Essuula 24 · eddakiika 31 ez’okusoma · eddakiika 40 ez’okuwuliriza
Omusomo XXII. Okukula mu Kisa
OMUSOMO XXII.
OKUKULA MU KISA.
Ekyawandiikibwa—“Mweyongere okukula mu kisa ne mu kutegeera Mukama waffe era Omulokozi waffe Yesu Kristo.”—2 Peetero 3:18.
NTEEKWA okumaliriza Empandiika eno ey’Emisomo nga mpa abakyuse okuyigiriza ku nsonga y’okukula mu kisa. Nja kugoberera engeri eno wammanga:
I. Ekisa kye ki, ng’ekigambo bwe kikozesebwa wano?
II. Ekiragiro “okukula mu kisa” kye kitategeeza.
III. Kye kitegeeza.
IV. Ebisaanyizo by’okukula mu kisa.
V. Ebitali bujulizi bwa kukula mu kisa.
VI. Ebiri obujulizi bw’okukula mu kisa.
VII Engeri y’okukula mu kisa.
I. Ekisa kye ki, ng’ekigambo bwe kikozesebwa wano?
1. Ekisa kwe kusiimibwa. Kitera okukozesebwa mu Bayibuli okutegeeza ekirabo eky’obwereere. Ekisa kya Katonda kwe kusiima kwa Katonda, ebirabo bye eby’obwereere.
II. Ekiragiro “okukula mu kisa” kye kitategeeza.
1. Tekiragira kulekayo kibi mpola mpola. Kyewuunyisa okwogera, kyandirabise nti abamu bakitegedde bwe batyo; naye tewali wonna mu Bayibuli we tulagirwa kulekayo kibi mpola mpola, buli wamu tulagirwa okukireka amangu ago era ddala.
III. Kye kitegeeza.
1. Kituteekako omulimu ogw’okukula mu kusiimibwa Katonda, ogw’okukula mu kitiibwa kye atuwa, mu kusaanira okusiima kwe, ne mu kwagala kwe okw’okutusanyukira.
IV. Ebisaanyizo by’okukula mu kisa.
1. Okukula oba okweyongera mu kintu kyonna kulaga entandikwa. Okukula mu kusiimibwa Katonda kulaga nti tumaze okusiimibwa mu maaso ge, era nti tumaze okuba ababanja olw’ekisa kye twafuna, era nti tumaze okuba mu kisa, mu makulu ag’okuba n’ekifo mu abo b’asiima.
2. Noolwekyo, okukula mu kisa kulaga nti tumaze okwenenya ekibi kyaffe, nti tuleseeyo ddala mu bikolwa ekibi kyonna kye tumanyi. Tekiyinza kuba nti tusiimibwa Katonda nga tukyemalira mu kibi kye tumanyi nga tumwonoona. Okusiimibwa Katonda kulaga, kya lwatu, nti tusonyiyiddwa era tusiimibwa ye, ku lwa Mukama waffe era Omulokozi waffe Yesu Kristo. Okusonyiyibwa kwe kusiimibwa, era kulaga okulekayo obujeemu eri Katonda. Ebisaanyizo by’okusiimibwa Katonda, nga bwe byabikkulwa mu Bayibuli, kwe kwenenya n’okulekayo ekibi kyonna kye tumanyi, n’okukkiriza Mukama waffe Yesu Kristo. Nnagamba nti, ng’ekisaanyizo ky’okukula mu kisa, tuteekwa okuba n’entandikwa y’ekisa; mu bigambo ebirala, tuteekwa okuba nga tumaze okuba Abakristaayo, okuba mu mbeera ey’okukkirizibwa Katonda, okuba nga tukkirizza Kristo, nga bwe tumutegeera, okuba mu mbeera ey’okuwulira byonna Katonda by’ayagala bye tumanyi. Awatali kino, tetuyinza kuba mu mbeera ya kisa, oba mu kusiimibwa Katonda. Naye bwe tuba mu mbeera eno, waliwo ebbanga ery’okukula emirembe gyonna. Bwe tweyongera okumanya Katonda, tuliba n’obusobozi okumwagala okusingawo, okuba n’obwesige obw’enjawulo era obujjuvu okusingawo mu ye. Era tewayinza kubaawo nkomerero ya kino nga tukyaliwo, oba mu nsi eno oba mu nsi endala yonna. Okwagala kwaffe n’obwesige bwaffe mu ye biyinza okuba ebijjuvu, nga bwe tumumanyi. Okwagala kuno n’obwesige bino bijja kutufunira okusiima kwe; naye tewaliba nkomerero ya kukula kwaffe mu kumumanya, era, noolwekyo, waliwo ebbanga ery’okukula mu kisa emirembe gyonna. Gye tukoma okwagala, gye tukoma okukkiriza, gye tukoma okumanya Katonda, bwe tukwatagana n’okumanya kuno kwonna, Katonda gy’akoma okusanyuka naffe, gye tukoma okuyimirira waggulu mu kusiima kwe, era ebirabo ebingi era ebinene okusingawo gy’alyeyongera okutuwa.
3. Kya lwatu, okukula mu kumanya Katonda kye kisaanyizo ky’okukula mu kusiima kwe. Tuyinza okukula mu kumanya, nga tetukula mu kusiima kwe, kubanga tuyinza obutamwagala n’obutamwesiga okusinziira ku kumanya kuno okweyongedde. Naye tetuyinza kumwagala na kumwesiga mu ngeri etuukiridde okusingawo, okuggyako nga tumumanyi bulungi okusingawo. Okwagala kwaffe n’okukkiriza kwaffe bwe bitambula wamu n’okumanya kwaffe okukula, tuteekwa okukula mu kusiima kwe. Naye okukula mu kumanya kuteekwa okuba ekisaanyizo ky’okukula mu kwagala n’okukkiriza.
4. Okukula mu kumanya Katonda, nga bwe yabikkulwa mu Kristo Yesu, kuteekwa okuba ekisaanyizo ky’okukula mu kusiima kwe. Mu Kristo Yesu era okuyita mu ye Katonda mw’abikkulira yennyini eri omuntu. Mu Kristo Yesu mwe twafunira endowooza entuufu ey’obuntu bwa Katonda atalina kkomo. N’olwekyo, ekyawandiikibwa kigamba nti, “Mweyongere okukula mu kisa ne mu kutegeera Mukama waffe era Omulokozi waffe Yesu Kristo.”
5. Okukula mu kisa kwesigamye ku kweyongera okumanya ebizingirwa mu kwewaayo okujjuvu eri Katonda.
Okukyuka okwa nnamaddala eri Katonda kuzingiramu okwewaayo ffe ffennyini ne byonna bye tulina gy’ali, nga bwe tutegeera ebizingirwa mu kino. Naye, mu kusooka, abakyuse tebamanyi n’akatono byonna ebizingirwa mu ngeri ez’okwewaayo ezisinga obugulumivu. Mangu bajja kuyiga nti waliwo ebintu ebimu bye bataalowoozaako, era bye bataawaayo eri Katonda. Mu kusooka, oboolyawo, byonna ebyali mu birowoozo byabwe, kwe kussa emmeeme yaabwe enjereere ku kyoto, n’okuwaayo omutima gwabwe gwonna eri Katonda. Naye mangu bayinza okuyiga nti tebaalowooza ku bintu byabwe byonna ne ku buli kintu ekyali eky’omuwendo gye bali, tebaawaayo byonna, ne batalekayo wadde ekigere ky’ensolo. Baawaayo byonna bye baalowoozaako mu kiseera ekyo, naye tebaali baakaayakanyizibwa ddala, tebaalowooza, era tebaasobola kulowooza, mu kiseera ekyo, ku buli kwegomba, obuyaayaane, ekiwoomerwa, ku buli kwegomba n’okwagala, ku buli kintu kye bayita ekyabwe, era eky’omuwendo gye bali, mu bitonde byonna, okubiwaayo byonna mu bujjuvu n’okubikwasa Katonda. Okufuna okumanya ng’okwo mulimu gwa biseera; era okukula mu kusiimibwa Katonda kwesigamye ku kuwaayo mu bujjuvu n’okwewaayo eri Katonda buli kye tuli, era kye tulina, era kye twegomba, era kye twagala, amangu ddala ng’ebintu bino bwe bireetebwa mu birowoozo. Ebbanga lyonna nga tukyaliwo, era okumanya nga kweyongera, tewali kubuusabuusa nti tulisabibwa okukula mu kisa, nga tuwaayo eri Katonda buli kintu ekiggya eky’okumanya, eky’okwegomba, n’eky’okwagala, kye tuyinza okutuuka okumanya, n’okwegomba, n’okwagala, emirembe gyonna. Nga bw’ofuna ekitangaala ekiggya, oteekwa okugaziya okwewaayo kwo buli lunaku, ne buli ssaawa, oba olirekera awo okukula mu kisa. Buli lw’oyimirira, n’otassa era n’otaleka buli kintu ky’oli, ky’olina, oba ky’oyagala, ku kyoto eky’okwewaayo, mu kaseera ako olekera awo okukula mu kisa. Mbeegayiridde ekigambo kino kikke mu buziba bw’emitima gyammwe.
6. Ekisaanyizo ekirala eky’okukula mu kisa bwe bunyiikivu obw’amaanyi n’obutayosa mu kunoonya ekitangaala eky’eddiini ekyeyongedde, olw’okumulisibwa kwa Mwoyo Mutukuvu. Tolifuna kitangaala kya ddiini kikola okuggyako olw’okulaga n’okuyigiriza okw’omunda okwa Mwoyo Mutukuvu, Kino tolikifuna okuggyako ng’ogenda mu maaso mu mbeera entuufu ey’omuyigirizwa wa Kristo. Jjukira, agamba nti, “Kale, buli muntu ku mmwe ateefiiriza byonna by’alina, tayinza kuba muyigirizwa wange.” Talibeera, olwa Mwoyo we Omutukuvu, omuyigiriza wo owa Katonda okuggyako ng’olekayo okwefaako, n’obeera mu mbeera ey’okwewaayo gy’ali obutayosa. Okufuna n’okukuuma okuyigiriza kwa Kristo, olwa Mwoyo we Omutukuvu, oteekwa obutayosa era n’obunyiikivu okusaba olw’okuyigiriza kwe okwa Katonda, n’okwekuuma obutamuwakanya n’obutamunakuwaza.
7. Ekisaanyizo ekirala eky’okukula mu kisa kwe kukwatagana obutayosa n’okuyigiriza kwonna okwa Mwoyo Mutukuvu, nga tutambula wamu n’okukakasa kwaffe ku mulimu, n’okumanya kwaffe okukula ku Katonda by’ayagala.
8. Okukkiriza Katonda okweyongera okuba okujjuvu awatali kubuuza kye kisaanyizo ky’okukula mu kisa. Mu kugamba awatali kubuuza, ntegeeza okukkiriza okutanoonya nsonga, obwesige mu mpisa ya Katonda obw’obuziba bwe butyo nti tumwesiga mu kizikiza nga bwe tumwesiga mu kitangaala, era bwe tuba nga tetutegeera nsonga z’engeri gy’atukwatamu, oba ez’ebyo by’atusaba, nga bwe tuzitegeera. Okukkiriza ng’okwa Ibulayimu, ataabuusabuusa kisuubizo, mu butakkiriza, wadde ng’ekintu ekisuubizibwa kyalabika ng’ekitali kya magezi n’ekitasoboka. Okukkiriza okujjuvu awatali kubuuza kwe kukkiriza okutakankana, okutabuuza, embeera y’ebirowoozo ejja okuwummulira mu Katonda, mu bisuubizo bye, mu bwesigwa bwe, mu kwagala kwe, endabika ne bw’eba etya, era ebiragiro bye oba engeri gy’atukwatamu mu buwanika bwe ne bwe biba nga bizibu era nga birabika ng’ebitali bya magezi kitya. Okukkiriza kwa Ibulayimu kutera okutenderezebwa mu Bayibuli. Katonda yali amusuubizza omwana, naye n’atamuwa zzadde lye yasuubiza okutuusa lwe yaweza emyaka kikumi, ne Saala ng’aweza kyenda. Naye wadde nga Saala yali ayise emyaka, naye ye nga kumpi afudde, yakkiriza nti Katonda yali asobola okutuukiriza ekisuubizo kye, era bwe yamala okufuna omwana we omwagalwa, n’okukakasibwa nti ono ye yali omusika we, era nti okuyita mu ye ekisuubizo kyali kya kutuukirizibwa mu mirembe gyonna, Katonda n’agezesa okukkiriza kwe n’amaanyi, ng’amulagira okuwaayo Isaaka we nga ssaddaaka ey’ekyokebwa. Ye awatali kuwuubaala n’akatono yawulira, ng’akkiriza nti Katonda yali asobola okumuzuukiza mu bafu. Yakola enteekateeka ze zonna okuwulira ekiragiro kino ekizibu, n’obukkakkamu bwe butyo nti wadde Saala wadde Isaaka tebaateebereza nti ekintu ng’ekyo kyali kiteesebwa. Kino kyali kyokulabirako ky’okukozesa okukkiriza okujjuvu awatali kubuuza. Okukula mu kisa, oba mu kusiimibwa Katonda, kwesigamye ku kukula mu bwesige obujjuvu awatali kubuuza mu Ye.
9. Okuwulira okw’omubiri okutukuziddwa ddala okusingawo kye kisaanyizo ky’okukula mu kusiimibwa Katonda. Mu kuwulira okw’omubiri, ntegeeza ekitundu ekyo eky’obutonde bwaffe ekiwulira, ekyegomba, era ekirimu byonna bye tuyita okwegomba, okwagala okw’omutima, okuwulira okw’omutima, okuwulira, okwegomba emmere, obuyaayaane, ebiwoomerwa, okwegomba okubi. Okuwulira okw’omubiri maanyi agatali ga kwagala, era ebikolwa n’empisa ez’empisa tebiyinza, mu butuufu obukakali, kwogerwako ku kwo. Embeera z’okuwulira okw’omubiri zirina empisa ey’empisa bwe zigifuna butereevu oba mu ngeri etali ya butereevu okuva mu kikolwa ky’okwagala. Obutonde bw’omuntu, okutwaliza awamu, mu mbeera ye ey’okwonooneka, buli mu mbeera etali nnungi nnyo, era wadde ng’okwagala kuyinza okuwaayo eri Katonda, okuwulira okw’omubiri kuyinza okuba mu mbeera ng’eyo nti tekuli kulungi nnyo mu maaso g’oyo akutunuulira butereevu, era amanyi ddala buli kwegomba okucamuse, obuyaayaane, ekiwoomerwa, okwegomba okubi. Kuyita mu kuwulira okw’omubiri, okusingira ddala, mwe tulumbibwa okukemebwa. Kuyita mu kino olutalo olw’Ekikristaayo mwe lukuumirwa. Olutalo olw’Ekikristaayo luli mu lutalo lw’okwagala n’okwegomba kuno okw’enjawulo, obuyaayaane, ebiwoomerwa n’okwegomba okubi, okubikuuma wansi w’okwagala kwa Katonda. Okwagala bwe kukuuma obugolokofu bwakwo, ne kunywerera ku kwagala kwa Katonda, emmeeme teyonoona mu lutalo lwayo n’embeera ezicamuse ez’okuwulira okw’omubiri. Naye ebiwoomerwa bino ebijeemu bitawaanya okwagala mu buweereza bwe kuwa Katonda. Okubikuuma wansi, kumala ebiseera bingi, n’ebirowoozo, n’amaanyi. N’olwekyo emmeeme tesobola kuwa Katonda buweereza obujjuvu bwe butyo, nga ekozesa amaanyi gonna ag’okwagala okufuga ebiwoomerwa bino, nga bwe yandiyinzizza era bwe yandiwadde mu ngeri endala. Okwegomba kuno, obuyaayaane, n’ebiwoomerwa, wadde nga si bibi mu byo byokka, bitwaliddwa era ne byogerwako ng’ekibi ekibeera munda. Mu butuufu obukakali, tebiyinza kuba kibi, kubanga si bya kwagala. Naye emirundi mingi bibeera enkonge ennene eri okukula kwaffe mu kusiimibwa Katonda. “Kubanga okwegomba kw’omubiri kulwanagana n’Omwoyo, n’Omwoyo n’alwanagana n’omubiri; kubanga bino byombi bikontana, mulemenga okukola bye mwagala.” Kino kitegeeza nti tetusobola kukolera Katonda bye twandikoze mu ngeri endala, kubanga tulina okulwana ennyo n’embeera z’okuwulira okw’omubiri, okubikuuma wansi. Okuwulira okw’omubiri nga bwe kweyongera okufugibwa n’okukwatagana n’okwewaayo kw’okwagala eri Katonda, tulekebwa ddembe okuwa Katonda obuweereza obutaliimu kutaataaganyizibwa. Noolwekyo, okutukuzibwa kw’okuwulira okw’omubiri gye kukoma okuba okujjuvu, gye tukoma okusiimibwa Katonda mu bujjuvu.
10. Okwewaayo okweyongera okuba okujjuvu era okw’ebintu byonna, okw’omwoyo, emmeeme, n’omubiri, kye kisaanyizo ky’okweyongera okukula mu kusiimibwa Katonda. Kya bulijjo, mu kusooka, obunywevu bw’okwewaayo kw’okwagala eri Katonda okuwangulwa okulaaja kw’okwegomba okucamuse, obuyaayaane, n’ebiwoomerwa, oba embeera ez’enjawulo ez’okuwulira okw’omubiri. Buli okwagala lwe kugonda eri embeera zino ezicamuse, oyonoona. Naye, mu mbeera ng’ezo, ekibi si kya bugenderevu, mu makulu ag’okuba nga kyateeseddwa era kyagenderere; wabula kuseerera, butafaayo, kugonda kwa kaseera katono wansi w’okunyigirizibwa okuwulira okucamuse ennyo. Naye era, okugonda kuno kibi. Embeera z’okuwulira okw’omubiri ne bwe zicamuka zitya, okwagala bwe kutagonda, mu butuufu obukakali tewali kibi. Naye era, okwagala nga kunywevu, nga kukuuma okwewaayo kwakwo, okuwulira kwakwo eri Katonda, okwegomba okuva mu mubiri, n’ebiwoomerwa eby’enjawulo eby’emmeeme, ebibeera mu kuwulira okw’omubiri, biyinza okuba nga tebikwatagana bwe bityo, mu kavuyo ng’ako, era mu mbeera ng’eyo ey’okukula okw’obulwadde, ne kiba nti emmeeme eyinza okuba nga tesaanira mirimu na masanyu ga ggulu.
11. N’olwekyo, okwambala obujjuvu obusingawo obw’obutonde bwa Katonda kye kisaanyizo ky’okukula mu kusiimibwa Katonda. Okwagala n’okuwulira kwa Katonda byombi biteekwa okuba mu mbeera ey’okutuukirira okusingira ddala n’okukwatagana. Okwegomba kwe kwonna n’okuwulira kwe biteekwa okuba nga bikwatagana ddala n’amagezi ge n’okwagala kwe. Si bwe kiri naffe, mu mbeera yaffe ey’okwonooneka okw’omubiri. Okwonooneka kw’okuwulira okw’omubiri kuteekwa okuba okw’omubiri, kubanga tekuli kwa kwagala. Naye era, kwonooneka, mbeera ya kugwa oba ya kugwa wansi ey’okuwulira okw’omubiri. Ekitundu kino eky’obutonde bwaffe ekyagwa kiteekwa okuzzibwawo, okutukuzibwa, oba okuzzibwa ddala mu kukwatagana n’okwagala okwewaddeyo, n’amagezi agaakaayakanyizibwa, oba tetulisaanira ggulu. Nga bwe tweyongera okugabana ku butonde bwa Katonda, ne ku butukuvu bwa Katonda, tutukuzibwa mu bujjuvu okusingawo mu mwoyo, emmeeme, n’omubiri, era kya lwatu tweyongera okukula mu kusiimibwa Katonda.
12. Obujjuvu obusingawo era obubunye wonna obw’okubeera kwa Mwoyo Mutukuvu munda kye kisaanyizo ekirala eky’okukula mu kusiimibwa Katonda. Toyinza kunyweza nnyo mu ggwe nti buli ddaala mu bulamu bw’Ekikristaayo liteekwa okulinnyibwa nga ofugibwa Mwoyo Mutukuvu. Ekintu eky’okufuna kwe kuyigiriza n’okuluŋŋamya okw’ebintu byonna okwa Mwoyo Mutukuvu, ne kiba nti mu byonna olikulemberwa Omwoyo wa Katonda. “Bwe mutambulira mu Mwoyo, mulemenga kutuukiriza kwegomba kwa mubiri,” “Bwe munnatta ebikolwa eby’omubiri olw’Omwoyo, muliba balamu.” “Okufugibwa Omwoyo bwe bulamu n’emirembe, naye okulowooleza mu by’omubiri kwe kufa.” Bulijjo jjukira, noolwekyo, nti okukula mu kisa, oteekwa okukula mu kubeera n’obujjuvu bwa Mwoyo Mutukuvu mu mutima gwo.
13. Okumanya Mukama Yesu Kristo mu buntu okw’obuziba okusingawo, mu mulimu gwe gwonna ogw’obuweereza n’enkolagana ze, kye kisaanyizo ky’okukula mu kisa. Obutonde bwe, omulimu gwe, n’enkolagana ze ye nsonga enkulu eya Bayibuli. Bayibuli emwanjula gye tuli mu nkolagana ez’enjawulo nnyingi nnyo. Mu Kitabo kyange eky’Eby’Eddiini Ebitegekeddwa nnalowooza ku nkolagana ezimu nkaaga oba okusingawo ez’obuweereza bwa Kristo eri olulyo lw’omuntu, era zino zanjulwa ng’ebyokulabirako n’ebiraga okusinga ng’ezibikka ensonga yonna ey’enkolagana ze naffe. Kaakano, kintu kimu okumanya Kristo ku mpapula bwokka, era nga bw’ayogerwako mu Bayibuli, mu kusoma oba okuwulira ku Kristo, n’ekintu ekirala ddala okumumanya mu buntu, mu nkolagana zino. Bayibuli y’engeri ey’okumwanjulwako mu buntu. Ebyo ebimwogerwako omwo bigendereddwa okutukulembera okunoonya okumumanya mu buntu. Mu kumumanya kuno mu buntu mwe tufuulibwa okumufaanana. Mu kukolagana okutereevu, okw’obuntu, okwa kinnoomu n’ebirowoozo bye ebya Katonda mwe twambalira ekifaananyi kye. “Kaakano ffe ffenna, amaaso gaffe nga gabikuddwa, ekitiibwa kya Katonda kyakaayakana mu ffe ng’endabirwamu emulisa ekitiibwa kye ne tukyusiibwa okumufaanana okuva mu kitiibwa okutuuka mu kitiibwa, ekiva eri Mukama waffe, Mwoyo.” “Okukkiriza kujja olw’okuwulira,” era okukkiriza kutufunira okumanya Kristo mu buntu. Kristo yasuubiza okweyoleka yennyini eri abo abamwagala era abamuwulira. Temuyimirira, baana bange abaagalwa, nga temunnafuna kweyoleka kuno okw’obuntu okwa Kristo eri emmeeme zammwe. Okukula kwammwe mu kisa kulisinziira ku kino. Temulowooza kuyimirira nga temunnamanya Kristo mu buntu, si mu nkolagana zino zonna zokka, wabula mu bujjuvu bw’enkolagana zino. Temubuusa maaso kintu nti okwefunira Kristo, mu buli emu ku nkolagana zino, kikolwa kya kukkiriza kya buntu. Kwe kwambala Mukama Yesu Kristo, okumutwala nga wuwo, mu buli emu ku nkolagana zino, ng’amagezi go, obutuukirivu bwo, okutukuzibwa kwo, n’okununulibwa kwo; nnabbi wo, okukuyigiriza, kabaka wo, okukufuga, kabona wo asinga obukulu, okukutangirira, omutabaganya wo, omuwolereza wo, amaanyi go, Omulokozi wo, ekifo kyo eky’okwekwekamu, omunaala gwo omuwanvu, omuduumizi wo era omukulembeze wo, engabo yo, obukuumi bwo, empeera yo ennene ennyo. Mu buli emu ku nkolagana zino, ne mu nkolagana ze endala zonna ez’obuweereza, olina okumwefunira olw’okukkiriza osobole okwefunira okukolagana naye mu buntu mu nkolagana zino. Okukula mu kumumanya mu buntu, mu nkolagana zino, jjukira, kye kisaanyizo ekyetaagisa ddala eky’okukula mu kusiima kwe.
V. Ŋŋenda kwogera ku bintu ebimu ebitali bujulizi bwa kukula mu kisa.
1. Okukula mu kumanya si bujulizi bukakafu bwa kukula mu kisa. Ekigero ekimu eky’okumanya kyetaagisa ddala okusobola okusiimibwa Katonda; era okukula mu kumanya, nga bwe nnalaze, kye kisaanyizo ky’okukula mu kisa, naye okumanya si kisa, era okukula mu kumanya si kwe kukula mu kisa. Omuntu ayinza okukula ennyo nga bwe kiba mu kumanya, n’atalina kisa n’akatono. Mu ggeyeena, tebayinza butakula mu kumanya, nga bwe bakula mu bumanyirivu, ne mu kumanya obwenkanya bwa Katonda. Naye eyo, okukula kwabwe mu kumanya kwongera bwongezi omusango n’ennaku ya ggeyeena. Beeyongera okumanya Katonda n’amateeka ge, n’omusango gwabwe gwennyini, era gye bakoma okumanya, gye bakoma okuba abanakuwavu. Okuva mu kumanya kwabwe okweyongedde tebayiga kutya Katonda.
2. Si bujulizi bukakafu nti omuntu akula mu kisa, kubanga akula mu birabo.
Eyeeyita omuntu w’eddiini ayinza okweyongera mu birabo, kwe kugamba, ayinza okufuuka ow’ebigambo ebiyiika mu kusaba, n’ow’obwogezi obusingawo mu kubuulira, oba ow’okukwata ku mutima okusingawo mu kubuulirira nga tafuuse mutukuvu okusingawo. Mu ngeri ey’obutonde tweyongera mu ekyo kye twegezaamu. Era omuntu yenna bw’atera okwegezaamu mu kubuulirira, mu ngeri ey’obutonde, bw’afuba oba bw’ateekamu amaanyi, ajja kweyongera mu kwogera obulungi n’okufumita. Naye ayinza okukola bino byonna, naye era n’atalina kisa n’akatono. Ayinza okusaba n’obunyiikivu nga bwe kiba, ne yeeyongera mu kwogera obulungi n’okukwata ku mutima okulabika, naye era n’atalina kisa. Abantu abatalina kisa batera okukola bwe batyo. Kituufu, bw’aba n’ekisa, ne yeegezaamu mu bintu bino, nga bw’akula mu kisa, ajja kukula mu birabo. Tewali muntu ayinza kwegezaamu mu kuwulira Katonda, nga tatereera mu bikolwa ebyo. Bw’aba tatereera mu birabo, kabonero ka mazima nti takula mu kisa. Naye, ku ludda olulala, si bujulizi bukakafu nti akula mu kisa kubanga atereera mu bikolwa ebimu, kubanga mu ngeri ey’obutonde ajja kutereera olw’okwegezaamu, ne bw’aba Mukristaayo oba munnanfuusi.
3. Si bujulizi nti omuntu akula mu kisa, kubanga alowooza nti bw’akola. Omuntu ayinza okwetwala obulungi ennyo ku kukulaakulana kwe mu ddiini, so nga kyeyoleka eri abalala nti takoma ku butakulaakulana kyokka, wabula, mu mazima, akendeera. Omuntu eyeeyongera okwonooneka, mu ngeri eya bulijjo tamanyi bulungi kintu ekyo. Si kya kyewuunyo abonoonyi abatenenya n’Abakristaayo bombi okulowooza nti beeyongera okulongooka, so nga tebeeyongera kulongooka Kino kiva mu butonde bwennyini obw’ensonga. Omuntu yenna bw’aba yeeyongera okwonooneka, omuntu we ow’omunda, okumala ekiseera, ajja kweyongera okwokebwa, n’ebirowoozo bye ne byeyongera okuba eby’ekizikiza, nga bw’azibikira omuntu ow’omunda era nga bw’awakanya ekitangaala. Olwo ayinza okulowooza nti yeeyongera okulongooka, olw’ensonga nti tawulira nnyo kibi, era ebbanga lyonna omuntu we ow’omunda nga yeeyongera okwebaka, ayinza okusigala mu bulimba obutta. Omuntu ajja kusalawo ku mbeera ye ey’omwoyo nga bwe yeegeraageranya n’omutindo ogwa waggulu oba ogwa wansi. Bw’akuuma Kristo mu maaso ge, mu bujjuvu bwe, ng’omutindo gwe, awatali kubuusabuusa bulijjo, waakiri mu mbeera eno ey’okubeerawo, ajja kuba n’endowooza entono ku bye yatuukako. So nga mu kiseera kye kimu, bwe yeeteerawo ekkanisa, oba omu ku bammemba b’ekkanisa ng’omutindo, kirabika nnyo ajja kuba n’endowooza ennene ku kukulaakulana kwe mu ddiini, era ajja kwemalirira nnyo. Eno y’ensonga lwaki waliwo enjawulo ng’eyo mu ndowooza z’abantu ku mbeera zaabwe ne ku mbeera y’ekkanisa. Beegeraageranya bo n’embeera y’ekkanisa n’emitindo egy’enjawulo. N’olwekyo, omu alina endowooza etoowaza ennyo ku mbeera ye, era yeemulugunya ku y’ekkanisa; omulala alowooza nti okwemulugunya okwo ku kkanisa kwa kunenya bunenya. Gy’ali ekkanisa erabika ng’ekola bulungi nnyo. Ensonga lwaki talowooza nti ekkanisa nnyogovu, era nti eri mu mbeera ya wansi, eri nti Kristo si ye mutindo gwe ogw’okugeraageranya. Omuntu bw’azibiriza amaaso ge, tajja kulaba bucaafu ku ye, era ayinza okulowooza nti mulongoofu, so nga eri bonna abamwetoolodde alabika ng’ayinyalwa.
VI. Ebiri obujulizi bw’okukula mu kisa.
1. Okwolesa okwesiga Katonda okujjuvu era okw’ebintu byonna okusingawo bujulizi bw’okukula mu kisa. Okukozesa obwesige obusingawo era obujjuvu awatali kubuuza, nga bwe nnagamba, kye kisaanyizo ky’okukula mu kusiimibwa Katonda. Wano, ŋŋamba, nti okwolesa obwesige buno obujjuvu era obw’ebintu byonna bwe bukakafu nti obwesige buno obukula buliwo, era, noolwekyo, bujulizi obumatiza obw’okukula mu kusiimibwa Katonda. Bw’oba omanyi munda mu mmeeme yo nti weesiga Katonda mu ngeri enjuvu era ey’ebintu byonna okusingawo, kino bwe bukakafu obusalawo gy’oli nti okula mu kisa, era nga bw’olaga mu bulamu bwo, ne mu mbeera yo, ne mu mwoyo gwo, obwesige buno obukula, okakasa gy’oli ne eri abalala nti okula mu kusiimibwa Katonda. Kubanga nga bw’okula mu kumwesiga awatali kubuuza oteekwa okukula mu kusiima kwe.
2. Obujulizi obulala obw’okukula mu kisa, kwe kweyongera okwawukana n’ensi. Okwagala kuyinza okuba mu mbeera ey’okwewaayo eri Katonda, so nga obulungi bw’ensi obusendasenda butaataaganya nnyo okukola okulamu okw’obulamu obw’Ekikristaayo. Emmeeme yonna nga bw’ekomererwa era n’efiira ensi, ekula mu kusiimibwa Katonda.
3. Obutawakanya nnyo mu kuwulira, ng’oyitiddwa okwefiiriza, bujulizi bw’okukula mu kisa. Kiraga nti okuwulira kweyongera okukendeeza obufuzi bwakwo obw’obukambwe, nti okwagala kweyongera okukufuga, nti okuwulira okw’omubiri kweyongera okukwatagana n’okwewaayo kw’okwagala, n’ebiragiro by’amagezi.
4. Okukemebwa okutono okw’ebibi eby’okulagajjalira, bwe bujulizi obulala obw’okukula mu kisa, okugeza, okukemebwa okutono okwewala omusaalaba, okulagajjalira emirimu egitali gya ssanyu, okukemebwa okutono okw’obugayaavu, okukemebwa okutono okwewala obuvunaanyizibwa, okukemebwa okutono okulagajjalira okusaba, okusoma Ebyawandiikibwa, okusinza okw’ekyama n’okw’omu maka, mu bufunze, okweyongera okukendeera kw’okukemebwa okwewala okukola omulimu gwonna, bujulizi bw’okukula mu kisa. Okukemebwa kuno kuli mu mbeera ezicamuse ez’okuwulira okw’omubiri. Nga bwe zikendeera mu maanyi ne mu kuddiŋŋana, tuyiga nti okuwulira kwaffe okw’omubiri kweyongera okufugibwa ddala etteeka ly’amagezi, n’okusalawo kw’okwagala, era, noolwekyo, nti omulimu gw’okutukuzibwa kw’omwoyo, emmeeme n’omubiri gugenda mu maaso, era nti noolwekyo tukula mu kusiimibwa Katonda.
5. Okweyongera kw’amaanyi n’obunywevu bw’obunyiikivu mu kutumbula ensonga ya Katonda, bujulizi bw’okukula mu kusiimibwa Katonda. Oluusi obunyiikivu obw’Ekikristaayo buba bunnyogovu katono, ebiseera ebirala bwa buziba era bwa maanyi, oluusi bunaaba bunywevu, ebiseera ebirala bwa kaseera era bwa kubulawo amangu. Abakristaayo nga bwe bakula mu kutya Katonda, obunyiikivu bwabwe bufuuka bwa buziba, bwa maanyi era bunywevu, era nga bw’okimanyi munda, era mu bulamu bwo ne mu mwoyo gwo n’okiwaako abalala obujulizi, olina, era owa obukakafu, nti okula mu kusiimibwa Katonda.
6. Okweyongera okufiirwa okwemanya wekka, n’okwefaako, mu buli kikolwa eky’obulamu, bujulizi bw’okukula mu kusiimibwa Katonda. Abamu beemanya nnyo mu buli kintu, era beefaako nnyo mu buli kye boogera ne kye bakola, ne kiba nti bawulira obuswavu mu bulamu bwabwe bwonna obw’Ekikristaayo, buli lwe bagezaako okukola oba okwogera mu maaso g’abalala. Nga bwe bafiirwa okwemanya kuno, ne beefaako katono, obuweereza bwabwe eri Katonda bufuuka bwa ddembe okusingawo era obutaliimu kuswala, era babeera baweereza balungi okusingawo nga bwe bakendeeza okwerowoozaako. Oluusi abakyuse abapya tebasobola kwogera oba kusaba, oba kukola mulimu gwonna mu lwatu, nga tebaafuuka ba malala oba ab’ensonyi, nga bwe balowooza nti bakoze emirimu egyo nga gikkiriziddwa nnyo oba katono abo ababeetoolodde. Ebbanga lyonna nga kino bwe kiri, okutya Katonda kwabwe kuli mu mbeera ennafu. Bateekwa okwerabira ekitiibwa kyabwe, ne baba n’eriiso limu eri ekitiibwa kya Katonda, okusiimibwa ye. Naye nga bwe beerabira bokka, ne bateeka Katonda bulijjo mu maaso gaabwe, nga balina eriiso limu eri ekitiibwa kye, beeyongera okukula mu kusiima kwe.
7. Noolwekyo, okweyongera okufiira okwewaana oba okunenya kw’abantu, bujulizi bw’okukula mu kisa. Pawulo yali akuze nnyo mu kisa, ne kiba nti yakitwala nga kintu kitono nnyo okusalirwa omusango omuntu, yanoonya kwesiimisa eri Katonda kwokka. Nga bwe weesanga ng’okula mu mbeera eno ey’okufiira okwewaana oba okunenya kw’abantu, olina obujulizi nti okula mu kisa.
8. Okweyongera okukkiriza n’omutima gwonna okwagala kwa Katonda kwonna, bujulizi bw’okukula mu kusiima kwe. Abamu bajeemera okwagala kwe nga bwe kwabikkulwa mu kigambo kye, ne mu buwanika bwe. Abalala, mu mbeera enzibu bagumiikiriza bugumiikiriza okwagala kwe, nga bwe kwabikkulwa mu kigambo kye ne mu buwanika; naye abo abakula mu kisa, bakisanga nga kya butonde gye bali, okwaniriza okwagala kwe kwonna okwabikkulwa, n’omutima ogweyongera okusanyuka.
9. Okweyongera okukkakkana n’okusirika mu bibonoobono ebinene, bujulizi bw’okukula mu kusiimibwa Katonda. Kino kiraga okukkiriza okugazi okusingawo era okujjuvu awatali kubuuza. okukkiriza okujjuvu okusingawo era okw’omutima gwonna okw’okwagala kwa Katonda, nga bwe kwabikkulwa mu bibonoobono bino, era kiraga nti emmeeme esibiddwa mu ngeri enywevu era ennywevu okusingawo ku lwazi lwayo, Kristo.
10. Okweyongera okuteeka emirembe mu bibonoobono eby’amangu era ebimenyamenya n’okufiirwa abaagalwa, bujulizi bw’okukula mu kisa. Emmeeme gy’ekoma okusigala nga nteefu, kibuyaga ow’amangu ow’obuwanika bwe bimujjira, nga bitwala abaagalwa baayo, era nga bikaza amasuubi gaayo ag’oku nsi, obujulizi bwayo gye bukoma okuba obunene obw’okuba wansi w’okusiima okw’enjawulo okwa Katonda. Emirembe gino kye kivaamu era bwe bujulizi bw’okusiima kwa Katonda.
11. Okweyongera okugumiikiriza mu kunyiizibwa okungi, bujulizi bw’okukula mu kusiimibwa Katonda.
12. “Okugumiikiriza mu buli nsonga yonna, nga musanyuka,” bujulizi bw’okukula mu kusiimibwa Katonda. Bw’ozuula nti tosobola kugumiikiriza kyokka, wabula okukkiriza okwagala kwa Katonda, nga bwe kwabikkulwa mu kukuyita okubonaabona, era okusingira ddala, bw’osobola okukkiriza okubonaabona kuno, n’okukugumira okumala ebbanga eddene era n’essanyu, olina obujulizi nti okula mu kusiimibwa Katonda.
13. Okweyongera okukkiriza n’omutima gwonna era n’essanyu mu misaalaba ne mu kuggwaamu essuubi, ne mu bulumi obw’amaanyi, bujulizi bw’okukula mu kusiimibwa Katonda.
14. Okweyongera okufiira byonna ensi by’erina okuwaayo, oba okutiisa, bujulizi bw’okukula mu kusiimibwa Katonda.
15. Okweyongera okuwummulira mu, n’okumatira, byonna obuwanika bye bugaba, bujulizi bw’okukula mu kisa.
16. Okukemebwa okutono okwemulugunya oba okunakuwala olw’ekyo kyonna obuwanika bwe bugaba, bujulizi bw’okukula mu kisa.
17. Okukemebwa okutono okweraliikirira, bwe tusalibwako oba bwe tuggwaamu essuubi mu ngeri yonna, bujulizi bw’okukula mu kisa.
18. Okweyongera okukendeera kw’okukemebwa okusiba ekiruyi, n’omwoyo ogw’okwesasuza, bwe tuvumibwa oba bwe tuyisibwa obubi mu ngeri yonna, bujulizi nti okuwulira okw’omubiri kweyongera okufugibwa ddala, era, noolwekyo, nti tukula mu kusiimibwa Katonda.
19. Okukemebwa okutono okumalira ebirowoozo ku, n’okugulumiza okugezesebwa kwaffe n’ebizibu byaffe, okubirowoozaako, n’okubyogerako eri abalala, bujulizi nti tweyongera okwerowoozaako katono, era tukkiriza okugezesebwa kwaffe n’ebizibu byaffe nga twongera okusanyukira Katonda. Kinakuwaza okuwulira abantu abamu abeeyita abalungi, nga bulijjo bamalira ebirowoozo ku era nga bagulumiza ebizibu byabwe n’okugezesebwa kwabwe. Naye, bwe banaakula mu kisa, balyeyongera okubirowoozaako katono, balisinga okwagala okubitwala nga “okubonaabona okutono.” Gye tukoma okukula mu kisa, gye tukoma okussa essira ttono ku bibi bye tusanga mu kkubo. Omusajja omulungi lumu yaŋŋamba, eyali mu mazima ng’ayita mu ebyo ensi bye yandiyise okugezesebwa n’okubonaabona okw’amaanyi ennyo (yali afiiriddwa mukyala we omwagalwa, n’abaana be nga bafudde omu ku omu), “Nnina okusaasirwa kungi, n’okubonaabona kutono.” Omuntu bw’asobola, mu mbeera ng’ezo, okugamba nti, “Ensalo zange ziri mu bifo ebisanyusa, ddala ddala omugabo omulungi,” aba n’obujulizi obusinga okumatiza nti akula mu kusiimibwa Katonda. Kubanga embeera eno ey’ebirowoozo kye kivaamu era bwe bujulizi bw’okusiima kwa Katonda.
20. Okweyongera okwagala okutwala okugezesebwa kwaffe nga kutono n’okugulumiza emikisa gyaffe, bujulizi nti tukula mu kusiimibwa Katonda.
21. Okweyongera okukendeeza okweraliikirira n’okutawaana ku bibaawo olw’obuwanika, n’okusingira ddala ku bintu ebitukwatako ffe ffennyini okumpi era mu buziba, bujulizi bw’okukula mu kisa. Kino bujulizi bw’okukkiriza okugazi okusingawo era okujjuvu awatali kubuuza, bw’okwagala okugonda okusingawo, n’obw’okukendeera kw’okwenoonyeza; era, noolwekyo, bujulizi bw’okweyongera okusiimibwa Katonda.
22. Okweyongera obutatabulwa n’obutatawaanyizibwa ebibaawo mu bulamu, okusingira ddala ebyo ebikontana n’enteekateeka zaffe, n’amasuubi gaffe, n’ebyo bye tusuubira, n’okwegomba kwaffe, era ebiremesa ebigendererwa byaffe bye tusinga okwagala, bujulizi bw’okukula mu kisa.
23. Okweyongera okwesiga okwa nnamaddala mu magezi, obugabi, n’obubunye bw’obuwanika bwa Katonda, embeera y’ebirowoozo erabira Katonda mu buli kintu, bujulizi bw’okukula mu kisa. Ebirowoozo ebimu bifuuka eby’omwoyo bwe bityo ne kiba nti kumpi tebirabika ng’ebibeera mu mubiri, era birabika bulijjo nga bitegeera okubeerawo kwa Katonda mu buli kibaawo, kumpi ng’abalinga tebalina mubiri, era nga balaba Katonda, maaso ku maaso. Balabika ng’ababeera, abalamu, abatambula, era abalina obulamu bwabwe, mu nsi ey’omwoyo okusinga mu nsi ey’obutonde. Bulijjo bali wansi w’okuwulira okw’amaanyi okw’okubeerawo kwa Katonda, okukola kwe, n’obukuumi bwe, ne kiba nti kumpi tebalabika ng’abatuuze b’ensi. Bya kyama ebiramu ebitambula eri abo be babeera wakati waabwe. Ensulo z’okukola kwabwe za Katonda nnyo, obulamu bwabwe bukwekeddwa nnyo mu Katonda, bakola nga bafugibwa ebintu ebiri waggulu nnyo w’ensi, ne kiba nti tebayinza kusalirwa musango na mitindo gye gimu ng’abantu abalala. Ebirowoozo eby’omubiri tebiyinza kubategeera. Obulamu bwabwe obukwekeddwa butamanyiddwa nnyo, era tebumanyika eri abo abali wansi nnyo waabwe mu bulamu obw’omwoyo, ne kiba nti ku lw’obwetaavu batwalibwa ng’ab’ebyewuunyo ddala, ng’abalina ebyama oba abalaluse ku nsonga emu, era ng’abalina endowooza ez’enjawulo ennyo mu ddiini, ng’abajjudde ekyekwaso, era oboolyawo abalina obulalu bw’eddiini. Abantu bano bali mu nsi, naye babeera waggulu w’ensi. Bawonye nnyo obucaafu obuli mu nsi, ne kiba nti basobola mu mazima, era nga bategeera okwogera ne Pawulo, mu Abaggalatiya 6:14, “Naye nze sigenda kwenyumiririza mu kintu kyonna okuggyako omusaalaba gwa Mukama waffe Yesu Kristo, kubanga olw’omusaalaba ogwo, nkomereddwa eri ensi, n’ensi ekomereddwa eri nze.” Abantu ng’abo kya lwatu bakula mu kisa kya Katonda.
24. Okweyongera obutayagala kumalira birowoozo ku nsobi n’obunafu bw’abalala, bujulizi bw’okukula mu kisa.
25. Okweyongera obutayagala kwogera na kusoomoza oba n’obukambwe, oba okusalira abalala omusango awatali kisa. Okweyongera okwegendereza, oba obugonvu mu kwogera ku nsobi zaabwe eza nnamaddala oba ezirowoozebwa, emabega waabwe, bujulizi bw’okukula mu kisa.
26. Okweyongera obutayagala kutwala oba kuyisa muntu yenna ng’omulabe, n’okweyongera okwangu n’obutonde mu kubayisa n’ekisa, mu kubasabira n’omutima gwonna, ne mu kufuba okubakolera ebirungi, bujulizi bw’okukula mu kisa.
27. Okweyongera okukendeera kw’okukemebwa okujjukira ekibi kye bakukoze, n’okukendeera kw’okwegomba kwonna okwesasuza bwe tukolwako obubi, bujulizi bw’okukula mu kisa.
28. Okweyongera okwetegeka n’omutima gwonna mu kusonyiwa n’okuziika ekibi kye bakukoze ne kitalabika, n’engeri y’obutasobola obw’empisa okukola ekirala okuggyako okunoonya obulungi obusinga obunene obw’abo abatukoze obubi mu ngeri esinga obuziba, bujulizi bw’okukula mu kisa.
29. Bwe tuzuula mu bumanyirivu bwaffe, ne tukyolesa eri abalala, nti kyeyongera okuba eky’obutonde okutwala abantu bonna nga baganda baffe, okusingira ddala okuggya mu maaso enjawulo zonna ez’ekyekubiira ky’amadiini, endowooza zonna n’obusosoze obw’ebika by’abantu, n’obwa langi, n’obw’obwavu, n’obw’obugagga, n’obw’oluganda olw’omusaayi, n’obw’enkolagana ez’obutonde, okusinga ez’omwoyo, n’okussa kimu ne Katonda, mu kugenderera okukolera abantu bonna ebirungi, abalabe n’emikwano kye kimu, olwo tuba n’obujulizi, era tubuwa abalala, obusinga obugulumivu obw’okukula kwaffe mu kusiimibwa Katonda.
30. Okusingira ddala kituufu, bwe tweesanga nga tuli ba mutima gwonna era abajjudde, mu kuwaayo ssaddaaka ennene olw’abo abatukyawa, era nga tuli beetegefu okuwaayo obulamu bwaffe, okutumbula obulokozi bwabwe obutaggwaawo, nti tuba n’obujulizi bw’okukula mu kisa.
31. Okusingawo ennyo, bwe tweesanga nga tweyongera obutayagala kubala kintu kyonna nga ssaddaaka kye tuyinza okukolera Katonda, oba emmeeme z’abantu; bwe tuyinza obutatwala bulamu bwaffe nga bwa muwendo gye tuli, bwe tuyitibwa okubuwaayo okulokola emmeeme z’abalabe, bwe, olw’“essanyu ery’okubalokola,” “tusobola okugumiikiriza omusaalaba, nga tunyooma ensonyi,” oba ssaddaaka yonna gye tuyitibwa okuwaayo, tuba n’obujulizi nti tukula mu kusiimibwa Katonda.
32. Nate, bwe tweesanga nga twongera okwagala “okulowooza byonna okuba essanyu, bwe tukemebwa mu ngeri ezitali zimu,” era bwe tuba abeetegefu okutunuulira okugezesebwa kwaffe, okutawaanyizibwa, okufiirwa, n’emisaalaba, mu kitangaala ng’ekyo nga tukendeeza essira lye tubissaako, tuba n’obujulizi nti tukula mu bugumiikiriza, era noolwekyo, mu kusiimibwa Katonda.
33. Bwe tusanga obutawakanya bweyongera okukendeera mu kwatulira ddala abo be twakola obubi, bwe tweyongera okwetegeka n’omutima gwonna okubikkula emitima gyaffe okukeberebwa, ne tukkiriza mu mutima okukakasibwa nti twakola obubi, era bwe tuba nti mu mbeera ng’ezo, tetusobola kuwummula okutuusa nga twatudde ddala era ne tuliyira nga bwe tusobola, bwe tuba nti okukkiriza, n’okwatula, n’okuliyira mu bujjuvu, kye kinyumu gye tuli, okusinga okuba okugezesebwa n’omusaalaba, tuba n’obujulizi nti tukula mu kusiimibwa Katonda.
34. Bwe tweyongera okukwatibwako n’okuwulira okusaasira kwa Katonda, n’ekisa kya bantu bannaffe n’abo abatwetoolodde, bwe tweyongera okutegeera mu buziba era mu bujjuvu okwolesebwa kw’ekisa mu Katonda, oba mu muntu omulala yenna, bwe tweyongera okutoowazibwa n’okukwatibwako ekisa kino, ne tusanga nga kyeyongera okuba eky’obutonde “okutambulira mu buwombeefu, okwagala ekisa, n’okukola eby’ensonga,” n’okubeera abalamu n’okwebaza, tuba n’obujulizi nti tukula mu kusiimibwa Katonda.
35. Bwe tweesanga nga tusikibwa, n’obunyiikivu obweyongera okugenda mu maaso okumanya Mukama okusingawo, tuba n’obujulizi bw’okukula mu kisa.
36. Bwe tweesanga nga tweyongera okukwatibwako amangu n’okuwulira, okuzuukusibwa n’okusitulibwa amazima ag’eddiini, era bwe tusanga okweyongera kw’okukwatagana mu kukola kw’amaanyi gaffe gonna, ag’amagezi, ag’okwagala, n’ag’okuwulira, mu kukkiriza, ne mu kuwummulira mu, okwagala kwonna n’obuwanika bwa Katonda, ne bwe biba nga binakuwaza kitya kaakano, tuba n’obujulizi nti tukula mu kisa.
37. Okweyongera okukwatirwa obuggya ekitiibwa kya Katonda, obulongoofu n’ekitiibwa ky’ekkanisa ye, eddembe lya Katonda, n’eddembe ly’abantu bonna, bujulizi bw’okukula mu kufaanana Katonda, era, kya lwatu, okukula mu kusiima kwe.
VII. Engeri y’okukula mu kisa.
1. Tuukiriza ebisaanyizo ebyogeddwako wansi w’omutwe ogwokuna ogw’omusomo guno. Siteekwa kubiddamu.
2. Jjukira nti buli ddaala ery’okukulaakulana liteekwa okulinnyibwa olw’okukkiriza, so si olw’ebikolwa. Ensobi abantu abamu abalungi gye bakoze ku nsonga eno, ddala yeewuunyisa. Dr. Chalmers akakasa, nti engeri y’okutukuzibwa kwe kukolera. Emyaka egimu egiyise, Dr. Pond yafulumya akatabo, mwe yakwatira oludda ku nsonga eno, wamu ne Dr. Chalmers, n’akakasa nti endowooza ey’okutukuzibwa olw’okukkiriza yali ya busirusiru. Ddala, empisa ebadde kumpi ya buli wamu, okwogera ku kukula mu kisa nga kuli mu kukola empisa ez’okuwulira Katonda. Kaakano, kyewuunyisa nnyo abantu abalungi bangi bwe batyo okugwa mu nsobi eno. Amazima gali nti, buli ddaala ery’okukulaakulana mu bulamu bw’Ekikristaayo, lirinnyibwa olw’okwefunira Kristo okuggya era okujjuvu okusingawo olw’okukkiriza, okubatizibwa okujjuvu okusingawo okwa Mwoyo Mutukuvu. Nga obunafu bwaffe, obunafu bw’omubiri, ebibi ebitwetoolodde, n’obwetaavu bwaffe, bwe bibikkulwa gye tuli, olw’embeera z’okukemebwa ze tuyitamu, obuyambi bwaffe bwokka obukola busangibwa mu Kristo, era tukula kyokka nga bwe tumwefunira mu bujjuvu okusingawo ddaala ku ddaala, mu nkolagana emu oba endala, ne “tumwambala” mu bujjuvu okusingawo. Nga bwe tweyongera okwerekeraamu okwesigama ku ffe ffennyini, nga bwe tweyongera okulekayo n’okusuula essuubi lyonna ery’okukola empisa entukuvu olw’okuwulira kwaffe kwonna, era nga olw’okukkiriza tufuna okubatizibwa okweyongera obuziba okwa Mwoyo Mutukuvu, ne twambala Mukama Yesu Kristo, mu bujjuvu okusingawo, ne mu nkolagana ze ez’obuweereza ennyingi okusingawo, ku kigero kye kimu gye tukoma okwanguwa okukula mu kusiimibwa Katonda. Tewali kiyinza kuba kikyamu era kya kabi okusinga endowooza ekkirizibwa abangi ey’okukula mu kisa olw’okukola empisa entukuvu. Olw’ebikolwa by’okukkiriza byokka, twefunira Kristo, era tutukuzibwa olw’okukkiriza mu mazima nga bwe tuweebwa obutuukirivu olw’okukkiriza. Mu Kitabo kyange eky’Eby’Eddiini Ebitegekeddwa, mu kulaga ebisaanyizo by’okutukuzibwa okujjuvu oba okw’olubeerera, nnayogera ku nkolagana ezimu nkaaga ez’obuweereza bwa Kristo, nga bwe nnasoose okugamba, era eyo nnakkaatiriza, nga bwe nkkaatiriza wano, nti okukula mu butukuvu, era noolwekyo, mu kusiimibwa Katonda, kufunibwa kyokka olw’okwefunira Kristo okuggya, okujjuvu okusingawo, era okw’obuziba okusingawo, mu nkolagana zino zonna ez’obuweereza. Bw’oba oyagala okukula mu kisa oteekwa okukikola olw’okukkiriza. Oteekwa okusaba mu kukkiriza olwa Mwoyo Mutukuvu. Oteekwa okwefunira n’okwambala Kristo olwa Mwoyo Mutukuvu. Ku buli ddaala ery’omu maaso mu kukulaakulana kwo, oteekwa okufuna okufukibwako amafuta okuggya okwa Mwoyo Mutukuvu olw’okukkiriza.
EBIGAMBO EBY’OKUFUNDIKIRA
1. Tulaba, okuva mu nsonga eno, obukulu obunene obw’okuyigiriza obulungi abakyuse abapya. Mu mbeera nnyingi, bafuna okuyigiriza kutono nnyo okusaanira obumanyirivu bwabwe n’ekigero ky’amagezi gaabwe ag’Ekikristaayo. Abamu, balina endowooza ng’ezo ku Kunywera kw’Abatukuvu, ne kiba nti kitwalibwa nti abaana abawere mu Kristo balikula nga tebayonsebwa, era awatali mata ago ag’omwoyo ag’ekigambo, ge bateekwa okukuliramu. Abamu, nga bakitwala nti beetaaga okuyigirizibwa, mu butamanya babawa okuyigiriza okw’obulimba, ne babateeka ku mulimu ogw’okungulu n’obunyiikivu, nga tebafaayo nnyo ku kunywezebwa n’okukulaakulanya obulamu bwabwe obw’omunda. Tebabayigiriza ngeri ya kwefunira Kristo n’okubeera abalamu ku ye ng’obulamu bwabwe, wabula bulijjo babanyigiriza, okukola omulimu gwabwe, okukolera Katonda, n’okukolera emmeeme, nga tebabanyweza kimala endowooza nti okukola kwabwe tekulina mugaso, okuggyako nga kuva mu bulamu bwa Katonda mu mmeeme zaabwe. Ekivaamu kye kikolwa eky’okungulu eky’okutaataaganya, so nga obulamu obw’omunda obw’omwoyo buvunda. Kino kiteekwa okukoma mu kwetamwa olw’omuntu obutaba na mutima, n’okuddayo mu butafaayo n’obulagajjavu.
2. Oluusi ensobi ekolebwa mu ludda olukontana. Bayigirizibwa okuwummulira mu Kristo, mu makulu ag’okwambala ekika ky’okusirika obusirisi n’obutakola okw’abo abagaana amateeka. Babuulirirwa okukozesa okukkiriza, naye tebanyigirizibwa n’obunyiikivu n’okukakasa nti kuteekwa okuba okukkiriza okukola era okukola olw’okwagala, okunaaza omutima, era okuwangula ensi. Ekivaamu, kwe kuba nti tebakola kintu mu ddiini. Abonoonyi balekebwa okwebaka, ne bagenda mu ggeyeena, nga bali wakati waabwe, so nga tebafuba kubalokola.
3. Tulaba obukulu bw’obuweereza obwafukibwako amafuta ga Mwoyo Mutukuvu. Obwetaavu obunene obw’ekkanisa bwe buweereza obufukiddwako ddala amafuta ga Mwoyo Mutukuvu ne kiba nti bumanyi okukulembera ekkanisa mu maaso ne waggulu, okutuuka ku kukulaakulana okujjuvu okw’okutya Katonda okw’Ekikristaayo. Okusobola okuyigiriza abakyuse, n’okukuuma ekkanisa ng’ekulaakulana mu butukuvu, omubuulizi ateekwa okukulaakulana ye yennyini. Ateekwa okuba Omukristaayo omulamu ddala, akula. Nnina ensonga ennungi okumanya nti amakanisa mu bifo bingi galumwa nnyo olw’obutaba na kutya Katonda okulamu n’okukula mu babuulizi baago. Ababuulizi baago ba magezi, ba kusoma, ba kunoonyereza, ba by’eddiini, mu kuyigiriza kwabwe, naye babulwa nnyo okufukibwako amafuta. Balina amaanyi matono eri Katonda oba eri omuntu. Bayigiriza amagezi ku kigero ekimu, naye tebatuukiriza byetaago bya mutima. Abakyuse bafa enjala wansi w’okubuulira kwabwe. Babuulira Enjiri ey’amagezi, okusinga ey’omwoyo. Babuulira eddiini ng’endowooza, enjigiriza, amagezi ag’okunoonyereza, so si ng’obumanyirivu obulamu obwa nnamaddala. Kitera okulumya ennyo okuwulira ababuulizi nga babuulira abalabika mu lwatu nti tebategeera bye boogera, wadde bye bakakasa. Boogera ku ddiini ng’endowooza ey’omunda, mu kifo ky’okwewaayo okw’omutima eri Katonda; ng’okuwulira okw’omutima, okuwulira, mu kifo ky’okwagala okuzingiramu byonna era okukola, embeera ey’okwagala n’endowooza y’ebirowoozo, mwe muva obulamu obutukuvu ku lw’obwetaavu. Boogera ku kukkiriza ng’embeera y’amagezi yokka oba okukakasa, so si ng’ekikolwa eky’okwesiga, n’eky’okuwaayo obulamu bwonna, okukola n’okubonaabona byonna Katonda by’ayagala. Boogera ku kwenenya ng’abalinga nnaku yokka etali ya kwagala olw’ekibi. Tebayigiriza nti okwenenya kwe kukyusa endowooza eri Katonda, okulekayo omwoyo ogw’okwenoonyeza, n’okukyusa ebirowoozo byonna eri Katonda. Boogera ku butukuvu, ng’abalinga mbeera etayinza n’akatono kutuukibwako mu bulamu buno. Ddala, nkyogera n’ennaku, naye nteekwa okukyogera, okuyigiriza, kw’ababuulizi bangi nnyo nkonge bukonge eri ekkanisa. Wansi w’okuyigiriza kwabwe, abakyuse tebanywezebwa, era tebasobola kunywezebwa mu kisa ne baba ab’omugaso ennyo, oba okubeera mu bulamu obussaamu Kristo ekitiibwa. Lowooza bulowooza mu Kyasa eky’Ekkumi n’Omwenda, ababuulizi babuulira abakyuse nti bateekwa okukula mu kisa olw’ebikolwa. Eggulu n’ensi byewuunye kino! Abayigiriza ng’abo tebamanyi ngeri ya kukula mu kisa bo bennyini. Ndibalibwa okuba omukambwe bwe nnaagamba nti, “Bakulembeze abazibe b’amaaso. Bafaanana omuzibe w’amaaso akulembera muzibe munne.”
4. Tulaba ensonga ey’okudda emabega okungi bwe kutyo. Abakyuse kya lwatu baliddira emabega abakulemberwa okuyigiriza okw’obulimba. Bwe baba, ku ludda olumu, nga bateekeddwa ku mulimu okukolera okutukuzibwa olw’ebikolwa, ebikolwa byabwe bijja kufuuka mangu ebikolwa ebifu, ne biteba kivaamu kya kukkiriza okwo okukola olw’okwagala. Bwe baba, ku ludda olulala, nga bakkatiddwamu endowooza n’enjigiriza ezitategeerekeka, ne bayigirizibwa okuwummulira mu kukkiriza okw’abo abagaana amateeka, bajja kugwa mu bugayaavu n’obutakola. Nzikiriza ddala nti kumpi mu mbeera zonna mwe wabadde okuddirira okw’akabi oluvannyuma lw’okuzuukuka, kibadde kiva ku butaba na kuyigiriza okw’omu kiseera ekituufu era okutuufu. Naye okuba okw’omu kiseera ekituufu era okutuufu, kuteekwa okuba okuyigiriza okwafukibwako amafuta.
5. Amatendekero g’Eby’Eddiini geetaaga okufaayo ennyo okusingawo ku kukula mu kisa kw’abayizi baago. Beetaaga omusomesa w’eddiini ey’obumanyirivu, alina obumanyirivu n’amaanyi ebimala okubanyigiriza okugenda mu maaso mu bitundu ebyo ebya waggulu eby’obumanyirivu bw’Ekikristaayo ebyetaagisa ddala okusobola okukulembera ekkanisa okutuuka ku buwanguzi. Kyewuunyisa okulaba nga kufuba kutono nnyo okukolebwa okukuza omutima gw’abavubuka abasomera obuweereza. Tuteekwa okuba n’enkyukakyuka mu nsonga eno. Omutindo ogusingako ennyo obugulumivu ogw’obumanyirivu bw’Ekikristaayo guteekwa okwetaagibwa ng’ekisaanyizo ky’okutongozebwa. Kirumya okulaba abantu nga bwe beekebejjebwa n’obwegendereza ku bye batuuseeko mu magezi, so nga ebyo bye boogera ku bumanyirivu bwabwe obw’Ekikristaayo tebituganya kusuubira nti bakyuse wabula mu bufunda. Nga kinakuwaza okuteeka abavubuka ng’abo okuliisa ekkanisa ya Katonda. Abakristaayo abakadde nga bakungubaga, bwe balaba abakulembeze abaalondebwa mu kkanisa ya Katonda nga baana bawere bwe bawere mu mwoyo.
6. Sibangako mu kwekebejja kw’oyo eyeesimbawo okutongozebwa omwali okwetaagibwa okusinga obujulizi obwangu obw’okukyuka. Sibawuliranga nga babuuzibwa ku kukulaakulana kwabwe mu bumanyirivu bw’Ekikristaayo, ne ku busobozi bwabwe obw’omwoyo okukulembera ekisibo kya Katonda mu ddundiro ly’omuddo omuto ne ku mabbali g’amazzi amateefu. Sibawuliranga nga babuuzibwa mu ngeri eyolesa wadde endowooza entono ennyo ku bisaanyizo eby’omwoyo ebyetaagisa ddala eby’omuntu agenda okuyimirira ng’omukulembeze era omuyigiriza ow’omwoyo ow’ekkanisa ya Katonda. Essaawa nnyingi zimalibwa mu kuzuula bye yatuukako mu magezi okusinga eddakiika okuzuula bye yatuukako mu mwoyo ne mu bumanyirivu. Okwekebejja kwonna kujja kulaga mu lwatu nti ekibiina ekitongoza kissa essira ttono nnyo ku kitundu kino eky’okusoma kw’omubuulizi. Kyewuunyisa nti ekkanisa ya Katonda nnafu nnyo era tekola, so nga abakulembeze baayo n’abayigiriza baayo, bangi ku bo, baana bato bwe bato mu kumanya okw’omwoyo, so nga obumanyirivu bw’Ekikristaayo obukulu tebufuulibwa kitundu ky’okusoma okwetaagisa ddala okw’omubuulizi. Kale, kino kya kabi era kya kusekererwa okusinga ennyo okukwasa abantu okukulembera eggye mu lutalo, nga bategeera kubala kwokka, era nga tebalinangako kutendekebwa oba bumanyirivu mu by’eggye.
Mu nsonga eno, nayo, wateekwa okubaawo enkyukakyuka ennene. Amakanisa gasaanye okugaana okutongoza n’okukkiriza abasumba, okuggyako nga gamatidde ddala nti bakulaakulanye nnyo mu bumanyirivu bw’Ekikristaayo, ne basobola okukulembera, n’okukuuma ekkanisa nga nzuukufu.
Gasaanye okukkaatiriza okusoma kw’omutima gwe nga bwe gakkaatiriza okw’omutwe gwe; ku busobozi bwe okutwala abakyuse abapya, n’okubatuusa ku bumanyirivu obwo obw’obuziba obunaabafuula abakozi abanywevu era ab’omugaso mu nsonga ya Katonda. Lowooza ku matendekero g’eby’eddiini ng’ago Dr. Chalmers ne Dr. Pond ge baakulembera, abakulembeze b’ekkanisa ya Katonda mwe bayigirizibwa nti okutukuzibwa oba okukula mu kisa kufunibwa olw’ebikolwa so si olw’okukkiriza. Temukyogeranga mu Gaasi. Zisanze Sayuuni, abasajja bayo abakulu era abalungi bwe bagwa mu nsobi ng’ezo.
ENKOMERERO.