Essuula 3 · eddakiika 32 ez’okusoma · eddakiika 41 ez’okuwuliriza
Ekitangaala eky’Obwakatonda era eky’Ekitalo
Matayo 16.—Yesu n’amugamba nti, “Olina omukisa Simooni, omwana wa Yona, kubanga ekyo Kitange ali mu ggulu y’akikubikkulidde, so tokiggye mu bantu.”
Kristo ayogera ebigambo bino eri Peetero ku mulundi gwe yayatula okukkiriza kwe mu ye ng’Omwana wa Katonda. Mukama waffe yali abuuza abayigirizwa be, abantu kye bagamba nti ye ani; si lwa kuba nti yali yeetaaga okutegeezebwa, wabula okusobola okuyingiza n’okuwa omukisa eri ebyo ebiddirira. Ne bamuddamu nti abamu bagamba nti ye Yokaana Omubatiza, abalala nti Eriya, n’abalala nti Yeremiya, oba omu ku bannabbi. Bwe baamala okumubuulira bw’atyo abalala kye bagamba nti ye ani, Kristo n’ababuuza bo kye bagamba nti ye ani. Simooni Peetero, gwe tusanga bulijjo nga mumalirivu era ng’asooka okwanguwa, ye yasooka okuddamu: n’addamu mangu ekibuuzo, Ggwe Kristo, Omwana wa Katonda omulamu.
Ku mulundi ogwo, Kristo ayogera bw’ayogera eri ye, era ku ye mu kyawandiikibwa kyaffe: mwe tuyinza okulaba,
1. Nti Peetero alangirirwa okuba n’omukisa olw’ensonga eno. Olina omukisa.—“Oli muntu wa ssanyu, kubanga tolina butamanya ku kino, nti nze Kristo, Omwana wa Katonda omulamu. Oli wa ssanyu mu ngeri ey’enjawulo. Abalala bazibye amaaso, era balina okutegeera okw’ekizikiza n’okulimbibwa, nga bw’omaze okutubuulira, abamu nga balowooza nti nze Eriya, abalala nti nze Yeremiya, abamu kino, abalala kiri; naye tewali n’omu ku bo alowooza bulungi, bonna bakyamiziddwa. Oli wa ssanyu ggwe, kubanga wawulibwa bw’otyo n’omanya amazima mu nsonga eno.”
2. Obukakafu bw’essanyu lye lino bulangirirwa; kwe kugamba, nti Katonda, era ye yekka, ye yali akimubikkulidde. Kino bwe bukakafu nti alina omukisa.
Ekisooka, Kubanga kiraga engeri gye yali ayagalibwa Katonda mu ngeri ey’enjawulo okusinga abalala; nga ayogera nti, “Nga wayagalibwa nnyo ggwe, kubanga abalala ab’amagezi era abakulu, Abawandiisi, Abafalisaayo n’Abakulembeze, n’eggwanga lyonna okutwalira awamu, baalekebwa mu kizikiza, okugoberera okutegeera kwabwe okukyamu; naye ggwe n’olondebwa, nga bwe kyali, mu linnya, Kitange ow’omu ggulu n’akuteekako okwagala kwe bw’atyo, Simooni omwana wa Yona. Kino kiraga nti olina omukisa, kubanga ofuuse bw’otyo gwe yayawula n’okwagala kwa Katonda okw’enjawulo.”
Eky’okubiri, Era kiraga omukisa gwe, kubanga kitegeeza nti okumanya kuno kusukkulumye ku kwonna omubiri n’omusaayi kwe biyinza okubikkula. “Kuno kwe kumanya Kitange ali mu ggulu yekka kw’ayinza okuwa: kwa waggulu nnyo era kulungi nnyo okugabibwa mu ngeri okumanya okulala gye kugabibwamu. Olina omukisa, kubanga omanyi ekyo Katonda yekka ky’ayinza okukuyigiriza.”
Ensibuko y’okumanya kuno erangirirwa wano, mu ngeri ey’okwegaana ne mu ngeri ey’okukakasa. Mu ngeri ey’okukakasa, nga Katonda alangirirwa wano okuba ensibuko yaakwo. Mu ngeri ey’okwegaana, nga kirangirirwa nti omubiri n’omusaayi—kwe kugamba, abantu—si bye byali bikubikkudde. Katonda ye nsibuko y’okumanya kwonna n’okutegeera kwonna. Ye nsibuko y’okumanya okufunibwa mu kuyiga okw’abantu: ye nsibuko y’amagezi gonna ag’empisa, n’okumanya n’obukugu abantu bye balina mu mirimu gyabwe egy’ensi. Bwe kityo kyogerwa ku bonna mu Isirayiri abaali abagezi mu mutima era abakugu mu kutunga ebifaananyi, nti Katonda yali abajjuzizza omwoyo gw’amagezi, Okuva 28:3.
Katonda ye nsibuko y’okumanya okw’engeri eyo; naye si mu ngeri eyo nti omubiri n’omusaayi tebikubikkula. Abantu abafa basobola okugaba okumanya okw’emikono n’amagezi g’abantu, n’obukugu mu nsonga ez’ensi. Katonda ye nsibuko y’okumanya okw’engeri eyo ng’ayita mu bintu ebyo: omubiri n’omusaayi bikozesebwa Katonda ng’ensonga eri wakati oba ensonga ey’okubiri; akuyisa mu maanyi n’obuyinza bw’ebintu eby’obutonde. Naye okumanya kuno okw’omwoyo, okwogerwako mu kyawandiikibwa, Katonda ye nsibuko yaakwo, so si mulala yenna: ye akubikkula, so omubiri n’omusaayi tebikubikkula. Agaba okumanya kuno butereevu, nga takozesa nsonga za butonde eziri wakati, nga bw’akola mu kumanya okulala.
Ebyali byogeddwa mu kwogera okwasooka mu butonde byaleetera Kristo okwogera kino; kubanga abayigirizwa baali bamaze okumubuulira engeri abalala gye bataamumanya, wabula okutwalira awamu nga bamukyamako, era nga beeyawuddemu era nga batabuddwa mu ndowooza zaabwe ku ye: naye Peetero yali alangiridde okukkiriza kwe okukakafu, nti ye Mwana wa Katonda. Kaakano kyali kya butonde okulaga nti si mubiri na musaayi ebyali bimubikkulidde ekyo, wabula Katonda: kubanga singa okumanya kuno kwali kwesigamye ku nsonga oba ebintu eby’obutonde, kyandisobose kitya bo, ekibiina ky’abavubi abaavu, abatasoma, era abantu abataasomera wala, okutuuka ku kumanya amazima; ng’ate Abawandiisi n’Abafalisaayo, abantu abaali n’emikisa egisingira ewala, n’okumanya n’amagezi amangi mu nsonga endala, ne basigala mu butamanya? Kino kyandisobose kuva mu kukola okw’ekisa okw’enjawulo n’okubikkulirwa okwa Mwoyo wa Katonda kwokka. N’olwekyo, kye nnandyagadde okufuula omutwe gw’okwogera kwange kwa kaakano okuva mu bigambo bino kye kino
ENJIGIRIZA
kwe kugamba, Nti waliwo ekintu ng’Ekitangaala eky’Omwoyo era eky’Obwakatonda, ekigabibwa butereevu eri emmeeme Katonda, eky’obutonde obwawukana ku kyonna ekifunibwa mu ngeri ez’obutonde.
Mu ebyo bye njogera ku nsonga eno mu kiseera kino njagala
I. Okulaga ekitangaala kino eky’obwakatonda kye ki.
II. Engeri gye kiweebwamu butereevu Katonda, so si kufunibwa mu ngeri ez’obutonde.
III. Okulaga amazima g’enjigiriza eno.
Era n’oluvannyuma nkomekkereze n’okussa mu nkola okumpi.
I. Njagala okulaga ekitangaala kino eky’omwoyo era eky’obwakatonda kye ki. Era olw’okukikola, njagala okulaga,
Ekisooka, Mu bintu bitono kye kitali. Era wano,
1. Okukakasibwa ku kibi kwabwe n’ennaku yaabwe abantu ab’obutonde kwe bayinza okuba nakwo, si kye kitangaala kino eky’omwoyo era eky’obwakatonda. Abantu mu mbeera ey’obutonde bayinza okukakasibwa ku musango ogubali ku mutwe, ne ku busungu bwa Katonda n’akabi kaabwe ak’okuwoolerwa eggwanga Katonda. Okukakasibwa okw’engeri eyo kuva mu kitangaala oba mu kuwulira amazima. Okuba nti aboonoonyi abamu bakakasibwa nnyo ku musango gwabwe n’ennaku yaabwe okusinga abalala, kiri bwe kityo kubanga abamu balina ekitangaala kingi, oba okutegeera amazima okusinga abalala. Era ekitangaala kino n’okukakasibwa kuno biyinza okuva eri Omwoyo wa Katonda; Omwoyo akakasa abantu ku kibi: naye obutonde bwenyigiddemu nnyo mu kyo okusinga mu kugabibwa kw’ekitangaala ekyo eky’omwoyo era eky’obwakatonda ekyogerwako mu njigiriza; kiva eri Omwoyo wa Katonda ng’ayamba busi emisingi egy’obutonde, so si ng’ateekamu emisingi emiggya. Ekisa ekya bulijjo kyawukana ku kisa eky’enjawulo, mu kuba nti kikola nga kiyamba bwereere obutonde; so si nga kigaba ekisa, oba nga kiwa ekintu kyonna ekisukkulumye ku butonde. Ekitangaala ekifunibwa kiba kya butonde ddala, oba si kya ngeri esingako ku ekyo obutonde bwokka kye butuukako, newakubadde nga kingi ku ngeri eyo kye kifunibwa okusinga bwe kyandifunibwa singa abantu balekebwa ddala bokka: oba, mu bigambo ebirala, ekisa ekya bulijjo kiyamba busi obusobozi bw’emmeeme okukola mu bujjuvu ekyo kye bukola mu butonde, nga omuntu ow’omunda ow’obutonde oba amagezi bwe gajja, mu butonde bwokka, okuleetera omuntu okuwulira omusango, era bwe gajja okumulumiriza n’okumusalira omusango bw’aba ng’akoze ekibi. Omuntu ow’omunda gwe musingi ogw’obutonde mu bantu; era omulimu gw’akola mu butonde, oba ku bubwe, kwe kuwa okutegeera ekituufu n’ekikyamu, n’okujjukiza amagezi enkolagana eriwo wakati w’ekituufu n’ekikyamu n’empeera. Omwoyo wa Katonda, mu kukakasibwa okwo abantu abatannazaalibwa buggya kwe bafuna emirundi egimu, ayamba omuntu ow’omunda okukola omulimu guno okusinga bwe yandikoze singa balekebwa bokka: amuyamba okulwanyisa ebintu ebyo ebimuziba amaaso, n’ebiremesa okukola kwe. Naye mu mulimu gw’Omwoyo Omutukuvu ogw’okuzza obuggya n’okutukuza, ebintu ebikolebwa mu mmeeme bye bisukkulumye ku butonde, era tewali kintu kya ngeri eyo mu mmeeme mu butonde; era bireetebwa okubeerawo mu mmeeme bulijjo, era okusinziira ku nsengeka entongole oba etteeka eriteekawo omusingi ogw’ebikolwa ebigenda mu maaso bwe bityo, ekiyitibwa omusingi gw’obutonde. Si nti emisingi egisigaddewo giyambibwa kyokka okukola omulimu gwagyo mu ddembe era mu bujjuvu, wabula emisingi egyo gizzibwawo egyali gizikiriziddwa ddala olw’okugwa; era amagezi okuva olwo n’oluvannyuma gakola bulijjo ebikolwa ebyo obufuzi bw’ekibi bwe bwali bubyeggyeeko ddala, ng’omubiri omufu bwe guba nga tegulina bikolwa bya bulamu.
Omwoyo wa Katonda akola mu ngeri ey’enjawulo ennyo mu nsonga emu okusinga bw’akola mu ndala. Mazima ayinza okukola ku magezi g’omuntu ow’obutonde, naye akola munda mu magezi g’omutukuvu ng’omusingi gw’obulamu ogumubeeramu. Akola ku magezi g’omuntu atannazaalibwa buggya ng’omukozi ow’ebweru, ow’emirundi egimu; kubanga mu kubakolako, teyeegatta nabo; newakubadde nga bakolwako ebikolwa bye byonna, bakyali ba mubiri, nga tebalina Mwoyo, Yuda 19. Naye yeegatta n’amagezi g’omutukuvu, amufuula yeekaalu ye, amukozesa era amukwatako ng’omusingi omuggya, ogw’ekitalo, ogw’obulamu n’ebikolwa. Waliwo enjawulo eno, nti Omwoyo wa Katonda, mu kukola mu mmeeme y’omuntu atya Katonda, yeeyoleka era yeegaba omwo mu butonde bwe obutuufu. Obutukuvu bwe butonde obutuufu obwa Mwoyo wa Katonda. Omwoyo Omutukuvu akola mu magezi g’abo abatya Katonda nga yeegatta nabo, era ng’abeera mu bo, era ng’ayolesa obutonde bwe mu kukozesa obusobozi bwabwe. Omwoyo wa Katonda ayinza okukola ku kitonde, naye n’atayegaba mu kukola okwo. Omwoyo wa Katonda ayinza okukola ku bitonde ebitalina bulamu; nga Omwoyo bwe yatambulira ku mazzi ku ntandikwa y’okutonda; bwe kityo Omwoyo wa Katonda ayinza okukola ku magezi g’abantu mu ngeri nnyingi, n’atayegaba okusinga bw’akola ku kitonde ekitalina bulamu. Okugeza, ayinza okuzuukusa ebirowoozo mu bo, ayinza okuyamba amagezi gaabwe ag’obutonde n’okutegeera kwabwe, oba ayinza okuyamba emisingi emirala egy’obutonde, era kino nga tewali kwegatta na mmeeme, wabula ayinza okukola, nga bwe kyali, ng’akola ku kintu eky’ebweru. Naye nga bw’akola mu kukwata kwe okutukuvu ne mu bikolwa bye eby’omwoyo, akola mu ngeri ey’okwegaba ye yennyini mu ngeri ey’enjawulo; bwe kityo oyo akolwako okuva olwo ayitibwa wa mwoyo.
2. Ekitangaala kino eky’omwoyo era eky’obwakatonda tekiri mu kakonge konna akakolebwa ku kulowooza okw’ebifaananyi. Si kakonge ku magezi, ng’omuntu bw’alaba ekintu n’amaaso ag’omubiri: si kifaananyi kya mu birowoozo oba ndowooza ya kitangaala eky’ebweru oba ekitiibwa, oba obulungi bwonna obw’endabika oba obw’amaaso, oba okwaka okulabika oba okumasamasa kw’ekintu kyonna. Okulowooza okw’ebifaananyi kuyinza okukwatibwako ennyo ebintu ng’ebyo; naye kino si kye kitangaala eky’omwoyo. Mazima amagezi bwe gafuna okulaba okulamu okw’ebintu eby’omwoyo, era bwe gakwatibwako ennyo amaanyi g’ekitangaala eky’obwakatonda, gayinza, era oboolyawo emirundi mingi gakola bwe gatyo, okukwata ennyo ku kulowooza okw’ebifaananyi; bwe kityo obukonge bw’obulungi obw’ebweru oba okumasamasa buyinza okugenda wamu n’okulaba okwo okw’omwoyo. Naye ekitangaala eky’omwoyo si ke kakonge ako ku kulowooza okw’ebifaananyi, wabula kintu kyawukana nnyo nnyo ku kyo. Abantu ab’obutonde bayinza okuba n’obukonge obulamu ku kulowooza kwabwe; era tetuyinza kusalawo nti Setaani, eyeefuula malayika ow’omusana, tayinza kuleeta birowoozo bya bulungi obw’ebweru, oba ekitiibwa ekirabika, n’amaloboozi n’ebigambo n’ebintu ebirala ebifaanana bwe bityo; naye bino bintu bya butonde obuli wansi ennyo nnyo ku kitangaala eky’omwoyo.
3. Ekitangaala kino eky’omwoyo si kujjukiza mazima gonna amaggya oba ebiteeso ebitali mu kigambo kya Katonda. Okujjukiza kuno okw’amazima amaggya oba enjigiriza mu magezi, awatali kubikkulirwa okwasooka okw’ebiteeso ebyo, mu bigambo oba mu buwandiike, kwe kuluŋŋamizibwa; nga bannabbi n’abatume kwe baalina, era ng’abamu abeegamba okuba n’omwoyo ogw’enjawulo bwe beefuula okuba nakwo. Naye ekitangaala kino eky’omwoyo kye njogerako, kintu kyawukana ddala ku kuluŋŋamizibwa: tekibikkula njigiriza mpya, tekijjukiza kiteeso kipya eri amagezi, tekiyigiriza kintu kipya ku Katonda, oba ku Kristo, oba ku nsi endala, ekitayigirizibwa mu Bayibuli, wabula kiwa busi okutegeera okusaanira okw’ebintu ebyo ebiyigirizibwa mu kigambo kya Katonda.
4. Si buli kulaba okukwata ku mutima abantu kwe balina ku bintu by’eddiini kwe kuli ekitangaala kino eky’omwoyo era eky’obwakatonda. Abantu olw’emisingi gy’obutonde gyokka basobola okukwatibwako ebintu ebirina akakwate ak’enjawulo n’eddiini nga bwe bakwatibwako ebintu ebirala. Omuntu olw’obutonde bwokka, okugeza, ayinza okukwatibwako olugero lwa Yesu Kristo, n’okubonaabona kwe yayitamu, nga bwe yandikwatiddwako olugero olulala lwonna olw’ennaku: ayinza okukwatibwako ennyo olw’omugabo gw’alowooza nti abantu balina mu lwo: yee, ayinza okukwatibwako nga talukkiriza; ng’omuntu bw’ayinza okukwatibwako ekyo ky’asoma mu lugero olw’okwegunjira, oba ky’alaba nga kizannyibwa ku siteegi. Ayinza okukwatibwako okunnyonnyola okulamu era okw’ebigambo ebirungi okw’ebintu bingi ebisanyusa ebigenda wamu n’embeera y’abo abaweereddwa omukisa mu ggulu, nga bwe kiyinza okusanyusa okulowooza kwe olw’okunnyonnyola okw’olugero okw’essanyu ly’ensi y’ebisolo eby’olugero, oba ekintu ekifaanana bwe kityo. Era okukkiriza okwo okwa bulijjo okw’amazima g’ebintu by’eddiini abantu kwe bayinza okufuna okuva mu kusomesebwa oba mu ngeri endala, kuyinza okuyamba okweyongera kw’enneewulira yaabwe. Tusoma mu Byawandiikibwa ku bangi abaakwatibwako ennyo ebintu eby’engeri y’eddiini, naye nga balagibwa omwo nga tebalina kisa n’akatono, era bangi ku bo nga bantu babi nnyo. N’olwekyo omuntu ayinza okuba n’okulaba okukwata ku mutima okw’ebintu by’eddiini, naye nga talina ddala kitangaala kya mwoyo. Omubiri n’omusaayi biyinza okuba ensibuko y’ekyo: omuntu omu ayinza okuwa omulala okulaba okukwata ku mutima okw’ebintu bya Katonda n’obuyambi obwa bulijjo bwokka; naye Katonda yekka y’ayinza okuwa okubiraba mu ngeri ey’omwoyo.
Naye nneeyongera okulaga,
Eky’okubiri, Mu ngeri ey’okukakasa, ekitangaala kino eky’omwoyo era eky’obwakatonda kye ki.
Era kiyinza okunnyonnyolwa bwe kiti: okuwulira okwa nnamaddala okw’obulungi obw’obwakatonda obw’ebintu ebibikkulirwa mu kigambo kya Katonda, n’okukakasibwa ku mazima gaabyo n’obwa nnamaddala bwabyo okuva mu kwo.
Ekitangaala kino eky’omwoyo okusingira ddala kiri mu kisooka ku bino, kwe kugamba, okuwulira okwa nnamaddala n’okutegeera obulungi obw’obwakatonda obw’ebintu ebibikkulirwa mu kigambo kya Katonda. Okukakasibwa okw’omwoyo era okulokola ku mazima n’obwa nnamaddala bw’ebintu bino kuva mu kulaba okw’engeri eyo okw’obulungi bwabyo obw’obwakatonda n’ekitiibwa kyabyo; bwe kityo okukakasibwa kuno ku mazima gaabyo kye kivaamu era kye kiddirira mu butonde okulaba kuno okw’ekitiibwa kyabyo eky’obwakatonda. N’olwekyo mu kitangaala kino eky’omwoyo mulimu,
1. Okuwulira okwa nnamaddala okw’obulungi obw’obwakatonda era obusukkulumye obw’ebintu by’eddiini; okuwulira okwa nnamaddala okw’obulungi bwa Katonda ne Yesu Kristo, n’obw’omulimu gw’okununulibwa, n’amakubo n’ebikolwa bya Katonda ebibikkulirwa mu njiri. Mu bintu bino mulimu ekitiibwa eky’obwakatonda era ekisukkulumye; obulungi obw’engeri esingira ewala obukulu era obw’obutonde obwa waggulu ennyo okusinga mu bintu ebirala; ekitiibwa ekibyawula ennyo ku byonna eby’ensi era eby’ekiseera. Oyo eyamulisibwa mu mwoyo akitegeera ddala era akiraba, oba akiwulira. Takkiriza bukkiriza mu magezi nti Katonda wa kitiibwa, wabula awulira ekitiibwa kya Katonda mu mutima gwe. Tewali kukkiriza kwokka mu magezi nti Katonda mutukuvu era nti obutukuvu kintu kirungi, wabula waliwo okuwulira obuwoomi bw’obutukuvu bwa Katonda. Tewali kusalawo kwokka mu ndowooza nti Katonda wa kisa, wabula okuwulira engeri Katonda gy’ali ow’okwagalibwa olw’ensonga eyo, oba okuwulira obulungi bw’engeri eno ey’obwakatonda.
Waliwo engeri bbiri ez’okutegeera oba okumanya obulungi Katonda ze yafuula amagezi g’omuntu okusobola. Esooka, eyo ey’endowooza oba ey’okulowooza obulowooza; ng’omuntu bw’asalawo obusalawo mu ndowooza nti ekintu kyonna kiri, abantu bonna kye bakkaanyiza okuyita ekirungi oba ekisukkulumye, kwe kugamba, ekyo ekisinga okugasa bonna, era wakati waakyo n’empeera nga waliwo okusaanira, n’ebirala. Ate endala y’eyo eri mu kuwulira kw’omutima: ng’omuntu bw’awulira obulungi, obwagalwa, oba obuwoomi bw’ekintu; bwe kityo omutima ne guwulira essanyu n’okunyumirwa ng’endowooza yaakyo eriwo. Mu esooka mukozesebwa obusobozi bw’okulowooza bwokka, oba okutegeera, mu makulu gaakwo amakakali, oba nga kwogerwako nga kwawukana ku kwagala oba empisa y’emmeeme. Mu ey’okubiri, okwagala, oba okwegomba, oba omutima, bye bisinga okwenyigiramu.
Bwe kityo waliwo enjawulo wakati w’okuba n’endowooza nti Katonda mutukuvu era wa kisa, n’okuwulira obuwoomi n’obulungi bw’obutukuvu obwo n’ekisa ekyo. Waliwo enjawulo wakati w’okusalawo mu magezi nti omubisi gw’enjuki muwoomu, n’okuwulira obuwoomi bwagwo. Omuntu ayinza okuba n’ekisooka, atamanyi mubisi gw’enjuki bwe guwooma; naye omuntu tayinza kuba na kya kubiri okuggyako ng’alina mu birowoozo bye endowooza y’obuwoomi bw’omubisi gw’enjuki. Bwe kityo waliwo enjawulo wakati w’okukkiriza nti omuntu mulungi, n’okuwulira obulungi bwe. Ekisooka kiyinza okufunibwa mu kuwulira ebyogerwa, naye eky’okubiri mu kulaba amaaso ge kwokka. Waliwo enjawulo nnene wakati w’okusalawo obusalawo mu ndowooza ne mu magezi nti ekintu kirungi, n’okuwulira obuwoomi bwakyo n’obulungi bwakyo. Ekisooka kibeera mu mutwe gwokka, okulowooza kwokka kwe kwenyigiramu; naye omutima gwe gwenyigira mu kya kubiri. Omutima bwe guwulira obulungi n’obwagalwa bw’ekintu, mu bwetaavu guwulira essanyu mu kukitegeera. Kitegeerekeka mu kuba nti omuntu awulira mu mutima obuwoomi bw’ekintu, nti endowooza yaakyo nnungi era ewoomera emmeeme ye; ekintu ekyawukana ennyo ku kuba n’endowooza ey’amagezi nti kirungi.
2. Okuva mu kuwulira kuno okw’obulungi obw’obwakatonda obw’ebintu ebiri mu kigambo kya Katonda mwe muva okukakasibwa ku mazima gaabyo n’obwa nnamaddala bwabyo; era ekyo oba mu ngeri etali ya butereevu oba mu ngeri ey’obutereevu.
Ekisooka, Mu ngeri etali ya butereevu, era ekyo mu ngeri bbiri.
1. Kubanga obukyayi obuli mu mutima obulwanyisa amazima g’ebintu bya Katonda bwe buggyibwawo mu kino; bwe kityo amagezi ne gafuuka agasobola okukwatibwako amaanyi agasaanira ag’ensonga ez’amagezi eziraga amazima gaabyo. Amagezi g’omuntu mu butonde gajjudde obukyayi obulwanyisa amazima g’ebintu bya Katonda: gajjudde obulabe eri enjigiriza z’enjiri; ekiremesa ensonga ezo eziraga amazima gaazo, era ne kizireetera okufiirwa amaanyi gaazo ku magezi. Naye omuntu bw’alagibwa obulungi obw’obwakatonda obw’enjigiriza ez’Ekikristaayo, kino kizikiriza obulabe, kiggyawo obukyayi obwo, era kitukuza amagezi, era ne kigaleetera okubeera nga gaggule eri amaanyi g’ensonga eziraga amazima gaazo.
Kye kyava ebyamagero bya Kristo bikola mu ngeri ey’enjawulo okumatiza abayigirizwa okusinga bwe byakola okumatiza Abawandiisi n’Abafalisaayo. Si nti baalina amagezi ag’amaanyi okusingawo, oba nti amagezi gaabwe gaali gakulaakulanyiziddwa nnyo; wabula amagezi gaabwe gaali gatukuziddwa, era obukyayi obwo obuziba amaaso, Abawandiisi n’Abafalisaayo bwe baalimu, bwaggyibwawo olw’okuwulira kwe baalina okw’obulungi bwa Kristo n’enjigiriza ye.
2. Tekiggyawo kyokka ebiremesa amagezi, wabula kiyamba ddala amagezi. Kifuula n’endowooza ez’okulowooza okuba ennamu okusingawo. Kisikiriza okussaayo omwoyo kw’amagezi, n’obunywevu n’amaanyi okusingawo, eri ebintu eby’engeri eyo; ekigaleetera okubiraba obulungi okusingawo, era ne kigasobozesa okulaba obulungi okusingawo enkolagana yaabyo, era ne kigaleetera okubissaako ennyo omwoyo. Endowooza zennyini ezandibadde ez’ekizikiza era ezitategeerekeka mu ngeri eno zikubibwamu n’amaanyi okusingawo, era zifuna ekitangaala ekizimulisaako; bwe kityo amagezi ne gasobola okuzisalirawo obulungi: ng’oyo alaba ebintu ebiri ku nsi, ekitangaala ky’enjuba nga kibyakako, bw’aba mu mbeera ennungi okusingawo okubyawula mu ngeri zaabyo entuufu n’enkolagana yaabyo okusinga oyo abiraba mu kitangaala ekitono eky’emmunyeenye oba mu kawungeezi.
Amagezi bwe gawulira obulungi bw’ebintu bya Katonda, gabimalirako ebirowoozo n’essanyu; era obusobozi bw’emmeeme buzuukusibwa era bufuulibwa obulamu okusingawo okwemalira mu kubifumiitiriza, era ne bweyoleka mu bujjuvu okusingawo era mu ngeri esingira ddala okugasa. Obulungi n’obuwoomi bw’ebintu ebyo bisikiriza obusobozi, era bireeta okukola kwabwo: bwe kityo amagezi gennyini gaba mu mbeera ennungi ennyo okusingawo olw’okukola kwago okutuufu era okw’eddembe, n’okutuuka ku kigendererwa kyago ekituufu, nga tegaliimu kizikiza n’okulimbibwa. Naye,
Eky’okubiri, Okuwulira okwa nnamaddala okw’obulungi obw’obwakatonda obw’ebintu by’ekigambo kya Katonda kumatiza mu ngeri esingako ey’obutereevu era awatali kintu kiri wakati ku mazima gaabyo; era ekyo kubanga obulungi bw’ebintu bino businga nnyo. Mu byo mulimu obulungi obw’obwakatonda era obufaanana Katonda bwe butyo, obubyawula ennyo era mu lwatu ku bintu eby’obuntu obwereere, oba abantu bye baayiiya era bye baatandikawo; ekitiibwa ekya waggulu era ekinene bwe kityo nti, bwe kirabibwa obulungi, kiwaliriza okukkiriza nti biva eri Katonda era nti bya nnamaddala. Bwe wabaawo okulaba okwa nnamaddala era okulamu okw’obulungi buno n’obukulu buno, tekukkiriza ndowooza yonna ng’eyo nti mulimu gwa bantu, oba kibala ky’amagezi g’abantu ge baayiiya. Obukakafu buno abo abaamulisibwa mu mwoyo bwe balina ku mazima g’ebintu by’eddiini bwa ngeri ya bukakafu obw’omunda era obw’obutereevu. Bakkiriza nti enjigiriza z’ekigambo kya Katonda za bwakatonda, kubanga balaba obwakatonda mu zo; kwe kugamba, balaba mu zo ekitiibwa eky’obwakatonda, era ekisukkulumye, era ekyawula mu lwatu ddala; ekitiibwa ng’ekyo nti, bwe kirabibwa obulungi, tekireka bbanga lya kubuusabuusa nti ziva eri Katonda, so si eri abantu.
Okukakasibwa ng’okwo ku mazima g’eddiini, okuva, mu ngeri zino, mu kuwulira obulungi bwazo obw’obwakatonda, kwe kukakasibwa okwa nnamaddala okw’omwoyo okuli mu kukkiriza okulokola. Era ensibuko yaakwo eno y’esinga okukwawula mu ngeri esingayo obukulu ku kukkiriza okwo okwa bulijjo abantu abatannazaalibwa buggya kwe basobola okuba nakwo.
II. Kaakano nneeyongera ku kintu eky’okubiri kye nnaategeeza, kwe kugamba, okulaga engeri ekitangaala kino gye kiweebwamu butereevu Katonda, so si kufunibwa mu ngeri ez’obutonde. Era wano,
1. Tekitegeeza nti obusobozi obw’obutonde tebukozesebwa mu kyo. Obusobozi obw’obutonde bwe bufuna ekitangaala kino: era bukifuna mu ngeri nti tebuba bwa kukolwako bwokka, wabula bukola mu kyo; ebikolwa n’okukola kw’okutegeera kw’omuntu byenyigiramu era bikozesebwa mu kyo. Katonda, mu kuyingiza ekitangaala kino mu mmeeme, akola ku muntu okusinziira ku butonde bwe, oba ng’ekitonde ekirina amagezi; era akozesa obusobozi bwe obw’obuntu. Naye ekitangaala kino tekikendeera mu kuva butereevu eri Katonda olw’ekyo; newakubadde ng’obusobozi bukozesebwa, bukozesebwa ng’ekifuna so si ng’ensonga; era okukola kw’obusobozi mu kyo si ye nsonga, wabula oba kuli mu kintu kyennyini (mu kitangaala ekiweebwa) oba kye kiddirira: ng’okukozesa kwe tukozesa amaaso gaffe mu kutunuulira ebintu eby’enjawulo, enjuba bw’evaayo, bwe kutali nsonga ya kitangaala ekitulaga ebintu ebyo.
2. Tekitegeeza nti ebintu eby’ebweru tebirina kakwate mu nsonga eno. Nga bwe nnaakalaga, mu nsonga eno tekiri nga bwe kiri mu kuluŋŋamizibwa, amazima amaggya mwe gajjukizibwa: kubanga wano ekitangaala kino kiwa busi okutegeera okusaanira okw’amazima ge gamu agabikkulirwa mu kigambo kya Katonda; era n’olwekyo tekiweebwa awatali kigambo. Enjiri ekozesebwa mu nsonga eno: ekitangaala kino kye “kitangaala ky’enjiri ey’ekitiibwa kya Kristo,” 2 Abakkolinso 4:4. Enjiri eri ng’endabirwamu, ekitangaala kino mwe kituyitira, 1 Abakkolinso 13:12: “Kaakano tulaba kifaananyi bufaananyi, ng’abali mu ndabirwamu.”—Naye,
3. Bwe kyogerwa nti ekitangaala kino kiweebwa butereevu Katonda, so si kufunibwa mu ngeri ez’obutonde, kino kitegeeza nti kiweebwa Katonda awatali kukozesa bintu byonna ebikola olw’amaanyi gaabyo, oba olw’amaanyi ag’obutonde. Katonda akozesa ebintu; naye si ng’ensonga eziri wakati okuleeta ekivaamu kino. Mazima tewali nsonga za kubiri ez’ekyo; wabula kireetebwa Katonda butereevu. Ekigambo kya Katonda si ye nsonga entuufu ey’ekivaamu kino: tekikola olw’amaanyi gonna ag’obutonde agakirimu. Ekigambo kya Katonda kikozesebwa busi okuyisa mu magezi ebiri mu kuyigirizibwa kuno okulokola: era kino mazima kikituyisaamu olw’amaanyi ag’obutonde oba obuyinza. Kiyisa mu magezi gaffe enjigiriza zino n’ziri; kye kireeta endowooza yaazo mu mitwe gyaffe, naye si kuwulira kw’obulungi bwazo obw’obwakatonda mu mitima gyaffe. Mazima omuntu tayinza kuba na kitangaala kya mwoyo awatali kigambo. Naye ekyo tekiraga nti ekigambo kye kireeta mu butuufu ekitangaala ekyo. Amagezi tegayinza kulaba bulungi bwa njigiriza yonna, okuggyako ng’enjigiriza eyo esooka kubeera mu magezi; naye okulaba obulungi bw’enjigiriza kuyinza okuva butereevu eri Omwoyo wa Katonda; newakubadde ng’okuyisa enjigiriza oba ekiteeso kyennyini kuyinza okuba olw’ekigambo. Bwe kityo endowooza eziri mu kitangaala kino ziyisibwa mu magezi olw’ekigambo kya Katonda; naye okuwulira okwo okusaanira okw’omutima, ekitangaala kino mwe kiri mu butuufu bwakyo, kuva butereevu eri Omwoyo wa Katonda. Okugeza, endowooza nti waliwo Kristo, era nti Kristo mutukuvu era wa kisa, eyisibwa mu magezi olw’ekigambo kya Katonda: naye okuwulira obulungi bwa Kristo olw’obutukuvu obwo n’ekisa ekyo, kye kikyali omulimu ogw’obutereevu ogw’Omwoyo Omutukuvu.—Kaakano ntuuse,
III. Okulaga amazima g’enjigiriza eno; kwe kugamba, okulaga nti waliwo ekintu ng’ekitangaala ekyo eky’omwoyo ekinnyonnyoddwa, ekiyingizibwa butereevu mu magezi Katonda bwe kityo. Era wano njagala okulaga mu bufunze, nti enjigiriza eno ya Byawandiikibwa era ya magezi.
Ekisooka, Ya Byawandiikibwa. Ekyawandiikibwa kyange si nti kituukirira ddala ku nsonga eno kyokka, wabula njigiriza Ebyawandiikibwa gye bijjudde. Omwo tuyigirizibwa nnyo nti abatukuvu baawukana ku batatya Katonda mu kino, nti balina okumanya Katonda, n’okulaba Katonda, ne Yesu Kristo. Nja kwogera ku byawandiikibwa bitono ku bingi. 1 Yokaana 3:6, “Buli ayonoona tamulabanga, wadde okumumanya.” 3 Yokaana 11, “Akola ebirungi wa Katonda: naye akola ebibi talabanga Katonda.” Yokaana 14:19, “Ensi eneeba tekyandaba, naye mmwe nga mundaba.” Yokaana 17:3, “Buno bwe bulamu obutaggwaawo, okutegeera ggwe Katonda omu ow’amazima, n’oyo gwe watuma, Yesu Kristo.” Okumanya kuno, oba okulaba Katonda ne Kristo, tekuyinza kuba kumanya kwa ndowooza kwokka; kubanga kwogerwako ng’okulaba n’okumanya mwe baawukanira ku batatya Katonda. Era okusinziira ku Byawandiikibwa bino, tekuteekwa kuba kumanya okwawukana mu kigero ne mu mbeera kwokka, n’okwawukana mu bivaamu; wabula kuteekwa kuba kwawukana ddala mu butonde ne mu ngeri.
Era ekitangaala kino n’okumanya kuno bulijjo byogerwako ng’ebiweebwa butereevu Katonda, Matayo 11:25, 26, 27: “Ayi Kitange, Mukama w’eggulu n’ensi, nkwebaza kubanga ebigambo byo bino eby’amazima wabikisa abo abeeyita ab’amagezi ennyo, naye n’obibikkulira abaana abato. Weewaawo Kitange, bw’otyo bwe wasiima. Kitange yankwasa ebintu byonna era Kitange yekka y’amanyi Omwana, nange Omwana Nze nzekka Nze mmanyi Kitange, n’abo Omwana b’aba ayagadde okulaga Kitaawe nabo bamumanyi.” Wano ekivaamu kino kiweebwa kukola kwokka okw’ekyeyagalire n’ekirabo kya Katonda, ng’awa okumanya kuno gw’ayagala, era ng’ayawula nakwo abo abalina emikisa emitono egy’obutonde oba ebintu ebiyamba okumanya, abaana abato bennyini, so nga kugaanibwa abagezi n’abategeevu. Era okugaba okumanya Katonda wano kuweebwa Omwana wa Katonda ng’eddembe lye yekka. Era nate, 2 Abakkolinso 4:6: “Kubanga Katonda oyo ye yagamba nti, ‘Omusana gwake mu kizikiza,’ ye yayaka mu mitima gyaffe, okuleetera abantu ekitangaala eky’okumanya ekitiibwa kya Katonda ekirabikira mu Yesu Kristo.” Kino kiraga mu lwatu nti waliwo ekintu ng’okulaga ekitiibwa eky’obwakatonda ekisukkulumye n’obulungi bwa Katonda ne Kristo, era nti kya batukuvu bokka: era nti kiva butereevu eri Katonda, ng’ekitangaala bwe kiva ku njuba: era nti kye kivaamu eky’obutereevu eky’amaanyi ge n’okwagala kwe; kubanga kigeraageranyizibwa ku Katonda okutonda ekitangaala olw’ekigambo kye eky’amaanyi ku ntandikwa y’okutonda; era kyogerwa nti kiva eri Omwoyo wa Mukama, mu lunyiriri olw’ekkumi n’omunaana olw’essuula eyasooka. Katonda ayogerwako ng’awa okumanya Kristo mu kukyuka, ng’ekyo ekyali kikwekeddwa era nga tekirabika mu kino, Abaggalatiya 1:15, 16: “Naye Katonda bwe yasiima, eyanjawula okuva mu lubuto lwa mmange, n’ampita olw’ekisa kye, n’ambikkulira Omwana we.” Ebyawandiikibwa era byogera mu lwatu ku kumanya okw’engeri eyo okw’ekigambo kya Katonda nga bwe kunnyonnyoddwa, ng’ekirabo kya Katonda eky’obutereevu, Zabbuli 119:18: “Ozibule amaaso gange, nsobole okulaba eby’ekitalo ebiri mu mateeka go.” Omuwandiisi wa Zabbuli yali ategeeza ki bwe yeegayirira Katonda okuzibula amaaso ge? Yali muzibe w’amaaso? Teyali asobola kugenda mu mateeka n’alaba buli kigambo na buli sentensi mu go bwe yayagalanga? Era yali ategeeza ki mu “bya kitalo” ebyo? Byali bigambo eby’ekitalo eby’okutonda n’amataba, n’Isirayiri okuyita mu Nnyanja Emmyufu, n’ebirala ebifaanana bwe bityo? Amaaso ge tegaali maggule okusoma ebintu bino ebyewuunyisa bwe yayagalanga? Tewali kubuusabuusa nti mu “bya kitalo” mu mateeka ga Katonda, yali ategeeza obulungi obwo obw’enjawulo era obw’ekitalo, n’okweyoleka okwewuunyisa okw’obutuukirivu bwa Katonda n’ekitiibwa kye, ebyali mu biragiro n’enjigiriza z’ekigambo, n’emirimu egyo n’okuteesa kwa Katonda ebyali bibikkulirwa omwo. Bwe kityo Ebyawandiikibwa byogera ku kumanya enteekateeka ya Katonda, n’endagaano ey’okusaasira, n’ekkubo ly’ekisa eri abantu be, ng’ebya batukuvu bokka, era ebiweebwa Katonda yekka, Zabbuli 25:14: “Mikwano gya Mukama be bo abamugondera; anaababikkuliranga ekyama eky’endagaano ye.”
Era nti okukkiriza okwa nnamaddala era okulokola okw’amazima g’eddiini kwe kuva mu kulaba okw’engeri eyo, kye kintu Ebyawandiikibwa kye biyigiriza. Nga Yokaana 6:40: “Kubanga Kitange ky’ayagala kye kino nti buli alaba Omwana we n’amukkiriza afuna obulamu obutaggwaawo;” wano kyeyoleka nti okukkiriza okwa nnamaddala kwe kuva mu kulaba Kristo mu mwoyo. Era Yokaana 17:6, 7, 8: “Njolesezza erinnya lyo eri abantu be wampa okuva mu nsi. Bategedde nga buli kye nnina kiva gy’oli, kubanga buli kye wandagira nkibayigirizza ne bakitegeera era bategeeredde ddala nga nava gy’oli, era ne bakkiriza nga ggwe wantuma;” wano Kristo okwolesa erinnya lya Katonda eri abayigirizwa, oba okubawa okumanya Katonda, kye kyali kibasobozesa okumanya nti enjigiriza ya Kristo yava eri Katonda, era nti Kristo yennyini yali wa Katonda, yava gy’ali, era yatumibwa ye. Nate, Yokaana 12:44, 45, 46: “Awo Yesu n’asitula ku ddoboozi n’agamba nti, ‘Buli anzikiriza aba takkiriza Nze nzekka, wabula aba akkirizza n’oyo eyantuma. N’oyo alaba Nze aba alabye oli eyantuma. Nze omusana nzize mu nsi buli anzikiriza aleme okusigala mu kizikiza.’” Okukkiriza kwabwe mu Kristo, n’okumulaba mu mwoyo, byogerwako ng’ebitambulira wamu.
Kristo anenya Abayudaaya, kubanga tebaamanya nti ye yali Masiya, era nti enjigiriza ye ya mazima, olw’okuwooma okw’omunda okwawula n’okunyumirwa ekyo ekyali eky’obwakatonda, mu Lukka 12:56, 57. Bwe yamala okunenya Abayudaaya, nti newakubadde nga baali basobola okutegeera endabika y’eggulu n’ensi, n’obubonero bw’obudde, naye nga tebaasobola kutegeera biseera ebyo—oba, nga bwe kyogerwa mu Matayo, obubonero bw’ebiseera ebyo—ayongerako nti, yee, era lwaki temwesalirawo mwekka ekyo ekituufu? kwe kugamba, awatali bubonero obw’ebweru. Lwaki temulina kuwulira okwo okw’obulungi obwa nnamaddala, mwe muyinza okwawula ekyo ekitukuvu era eky’obwakatonda? Lwaki temulina kuwooma okwo okw’ebintu bya Katonda, mwe muyinza okulaba ekitiibwa ekyawula n’obwakatonda obweyoleka obwange n’obw’enjigiriza yange?
Omutume Peetero akyogerako ng’ekyabawa (abatume) obukakafu obulungi era obunywevu ku mazima g’enjiri, nti baali balabye ekitiibwa kya Kristo eky’obwakatonda, 2 Peetero 1:16: “Kubanga tetwagoberera ngero bugero ezaagunjibwa wabula twabategeeza ebyo bye twalabirako ddala, eby’amaanyi n’okukomawo kwa Mukama waffe Yesu Kristo, era n’obukulu bwe.” Omutume ayogera ku kitiibwa ekyo ekirabika ekya Kristo kye baalaba ng’afuusiddwa: ekitiibwa ekyo kyali kya bwakatonda nnyo, nga kirina endabika etayogerekeka n’ekifaananyi eky’obutukuvu bwa Katonda, obukulu n’ekisa, ne kiba nti kyamulaga mu lwatu okuba Omuntu ow’obwakatonda. Naye singa okulaba ekitiibwa kya Kristo eky’ebweru kwandiwadde obukakafu obw’amagezi obw’obwakatonda bwe, lwaki okutegeera ekitiibwa kye eky’omwoyo tekwandikoze bwe kityo? Tewali kubuusabuusa nti ekitiibwa kya Kristo eky’omwoyo mu kyo kyennyini kyawula, era kiraga mu lwatu obwakatonda bwe, nga ekitiibwa kye eky’ebweru; era n’okusingawo nnyo: kubanga ekitiibwa kye eky’omwoyo kye kintu obwakatonda bwe mwe buli; era ekitiibwa eky’ebweru eky’okufuusibwa kwe kyamulaga okuba ow’obwakatonda, kubanga kyokka kyali kifaananyi ekyewuunyisa oba ekyokulabirako eky’ekitiibwa ekyo eky’omwoyo. Tewali kubuusabuusa, n’olwekyo, nti oyo alabye obulungi ekitiibwa kya Kristo eky’omwoyo, ayinza okugamba nti, Saagoberera ngero bugero ezaagunjibwa, wabula nnalaba ddala obukulu bwe, ku nsonga ennungi nga ez’omutume, bwe yali ayogera ku kitiibwa kya Kristo eky’ebweru kye yali alabye.
Naye kino kintwala ku kyali kiteeseddwa okuddirira, kwe kugamba, okulaga nti,
Eky’okubiri, Enjigiriza eno ya magezi.
1. Kya magezi okulowooza nti mazima waliwo obulungi obw’engeri eyo mu bintu bya Katonda, obusukkulumye bwe butyo era obwawukana ennyo ku obwo obuli mu bintu ebirala, nti, singa bwalabibwa, bwandibyawudde mu lwatu ddala. Tetuyinza mu magezi kubuusabuusa nti ebintu ebya Katonda, ebikwata ku Oyo Asingayo, byawukana nnyo ku bintu by’abantu; nti mu byo mulimu obulungi obwo obufaanana Katonda, obwa waggulu era obw’ekitiibwa, obubyawula ennyo ku bintu eby’abantu; ne kiba nti singa enjawulo eyo yalabibwa, yandimatizza era n’ekkusa buli muntu, nti biri kye biri, kwe kugamba, bya bwakatonda. Nsonga ki eyinza okuleetebwa okukiwakanya? Okuggyako nga twagala kugamba nti Katonda tayawukana nnyo ku bantu mu kitiibwa.
Singa Kristo yandirabikidde kaakano omuntu yenna nga bwe yalabika ku lusozi ng’afuusiddwa; oba singa yandirabikidde ensi mu kitiibwa mw’alabikira kaakano mu ggulu nga bw’alikola ku lunaku olw’omusango; tewali kubuusabuusa, ekitiibwa n’obukulu mwe yandirabikidde, byandibadde ebimatiza buli muntu nti yali Muntu ow’obwakatonda, era nti eddiini ya mazima: era kwandibadde kukakasibwa okw’amagezi ennyo era okunywevu. Era lwaki tewayinza kubaawo kabonero ako ak’obwakatonda oba ekitiibwa kya Katonda ku kigambo kya Katonda, ku nsengeka n’enjigiriza y’enjiri, akayinza mu ngeri y’emu okwawula era okumatiza mu magezi, kasta kalabibwa! Kya magezi okulowooza nti Katonda bw’ayogera n’ensi, wateekwa okubaawo ekintu mu kigambo kye oba mu kwogera kwe ekyawukana ennyo ku kigambo ky’abantu. Ka tugambe nti Katonda teyali ayogeranga n’ensi, naye nga tutegeezeddwa nti agenda kukikola; nti agenda kweyoleka okuva mu ggulu n’ayogera naffe butereevu ye yennyini, mu bigambo oba mu kwogera okw’obwakatonda, nga bwe kyali okuva mu kamwa ke, oba nti agenda kutuwa ekitabo kye yennyini ky’awandiise: twandisuubidde ayogere mu ngeri ki? Tekyandibadde kya magezi okulowooza nti okwogera kwe kwandyawukanidde ddala ku kwogera kw’abantu, nti yandyogedde nga Katonda; kwe kugamba, nti mu kwogera kwe oba mu kigambo kye mwandibaddemu obulungi n’obukulu obw’engeri eyo, akabonero ak’amagezi, obutukuvu, obukulu n’obutuukirivu obulala obw’obwakatonda, ne kiba nti ekigambo ky’abantu, yee eky’abagezi abasingayo mu bantu, kyandirabise nga kya wansi era nga kinyoomebwa bw’okigeraageranya nakyo? Tewali kubuusabuusa nti kyandirowoozeddwa nti kya magezi okusuubira kino, era nti si kya magezi okulowooza ekirala. Omuntu ow’amagezi bw’ayogera ng’akozesa amagezi ge, mu buli ky’ayogera mubaamu ekintu ekyawukana ennyo ku kwogera kw’omwana omuto. Bwe kityo, tewali kubuusabuusa, era n’okusingawo nnyo, okwogera kwa Katonda (singa waliwo ekintu ng’okwogera kwa Katonda) kuteekwa okwawulibwa ku kw’abagezi abasingayo mu bantu; nga bwe kikwatagana ne Yeremiya 23:28, 29. Katonda, bwe yali amaze okunenya bannabbi ab’obulimba abaalagula mu linnya lye era abeefuula nti bye boogera kigambo kye, so nga ddala kyali kigambo kyabwe, agamba nti, “Nnabbi alina ekirooto ayogere ekirooto kye, n’oyo alina ekigambo kyange akyogere mu bwesigwa. Kubanga ebisusunku birina nkolagana ki n’eŋŋaano?” bw’ayogera Mukama. “Ekigambo kyange tekiri nga muliro, ng’ennyondo eyasaayasa olwazi?” bw’ayogera Mukama.
2. Singa mu bintu bya Katonda mulimu obulungi obw’engeri eyo obwawula, kya magezi okulowooza nti wayinza okubaawo ekintu ng’okubulaba. Kiki ekyandiziyizza okubulaba! Si nsonga eraga nti tewali kintu ng’obulungi obw’engeri eyo obwawula, oba nti, singa buliwo, tebuyinza kulabibwa, kubanga abamu tebabulaba, newakubadde nga bayinza okuba abantu abategeevu mu nsonga ez’ensi. Si kya magezi okulowooza, singa mu bintu bya Katonda mulimu obulungi obw’engeri eyo, nti abantu ababi bandibulabye. Si kya magezi okulowooza nti abo abalina amagezi agajjudde obugwagwa obw’omwoyo, era abali wansi w’obuyinza bw’okwegomba okubi, bandibadde n’okuwooma kwonna oba okuwulira obulungi bwa Katonda oba obukulu bwe; oba nti amagezi gaabwe gandisobodde okufuna ekitangaala ekyo ekiri mu butonde bwakyo ekirongoofu era eky’omu ggulu bwe kityo. Tekyetaaga kulabika nga kyewuunyisa n’akatono nti ekibi kizibe bwe kityo amaaso g’amagezi, nga bwe kiri nti empisa n’endowooza ez’obutonde ez’abantu ez’enjawulo zibaziba nnyo amaaso mu nsonga ez’ensi; ng’empisa y’abantu ey’obutonde bw’eba ey’okwennyamira, ey’obuggya, ey’okutya, ey’amalala, oba ekifaanana bwe kityo.
3. Kya magezi okulowooza nti okumanya kuno kuweebwa butereevu Katonda, so si kufunibwa mu ngeri ez’obutonde. Lwa nsonga ki kyandirabise nga si kya magezi, nti wabeewo enkolagana ey’obutereevu wakati wa Katonda n’ekitonde? Kyewuunyisa abantu okukifuula ensonga enzibu. Lwaki oyo eyatonda ebintu byonna tandibadde nakyo kye akola butereevu n’ebintu bye yatonda? Obuzibu obunene buli ludda wa, bwe tukkiriza nti Katonda aliwo, era nti yatonda ebintu byonna okuva mu butaliiwo, okukkiriza nti Katonda akyakola butereevu ku bitonde? Era bwe kiba kya magezi okukirowooza ku kitundu kyonna eky’ebitonde, okusingira ddala kiri bwe kityo ku bitonde ebirina amagezi era ebitegeera; ebiddirira Katonda mu ddaala ly’ebitonde eby’enjawulo, era omulimu gwabyo gwe gusinga okuba ogw’obutereevu ne Katonda; ebyatondebwa mu bugenderevu olw’ebikolwa ebyo ebikwata ku Katonda era mwe bikolagana obutereevu ne Katonda: kubanga amagezi gayigiriza nti omuntu yatondebwa okuweereza n’okugulumiza Omutonzi we. Era bwe kiba kya magezi okulowooza nti Katonda yeegaba butereevu eri omuntu mu nsonga yonna, kiri mu eno. Kya magezi okulowooza nti Katonda yandyekuumidde okumanya okwo n’amagezi ago, ebiri mu butonde obw’obwakatonda era obulungi bwe butyo, okubigaba butereevu ye yennyini, era nti tebyandirekeddwa mu buyinza bw’ensonga ez’okubiri. Amagezi ag’omwoyo n’ekisa bye birabo ebisingayo obukulu n’obulungi Katonda by’awa ekitonde kyonna: mu kino mwe muli obulungi obusingayo n’obutuukirivu obw’ekitonde ekirina amagezi. Era kye kisinga ennyo obukulu mu birabo byonna ebya Katonda: kye kintu essanyu ly’omuntu mwe liri, era kwe kwesigamye obulungi bwe obw’olubeerera. Nga kya magezi okulowooza nti Katonda, newakubadde ng’ebirungi ebya wansi n’ebirabo ebya wansi abirese mu nsonga ez’okubiri, era mu ngeri emu mu buyinza bwazo, naye yandyekuumidde mu mikono gye ekirungi kino ekisingayo, eky’obwakatonda era ekikulu ennyo mu birabo bye byonna, okukigaba butereevu ye yennyini, ng’ekintu ekinene ennyo nsonga ez’okubiri okukyenyigiramu! Kya magezi okulowooza nti omukisa guno guteekwa okuva butereevu eri Katonda; kubanga tewali kirabo oba mukisa mu gwo gwennyini ogukwatagana ennyo bwe gutyo n’obutonde obw’obwakatonda, tewali kintu ekitonde kye kifuna ekiri ekya Katonda ennyo bwe kityo, eky’obutonde bwe, eky’okugabana ennyo bwe kityo ku bwakatonda: kya ngeri ya kufuluma okw’obulungi bwa Katonda, era kikwatagana ne Katonda nga ekitangaala bwe kikwatagana n’enjuba. N’olwekyo kigwana era kisaanira, nti bwe kiweebwa Katonda, kiteekwa okuva butereevu gy’ali ye yennyini, era ku bubwe, okusinziira ku kwagala kwe ye okw’obufuzi.
Kya magezi okulowooza nti tekiri mu buyinza bw’omuntu okufuna okumanya kuno n’ekitangaala kino olw’amaanyi gokka ag’amagezi ag’obutonde; kubanga si kintu ekya magezi okulaba obulungi n’obuwoomi bw’ebintu eby’omwoyo; si kintu kya ndowooza, wabula kyesigamye ku kuwulira kw’omutima. Amagezi, mazima, geetaagisa olw’okukifuna, kubanga lwa magezi gokka tufuuka abasobola okukolwako ebintu ebikireeta; ebintu bye nnaakalaga nti byetaagisa olw’okukifuna, newakubadde nga tebirina buyinza bwa nsonga entuufu mu nsonga eno. Lwa magezi tufuna endowooza y’enjigiriza ezo eziri mu kitangaala kino eky’obwakatonda; era amagezi gayinza mu ngeri nnyingi okukiyamba mu ngeri etali ya butereevu era ey’ewala. Era amagezi galina kye gakola mu bikolwa ebiddirira obutereevu okulaba kuno: okulaba amazima g’eddiini okuva mu kino kuli lwa magezi; newakubadde nga kwa ddaala limu lyokka, era ekisalibwawo kiddirira butereevu. Bwe kityo amagezi galina kye gakola mu kukkiriza okwo, n’okwesiga Kristo, ebiddirira okwo. Naye bwe tutwala amagezi mu makulu gaago amakakali, si ng’obusobozi bw’okutegeera okutwalira awamu, wabula ng’okuwakanya, oba obusobozi bw’okusalawo olw’ensonga; mbagamba nti, bwe tutwala amagezi bwe tutyo, okutegeera obulungi n’obukulu obw’omwoyo tekuli kwa magezi okusinga bwe kuli okw’okukwata okutegeera langi, oba okw’okulaba okutegeera obuwoomi bw’emmere. Tekiri mu buyinza bw’amagezi okutegeera obulungi oba obuwoomi bw’ekintu kyonna: okutegeera okw’engeri eyo si kwa busobozi obwo. Omulimu gw’amagezi kwe kutegeera amazima so si bulungi. Si kuwakanya okuwa abantu okutegeera obulungi n’obwagalwa bw’amaaso g’omuntu, newakubadde nga kuyinza mu ngeri nnyingi okukuyamba mu ngeri etali ya butereevu; naye si magezi agakutegeera obutereevu okusinga bwe kiri nti magezi agategeera obuwoomi bw’omubisi gw’enjuki: kyesigamye ku kuwulira kw’omutima. Amagezi gayinza okusalawo nti amaaso g’omuntu malungi eri abalala, gayinza okusalawo nti omubisi gw’enjuki muwoomu eri abalala; naye tegaliwa nze kutegeera buwoomi bwagwo.—Nja kukomekkereza mu bufunze ennyo n’
OKUSSA MU NKOLA
okw’ebyo ebyogeddwa.
Ekisooka, Enjigiriza eno eyinza okututwala okufumiitiriza ku bulungi bwa Katonda, eyakisengeka bw’atyo, nti obukakafu obulokola obw’amazima g’enjiri bwe bwo obuyinza okufunibwa abantu ab’obusobozi obutono n’emikisa emitono, nga bwe buyinza okufunibwa abo abalina amagezi amangi n’okuyiga okusingayo. Singa obukakafu bw’enjiri bwesigamye ku byafaayo byokka, n’okuwakanya okw’engeri abayivu bokka gye basobola, bwandibadde waggulu nnyo eri ekitundu ekisinga obunene ennyo eky’abantu. Naye abantu abalina okumanya okwa bulijjo kwokka basobola, awatali nsengeka mpanvu era enzibu ey’okuwakanya, okulaba obulungi obw’obwakatonda obw’ebintu by’eddiini: basobola okuyigirizibwa Omwoyo wa Katonda, nga abayivu bwe basobola. Obukakafu obufunibwa mu ngeri eno businga nnyo obulungi era bukkusa okusinga bwonna obuyinza okufunibwa mu kuwakanya kw’abo abasingayo okuyiga, era abakugu abasingayo mu magezi. Era abaana abato basobola okumanya ebintu bino nga abagezi n’abategeevu; era emirundi mingi bikwekebwa bano nga bibikkulirwa bali: 1 Abakkolinso 1:26, 27, “Kubanga mulabe okuyitibwa kwammwe abooluganda, bangi ku mmwe temwali bagezi mu mubiri, era nga bangi temuli b’amaanyi, era nga bangi temwazaalibwa nga muli ba kitiibwa. Naye Katonda yalonda ebisirusiru eby’ensi....”
Eky’okubiri, Enjigiriza eno eyinza okutuleetera okwekebera, oba twali tufunye ekitangaala kino eky’obwakatonda ekinnyonnyoddwa nga kiyingizibwa mu mmeeme zaffe. Singa ddala waliwo ekintu ng’ekyo, era nga si ndowooza bwereere oba kirooto kya bantu abalina obwongo obunafu era obulwadde, kale tewali kubuusabuusa nti kintu kikulu nnyo, oba twayigirizibwa bwe tutyo Omwoyo wa Katonda; oba ekitangaala ky’enjiri ey’ekitiibwa kya Kristo, ye kifaananyi kya Katonda, kyatwakira, ne kituwa ekitangaala eky’okumanya ekitiibwa kya Katonda mu maaso ga Yesu Kristo; oba twalaba Omwana, ne tumukkiriza, oba tulina okukkiriza okwo okw’enjigiriza z’enjiri okuva mu kulaba Kristo mu mwoyo.
Eky’okusatu, Bonna kino kiyinza okubakubiriza okunoonya n’amaanyi ekitangaala kino eky’omwoyo. Okusikiriza n’okukubiriza eri ekyo, ebintu bino biyinza okulowoozebwako.
1. Gano ge magezi agasingayo obulungi era ag’obwakatonda ekitonde kyonna ge kisobola okufuna. Gasinga obulungi okuyiga kwonna okw’abantu; gasinga ewala obulungi okumanya kwonna okw’abafumiitiriza abasingayo obukulu oba ab’eby’obufuzi. Yee, akamyanso akasingayo obutono ak’ekitiibwa kya Katonda mu maaso ga Kristo kugulumiza era kuwa ekitiibwa emmeeme okusinga okumanya kwonna okw’abo abalina okutegeera okusingayo okw’endowooza mu by’eddiini awatali kisa. Okumanya kuno kulina ekintu ekisingayo ekitiibwa ekiriwo oba ekiyinza okubaawo, kwe kugamba, ekitiibwa eky’obwakatonda oba obulungi bwa Katonda ne Kristo. Okumanya ebintu bino mwe muli okumanya okusingayo obulungi okwa bamalayika, yee, okwa Katonda yennyini.
2. Okumanya kuno kwe kusinga okwonna okuwooma era okusanyusa. Abantu balina essanyu lingi mu kumanya okw’abantu, mu kusoma ebintu eby’obutonde; naye kino si kintu bw’okigeraageranya n’essanyu eriva mu kitangaala kino eky’obwakatonda nga kyakira mu mmeeme. Ekitangaala kino kiwa okulaba ebintu ebyo ebisingira ddala obulungi obw’ekitalo, era ebisobola okusanyusa eriiso ly’okutegeera. Ekitangaala kino eky’omwoyo kwe kukya kw’ekitangaala eky’ekitiibwa mu mutima. Tewali kintu kya maanyi nga kino okuwanirira abantu mu kubonaabona, n’okuwa amagezi emirembe n’ekitangaala mu nsi eno ey’embuyaga n’ekizikiza.
3. Ekitangaala kino kye kikwata mu ngeri ey’amaanyi ku kwegomba, era kikyusa obutonde bw’emmeeme. Kifaananya obutonde n’obutonde obw’obwakatonda, era kikyusa emmeeme okufuuka ekifaananyi ky’ekitiibwa kye kimu ekirabibwa: 2 Abakkolinso 3:18, “Kaakano ffe ffenna, amaaso gaffe nga gabikuddwa, ekitiibwa kya Katonda kyakaayakana mu ffe ng’endabirwamu emulisa ekitiibwa kye ne tukyusiibwa okumufaanana okuva mu kitiibwa okutuuka mu kitiibwa, ekiva eri Mukama waffe, Mwoyo.” Okumanya kuno kujja kuggya omuntu ku nsi era kujja kugulumiza okwegomba kwe eri ebintu eby’omu ggulu. Kujja kukyusa omutima eri Katonda ng’oluzzi lw’ebirungi, n’okumulonda ng’omugabo gwokka. Ekitangaala kino, era kino kyokka, kye kirireeta emmeeme okwegatta ne Kristo mu ngeri erokola. Kifaananya omutima n’enjiri, kitta obulabe bwagwo n’okuziyiza kwagwo eri enteekateeka y’obulokozi ebikkulirwa omwo. Kireetera omutima okwaniriza amawulire ag’essanyu, n’okunywerera ddala ku kubikkulirwa kwa Kristo ng’Omulokozi waffe, n’okukkiriza mu kwo. Kireetera emmeeme yonna okukkaanya n’okuyimba nakwo mu ddoboozi limu, ng’ekukkiriza n’obwesige bwonna n’ekitiibwa, ng’ekunywererako n’okwegomba kwonna n’okwagala; era kitegeka emmeeme mu ngeri ey’amaanyi okwewaayo ddala eri Kristo.
4. Ekitangaala kino, era kino kyokka, kye kibala ekibala obutukuvu obw’enjuyi zonna mu bulamu. Tewali kutegeera kwa ndowooza kwokka okw’enjigiriza z’eddiini okulituusa ku kino. Naye ekitangaala kino, nga bwe kituuka wansi ddala mu mutima, era nga bwe kikyusa obutonde, bwe kityo kijja kutegeka mu ngeri ey’amaanyi eri obuwulize obw’enjuyi zonna. Kiraga nti Katonda asaanidde okuwulirwa n’okuweerezebwa. Kisikiriza omutima mu kwagala okwa mazima eri Katonda, gwe musingi gwokka ogw’obuwulize obwa nnamaddala, obw’ekisa era obw’enjuyi zonna. Era kimatiza ku bwa nnamaddala bw’empeera ezo ez’ekitiibwa Katonda ze yasuubiza abo abamuwulira.