ey’enjawulo, okusaba kuno okw’olukale kwe kugendererwa. Pawulo akusaba—“Abooluganda, naffe, mutusabirenga.” Era abaweereza ba Katonda bonna okutuusa ku biseera ebisembayo baliyatula bulijjo nti eno ye nsulo ey’ekyama ey’amaanyi gaabwe. Okusaba kw’abantu kuteekwa okuba amaanyi g’abaweereza. Nnaagezaako okubalaga lwaki omuweereza, okusinga omuntu omulala yenna mu Kkanisa, yeetaaga okusaba okw’amaanyi okw’abantu? Ekifo kye si kye kisinga okuba eky’akabi? Ekiragiro kya Setaani eri eggye lya Ggeyeena kiri nti, “Temulwanagana na muntu yenna, kabe mutono oba mukulu, wabula abaweereza ba Katonda bokka.” Amanyi nti bw’anaasobola omulundi gumu okufumita omutima gw’omu ku bano, wajja kubaawo okutabukatabuka okw’awamu. Kubanga bwe balaba omuzira waabwe ng’afudde, abantu badduka.

Okulwana kusinga okuba okw’amaanyi okwetooloola oyo akutte bendera. Eyo embazzi z’olutalo gye zivugira ku nkuufiira z’ebyuma. Eyo obusaale gye bukoonera ku byambalo by’olutalo, kubanga omulabe amanyi nti bw’anaasobola okusuula bendera, oba okwasa omutwe gw’oyo agikutte, ajja kukuba ekikonde ekizito n’aleeta okuggwamu amaanyi okw’amaanyi. Kale mutwetooloole, mmwe abasajja abalina eby’okulwanyisa! Mmwe abalwanyi ab’omusaalaba omumyufu, mukuŋŋaane mutulwanirire, kubanga olutalo lweyongedde okubuguma! Tubeegayirira, bwe mutulonda okuba mu buweereza, muyimirire nga munywevu ku mabbali gaffe mu ntalo zaffe eza buli ssaawa. Nalaba bwe nnali nkomawo okuva e Rotterdam, bwe twali tusomoka omusenyu ku mumwa gw’omugga Maas, eyo amazzi gye gaali amatono era n’empewo nga mbi, ne kiba nti okutambuza eryato kwali kwa kabi nnyo, nti ekiragiro kyafulumizibwa—“Abakozi bonna waggulu ku lyato!”

Bwe ntyo ndowooza nti obulamu bw’omuweereza buli mu kabi nnyo, ne kiba nti nsaanidde okukaaba nti, “Abakozi bonna waggulu ku lyato”—buli muntu asabe! N’omutukuvu asinga obunafu anyiikire okwegayirira. Omuweereza, ng’ayimiridde mu kifo eky’akabi bwe kityo, ate era alina obuvunaanyizibwa obuzito obumuteekeddwako. Buli muntu asaanidde okuba mukuumi wa muganda we mu kigera ekimu, naye zisanze abakuumi ba Katonda bwe batabeera beesigwa, kubanga omusaayi gw’emmeeme gulivunaanibwa bo. Ku mulyango gwabwe Katonda gy’alissa okuzikirira kw’abantu bwe bataabuulire Njiri mu bujjuvu era n’obwesigwa.

Waliwo ebiseera omugugu guno ogwa Mukama lwe guzitoowerera abaweereza ba Katonda okutuusa lwe bakaaba olw’obulumi, ng’emitima gyabwe gyagala okwabika olw’ennaku. Nalaba kapiteeni, bwe twali tusomoka omusenyu ogwo, ng’asuula ye yennyini ekyuma ekipima obuziba mu nnyanja. Era omuntu omu bwe yamubuuza lwaki taleka bagoba b’eryato kukikola, n’agamba nti, “Mu kifo kino, kaakano kennyini, siyinza kwesiga muntu yenna okuggyako nze nzekka okusuula ekipima, kubanga wakati w’eryato lyaffe ne wansi w’ennyanja tewali yinsi mukaaga.” Era, ddala, twawulira eryato nga likwata wansi omulundi gumu oba ebiri, ekintu ekitaali kisanyusa n’akatono. Bwe kityo bwe kirijja eri buli mubuulizi w’Enjiri—bw’aba nga bw’asaanidde okuba— ebiseera lw’aliba mu kweraliikirira okw’amaanyi ku lw’abamuwuliriza. Taasobole kutuukiriza mulimu gwe ng’ayita mu muntu omulala, naye ateekwa yennyini okuteganira abantu—nga teyeesiga na ye yennyini kubuulira—naye ng’akoowoola Katonda we amuyambe kubanga kaakano omugugu gw’emmeeme z’abantu gumuzitoowerera.

Ai, mutusabire nnyo! Katonda bw’atubawa, era nammwe ne mukkiriza ekirabo n’essanyu, temunyooma Katonda naffe bwe mutyo ne mutuleka nga tetulina kantu era nga tuli baavu olw’okusaba kwammwe kwe mutatuwa. Ate era, okukuumibwa kw’omuweereza kye kimu ku bintu ebikulu ennyo eri Ekkanisa. Muyinza okufiirwa omugoba w’eryato omu, era ekyo kibi nnyo, gy’ali ne gye muli. Naye omulungamya w’eryato bw’agwa mu nnyanja, oba kapiteeni bw’akubibwa endwadde, oba oyo akyusa eryato bw’akuulibwa amayengo n’ava ku nnamuziga, olwo eryato lyandikoze ki? Noolwekyo, newaakubadde okusaba kusaanidde okuweebwayo ku lwa buli muntu omulala mu Kkanisa, naye ku lw’omuweereza kwe kusaanidde okuweebwayo okusooka era okusinga byonna, olw’ekifo ky’alimu.

Era nga bingi bye basaba gy’ali okusinga bye babasaba mmwe! Bwe muba nga mulina okuteekateeka emmeeza ey’ekyama ey’okuyigiriza omuntu kinnoomu, ye, mu ngeri emu, alina okuteekateeka emmeeza ey’olukale, embaga ey’ebintu ebirungi eri buli ajja. Era alikikola atya okuggyako nga Mukama we amuwa eby’okulya ebingi? Mmwe mulina okwaka ng’ettaala mu nnyumba—omuweereza ateekwa okuba ng’ekigulumu ky’ettaala ekiraga amaato ekkubo—okulabibwa ewala ennyo ku nnyanja. Era anaayaka atya ekiro kyonna okuggyako nga Mukama we amulongoosa, era n’aweebwa amafuta amaggya okuva mu ggulu? Obuyinza bwe bubuna okusinga obwammwe—bwe buba obw’ebibi, aliba ng’omuti gwa upas ogutta, ng’amatabi gaagwo agagaziye gaweta obutwa buli ali wansi w’ekisiikirize kyagwo. Naye Katonda bw’amufuula emmunyeenye mu mukono gwe ogwa ddyo, ekitangaala kye kirisanyusa n’obuyinza bwakyo obw’ekisa amawanga gonna, n’emirembe gyonna egy’ebiseera. Bwe wabaawo amazima gonna mu bino byonna, mbeegayirira, mutuwe n’omutima omugabi era bulijjo obuyambi bw’okusaba kwammwe.

Nzuula nti mu lulimi olwasooka, ekigambo ekivvuunulwa, “okukolera awamu,” kitegeeza OMULIMU ogw’amaanyi ennyo. Okusaba kw’abantu abamu tekuliimu mulimu. Naye okusaba kwokka okuwangula eri Katonda kwe kusaba okw’omukozi ow’amazima—omwegayirizi, nga Samusooni, bw’anyeenya enzigi za wankaaki w’Okusaasira, n’ateganira okuzisimbula okusinga okugaanibwa okuyingira. Tetwetaaga kusaba kwa ku nsonda za ngalo, okukwata obukwasi ku mugugu—twetaaga okusaba okw’ebibegaabega—okusitula omugugu ogw’obunyiikivu, era okutayinza kugaanibwa kye kwegomba. Tetwetaaga kukonkona kwa bugonvu okw’abakonkona ne badduka ku mulyango gw’okusaasira, abeeyita abakkiriza kwe bakonkona nga beeraga mu Nkuŋŋaana z’Okusaba. Tusaba okukonkona kw’omuntu amaliridde okufuna, era amaliridde okusigala ku mulyango gw’Okusaasira okutuusa lwe gunaggulwawo, ebyetaago bye byonna ne bimalirizibwa.

Amaanyi n’obukambwe bw’obunyiikivu obw’omuntu atayinza kugaanibwa, naye amaliridde okuwamba Eggulu ng’alirumba okutuusa lw’afuna omutima gwe kye gwegomba—okwo kwe kusaba abaweereza kwe beegomba okuva mu bantu baabwe. Kigambibwa nti Melancthon yafuna okubudaabudibwa kungi bwe yategeezebwa nti abalusi b’engoye abamu abaavu, abakazi n’abaana, baali bakuŋŋaanye okusabira Okulongoosa Ekkanisa. Yee, Melancthon—waaliwo ensonga ennywevu ey’okubudaabudibwa wano. Mukakase nti tekyali Luther yekka, wabula enkumi n’enkumi z’abantu abaavu abaayimbanga zabbuli nga balima mu nnimiro, n’ebikumi by’abaddu n’abazaana abaawangayo okwegayirira, abaafuula Okulongoosa Ekkanisa kye kyali.

Tubuulirwa ku Paulus Phagius, omuyivu omumanyifu ow’Olwebbulaniya, eyali ow’omugaso ennyo mu kuleeta Okulongoosa Ekkanisa mu nsi eno, nti kimu ku bye yasabanga emirundi mingi abayizi be abato kwali nti bagende mu maaso n’okusaba, Katonda asiime okufuka omukisa ng’abaddamu. Saagamba emirundi kikumi nti emikisa gyonna Katonda gy’atuwadde wano, okweyongera kwonna mu Kkanisa yaffe, kwavudde, wansi wa Katonda, mu kwegayirira kwammwe okunyiikivu era okwokya? Wabaddewo ebiseera ebinyeenya Eggulu mu nnyumba eno ne ku New Park Street. Tubaddeko n’ebiseera lwe twawulira nga twandisinze kufa okusinga obutawulirwa. Lwe twasitula Ekkanisa yaffe mu kifuba kyaffe nga maama bw’asitula omwana we. Lwe twawulira okwegomba n’okulumwa ng’alumwa okuzaala olw’emmeeme z’abantu.

Tuyinza okwogera mu mazima, bwe tulaba Ekkanisa yaffe ng’eyeyongera buli lunaku, n’ebibiina ebinene nga bikyawuliriza emimwa gyaffe okuwulira Ekigambo, nti, “Mulabe Katonda ky’akoze!” Kaakano tuleke okusaba kwaffe? Kaakano tugambe Kabona Asinga Obukulu nti, “Kinaamala”? Kaakano tuggye amanda agaaka ku kyoto ne tuzikiza obubaane obwaka? Kaakano tugaane okuleeta abaana b’endiga ab’okusaba n’okutendereza ab’oku makya n’ab’akawungeezi ku ssaddaaka? Ai mmwe abaana ba Efulayimu abaalina obusaale obw’okulwanyisa, mulikyusa amabega gammwe ku lunaku lw’olutalo? Amazzi gayawuddwamu mu maaso gammwe. Yoludaani azzibwa emabega! Mulimma okutambula okuyita mu buziba? Katonda, ye Katonda wammwe, abakulembera ng’ayambuka. Eddoboozi lya kabaka ery’omwanguka liwulirwa wakati mu ggye lyammwe!

Kaakano mulifuuka abatali beesigwa ne mugaana okwambuka okulya ensi? Kaakano mulifiirwa okwagala kwammwe okwasooka? “Ikabodi” kiriwandiikibwa ku maaso ga weema eno? Kiryogerwa nti Katonda abalese? Olunaku lulituuka abawala b’Abafirisuuti lwe balisanyuka, n’abaana b’Abasuuli lwe balijaguza? Bwe kitaba bwe kityo, mudde ku maviivi gammwe nate, n’amaanyi gonna ag’okusaba! Bwe kitaba bwe kityo, mudde nate mu kwegayirira kwammwe okw’amaanyi! Bwe kitaba bwe kityo, bwe muba nga temwagala kulaba birungi nga bizikirira n’ebibi nga biwangula, mukwatagane emikono nate—era mu linnya ly’Oyo abeera mulamu ennaku zonna okubawolereza—mubeere nate abawanguzi mu kusaba omukisa gulyoke gukke nate! “Tukolere wamu nga mutusabira.”

II. Kaakano tuteekwa OKUBAKUBIRIZA OKUTENDEREZA. Okutendereza kusaanidde bulijjo okugoberera okusaba okuddiddwamu. Olufu olw’okwebaza kw’ensi lusaanidde okulinnya ng’enjuba ey’okwagala kw’eggulu bw’ebugumya ettaka. Mukama abadde wa kisa gy’oli, n’ateze okutu kwe eri eddoboozi ly’okwegayirira kwo? Kale mutendereze ebbanga lyonna ly’olimala ng’okyali mulamu. Togaana luyimba eri oyo eyaddamu okusaba kwo, n’akuwa omutima gwo bye gwetaaga. Okusirika ku bisa bya Katonda kwe kwetikka omusango ogw’obutasiima obw’ekivve, era obutasiima kye kimu ku bisobyo ebisinga obubi.

Nsuubira, mikwano gyange abaagalwa, nti temujja kweyisa mu ngeri ey’obuswavu ng’abagenge omwenda, abo bwe baamala okuwonyezebwa ebigenge byabwe, ne batadda kwebaza Mukama eyabawonya. Okwerabira okutendereza Katonda kwe kugaana okwegasa, kubanga okutendereza, ng’okusaba, kwa mugaso nnyo eri omuntu ow’omwoyo. Kwegezaamu okw’awaggulu era okuleeta obulamu. Okuzina mu maaso ga Mukama, nga Dawudi, kwe kwanguya omusaayi mu misuwa, n’okufuula okukuba kw’omutima okw’obulamu obulungi. Okutendereza kutuwa embaga ennene, ng’eya Sulemaani, eyawa buli muntu ekitundu ky’ennyama ekirungi n’ensumbi y’omwenge.

Okutendereza kwe kusinga okuba okw’omu ggulu mu mirimu gy’Omukristaayo. Bamalayika tebasaba, naye emisana n’ekiro, awatali kuwummula, batendereza. Okwebaza Katonda olw’ebisa bye tufunye kwe kugasa bantu bannaffe—“ababonyaabonyezebwa bawulire bajaguzenga.” Abalala abaali mu mbeera efaanana bwe batyo banaabudaabudibwa bwe tunaasobola okwogera nti, “Kale tutendereze Mukama, ffenna tugulumizenga erinnya lye. Omunaku ono yakoowoola Mukama n’amwanukula.” Abakristaayo abasibiddwa ennimi kivume kya nnaku eri Ekkanisa. Tulina abamu ng’abo—abamu Setaani be yasiba emimwa—era eddoboozi erisinga obunene lye bakola kwe kugaaya ekyuma eky’omu kamwa eky’okusirika kwabwe. Nandyagadde, abooluganda bange, mu mbeera ezo zonna olulimi lw’abatayogera luyimbe.

Tugende eddaala erimu okweyongerayo wano. Ng’okutendereza bwe kuli okulungi era okusanyusa, nga kuwa omuntu omukisa era nga kugulumiza Katonda, okutendereza okw’awamu kulina okusiimibwa okw’enjawulo ennyo. Okutendereza okw’awamu kuli ng’ennyimba ezikubirwa awamu. Eddoboozi ly’ekivuga ekimu liwooma nnyo, naye ebikumi n’ebikumi by’ebivuga, ebifuuyibwa n’eby’enkoba, bwe bigattibwa wamu, olwo ekibiina ky’abakubi kifulumya eddoboozi ery’ekitiibwa ery’okukwatagana. Okutendereza kw’Omukristaayo omu kusiimibwa mu maaso ga Katonda ng’akaweke k’obubaane, naye okutendereza kw’abangi kuli ng’ekyoterezo ekijjudde obubaane obw’omugavu nga bunyooka omukka mu maaso ga Mukama. Okutendereza okw’awamu kwe kulegako ku Ggulu nga tekunnatuuka, kubanga mu lukuŋŋaana olunene olwo bonna wamu, n’omutima gumu n’eddoboozi limu, batendereza Mukama—

“Ennimi zaabwe nkumi na nkumi, Naye essanyu lyabwe lyonna limu.”

Okutendereza okw’olukale kusanyusa nnyo Omukristaayo yennyini. Emigugu emeka gye kuggyeewo? Nkakasa nti bwe mpulira eddoboozi ery’omwanguka ery’okutendereza mu nnyumba eno, libugumya omutima gwange. Oluusi kugenda mpola katono okusinga bwe njagala, era nteekwa okubakubiriza okwanguyirako, amayengo agayiringita ag’okutendereza okw’ekitiibwa galyoke galage amaanyi gaago gonna! Naye ne bwe wabaawo ebibulamu byonna, eri omutima gwange tewali nnyimba ng’ezammwe. Mikwano gyange Abadaaki batendereza Mukama mpola nnyo ne kiba nti omuntu ayinza bulungi okwebaka, ng’alulungibwa ennyimba zaabwe empanvu. Kyokka ne eyo, amaloboozi amangi gakola okukwatagana okw’ekitiibwa okw’okutendereza.

Njagala okuwulira abantu ba Katonda nga bayimba bwe baba bayimba ddala, so si nga kiba kuwalula ddoboozi wakati w’okukwatagana n’obutakwatagana. Ai, singa tufuna oluyimba olutukuvu, eddoboozi ery’omwanguka ery’okutendereza okw’awaggulu, buli mmeeme y’omuntu mw’ekuba ekipimo, ne buli lulimi lw’omuntu ne luvuga eddoboozi—era buli muyimbi n’abeera n’okwegomba okw’awaggulu okusinga munne mu kwebaza n’okwagala! Waliwo ekintu ekisanyusa ennyo mu bumu bw’emitima egy’amazima mu kusinza Katonda—era emitima egyo bwe gyolesebwa mu luyimba— amaloboozi ago agasanyusa nga gawooma! Ndowooza twandibadde n’Olukuŋŋaana lw’Okutendereza omulundi gumu buli wiiki. Tulina Olukuŋŋaana lw’Okusaba buli Bbalaza, n’Olukuŋŋaana lw’Okusaba buli Lwamukaaga, n’Olukuŋŋaana lw’Okusaba buli ku makya, naye lwaki tetulina Lukuŋŋaana lwa Kutendereza? Mazima ebiseera bisaanidde okwawulibwa olw’okusinza okujjudde okutendereza okuva ku ntandikwa okutuuka ku nkomerero. Tugezeeko enteekateeka eyo mangu ddala.

Nga bwe nnayogera ku kusaba okw’awamu, nti kusaanidde okuweebwayo naddala ku lw’abaweereza, bwe kityo n’okutendereza okw’awamu kusaanidde emirundi mingi okufuna endabika y’emu. Ekibiina kyonna kisaanidde okutendereza n’okwebaza Katonda olw’ekisa ekiweebwa Ekkanisa okuyita mu basumba baayo. Muwulire Omutume waffe bw’akyogera nate—“Bangi balyoke batwebalizeeko olw’ekirabo kye twaweebwa.” Abooluganda, tusaanidde okutendereza Katonda olw’abaweereza abalungi kubanga balamu—kubanga bwe bafa, omulimu gwabwe mungi gufa nabo. Kyewuunyisa engeri okulongoosa Ekkanisa bwe kweyongera mu maaso nga Luther ne Calvin bakyali balamu, n’engeri gye kukoma amangu ddala ng’abalongoosa bafudde.

Emyoyo gy’abantu abalungi tegifa, naye mu ngeri emu yokka. Ekkanisa za Katonda mu mulembe guno ziri ng’Abayisirayiri mu biseera by’Abalamuzi. Abalamuzi bwe baafanga, baddangamu okugoberera ebifaananyi ebyole. Era bwe kiri ne kaakano. Katonda bw’aba ng’akyakuuma omuntu oyo mu bulamu, Ekkanisa ekulaakulana, naye omuntu oyo bw’afa, obunyiikivu bwe yafuuwa ne bufuuka ennimi z’omuliro busigala nga bunyooka bunyoosi mu vvu mu mbeera mwenda ku kkumi, oba n’okusingawo, mu kyenda mu mwenda ku buli kikumi. Okukulaakulana kw’Ekkanisa kwesigama ku bulamu bw’omuweereza. Katonda akiteekateeka bw’atyo okutwetoowaza. Kale, wasaanidde okubaawo okwebaza olw’obulamu obukuumiddwa.

Naye wasaanidde okubaawo okwebaza okungi olw’empisa ezikuumiddwa, kubanga ai, omuweereza bw’agwa, nga kiba kiswazo kinene! Lwaki, bwe musoma mu mawulire ga poliisi ensonga ey’ennaku eya Rev. Omwami _, eyasalawo okweyita omuweereza w’Ababatisti, buli muntu agamba nti, “Nga kintu kya kivve! Ababatisti nga bateekwa okuba ekibiina ekibi.” Kaakano, omusirusiru yenna mu nsi ayinza okweyita omuweereza w’Ababatisti. Eddembe lyaffe lijjuvu nnyo ne kiba nti tewali tteeka wadde nteekateeka. Omuntu yenna asobola okufuna abantu kkumi na babiri okumuwuliriza ng’abuulira aba muweereza, waakiri gye bali. Noolwekyo temuyinza kulowooza nti tewalibaawo bannanfuusi abamu abalyetwalira erinnya eryo balyoke bafune ekitiibwa eky’engeri emu.

Omuweereza ow’amazima bw’akuumibwa n’aweebwa okunywerera ku bugolokofu bwe, wasaanidde okubaawo okwebaza Katonda okutakoma ku lulwe. Omuweereza bw’akuumibwa ng’alina bulijjo eby’okubuulira ebirungi. Bw’aba ng’oluzzi olukulukuta. Katonda bw’amuwa okuggya mu tterekero lye ebipya n’ebikadde okuliisa abantu be, wasaanidde okubaawo okwebaza okw’omutima gwonna. Era bw’akuumibwa nga mulamu mu kuyigiriza, bw’atakyama kudda mu bufirosoofo ku ludda olumu, wadde mu kufunda kw’enjigiriza ku ludda olulala, wasaanidde okubaawo okwebaza awo. Katonda bw’awa ebibiina okwagala okumuwuliriza, era okusinga byonna, emmeeme bwe zikyusibwa n’abatukuvu ne bazimbibwa, wasaanidde okubaawo ekitiibwa n’ettendo eritakoma eri Katonda.

Ah, kaakano njogera ku bintu bye mumanyi mwenna, era mubikkiriza bukkiriza nga munyeenya emitwe, ne mulowooza nti tebirimu bingi. Naye singa mwali mulagiddwa okubeera mu Holland okumala akaseera katono, mwandisiimye mangu ebigambo bino. Bwe nnali ntambula eyo, nasula mu maka g’abasajja abatya Katonda—abantu ba Katonda be nnayinza okussa nabo ekimu okuwoomu—abatasobola kugenda mu kifo we baasinzizanga edda. Lwaki? “Ssebo,” bwe bagamba, “nnyinza ntya okugenda mu kifo eky’okusinza ng’abaweereza abasinga obungi beegaana buli Kigambo eky’Ebyawandiikibwa? Si ab’Ekkanisa Ennongoose bokka, naye ab’enzikiriza zonna mu Holland! Nnyinza ntya okuwuliriza abalyamu b’olukwe abalayira okukuuma ennyiriri z’okukkiriza eza Calvin oba eza Luther, ate ne balinnya ku kituuti ne beegaana amazima g’okuzuukira, oba ne bagamba nti okulinnya kwa Yesu mu ggulu lugero bugero olw’omwoyo?”

Nzuula nti mu Netherlands batusingako emyaka ataano mu butakkiriza. Tujja kubatuukako mangu singa abasajja ab’ekibiina ekimu kye mmanyi bakkirizibwa okweyongera obungi. Abasomi b’eddiini Abadaaki batambudde ebigere bingi mu Neologism, okutuusa kaakano abantu baagala Amazima ga Katonda era waliwo ebibiina bingi ebyagala okugawulira. Naye bano bawalirizibwa ddala okugaana okugenda mu Kkanisa n’akatono, baleme okulabika ng’abawagira enjigiriza ez’obukyamu n’ez’obulimba ezibabuulirwa buli Ssande.

Ah, singa Katonda yandiggye mu Bungereza abaweereza ababuulira Enjiri n’obuvumu era mu ngeri etegeerekeka, mwandikaabidde Katonda abazzeeyo ekikondo ky’ettaala. Mazima tuyinza okwogera ku Bungereza—

“Wadde ng’olina ensobi zonna, nkyakwagala.” Tulina omulabirizi omu mu matwale eyeerangirira obutakkiriza bwe. Tulina abasajja batono mu bibiina by’eddiini byonna abaseeseetuka mpola okuva ku Mazima. Naye, Katonda yeebazibwe, tebannaba kuba kintu. Bali ng’ettondo eriri mu nsuwa bw’obageraageranya n’Ekkanisa za Kristo, n’abo mu ffe abatali ba Calvin nnyo nga bwe twandyagadde. Neebaza Katonda, waliwo bangi abatawakanya kuluŋŋamizibwa kw’Ebyawandiikibwa, wadde okubuusabuusa Amazima amakulu ag’okuweebwa obutuukirivu olw’okukkiriza. Tukyalina mu ffe abasajja abeesigwa eri Katonda, ababuulira Amazima gonna ng’amazima bwe gali mu Yesu.

Mwebaze olw’abaweereza bammwe, nziramu okwogera, kubanga singa mwali muteekeddwa we bali Abakkiriza abamu, mwandikaabidde Katonda wammwe nti—“Mukama, tuzzeeyo bannabbi bo. Tusindikire enjala ya mmere oba ennyonta y’amazzi, naye totusindikira njala y’ekigambo kya Katonda!”

Nsaba ku lwange ku makya gano, nga omuweereza wammwe, okwebaza kwammwe kutabulwe n’okwange mu kutendereza Katonda olw’obuyambi bw’ampadde mu mulimu omuzibu ennyo ogw’ennaku kkumi n’ennya eziyise. Katonda atenderezebwe olw’okusiimibwa kwe yampa mu nsi eyo mu mitendera gyonna egy’abantu. Njogera olw’ettendo lye so si olwange, kubanga kino kibadde kirayiro kyange, nti Katonda bw’anampa amakungula, sijja kutwala wadde ekirimba kimu eky’empeke, naye ye anaakifuna kyonna. Nasanga, mu bifo byonna gye nnagenda, ebibiina ebinene eby’abantu, abantu abangi abaali batasobola kutegeera mubuulizi, naye abaayagala okulaba amaaso ge, kubanga Katonda yali awadde omukisa obubaka bwe obwavvuunulwa eri emmeeme zaabwe.

Abangi nnyo bampa omukono ogw’okwagala kw’abooluganda, era, nga bajjudde amaziga mu maaso, ne bansabira, mu lulimi Oludaaki, buli mukisa ku mutwe gwange. Nasuubira okubuulira abantu ataano ataano n’ekikumi kikumi, naye mu kifo ky’ekyo, ne baba bangi nnyo ne kiba nti n’amakanisa amanene ennyo tegaali manene kusukka. Kino kyanneewuunyisa, ne kinsanyusa—ne kindeetera okusanyukira mu Katonda—era mbasaba musanyuke nange. Neebaza Katonda olw’okusiimibwa kwe yampa mu mitendera gyonna egy’abantu. Abaavu bwe beekuŋŋaananga okunkwata mu ngalo, okutuusa lwe baali kumpi okunnyuluza ebitundu, Katonda yasiima okukwata ku mutima gwa Nnaabagereka wa Holland okuntumya, era okumala essaawa emu n’eddakiika kkumi n’ettaano nafuna omukisa okwogera naye ku bintu ebireeta emirembe gyaffe.

Saasaba kusisinkana naye. Kyali kye yayagala yennyini. Awo ne nnyimusa emmeeme yange eri Katonda ndyoke nneme kwogera ku kintu kirala kyonna wabula Kristo, era ndyoke mmubuulire Yesu yekka. Era bw’atyo Mukama yasiima okunnyamba. Ne ndeka omukyala oyo ow’empisa ennungi ennyo, nga sirina na kimu kye nalekayo nga mmubuulira okwagala kwa Katonda kwonna. Nasanyuka nnyo, ddala, okulaba nga nnaniriziddwa n’omutima ogw’ekisa mu bibiina by’eddiini byonna, ne kiba nti ku Lwamukaaga mu Amsterdam nabuulira mu Kkanisa y’Abamennonite ku makya, ne mu Kkanisa Enkadde Ennongoose ey’Abadaaki akawungeezi. Ssande eyaddako ku makya nabuulira mu Kkanisa ya Presbyterian ey’Abangereza, ate nate, akawungeezi, mu Kkanisa ey’Eddembe ey’Abadaaki.

Oluusi nakkirizibwanga okubuulira mu makanisa amanene, nga mu Dom Kirk e Utrecht, ne mu Peter’s Kirk e Leyden, nga sirina baavu bokka, wabula n’abakungu n’ab’ebitiibwa ab’ensi, abaali, kya bulijjo, basobola okutegeera Olungereza okusinga abaavu abasinga obungi, abataafuna kakisa ka kuluyiga. Nawulira, nga ntambula okuva mu kibuga okudda mu kirala, Mukama ng’annyamba bulijjo okubuulira. Mu bulamu bwange bwonna saali mmanyi kugumira kwa mwoyo kwenkana awo, wadde omutima okubuukabuuka bwe gutyo. Era nkomyewo, sikooye wadde okuggwaamu amaanyi, newaakubadde nga nabuuliranga emirundi ebiri buli lunaku, naye nga njjudde amaanyi n’obuvumu okusinga bwe nnali nga nsimbula!

Mpa Katonda ekitiibwa olw’emmeeme ennyingi ze mpulidde nti zikyusiddwa olw’okusoma obubaka obwakubibwa mu kyapa, n’olw’emikisa egy’okwagala egy’abo abaatugoberera okutuuka ku lubalama lw’amazzi nga bakaaba amaziga mangi, nga batugamba nti—“Fuba ojje ng’ebiseera by’obutiti tebinnaba kutuuka,” era nga batukubiriza okuddayo nate okubuulira Ekigambo mu nsi eyo. Wayinza okubaamu akantu k’okwegulumiza mu kino. Mukama amanyi oba bwe kiri oba nedda, naye nze sikimanyi mu nze. Ntendereza era neebaza erinnya lye, nti mu nsi omuli obufirosoofo bungi, annyambye okubuulira Amazima ge mu ngeri ennyangu bw’etyo, ne kiba nti sayogera kigambo ng’omuyigiriza w’enjigiriza obuyigiriza, naye nabuulira Kristo era Kristo yekka. Musanyuke nange, abooluganda bange abaagalwa. Nteekwa okubalaba nga musanyuka, oba bwe mutaagale, nteekwa okusanyuka nzekka, naye omugaati gwange ogw’okutendereza munene nnyo sisobola kugulya gwonna nzekka.

III. Era tutuuse ku nkomerero. Nteekwa okubakubiriza ku BYE TUBABANJA MU SSANYU Omutume by’awa mu lunyiriri olw’ekkumi n’ebbiri, ng’ensonga LWAKI WASAANIDDE OKUBAAWO OKUSABA N’OKUTENDEREZA. “Tulina okwenyumiriza ng’omwoyo gwaffe gutujulira kubanga twatambulira mu buwombeefu ne mu mazima ga Katonda, so si mu magezi ag’omubiri, naye mu kisa kya Katonda nga tuli mu nsi n’okusingira ddala gye muli.”

Ah, ku nkomerero ya byonna, okubudaabudibwa kw’omuntu kuteekwa okuva, oluvannyuma lw’obulokozi bwa Katonda obwaggwa, mu kujulira kw’omwoyo gwe ye. Era eri omuweereza, nga bujulirwa bwa kitalo nti abuulidde Enjiri mu bwesimbu, ekirina amakulu abiri— yagibuulira nga talina mitima ebiri—ng’ayogera kimu ng’ategeeza kirala. Era yagibuulira, si ng’abavuzi b’amaato bwe bavuga—nga batunuulira oludda olumu ne bavugira ku lulala—naye yagibuulira ng’ategeeza ky’ayogera, ng’alina omutima gumu, ng’ayagala Ekitiibwa kya Katonda n’obulokozi bw’abantu.

Era nga mukisa nnyo okugibuulira mu ngeri ennyangu, kwe kugamba, awatali bigambo bizibu, awatali bigambo binyirira, nga tasoma bukugu bwa kwogera, nga teyeekakaatika ku by’okwewunda mu kwogera. Obulamu bw’omuntu avvoola ekituuti ng’akifuula eky’okwolesa obwogezi nga bwa kikolimo! Ekitanda kye eky’okufiirako kiriba kya kwennyamira nnyo bw’alijjukira nti yayolesa amaanyi ge ag’okwogera okusinga ebintu ebinywevu ebireeta okuwangula emmeeme! Omwoyo ogwo guyinza bulungi okuba nga gutereddwa ogusobola okwogera nti gwakwata Amazima ga Katonda mu bwesimbu.

Omutume era agamba nti yali agibuulidde mu mazima. Kwe kugamba, yagibuulira ng’ategeeza ky’ayogera, ng’akiwulira—yagibuulira mu ngeri nti tewali yali ayinza kumuvunaana bulimba. Ekigambo ky’Oluyonaani kirimu akantu k’omusana gw’enjuba, era oyo ye muweereza wa Katonda ow’amazima abuulira ekyo ky’andyagadde okuwanikibwa mu musana gw’enjuba, oba omusana gw’enjuba gwe guyitamu ddala. Ntya nti tewali n’omu ku ffe ali ng’endabirwamu enjeru—abasinga obungi ku ffe tuliko langi katono—naye alina essanyu oyo anoonya okuggyawo langi eyo nga bw’asobola, ekitangaala ky’Enjiri kiyitemu ddala mu ye, nga kitangalijja nga bwe kiva eri enjuba ey’obutuukirivu.

Pawulo yali abuulidde mu bwesimbu ne mu mazima. Era ayongerako nti, “So si mu magezi ag’omubiri.” Ai, nga mpulidde emboozi nnyingi ku ebyo amagezi ag’omubiri bye gayinza okukola! Era nnyize ekyokuyiga mu nnaku kkumi n’ennya eziyise kye nnandyagadde Bungereza okuyiga. Waliwo ebibinja bisatu eby’obukyamu mu by’eddiini emitala eyo, era buli kimu kibuuka ku mugongo gwa kinnaakyo. Ebimu bikkiriza nti ebyabaawo byonna mu Byawandiikibwa nfumo bufumo. Ebirala bigamba nti waliwo ebirungi ebimu mu Bayibuli, newaakubadde nga mulimu ensobi nnyingi nnyo. N’ebirala bigenda wala n’okusingawo, ne bisuula Bayibuli yonna ku bikwata ku kuluŋŋamizibwa kwayo, newaakubadde nga bakyagibuulira, era nga bakyagyesigamako, nga bagamba nti bakikola olw’okuzimba abantu ab’awansi bokka—nga bagiwanirira bugiwanirizi ku lw’ebibiina by’abantu—newaakubadde nga nsaanidde okwongerako nti n’okufuna eky’okulya kyabwe nakyo.

Kya nnaku! Kya nnaku! Kya nnaku nti Ekkanisa etuuse ku kigero ekyo—Ekkanisa Enkadde Ennongoose ey’Abadaaki—endabirwamu ddala ey’enjigiriza ya Calvin, eyanywera era ennywevu mu nnyiriri z’okukkiriza kwayo ku njigiriza zonna ze twagala, kyokka n’ekyama n’egenda mu ddembe ery’okukkiriza buli kimu era ery’obugwenyufu. Ai, nga tusaanidde okuvumirira amagezi ag’omubiri n’amaanyi! Ntya, mikwano gyange abaagalwa, nti oluusi abamu ku mmwe, bwe muwulira omuweereza, mwagala akyogere mu ngeri ennungi, era mumunenya okuggyako ng’alaga ekigero ekimu eky’obukugu. Neebuuza oba ekyo si kibi? Kumpi ndowooza nti kye kiri.

Oluusi ndowooza oba tetwandisanidde kutunuulira nnyo bukugu buli lunaku, ne tweyongera okutunuulira ebiri mu Njiri ebuulirwa. Oba omuntu bw’aba yaweebwa omukisa ogw’obukugu bw’okwogera tuyinza, oboolyawo, okugasibwa ennyo ku ye—oba ekyo si bunafu. Oba tekyandibadde kirungi okuddayo mu nnaku z’abavubi omulundi omulala, ne tutawa bantu kusomesebwa kwa ngeri yonna, wabula ne tubasindika bubasindika okubuulira Amazima ga Katonda mu ngeri ennyangu. Kino, okusinga okugenda ewala nga bwe bagenda kaakano, nga bawa abantu, ssimanyi ki, eby’okuyiga ebya buli ngeri ebitalina mugaso gwonna ku nsi gye bali, naye ebibayamba bubayambi okukyamya obwesimbu bwa Katonda. Njagala ekigambo ekyo mu kyawandiikibwa kyange—“So si mu magezi ag’omubiri.”

Era kaakano mbanja ekyange, ng’omwoyo gwange bwe gunjulira—mbanja ekyange ku kwenyumiriza kuno okw’Omutume waffe. Mbuulidde Enjiri ya Katonda mu bwesimbu. Ssimanyi nga bwe nnyinza okugibuulira mu ngeri ennyangu okusingawo, era siyinza kugirangirira n’obugolokofu okusingawo. Ngibuulidde mu mazima—Oyo akebera emitima gyonna akimanyi. Era sigibuulidde mu magezi ag’omubiri, era olw’ensonga emu ennungi ennyo—kubanga sirina gonna—era mbadde mpaliriziddwa okunywerera ku bujulirwa bwa Mukama obutaliimu bukodyo. Naye bwe mba nga nkoze ekintu kyonna, kikoleddwa ekisa kya Katonda.

Bwe wabaawo obuwanguzi bwonna obutuukiddwako, kyabadde Kisa kya Katonda ekyakikola kyonna. “N’okusingira ddala gye muli.” Kubanga newaakubadde ekigambo kyaffe kibunye mu nsi nnyingi, n’obujulirwa bwaffe ne bwetooloola ensi yonna, kyokka, “n’okusingira ddala gye muli.” Mmwe twabalabula. Mmwe twabeegayirira. Mmwe twabakubiriza. Nammwe twawoza. Ku lwammwe twakaaba amaziga. Ku lwammwe twasaba. Eri abamu ku mmwe tubadde bazadde ab’omwoyo mu Kristo. Eri bangi ku mmwe nga kitammwe omulezi. Eri bangi ku mmwe ng’omuyigiriza era omuzimbi mu Njiri. Era tusuubira nti eri mwenna tubadde mukwano gwammwe ow’amazima mu Kristo Yesu. Noolwekyo mbanja okusaba kwammwe—okwammwe okusinga okw’abantu abalala bonna.

Era newaakubadde waliwo abatali batono abatujjukira mu kwegayirira kwabwe, mbeegayiridde nnyo, okuva bwe kibadde “okusingira ddala gye muli,” nfune okusingira ddala okusaba kwammwe. Abamu bajja kugamba nti si kya kisa nze okulowooza nti temusaba. Kale, sirowooza bwe ntyo olw’obutaba na kisa, naye wayinza okubaawo abamu abeerabira—abamu abeerabira okuwoza. Ai, mugende mu maaso okunsabira! Ekibiina kyonna tekinnalokolebwa. Waliwo abamu abatuwuliriza abatannakyuka. Muwoleze Katonda ku lwabwe. Waliwo emitima egimu emikakanyavu egitannamenyebwa! Musabe Katonda ennyondo ekube. Era nga wakyaliwo abamu abatannasaanuuka, musabe Katonda afuule Ekigambo kibe ng’omuliro!

London eno ennene yeetaaga okunyeenyezebwa okuva ku nkomerero emu okutuuka ku ndala. Musabire abaweereza bammwe bonna, Katonda abafuule ab’amaanyi. Ekkanisa ekyetaaga nnyo eddoboozi ery’omwanguka erya Katonda okugizuukusa mu tulo twayo. Musabe Katonda awe omukisa abaddu be bonna b’atumye. Muwoleze naye n’amaanyi ga Katonda, obwakabaka bwe bulyoke bujje, era by’ayagala bikolebwe mu nsi, nga bwe bikolebwa mu ggulu.

Ai, singa mwenna mwakkiriza Yesu! Kubanga okutuusa lwe munaakkiriza, temuyinza kusaba wadde okutendereza! Ai, singa mwenna mwakkiriza Yesu! Mujjukire, lino lye kkubo lyokka ery’obulokozi. Mwesige Yesu, kubanga amukkiriza tasalibwa musango, naye atakkiriza gumaze okumusinga kubanga takkiririza mu linnya ly’Omwana oyo omu yekka owa Katonda. Mwesige Yesu era munaalokolebwa. Kristo abakkirize kaakano, ku lw’okwagala kwe yennyini. Amiina.

Olupapula 1 / 1 · 28 eddakiika zisigadde mu ssuula
Ekyayita Ekiddako