Emisomo ku Kuzuukuka kw’Eddiini
Omusomo XV. Ebiziyiza Okuzuukuka

Essuula 17 · eddakiika 51 ez’okusoma · essaawa 1 eddakiika 6 ez’okuwuliriza

Omusomo XV. Ebiziyiza Okuzuukuka

OMUSOMO XV.

EBIZIYIZA OKUZUUKUKA.

Ekyawandiikibwa.—“Nnina omulimu munene, siisobole kuserengeta gye muli. Lwaki ndeka omulimu ne nzija okubasisinkana?”—Nekkemiya 6:3.

OMUWEEREZA ono owa Katonda yali avudde e Babulooni okuddamu okuzimba yeekaalu n’okuzzaawo okusinza Katonda mu Yerusaalemi, ekibuga eky’amalaalo ga bajjajjaabe. Sanubalaati n’abantu abamu, ab’omukago gwe, abaali bamaze ebbanga eddene nga basanyukira okuzikirizibwa kwa Sayuuni, bwe baazuula nti kaakano yeekaalu, n’ekibuga ekitukuvu byali bigenda kuddamu kuzimbibwa, ne baleeta okuwakanya okw’amaanyi. Sanubalaati n’abakulembeze abalala baagezaako mu ngeri eziwerako okuwugula Nekkemiya ne mikwano gye, n’okubaziyiza okugenda mu maaso n’omulimu gwabwe; omulundi gumu baabatiisatiisa, ate ne beemulugunya nti baali bagenda kujeemera kabaka. Nate, baakakasa nti ekigendererwa kyabwe tekyali kya ddiini wabula kya byabufuzi, Nekkemiya n’abaddamu n’okwegaana okwangu era okw’amangu, “Tewabanga kigambo bwe kityo ku byoyogedde; ogunja bigunje okuva mu mutima gwo.” Oluvannyuma, Sanubalaati n’aweereza Nekkemiya obubaka, ng’amusaba basisinkane mu lusenyi lw’e Ono, okuteesa ku nsonga yonna mu mirembe n’okutereeza obuzibu, naye nga agenderera okumukola akabi. Baali bazudde nti tebasobola kutiisa Nekkemiya, era kaakano baayagala okumwetooloola n’amagezi ag’obukuusa n’obulimba, n’okumuggya ku kugenda mu maaso n’amaanyi n’omulimu gwe. Naye n’addamu nti, “Nnina omulimu munene, siisobole kuserengeta gye muli. Lwaki ndeka omulimu ne nzija okubasisinkana?”

Bulijjo kibaddenga bwe kityo, buli abaweereza ba Katonda lwe bakola ekintu kyonna mu nsonga ye, era nga kirabika nti kiyinzika okuwangula, Setaani ng’ayita mu babaka be bulijjo agezaako okuwugula ebirowoozo byabwe n’okufuula emirimu gyabwe obwereere. Bwe kityo bwe kibadde mu myaka ekkumi egiyise, mwe mubadde okuzuukuka okw’ekyewuunyo bwe kutyo mu buwanvu n’obugazi bw’ensi. Okuzuukuka kuno kubadde kunene nnyo era kwa maanyi, era kwa bugazi. Kiteeberezebwa nti abantu abatakka wansi wa MITWALO ABIRI bakyuseeyo eri Katonda mu kiseera ekyo.

Era Setaani abadde munyiikivu mu nkwe ze okuwugula n’okutabula abantu ba Katonda, n’okuggya amaanyi gaabwe ku kusindika mu maaso omulimu omukulu ogw’obulokozi. Mu kwogera ku nsonga eno, ngenderera okulaga.

I. Nti Okuzuukuka kw’Eddiini mulimu munene.

II. Okwogera ku bintu ebiwerako ebiyinza okukuyimiriza.

III. Okufuba okulaga ekirina okukolebwa olw’okweyongera kw’okuzuukuka kuno okunene.

I. Nnina okulaga nti Okuzuukuka kw’Eddiini mulimu munene.

Mulimu munene, kubanga mu gwo mulimu ebintu ebikulu ennyo. Mu Kuzuukuka kw’Eddiini mulimu ekitiibwa kya Katonda, ku bikwata ku kufuga ensi eno, n’obulokozi bw’abantu byombi. Ebintu bibiri eby’obukulu obutaliiko kkomo birimu. Obunene bw’omulimu bulina okupimibwa okusinziira ku bunene bw’ebivaamu ebigwesigamyeko. Era kino kye kipimo ky’obukulu bwagwo.

II. Nnina okwogera ku bintu ebiwerako ebiyinza okuyimiriza okuzuukuka.

Abamu boogedde mu ngeri ey’obusirusiru ennyo ku nsonga eno, ng’olinga tewali kiyinza kukosa kuzuukuka okw’amazima. Bagamba nti, “Okuzuukuka kwammwe bwe kuba mulimu gwa Katonda, tekuyinza kuyimirizibwa; waliwo ekitonde kyonna ekiyinza okuyimiriza Katonda?” Kaakano mbuuza oba kino kya magezi ga bulijjo? Edda, kyali kikkiriza ekyanywera nti okuzuukuka tekuyinza kuyimirizibwa, kubanga mulimu gwa Katonda. Bwe batyo ne balowooza nti kwandigenze mu maaso, ne bwe kyandikoleddwa kyonna okukulemesa, mu kkanisa oba ebweru waayo. Naye omulimi yandisobodde okulowooza bw’atyo, n’alowooza nti asobola okugenda n’atema eŋŋaano ye n’atakosa makungula, kubanga Katonda y’akuza empeke. Okuzuukuka mulimu gwa Katonda, era n’amakungula g’eŋŋaano bwe gatyo; era Katonda yeesigama ku kukozesa engeri ezaateekebwawo mu mbeera emu nga bw’akola mu ndala. Era n’olwekyo okuzuukuka kuyinza okukosebwa nga ennimiro y’eŋŋaano bw’eyinza.

1. Okuzuukuka kujja kuyimirira buli ekkanisa lw’ekkiriza nti kugenda kukoma. Ekkanisa bye bikozesebwa Katonda by’akozesa okukola omulimu guno, era balina okugukolamu ku bwagazi bwabwe era n’emitima gyabwe. Tewali kintu kitta kuzuukuka okusinga mikwano gyakwo okulagula nti kugenda kuyimirira. Tekirina mugaso abalabe b’omulimu bye bayinza okwogera ku gwo, nga balagula nti gwonna gujja kuggwaawo ne gufuuka busa, n’ebiringa ebyo. Tebasobola kuguyimiriza mu ngeri eno; naye mikwano gyagwo girina okukola n’okusaba mu kukkiriza okugutwala mu maaso. Kiba kwekontanya okugamba nti bakola era basaba mu kukkiriza okugenda mu maaso n’omulimu, ate ne bakkiriza nti gugenda kuyimirira. Bwe bafiirwa okukkiriza kwabwe, gujja kuyimirira, kya lwatu. Buli mikwano gy’okuzuukuka lwe gitandika okulagula nti okuzuukuka kugenda kuyimirira, gisaanidde okunenyezebwa amangu ddala, mu linnya lya Mukama. Endowooza eyo bw’etandika okubuna, era bw’oba tosobola kugiziyiza n’okugisimbula, okuzuukuka kujja kukoma awatali kubuusabuusa; kubanga kyetaagisa ddala mu mulimu, Abakristaayo okukola n’okusaba mu kukkiriza okugutumbula, era kiba kwekontanya okugamba nti basobola okukola mu kukkiriza olw’okweyongera kwagwo, nga bakkiriza nti guli kumpi okukoma.

2. Okuzuukuka kujja kukoma Abakristaayo bwe bakkiriza kukome. Oluusi Abakristaayo balaba nti okuzuukuka kuli mu kabi ak’okukoma, era nti bwe wataba kintu kya maanyi ekikolebwa, kujja kuyimirira. Ensonga eno bw’ebanakuwaza, n’ebasindika mu kusaba, ne mu kufuba okuggya, omulimu tegujja kukoma. Abakristaayo bwe baagala omulimu gwa Katonda n’obulokozi bw’emyoyo ennyo bwe batyo nti banakuwala olw’okutya obutya okuddirira, kijja kubasindika mu bulumi bw’okusaba n’okufuba. Bwe kitabasindika mu bulumi n’okufuba okuziyiza okukoma kwagwo; bwe balaba akabi, ne batagezaako kukaziyiza, oba okuzza obuggya omulimu, BAKKIRIZA GUYIMIRIRE. Waliwo mu kiseera kino abantu bangi, mu nsi yonna, abalaba okuzuukuka nga kuddirira, era nga kuli mu kabi kanene ak’okukoma ddala, naye ne balaga obunakuwavu butono, era ne balabika ng’abatakifaako nnyo. Ekkanisa zonna ziraba embeera yaazo, era ziraba ekijja okuggyako nga wabaddewo okuzuukuka, naye ne zibeera mu mirembe, era tezisinda na kulumwa mu kusaba, Katonda azuukuse omulimu gwe. Abamu balagula n’okulagula nti kaakano wagenda kubaawo okuddirira okunene, n’enjala ennene ejja ku kkanisa, nga bwe kyali oluvannyuma lw’ebiseera bya Whitefield ne Edwards. Naye tebeekanga olw’okulagula kwabwe bennyini; bali bakkakkamu ku nsonga eyo, ne bakyukira butereevu ku bintu ebirala. BAKIKKIRIZA. Kirabika ng’olinga be bafuuyi b’amakondere ba Setaani, abatumiddwa okusaasaanya okutya mu nnyiriri z’abalonde ba Katonda.

3. Okuzuukuka kujja kukoma buli Abakristaayo lwe bafuuka ng’ebyuma mu kufuba kwabwe okukutumbula. Okukkiriza kwabwe bwe kuba kwa maanyi, n’emitima gyabwe nga gibuguma era nga mibisi, n’okusaba kwabwe nga kujjudde enneewulira entukuvu, n’ebigambo byabwe nga birina amaanyi, olwo omulimu gugenda mu maaso. Naye okusaba kwabwe bwe kutandika okuba okunyogovu era okutaliimu nneewulira, n’enneewulira yaabwe ey’omunda ennyo n’eggwaawo, ne batandika okukola ng’ebyuma, n’okukozesa ebigambo awatali nneewulira, olwo okuzuukuka kujja kukoma.

4. Okuzuukuka kujja kukoma buli Abakristaayo lwe bafuna endowooza nti omulimu gujja kugenda mu maaso awatali buyambi bwabwe. Ekkanisa bakozi bannaabwe ne Katonda mu kutumbula okuzuukuka, era omulimu gusobola okugenda mu maaso okutuuka ekkanisa gye ginaagutwala, so si okusingawo. Katonda amaze emyaka lukumi mu lunaana ng’agezaako okuyingiza ekkanisa mu mulimu. Abadde ayita era ng’akubiriza, ng’alagira, ng’eyegayirira, ng’anyigiriza era ng’azzaamu amaanyi, okubaleetera okukwata. Ayimiridde ekiseera kino kyonna ng’ali mwetegefu okubikkula omukono gwe okukola omulimu nabo. Naye ekkanisa ebadde teyagala kukola kitundu kyayo. Balabika nga bamaliridde okulekera Katonda yekka okukyusa ensi, ne bagamba nti, “Bw’aba ayagala ensi ekyusibwe, akikole.” Basaanidde okumanya nti kino tekisoboka. Nga bwe tumanyi, newakubadde Katonda wadde omuntu tasobola kukyusa nsi awatali kukolagana kw’ekkanisa. Abonoonyi tebayinza kukyusibwa awatali kwenyigira kwabwe bennyini, kubanga okukyuka kwe kuli mu kukyukira Katonda kwabwe okw’obwagazi. Era abonoonyi tebayinza kukyusibwa awatali maanyi ga mpisa agasaanira okubakyusa; kwe kugamba, awatali mazima n’obutuufu bw’ebintu okuleetebwa mu bujjuvu mu maaso g’ebirowoozo byabwe oba olw’okubikkulirwa okw’obutereevu oba olw’abantu. Katonda tayinza kukyusa nsi olw’obuyinza obw’amaanyi ag’omubiri, naye yeesigama ku maanyi ag’empisa ag’ekkanisa.

5. Omulimu gujja kukoma ekkanisa bw’eneesinga okwagala okufaayo ku nsonga zaayo okusinga emirimu gya Katonda. Sikkiriza nti abantu balina emirimu gyonna egy’abwe bennyini mu butuufu, naye balowooza bwe batyo, era mu butuufu basinga okwagala kye batwala ng’ekyabwe, okusinga okukolera Katonda. Batandika okulowooza nti tebasobola kuwaayo budde bumala okuva mu mirimu gyabwe egy’ensi okugenda mu maaso n’okuzuukuka. Era beefuula nti bawaliriziddwa okuleka okufaayo ku ddiini, ne baleka emitima gyabwe ne giddamu okugoberera ensi. Era omulimu gulina okukoma, kya lwatu.

6. Abakristaayo bwe beenyumiriza mu kuzuukuka kwabwe okunene, kujja kukoma. Ntegeeza Abakristaayo abo abaasooka okukozesebwa mu kukutumbula. Kumpi bulijjo kiba bwe kityo mu kuzuukuka, nti ekitundu ky’ekkanisa kirina amalala mangi oba kya nsi nnyo okwetaba mu mulimu. Bamalirira okweyawula, ne balinda, ne balaba kye kunaavaamu, ne balaba bwe kunaagwa. Amalala g’ekitundu kino eky’ekkanisa tegayinza kuyimiriza kuzuukuka, kubanga okuzuukuka tekwesigamanga ku bo. Kwatandika nga tebaliiwo, era kusobola okugenda mu maaso nga tebaliiwo. Bayinza okwefunya emikono ne batakola kirala wabula okutunuulira n’okunenya; naye omulimu guyinza okugenda mu maaso. Naye ekitundu ky’ekkanisa ekikola, bwe kitandika okulowooza nga okuzuukuka kwe babadde nakwo bwe kuli okunene, ne bwe bakoze era ne bwe basabye, ne bwe babadde abavumu n’abanyiikivu, n’ebirungi bingi bwe bakoze, olwo omulimu gujja kuddirira. Oboolyawo kyafulumizibwa mu mpapula z’amawulire okuzuukuka bwe kwali mu kkanisa, ne bammemba bwe baali beenyigidde ennyo, ne balowooza nga bwe banaabeera waggulu mu ndaba y’ekkanisa endala, mu nsi yonna, kubanga babadde n’okuzuukuka okunene bwe kutyo. Bwe batyo ne bazimba, ne beewaana, ate ne batasobola nate kusanyukira kubeerawo kwa Katonda, n’Omwoyo n’abavaako, n’okuzuukuka ne kukoma.

7. Okuzuukuka kujja kuyimirira ekkanisa bw’ekoowa olw’emirimu. Abakristaayo bangi nnyo bakola ensobi nnene wano mu kiseera ky’okuzuukuka. Tebalowooza nnyo, era tebalina magezi mangi, nti bajja kumenya empisa zaabwe zonna ez’okubeerawo, ne balagajjalira okulya n’okwebaka mu budde obusaanira, ne baleka akasattiro okubatwala, ne bakozesa emibiri gyabwe okusukkiriza, era tebeegendereza bwe batyo nti mangu ddala bakoowa, era tekisoboka bo kweyongera mu mulimu. Okuzuukuka kutera okukoma, n’okuddirira ne kugoberera, olw’obulagajjavu n’obutegendereza, mu nsonga eno, ku ludda lw’abo abenyigidde mu kukutwala mu maaso.

8. Okuzuukuka kujja kukoma ekkanisa bw’etandika okuteebereza ku njigiriza ezitalabika, ezitaliiko kakwate na kukola. Ekkanisa bw’eggya okufaayo kwayo ku bintu eby’obulokozi, n’etandika okusoma oba okukaayanira ensonga ezitalabika, okuzuukuka kujja kukoma, kya lwatu.

9. Abakristaayo bwe batandika okusikiriza abantu okuyingira mu kibiina kyabwe. Ababatisti bwe bawakanya ennyo Aba-Presbyterian, oba Aba-Presbyterian Ababatisti, oba bombi Bametodisiti, oba ab’Ekkanisa ya Episikopi abalala, nti batandika okufuba okuleeta abakyuse okwegatta ku kkanisa yaabwe, mangu ddala olaba enkomerero y’okuzuukuka. Oboolyawo okuzuukuka kujja kugenda mu maaso okumala akaseera, n’obuzibu bwonna obw’okwesalamu ne bugobebwa, okutuusa omuntu omu lw’abunyisa ekitabo, mu kyama, okusikiriza abantu. Oboolyawo omudinkoni omunyiikivu okusukkiriza, oba omukazi omu akola obubi, oba omubuulizi omu asikiriza abantu, tasobola kusirika nate, n’atandika okukola omulimu gwa Setaani, ng’agezaako okusikiriza abantu, n’azuukusa obukyayi, era ng’aleeta empaka ez’okwefaako, n’anakuwaza Omwoyo n’agenda, n’agoba Abakristaayo bonna mu bibinja. Tewakyali kuzuukuka eyo.

10. Abakristaayo bwe bagaana okuwa Mukama okusinziira ku birungi bye baafuna. Eno nsibuko ngimu ey’okuddirira kw’eddiini. Katonda aggulidde ekkanisa ebituli eby’omu ggulu, n’agifukira omukisa, era oluvannyuma n’asuubira mu butuufu baleete ebimu eby’ekkumi mu ggwanika lye, era bateeseteese era bakole ebintu eby’obugabi olwa Sayuuni; laba! bagaanye; tebeewaddeyo bwe batyo okutumbula ensonga ya Kristo, era bwe kityo Omwoyo anakuwaziddwa n’omukisa ne guggyibwawo, era mu mbeera ezimu okuddirira okunene kubaddewo kubanga ekkanisa teyandibadde mugabi, nga Katonda abadde wa kisa kingi bwe kityo. Mmanyi ekkanisa ezaakolimirwa mu lwatu n’obugumba olw’ekkubo ng’eryo. Zaali n’okuzuukuka okw’ekitiibwa, era oluvannyuma oboolyawo ennyumba yaazo ey’okusinzizaamu yali yeetaaga okuddaabirizibwa, oba ekintu ekirala kyali kyetaagibwa ekyandisaasaanyizzaako ensimbi ntono, ne bagaana okukikola, era bwe kityo olw’omwoyo gwabwe ogw’ekkodo Katonda n’abaleka.

11. Ekkanisa bw’enakuwaza Mwoyo Mutukuvu, mu ngeri yonna.

(1.) Bwe batawulira kwesigama kwabwe ku Mwoyo. Buli Abakristaayo lwe bafuuka ab’amaanyi mu maanyi gaabwe bokka, Katonda akolimira emikisa gyabwe. Mu mbeera nnyingi, Abakristaayo bayonoona ku kusaasirwa kwabwe bennyini, kubanga beegulumiza olw’obuwanguzi bwabwe, ne beetwalira ettendo, ne batawa Katonda kitiibwa kyonna. Nga bw’agamba, “Bwe mutaakyuse ku mpisa zammwe n’engeri zammwe, bwe mutaafeeyo kuwa linnya lyange kitiibwa,” bw’ayogera Mukama ow’Eggye, “kale ndibasindikira ekikolimo era emikisa gyammwe girifuuka ekikolimo. Ate ddala mmaze okubakolimira kubanga ebikulu gye ndi temubitaddeeko mwoyo.” Wabaddewo kino kingi mu nsi eno, tewali kubuusabuusa. Ndabye ebintu bingi ebyalabika bwe bityo, mu mpapula z’amawulire, awaali walabika omwoyo mu bantu ogw’okwetwalira ettendo olw’obuwanguzi mu kutumbula okuzuukuka. Tewali kubuusabuusa waliwo ekikemo kinene eri kino, era kyetaagisa okutunula ennyo, ku ludda lw’ababuulizi n’ekkanisa, okukyekuuma, n’obutanakuwaza Mwoyo n’agenda olw’okwenyumiriza mu bantu okw’obwereere.

(2.) Omwoyo ayinza okunakuwazibwa olw’omwoyo ogw’okwewaana olw’okuzuukuka. Oluusi, amangu ddala ng’okuzuukuka kutandise, ojja kukulaba nga kulangiriddwa mu mpapula z’amawulire. Era emirundi egisinga kino kijja kutta okuzuukuka. Waaliwo embeera mu Ssaza eririraanyeewo, okuzuukuka gye kwatandikira, era amangu ddala ne wafuluma ebbaluwa okuva eri omusumba, ng’agamba nti alina okuzuukuka. Nnalaba ebbaluwa ne ŋŋamba mu mutima gwange nti, Kino kye kisembayo kye tujja okuwulira ku kuzuukuka kuno. Era bwe kyali. Mu nnaku ntono, omulimu gwakoma ddala. Era ebintu ng’ebyo si bya kyewuunyo. Nnandyogedde ku mbeera n’ebifo, abantu we baafulumiza ebintu ng’ebyo ebyazimbya ekkanisa, ne bigifuula ey’amalala ennyo nti kitono nnyo oba tewali kirala kyasobola kukolebwa olw’okuzuukuka.

Abamu, nga beekwasa okufulumya ebintu olw’ettendo n’ekitiibwa kya Katonda, bafulumizza ebintu ebyawunya ennyo omwoyo ogw’okwegulumiza bokka, ne bafuula okwenyigira kwabwe okweyoleka ennyo, nga bwe kyali kiteekeddwateekeddwa mu lwatu okuleeta endowooza embi. Mu lukuŋŋaana oluwanvu olwakubibwa mu kkanisa eno, omwaka gumu emabega mu biseera by’amakoola agagwa, waaliwo ebikumi bitaano abaali basuubirwa okuba nga bakyuse, amannya gaabwe n’ebifo bye babeeramu bye twamanya. Omuwendo munene ku bo begatta ku kkanisa eno. Bangi ku bo beegatta ku kkanisa endala. Tewali kyayogerwa ku kino mu mpapula z’amawulire. Emirundi egiwerako mbuuziddwa lwaki twasirika bwe tutyo ku nsonga eno. Nnasobola okuddamu kyokka, nti waaliwo okwagala okw’okwegulumiza mu kkanisa, nti nnatya okufulumya ekintu kyonna ku nsonga eno. Oboolyawo nnasobya. Naye nnalabye emirundi mingi nnyo obubi obukoleddwa olw’okufulumya ebintu nga tebinnaba kutuuka, nti nnalowooza nti kisinga obulungi obutakyogerako. Mu kuzuukuka mu kibuga kino, emyaka ena egiyise, kingi nnyo kyayogerwa mu mpapula z’amawulire, ekyalabika ng’okwegulumiza, nti nnatya okufulumya. Soogera ku mpisa yennyini, ey’okufulumya ebyafaayo by’okuzuukuka. Naye engeri ey’okukikola nkulu nnyo. Bwe kikolebwa mu ngeri ereeta okwewaana, bulijjo kitta okuzuukuka.

(3.) Bwe kityo Omwoyo anakuwazibwa olw’okwogera oba okufulumya ebintu ebiteekeddwateekeddwa okunyooma omulimu gwa Katonda. Omulimu gwa Katonda ogw’omukisa bwe gwogerwako mu ngeri ey’okuguyisa obwereere, nga tewaweebwa Katonda kitiibwa ekisaanira erinnya lye, Omwoyo anakuwala. Bwe wabaawo ekyogerwa ku kuzuukuka, muwe ebyabaddewo byokka ebyangu era eby’obwereere nga bwe biri, era bibeere nga bwe bigwanira.

12. Okuzuukuka kuyinza okusuubirwa okukoma, Abakristaayo bwe bafiirwa omwoyo ogw’okwagala okw’ab’oluganda. Yesu Kristo tajja kweyongera kubeera na bantu mu kuzuukuka okusinga bwe beeyongera okukozesa okwagala okw’ab’oluganda. Abakristaayo bwe baba mu mwoyo gw’okuzuukuka, bawulira okwagala kuno, era awo ojja kubawulira nga bayitagana ow’oluganda ne mwannyinaffe, n’okwagala kungi. Naye bwe batandika okunnyogoga, bafiirwa ebbugumu lino n’okwaka kw’okwagalana, era awo okuyitagana kuno okwa ow’oluganda ne mwannyinaffe kujja kulabika nga kwa busirusiru era kwa kunyoomebwa, ne bakuleka. Mu kkanisa ezimu tebayitagana bwe batyo, naye awali okuzuukuka, Abakristaayo bakikola mu butonde. Siraba kuzuukuka, era oboolyawo tewabangawo kwonna, mwe bataakikolera. Naye amangu ddala nga kino kitandise okukoma, Omwoyo wa Katonda anakuwala, n’abavaamu.

13. Okuzuukuka kujja kuddirira kukome, okuggyako nga Abakristaayo bakyusibwa nate emirundi mingi. Kino nkitegeeza, nti Abakristaayo, okusobola okusigala mu mwoyo gw’okuzuukuka, mu bulijjo beetaaga okusalirwa omusango mu mutima emirundi mingi, n’okwetoowazibwa, n’okumenyebwa mu maaso ga Katonda, n’okukyusibwa nate. Kino kintu bangi kye batategeera, bwe twogera ku Mukristaayo okukyusibwa nate. Naye ekituufu kiri nti mu kuzuukuka omutima gw’Omukristaayo guyinza okukwata ekikuta, ne gufiirwa obuwoomi bwagwo obw’enjawulo eri ebintu bya Katonda; okufukibwako amafuta kwe n’okuwangula kwe mu kusaba bikendeera, era awo alina okukyusibwa omulundi omulala. Tekisoboka kumukuuma mu mbeera nti takosa mulimu, okuggyako ng’ayita mu kkubo ng’eryo buli nnaku ntono. Sikoleranga mu kuzuukuka wamu n’omuntu yenna eyandisigadde mu mulimu era n’asaanira okukulembera okuzuukuka obutasalako, ataayitanga mu kkubo lino ery’okumenyebwa emirundi ng’omulundi gumu mu wiiki bbiri oba ssatu. Okuzuukuka kuddirira, mu bulijjo, kubanga kizuulibwa nga tekisoboka kuleetera kkanisa kuwulira musango gwabwe n’okwesigama kwabwe, okumenyebwa mu maaso ga Katonda. Kikulu ababuulizi okutegeera kino, n’okuyiga engeri y’okumenya ekkanisa, n’okwemenya bo bennyini bwe kiba kyetaagisa, oba si ekyo Abakristaayo mangu ddala bajja kufuuka ng’ebyuma mu mulimu gwabwe, ne bafiirwa obunyiikivu bwabwe n’amaanyi gaabwe ag’okuwangula ne Katonda. Lino lye kkubo Peetero lye yayitamu, bwe yali amaze okwegaana Omulokozi, era olw’okumenyebwa okwo, Mukama yamutegekera omulimu omunene ku lunaku lwa Pentekooti. Nneewuunya, emyaka mitono egiyise, okuzuula nti ekigambo “okumenyebwa” kyali kyesittaza eri ababuulizi abamu n’abeeyita ba ddiini. Beeteeka mu kifo eky’okunenyezebwa okwaweebwa Nikodemu, “Ggwe omuyigiriza wa Isirayiri, n’otomanya bintu bino?” Nkakasa nti okutuusa abamu ku bo lwe balimanya kye kitegeeza okuba “abamenyeddwa,” tebalikola kinene okusingawo ku lw’ensonga y’okuzuukuka.

14. Okuzuukuka tekuyinza kweyongera Abakristaayo bwe bataagale kwegaana. Ekkanisa bw’emala okusanyukira okuzuukuka n’etandika okugejja olw’akwo, n’eddukira mu kwesanyusa, okuzuukuka kujja kukoma mangu. Okuggyako nga bawulira nga Omwana wa Katonda, eyawaayo byonna okulokola abonoonyi; okuggyako nga beetegefu okuleka ebyokwesanyusa byabwe, n’emirembe gyabwe, ne beewaayo mu mulimu, tebasaanye kusuubira nti Omwoyo wa Katonda alibafukibwako. Tewali kubuusabuusa eno y’emu ku nsonga enkulu ez’okuddirira kw’omuntu kinnoomu. Abakristaayo mu kuzuukuka BEEGENDEREZE, bwe basooka okuzuula okwagala nga kubayingira mpolampola, okwewala okwegaana, n’okugondera engeri emu ey’okwesanyusa ng’eddirira endala. Kino kye kikodyo kya Setaani, okubasendasenda okuva ku mulimu gwa Katonda, n’okubafuula abazibu okutegeera era ab’omubiri, n’abagayaavu, n’abatiitiizi, n’abatagasa, n’abagoberera okwegomba, n’okugoba Omwoyo n’okuzikiriza okuzuukuka.

15. Okuzuukuka kujja kuyimirizibwa olw’empaka ku nkola empya. Tewali kintu kikakafu kusuula kuzuukuka okusinga kino. Naye olw’okuba omusomo gwange ogwasembayo gwali ku nsonga y’enkola empya, tekyetaagisa kweyongera kwogera ku nsonga eno kaakano.

16. Okuzuukuka kuyinza okusuulibwa olw’okuwakanya okutasalako okw’Essomero Ekkadde, nga kugattiddwako omwoyo omubi mu Ssomero Eriggya. Abo abatakola kintu kyonna okutumbula okuzuukuka bwe beeyongera okuwakanya kwabwe, era abo abakola okukutumbula bwe beekkiriza okufuuka abatagumiikiriza, ne bagwa mu mwoyo omubi, okuzuukuka kujja kukoma. Essomero Ekkadde bwe liwandiika ebbaluwa zaalyo mu mpapula z’amawulire, nga liwakanya okuzuukuka oba abantu b’okuzuukuka, n’Essomero Eriggya ne liwandiika ebbaluwa okubaddamu nga libawakanya, mu mwoyo ogw’obusungu, ogw’empaka, era ogukaawa, ne bagwa mu mpaka ez’okuyombagana, okuzuukuka kujja kukoma. BEEYONGERE MU MULIMU GWABWE, baleme kwogera ku kuwakanya, wadde okubuulira, wadde okufulumya ku kwo. Abalala bwe balonda okufulumya ebigambo byabwe eby’obwereere n’ebisasiro, abaweereza ba Mukama beeyongere mu mulimu gwabwe, era ebiwandiiko byonna n’okuwaayiriza tebijja kuyimiriza kuzuukuka, ng’abo abakwenyigiddemu bafaayo ku mirimu gyabwe, era nga beeyongera mu mulimu gwabwe. Kya kwewuunya ekyo bwe kiri ekituufu mu bikolwa.

Mu kifo kimu awaali okuzuukuka, ababuulizi abamu baakola omukago okuwakanya omusumba w’ekkanisa, ne bateekawo enkwe okumuzikiriza, era ddala ne bamuwawaabira mu maaso g’Olukiiko lwe olw’Abakadde, ne wabaawo okuwozesa okwamala wiiki mukaaga, wakati ddala mu kuzuukuka, era omulimu ne gweyongera. Bammemba b’ekkanisa abasaba beewaayo nnyo mu mulimu, nti gwagenda mu maaso n’obuwanguzi mu mbeera eyo yonna. Omusumba yayitibwa okugenda mu kuwozesebwa kwe, naye waaliwo omubuulizi omulala eyakola mu bantu, era bammemba tebaagenda na mu kuwozesa, okutwalira awamu, naye beeyongera okusaba n’okukolera emyoyo, era okuzuukuka ne kuyita mu kibuyaga. Mu bifo ebirala bingi, okuwakanya kugolokose mu kkanisa, naye emyoyo emitono emiwombeefu gyeyongedde mu mulimu gwagyo, era Katonda ow’ekisa agolodde omukono gwe omubikkule n’aleetera okuzuukuka okugenda mu maaso wadde nga waliwo okuwakanya kwonna.

Naye buli abo abeenyigidde ennyo mu kutumbula okuzuukuka lwe basasamala olw’obutaba na magezi n’obukakanyavu bw’okuwakanya, ne bawulira nga tebasobola kukikkiriza kibeere bwe kityo, ne bafiirwa obugumiikiriza bwabwe, ne bawulira nga balina okuddamu ebigambo byabwe eby’okunenya n’okulaga nti okuwaayiriza kwabwe si kwa mazima, olwo baba bakka mu lusenyi lw’e Ono, era omulimu gulina okukoma.

17. Okuwugula kwonna okw’ebirowoozo by’abantu kujja kulemesa okuzuukuka. Ekintu kyonna ekiwangula mu kuwugula okufaayo kw’abantu, kijja kuyimiriza okuzuukuka. Mu mbeera gye njogeddeko, omubuulizi mwe yawozesebwa mu maaso g’Olukiiko lwe olw’Abakadde, ensonga lwaki tekyazikiriza kuzuukuka yali nti, bammemba b’ekkanisa abasaba tebakkiriza kuwugulwa. Tebaagenda na mu kuwozesa, naye beeyongera okusaba n’okukolera emyoyo, era bwe kityo okufaayo kw’abantu ne kukuumibwa ku nsonga eno, wadde nga Setaani yafuba nnyo.

Naye buli lw’awangula mu kumiriza okufaayo kw’abantu ku nsonga endala yonna, ajja kukomya okuzuukuka. Tekirina mugaso nsonga eyo kye ki. Singa malayika okuva mu ggulu yandikka, n’abuulira, oba n’ayita mu nguudo, kiyinza okuba ekintu ekisinga obubi mu nsi eri okuzuukuka, kubanga kyandiggye abonoonyi bonna ku bibi byabwe, n’ekyandiggye ekkanisa ku kusabira emyoyo, okugoberera ekitonde kino eky’ekitiibwa, n’okukyekaliriza, era okuzuukuka kwandikomye.

18. Okuwakanya Okutereeza okw’Okwefuga mu Mwenge kujja kuyimiriza okuzuukuka mu kkanisa. Ekiseera kituuse nti tekikyasoboka kkanisa kubeera nga teriiko musango ng’eyeewala okutereeza kuno okw’ekitiibwa. Waaliwo ekiseera kino lwe kyasobolanga okukolebwa mu butamanya. Wabaddewo ekiseera ababuulizi n’Abakristaayo lwe baasobolanga okusanyukira okuzuukuka, newakubadde nga omwenge omukambwe gwakozesebwanga mu bo. Naye okuva ekitangaala lwe kyayakira ensonga eno, era nga kizuuliddwa nti okugukozesa kwa kabi kwokka, tewali memba wa kkanisa oba mubuulizi ayinza kubeera nga taliiko musango n’ayimirira wakati mu nsonga eno. Balina okwogera mu lwatu ne beerondera oludda. Era bwe bataayimirire ku ludda olumu, amaanyi gaabwe gali ku ludda olulala. Ndaga omubuulizi eyayimiridde ku ludda oluwakanya okutereeza okw’okwefuga mu mwenge eyali afunye okuzuukuka. Ndaga omu kaakano eyeewala ensonga eyo alina okuzuukuka. Ndaga omu kaakano akyusakyusa ku nsonga eno, atafuluma n’ayimirira ku ludda lw’okwefuga, alina okuzuukuka? Tekyabanga bwe kityo. Naye kaakano ensonga ezze, era eteeseddwako, era etegeerwa, tewali muntu ayinza kuziba maaso ge eri amazima. Emikono gy’omuntu GIMYUFU N’OMUSAAYI eyeewala ensonga y’okwefuga mu mwenge. Era ayinza okufuna okuzuukuka?

19. Okuzuukuka kulemesebwa ababuulizi n’ekkanisa bwe bayimirira ku ludda olukyamu ku kibuuzo kyonna ekikwata ku ddembe ly’obuntu. Twale ensonga y’OBUDDU, ng’ekyokulabirako. Waaliwo ekiseera ensonga eno lwe yali teri mu maaso g’ebirowoozo by’abantu. John Newton yeeyongera mu busuubuzi bw’abaddu oluvannyuma lw’okukyuka kwe. Era ebirowoozo bye byali byonoonese nnyo bwe bityo, era omutima gwe ogumulamula gwali gwokeddwa ddala bwe gutyo, ku bikwata ku busuubuzi buno obusinga obubi, nti obwonoonyi bwabwo tebwamujjira mu birowoozo okutuusa ekiseera oluvannyuma lw’okufuuka omwana wa Katonda. Singa ekitangaala kyafukibwa ku birowoozo bye ng’okukyuka kwe tekunnabaawo, teyandisobodde kukyusibwa nga tasoose kuleka kibi kino. Era oluvannyuma lw’okukyuka kwe, bwe yakakasibwa obubi bwakyo, teyasobola nate kusanyukira kubeerawo kwa Katonda, nga talese kibi ekyo emirembe gyonna. Bwe kityo, tewali kubuusabuusa, abasuubuzi b’abaddu bangi ne bannannyini baddu mu nsi yaffe bakyusiddwa, newakubadde nga beetaba mu muzizo guno, kubanga obwonoonyi bwagwo tebwali bweyoleka mu birowoozo byabwe. Bwe kityo ababuulizi n’ekkanisa, mu bifo bingi mu nsi yonna, basirise, ne batawa bujulizi bwonna kuwakanya muzizo guno ogw’omuzizo, oguli mu kkanisa ne mu ggwanga. Naye mu biseera bino, ensonga ezze okuteesebwako, era okulabirira kwa Katonda kugireese mu lwatu mu maaso g’abantu bonna. Ekitangaala kaakano kyakira ensonga eno, nga bwe kyakira ensonga y’okwefuga mu mwenge. Ebyabaddewo birageddwa, n’emisingi ginywezeddwa, n’ekitangaala kyakidde ebirowoozo by’abantu, era ekisolo kino ekikambwe kiwaliddwa okuva mu mpuku yaakyo ey’entiisa, ne kirangirirwa mu maaso g’ekkanisa, era ne basabibwa nti, “KINO KIBI?” Obujulizi bwabwe bulina okuweebwa ku nsonga eno. Be bajulirwa ba Katonda. Balayidde okwogera “amazima, amazima gonna, era amazima gokka.” Tekisoboka obujulizi bwabwe obutaweebwa, ku ludda olumu oba olulala. Okusirika kwabwe tekukyasobola kunnyonnyolwa ku musingi gw’obutamanya, nti tebaafuuyibwanga kufaayo ku nsonga eno. N’olwekyo, okusirika kw’Abakristaayo ku nsonga eno mu butuufu kuba kugamba nti tebatwala buddu ng’ekibi. Amazima gali nti, eno nsonga gye batayinza kusirikira nga tebalina musango. Ekiseera kituuse, mu kulabirira kwa Katonda, buli mpewo ey’obukiikaddyo lw’ejjudde okukaaba kw’okukungubaga, n’okunakuwala n’ennaku. Abakaafiiri obukadde bubiri abatoowaziddwa mu nsi yaffe yennyini bagolola emikono gyabwe, gyonna nga gisibiddwa enjegere era nga givaamu omusaayi, ne baweereza eri ekkanisa ya Katonda okukaaba okw’obulumi nga basaba obuyambi. Era ekkanisa, mu kufuba kwayo okununula n’okulokola ensi, eneeziba amatu gaayo eri eddoboozi lino ery’obulumi n’okuggwaamu essuubi? Katonda akiziyize. Ekkanisa tesobola kukyuka kuva ku kibuuzo kino. Kibuuzo ekkanisa n’eggwanga kye birina okusalawo, era Katonda ajja kukisindika okutuuka ku kusalawo.

Kya bwereere ekkanisa okukiziyiza olw’okutya okusasamala, empaka, n’enkaayana. Kya bwereere okukitwala ng’ekikolwa eky’okutya Katonda okukyusa okutu okuva ku kuwulira okukaaba kuno okw’obuyinike.

Ekkanisa erina okuwa obujulizi, n’okujulira “amazima, amazima gonna, era amazima gokka,” ku nsonga eno, oba ebeera eyimbye ekirayiro kyayo, era Omwoyo wa Katonda n’agivaako. Eri wansi w’ekirayiro okuwa obujulizi, era ababuulizi n’ekkanisa abatakiyita kibi bawa obujulizi obw’obulimba ku lwa Katonda. Tewali kubuusabuusa kya mazima nti emu ku nsonga ez’embeera y’eddiini eya wansi mu kiseera kino kiri nti ekkanisa nnyingi zikutte oludda olukyamu ku nsonga y’obuddu, zirese okusosola okuwangula omusingi, era zitidde okuyita omuzizo guno erinnya lyagwo ery’amazima.

20. Ekintu ekirala ekirema okuzuukuka kwe kulagajjalira ebyetaago by’obuminsani. Abakristaayo bwe bataawulira olw’abakaafiiri, ne balagajjalira olukuŋŋaana lw’okusaba olwa buli mwezi, ne bakomya okufaayo kwabwe ku kkanisa yaabwe yokka, ne bataasoma na Missionary Herald, oba okukozesa engeri endala yonna okwemanyisa ku nsonga y’ebyetaago by’ensi, ne bagaana ekitangaala Katonda ky’abateeka mu maaso, era ne bataakole Katonda ky’abayita okukola mu nsonga eno, Omwoyo wa Katonda ajja kubavaako.

21. Ekkanisa bw’egaana okuyita kwa Katonda gy’eri okusomesa abavubuka olw’obuweereza, ejja kulemesa n’okuzikiriza okuzuukuka. Mutunuulire ekkanisa ya Presbyterian, mutunuulire emyoyo emitwalo abiri egyakyusibwa mu myaka kkumi, n’obusobozi obumala okujjuza ensi ababuulizi, naye obuweereza tebweyongera mangu nga abantu ab’omu nsi yaffe bwe beeyongera, era okuggyako nga wabaddewo ekirala ekikolebwa okufuna ababuulizi, tujja kufuuka abakaafiiri ffe bennyini. Ekkanisa tezikubiriza bavubuka mulimu ogw’okuyingira mu buweereza. Katonda afuka Omwoyo we ku kkanisa, n’akyusa emyoyo emitwalo n’emitwalo, era bwe kiba nti abakozi tebafuluma kugenda mu makungula, kiki ekiyinza okusuubirwa okuggyako nti ekikolimo kya Katonda kijja kujja ku kkanisa, n’Omwoyo we ajja kuggyibwawo, n’okuzuukuka kujja kukoma. Ku nsonga eno tewali mubuulizi, tewali kkanisa esaanidde kusirika oba obutakola.

22. Okuwaayiriza okuzuukuka emirundi mingi kujja kukusuula. Okuzuukuka okunene mu biseera bya Pulezidenti Edwards kwakosebwa nnyo olw’empisa y’ekkanisa mu nsonga eno. Kisuubirwa abalabe ba Katonda okuvuma, okukyusakyusa amazima n’okuwaayiriza okuzuukuka. Naye ekkanisa yennyini bw’eyenyigira mu mulimu guno, era bangi ku bammemba baayo abasinga amaanyi nga bayamba era nga bawagira okuwaayiriza n’okukyusakyusa amazima ku mulimu gwa Katonda ogw’ekitiibwa, kya magezi Omwoyo okunakuwazibwa n’agenda. Tekiyinza kwegaanibwa nti kino kikoleddwa, mu ngeri ey’ennaku era etaweesa Katonda kitiibwa. Kiteeberezebwa nti mu mwaka gumu, okuva okuzuukuka kuno lwe kwatandika, EMYOYO EMITWALO KKUMI gyakyusibwa eri Katonda mu Amerika. Tewali kubuusabuusa guno gwe gwali omuwendo ogusinga obunene ogwali gukyusiddwa mu mwaka gumu, okuva ensi lwe yatandika. Kino kyali mu 1831. Wabaddewo okuzuukuka okw’obugazi okusingawo okuva olwo. Mu 1857-8 kyateeberezebwa nti okukyuka emitwalo etaano buli wiiki kwaliwo okumala wiiki mukaaga oba munaana ezaddiriŋŋana mu kitundu eky’obukiikakkono obwa Amerika. Tekyandisuubiddwa nti, mu kasattiro ak’obunene buno, mu bantu, tewandibaddewo kintu kya kunakuwalira. Okusuubira obutuukirivu mu mulimu ng’ogwo, ogw’obunene obwo, era ogukolebwa nga bayita mu bantu, tekiriimu magezi n’akatono era kya busirusiru. Ebibi tewali kubuusabuusa byaliwo era bibaddewo. Byali bya kusuubirwa, kya lwatu, era bya kwekuumibwa, nga bwe kisoboka. Era sikkiriza nti ebyafaayo by’ensi biyinza okuwa ekyokulabirako kimu okuzuukuka, okusemberera kuno mu bunene n’amaanyi, mwe kwagenderwako ebibi ebitono bwe bityo, n’ekitono bwe kityo ekisaanira okunakuwalirwa mu bwesimbu.

Naye omulimu guno ogw’omukisa ogwa Katonda gukoleddwako gutya? Ne bwe tukkiriza nti ebibi byonna ebyemulugunyizibwako bya mazima, ekitali kituufu n’akatono, byandibadde ng’obubala ku njuba ey’ekitiibwa; ebintu ebitasaanidde na kulowoozebwako, bw’ogeraageranya n’obunene obutaliiko kkomo n’obulungi bw’omulimu. Naye ekitundu ekinene eky’ekkanisa ya Presbyterian, kyakkiriza kitya era kyakola kitya omulimu guno ogw’omukisa ogwa Katonda? Mu Lukiiko Olukulu, ekibiina ekyo eky’ekitiibwa eky’abasajja abakiikirira ekkanisa ya Presbyterian wakati mu mulimu guno omunene, mu kifo ky’okuteekawo olunaku olw’okwebaza, mu kifo ky’okutendereza n’okugulumiza Katonda olw’obunene bw’omulimu gwe, tuwulira okuva gye bali eddoboozi ery’okunenya. Okuva mu bigambo ebyaweebwa ku mboozi ezaayogerwayo, kirabika nti ennyumba yajjula okwemulugunya. Mu kifo ky’okuteekateeka enkola ez’okutwala omulimu mu maaso, okufaayo kwabwe kwalabika okuba nga kwakwatibwa ebibi ebitono ebyagugwangako. Era oluvannyuma lw’okwemulugunya kungi, ddala ne bateekawo akakiiko, ne baweereza “Ebbaluwa y’Abasumba” eri ekkanisa, eyateekebwateekebwa okuleeta okubuusabuusa, okuzikiza obunyiikivu bw’abantu ba Katonda, n’okubakyusa okuva ku kuwa Katonda ekitiibwa olw’obunene bw’omukisa, okudda ku kunenya n’okwemulugunya ku bibi. Bwe nnawulira ekyakolebwa mu Lukiiko Olukulu olwo, bwe nnasoma emboozi zaabwe, bwe nnalaba ebbaluwa yaabwe ey’abasumba, emmeeme yange yalwala, enneewulira y’obuyinike etayogerekeka n’ejja ku birowoozo byange, ne mpulira nti Katonda “yandikyalidde” ekkanisa ya Presbyterian olw’empisa ng’eno. Era okuva olwo, ekitiibwa kibadde kigenda kivaawo, n’okuzuukuka kubadde kugenda kukendeera—nga kukendeera mu maanyi. Okuwakanya okw’ekyewuunyo okw’abasajja nga Dr. Lyman Beecher ne Omwami Nettleton kwalina kinene kye kwakola mu kusikiriza n’okuwanirira okuwakanya kuno.

Era kaakano nandyagadde kimanyibwe, oba ababuulizi abo abaafuka okwemulugunya okwo mu Lukiiko Olukulu, era abaakozesebwa mu kuteekateeka ebbaluwa eyo ey’abasumba, okuva olwo baweereddwa omukisa mu kutumbula okuzuukuka kw’eddiini—oba Omwoyo wa Katonda abadde ku bo, era oba ekkanisa zaabwe ziyinza okujulira nti balina okufukibwako amafuta okuva eri Omutukuvu.

23. Obuzibu obw’ebibiina by’ekkanisa buteekeddwateekeddwa okunakuwaza Omwoyo n’agenda, n’okuzikiriza okuzuukuka. Bulijjo ebadde nkola ya Setaani okuggya okufaayo kw’ababuulizi ku mulimu gwa Mukama okudda ku nkaayana n’emisango egy’ebibiina by’ekkanisa. Pulezidenti Edwards yawalirizibwa okumala ebbanga eddene mu nkaayana mu maaso g’enkiiko z’ekkanisa; era mu biseera byaffe, ne wakati mu kuzuukuka kuno okunene okw’eddiini, obuzibu buno bweyongedde mu ngeri etiisa era ey’ensonyi. Abamu ku babuulizi abasinga obukozi mu kkanisa bayitiddwa okuva mu kufuba kwabwe okw’obutereevu okuwangulira Kristo emyoyo, okubeerawo olunaku ku lunaku, era mu mbeera ezimu wiiki ku wiiki, ku misango egyabaleetebwako, oba ku bakozi bannaabwe mu buweereza, egitandisobodde kukakasibwa.

Mutunuulire Philadelphia: nga enkaayana ezitaggwaawo era ez’ensonyi bwe zisasamazizza era bwe zinakuwazizza ekkanisa ya Katonda mu kibuga ekyo, ne mu buwanvu n’obugazi bw’ensi. Era mu kkanisa ya Presbyterian yonna awamu obuzibu buno obw’ebibiina by’ekkanisa buleese ebibi ebimala okukaabya ebitonde. Ow’oluganda Beman yaggibwa mu ngeri ey’ensonyi era embi okuva ku kutumbula okuzuukuka, okugenda mu kuwozesebwa mu maaso g’olukiiko lwe olw’abakadde, ku misango egyo, singa gyali gya mazima, egisinga obungi gyali gya kusesa, naye egitandisobodde kukakasibwa. Era okuva mu kiseera ekyo ekitundu ekinene eky’obudde bwe, kirabika olw’obwetaavu, kimalibwa mu kutereeza obuzibu obw’ebibiina by’ekkanisa. Ow’oluganda Duffield, ow’e Carlisle, Ow’oluganda Barnes, ow’e Philadelphia, n’abalala ku babuulizi ba Katonda abasinga okuwangula, balemeseddwa ekitundu ekinene eky’obudde bwabwe okumala emyaka olw’obuzibu buno. Ayi, temukyogeranga mu Gaasi! Ababuulizi abo n’abeeyita ba ddiini abatakola kintu oba abakola kitono ennyo bo bennyini balireka ddi abalala, ne babaleka bakolere Katonda?

24. Ekintu ekirala okuzuukuka mwe kuyinza okulemesebwa kwe kunenya ku ludda lwonna, era okusingira ddala mu abo abenyigidde mu kutwala okuzuukuka mu maaso. Kisuubirwa nti abawakanya omulimu bajja kutunuulira okugwa kwa mikwano gyagwo, era bakakase okubanenya olw’ebyo byonna ebikyamu, era emirundi egitali mitono olw’ebyo ebituufu mu mpisa zaabwe. Okusingira ddala kisuubirwa nti ebigambo bingi eby’okunenya era ebitali bya Kikristaayo bijja kwogerwa ku abo abasinga okweyoleka ng’ebikozesebwa mu kutumbula omulimu. Okunenya kuno okw’abawakanya omulimu, oba mu kkanisa oba ebweru waayo, naye tekujja kwokka kuyimiriza kuzuukuka. Abakutumbula bwe basigala nga bawombeefu, era mu mwoyo ogw’okusaba, bwe batawoolera ggwanga, naye ne beenywereza emyoyo gyabwe mu bugumiikiriza, bwe bateekkiriza kuwugulwa, okulumiriza nabo, n’okunakuwaza omwoyo ogw’okusaba n’agenda, omulimu gujja kugenda mu maaso; nga mu mbeera gye njogeddeko, omubuulizi mwe yawozesebwa okumala wiiki mukaaga wakati mu kuzuukuka. Eyo abantu baasigala mu nfuufu, ne basaba, si nnyo ku lw’omubuulizi waabwe, kubanga baali bamulese ne Katonda, naye n’okukaaba okw’amaanyi n’amaziga nga beegayirira Katonda ku lw’abonoonyi. Era Katonda n’awulira n’abawa omukisa, n’omulimu ne gweyongera. Okunenya mu abo abawakanya omulimu tekusaanye kutiibwa nnyo, kubanga tebalina Mwoyo, era tewali kibeesigamyeko, era basobola okulemesa omulimu kyokka okutuuka bo bennyini gye balina amaanyi kinnoomu. Naye abalala balina amaanyi ga Mwoyo Mutukuvu, era omulimu gwesigama ku kusigala kwabwe mu mbeera entuufu ey’omutima. Bwe bakyama ne banakuwaza Omwoyo n’agenda, tewali buyambi, omulimu gulina okukoma. N’olwekyo, ne bwe baba nga baasunguwazibwa batya, abatumbula omulimu guno ogw’omukisa, bwe gukoma, obuvunaanyizibwa bubeere bwabwe. Era kimu ku bintu ebisinga okutiisa, ku nsonga eno, kiri nti mu mbeera nnyingi, abo abenyigidde mu kutwala omulimu mu maaso, balabika nga bafiiriddwa Omwoyo. Bagenda bawugulwa, batandika okulowooza nti okuwakanya tekukyalina kugumiikirizibwa, era nti balina okufuluma ne baddamu mu mpapula z’amawulire ebyo bye boogera. Kisaanidde okumanyibwa n’okutegeerwa wonna, nti buli mikwano n’abatumbula b’okuzuukuka kuno okusinga obunene lwe beekkiriza okuyitibwa okugenda mu nkaayana ez’empapula z’amawulire, okugezaako okwewolereza, n’okuddamu abo ababawandiikako, Omwoyo ow’Okusaba ajja kunakuwazibwa ddala agende, era omulimu gujja kukoma. Tewali kintu kikosa nnyo kuzuukuka kw’eddiini, era bwe kityo bwe kizuuliddwa bulijjo, okusinga abakutumbula okuwuliriza okuwakanya, ne batandika okuddamu. Kino kyazuulibwa nga kya mazima mu biseera bya Pulezidenti Edwards, nga mmwe abamanyi ekitabo kye ku Kuzuukuka bwe mumanyi obulungi.

III. Ngenda mu maaso okwogera ku bintu ebimu ebisaanidde okukolebwa, okweyongera okw’okuzuukuka kuno okunene era okw’ekitiibwa okw’eddiini, okubadde kugenda mu maaso mu myaka ekkumi egiyise.

1. Walina okubaawo okwenenya okunene era okw’omunda ennyo ku ludda lw’ababuulizi. FFE, baganda bange, tulina okwetoowaza mu maaso ga Katonda. Tekisaana ffe okulowooza nti kimala okuyita abantu okwenenya. Tulina okwenenya, tulina okukulembera mu kwenenya, era oluvannyuma ne tuyita ekkanisa zigoberere.

Okusingira ddala abo balina okwenenya abaakulembera mu kuleeta enneewulira ez’okuwakanya n’obutesiga ku bikwata ku kuzuukuka. Ababuulizi abamu bakomezza okuwakanya kwabwe okuzuukuka n’enkola z’okuzuukuka mu bibiina byabwe byokka, ne baleeta okubuusabuusa okwenkanidde awo mu bantu baabwe nti kuziyiza omulimu okubuna n’okuwangula mu bo. Ababuulizi ng’abo bandikoze bulungi okufumiitiriza ku bigambo bya Pulezidenti Edwards ku nsonga eno.

“Ababuulizi ne bwe babuulira enjigiriza ennungi ennyo, era ne bwe bafuba ennyo era ne bakola ennyo mu mulimu gwabwe, naye, bwe baba nga mu biseera ng’ebino, balaga abantu baabwe, nti tebaagala mulimu guno, naye bagubuusabuusa nnyo era bagwekengera, kiyinzika nnyo nti bajja kukola abantu baabwe obubi bungi nnyo okusinga obulungi; kubanga ettutumu lyokka ery’omulimu gwa Katonda omunene bwe gutyo era ogw’enjawulo, singa abantu baabwe bakkirizibwa okukkiriza nti mulimu gwe, n’ekyokulabirako eky’ebibuga ebirala, wamu n’okubuulira kwe bayinza okuwulira oluusi, kyandiyinzise okubeera n’amaanyi mangi nnyo ku birowoozo by’abantu baabwe, okubazuukusa n’okubaleetamu obulamu mu ddiini, okusinga emirimu gyabwe gyonna gye bakola nabo: era okwongereza ku ekyo endowooza y’omubuulizi waabwe teyandizaddemu mu bo kubuusabuusa kwokka ku mulimu gwe bawulira ebweru, omukono ogw’amaanyi ogwa Katonda ogulabika mu gwo mwe gufiirwa amaanyi gaagwo ku birowoozo byabwe, naye era yandiyinzise okuleeta okubuusabuusa ku buli kintu eky’engeri y’emu, ekirabika mu bo bennyini, ng’ekintu eky’obulwadde bwe bumu obufuuse kawumpuli mu nsi, era ekyo, mu butuufu, kwe kuleeta okubuusabuusa ku ddiini yonna ey’obulamu, n’okuteeka abantu ku kugyogerako bubi, n’okugimalamu amaanyi, wonna w’erabika, n’okugikuba ku mutwe amangu ddala nga bw’egolokoka. Era ffe ababuulizi, nga tutunuulira omulimu guno, omwaka ku mwaka, n’amaaso agatali musanyufu, tujja kuziyiza ddala endiga okugenda mu ddundiro lyazo, mu kifo ky’okukola omulimu gw’abasumba gye ziri, nga tuziriisa; era abantu baffe kyandibasinze nnyo okubeera nga tebalina mubuulizi nnywevu n’akatono mu biseera ng’ebino.”

Abalala babadde mu lwatu okusingawo, ne bagenderera okukozesa amaanyi mu bugazi okusingawo. Abamu bawandiise ebiwandiiko mu mpapula z’amawulire ez’olwatu. Abasajja abamu abali mu bifo ebya waggulu mu kkanisa babunyisizza ebbaluwa ezitaakubibwanga mu kyapa. Abalala ebbaluwa zaabwe zikubiddwa mu kyapa ne zibunyisibwa. Kirabika ng’olinga wabaddewo enkola ey’okuwandiika ebbaluwa mu nsi yonna eteekeddwateekeddwa okuleeta obutesiga. Mu biseera bya Pulezidenti Edwards, ekkubo kumpi lye limu lyagobererwa, ng’alitunuulira n’agamba mu kitabo kye ku kuzuukuka nti:

“Okwegendereza kungi kusaanidde okukolebwa nti ekyapa tekikozesebwa ku kigendererwa kyonna ekikontana n’ebirungi by’omulimu guno. Tusoma nti Katonda bwe yalwanyisa Sisera, olw’okununula ekkanisa ye eyanyigirizibwa, abo abakwata ekkalaamu y’omuwandiisi bajja okuyamba Mukama mu nsonga eyo.—Ekyabalamuzi 5:14. Abasajja mu Isirayiri abaali bategeezebwa ne bwe baali ab’engeri ki, naye olw’okuba ebigambo byawandiikibwa Omwoyo eyalina okulaba okutuukiridde okw’ebintu byonna okutuuka ku nkomerero y’ensi, era eyalina eriiso ery’enjawulo mu luyimba luno, eri ekintu ekyo ekikulu eky’okununulibwa kw’ekkanisa ya Katonda, mu nnaku ez’oluvannyuma, okununulibwa kuno okwa Isirayiri kwe kwali akabonero kaakyo, si kya butasuubirwa nti bitunuulira abawandiisi, abo abandirwanyisizza obwakabaka bwa Setaani n’ekkalaamu zaabwe. N’olwekyo abo abafulumya obutabo obukosa omulimu guno, era nga bugenderera oba mu butereevu oba si mu butereevu okuguleetako okubuusabuusa, n’okugumalamu amaanyi oba okugulemesa, bandikoze bulungi okufumiitiriza ennyo oba ddala guno si mulimu gwa Katonda, era oba, bwe guba gwe, tekiyinzika nti Katonda ajja kufuluma ng’omuliro, okwokya bonna abayimiridde mu kkubo lye, era bw’atyo n’ayokya obutabo obwo; era oba tewali kabi nti omuliro ogukoleezeddwa mu bwo gujja kwokya abawandiisi.”

Bano bonna balina okwenenya. Katonda tagenda kubasonyiwa, era tebagenda kusanyukira mukisa gwe ku kubuulira kwabwe, oba okuweebwa ekitiibwa okukola mu kuzuukuka okutuusa lwe balyenenya. Omulimu guno Pulezidenti Edwards yaguggumiza ku babuulizi mu biseera bye, mu bigambo eby’amaanyi ennyo. Tewali kubuusabuusa wabaddewo kaakano, nga bwe waaliwo olwo, ensobi ku njuyi zombi. Era walina okubaawo okwenenya okw’omunda ennyo, n’okwatulirangana ensobi ku njuyi zombi.

“Walina okukolebwa kingi mu kwatula ensobi, ku njuyi zombi; kubanga tewali kubuusabuusa nti ensobi ezikoleddwa nnyingi era nnene, mu nkaayana n’okutabuka, n’okutabula ekitangaala n’ekizikiza, ebibaddewo mu biseera bino. Kumpi tewali mulimu gukontana nnyo n’empisa zaffe ez’obwonoonefu, era ogutoowaza amalala g’omuntu; naye gulina okukolebwa. Okwenenya ensobi, mu ngeri ey’enjawulo, gwe mulimu ogusaanira, obwakabaka obw’omu ggulu bwe buba busembedde, oba bwe tusuubira oba bwe twagala okusingira ddala bujje, nga bwe kirabika mu kubuulira kwa Yokaana Omubatiza. Era Katonda bw’aba kaakano atuyita n’eddoboozi ery’omwanguka okwenenya, olwo era atuyita okulaga mu ngeri esaanira okwenenya kwaffe. Nkakasa nti abo abawakanyizza omulimu guno mu lwatu, oba abagwogeddeko okuva mu kiseera okudda mu kirala mu ngeri ey’okuguyisa obwereere, tebayinza kusonyiyibwa mu maaso ga Katonda, nga tebatudde nsobi yaabwe mu lwatu, okusingira ddala bwe baba ababuulizi. Bwe baba bawakanyizza omulimu mu ngeri yonna, oba mu butereevu oba si mu butereevu, oba beeyisizza bwe batyo mu mirimu gyabwe egy’olwatu oba mu mboozi zaabwe ez’ekyama, nga bwe kyasosodde ebirowoozo by’abantu baabwe okuwakanya omulimu, bwe banaakakasibwa oluvannyuma obulungi n’obwakatonda bw’ekyo kye baawakanya, tebasaanye n’akatono kuwoomya nsonga, n’okwewolereza, n’okwefuula nti bulijjo baalowooza bwe batyo, era nti baali bawakanya butali bwegendereza buno n’obuli bwokka, naye basaanidde okulangirira mu lwatu okukakasibwa kwabwe, n’okwesalira omusango olw’ebyo bye bakoze; kubanga Kristo gwe baayogedde bubi, mu kwogera ku mulimu guno mu ngeri ey’okuguyisa obwereere, n’okusosola abalala okuguwakanya; weewaawo, okusinga ekyo, ye Mwoyo Mutukuvu. Era newakubadde baakikola mu butamanya, ne mu butakkiriza, naye bwe bazuula oyo gwe baawakanya, tewali kubuusabuusa Katonda ajja kubakakaatika okukyatula mu lwatu.

“Era ku ludda olulala, abo ababadde abanyiikivu okutumbula omulimu, bwe baba mu kimu ku byokulabirako ebyogeddwako waggulu bakyamye nnyo mu lwatu, ne bakola ekyo ekikontana n’amateeka Amakristaayo, mwe bakoseza abalala mu lwatu, oba ne bamenya nnyo entegeka ennungi, era bwe batyo ne bakola ekyo ekifumise eddiini, balina okukyatula mu lwatu, n’okwetoowaza, nga bwe bandironze amayinja, ne balongoosa ekkubo ly’abantu ba Katonda. Abo abateeka ebyesittaza ebinene mu kkubo ly’abalala, olw’okwonoona kwabwe okw’olwatu, bavunaanyizibwa okubiggyawo, olw’okwenenya kwabwe okw’olwatu.”

Waliwo ababuulizi mu biseera byaffe, sikyogera mu butali bwa kisa wabula mu bwesigwa, era nandyagadde bonna mbe nabo wano mu maaso gange nga nkyogera, abalabika nga bamaze obudde bwabwe bungi okumala emyaka nga tebakola kirala kinene wabula okukola n’okwogera n’okuwandiika mu ngeri ereeta okubuusabuusa ku bikwata ku kuzuukuka. Era siyinza kubuusabuusa nti ekkanisa zaabwe, nga Pulezidenti Edwards bw’agamba, zandibadde bulungi okusingawo nga tezirina mubuulizi n’akatono, okuggyako nga beenenya, ne baddamu okufuna omukisa gwe.

2. Ekkanisa ezo ezawakanya okuzuukuka zirina okwetoowaza n’okwenenya. Ekkanisa ezeewala oba ezalemesa omulimu zirina okwenenya ekibi kyazo, oba Katonda tajja kugenda nazo. Mutunuulire ekkanisa ezo kaakano, ezibadde zireeta okubuusabuusa ku kuzuukuka. Zisanyukira okuzuukuka? Mwoyo Mutukuvu azikkako, okuzigaziya n’okuzizimba? Waliwo emu ku kkanisa mu kibuga kino, olukiiko lwayo mwe lubadde lufulumiza mu mpapula z’amawulire kye luyita “Ekikolwa n’Obujulizi” bwalwo, ekiteekeddwateekeddwa okuleeta okubuusabuusa okutaliimu magezi era okutaliiko musingi ku babuulizi bangi abakola n’obuwanguzi okutumbula okuzuukuka. Era embeera y’ekkanisa eyo eri etya? Babadde n’okuzuukuka? Lwaki, kirabika okuva mu lipoota entongole eri Olukiiko Olukulu, nti ekendedde mu mwaka gumu ebitundu amakumi abiri mu musanvu ku kikumi. Era ekkanisa zonna ng’ezo zijja kweyongera okukendeera, wadde nga kikolebwa kyonna ekirala, okuggyako nga zeenenya ne zifuna okuzuukuka. Ziyinza okwefuula nti zitya nnyo Katonda, era nti zikwatirwa ekitiibwa kya Katonda obuggya, naye Katonda tajja kukkiriza nti za mazima. Era ajja kulaga obutasanyuka bwe, ng’atafuka Mwoyo we. Singa nnali n’eddoboozi ery’amaanyi ekimala, nandyagadde okuleetera buli emu ku kkanisa zino n’ababuulizi abaawaayiriza okuzuukuka, okumpulira, bwe ŋŋamba, nti nzikiriza nti bayambye okuleeta olugoye lw’okufa ku kkanisa, era nti ekikolimo kya Katonda kiri dda ku bo, era kijja kusigala okuggyako nga beenenya. Katonda amaze okusindika obukovvu mu myoyo gyabwe, era bangi ku bo bakimanyi.

3. Abo ababadde benyigidde mu kutumbula omulimu nabo balina okwenenya. Kyonna kye bakoze ekyali ekikyamu kirina okwenenyezebwa, oba okuzuukuka tekujja kudda nga mu nnaku ezaayita. Buli omwoyo omukyamu lwe gweyolese, oba bwe basunguwadde ne banyiiga olw’okuwakanya, ne bafiirwa obukkakkamu bwabwe, oba ne batwala ebigambo ebikambwe n’omwoyo omukyamu ng’obwesigwa bw’Ekikristaayo, balina okwenenya. Abo abawakanya tebandisobodde kuyimiriza kuzuukuka bokka, okuggyako ng’abo abakutumbula bakyamye. Bwe kityo tulina okwenenya bwe tuba twogedde ebintu eby’okunenya, oba eby’amalala, oba eby’okwekulumbaza, oba ebikambwe. Ekiseera ng’ekino si kiseera kya kuyimirira nga twewolereza. Okuyitibwa kwaffe okusooka kwe kwenenya. Buli omu yeenenye ebibi bye, so si kwawukana, n’okuyomba ku ani asinga okuvunaanibwa.

4. Ekkanisa erina okukwata ekkubo ettuufu ku bikwata ku byabufuzi. Temulowooza, kaakano, nti ŋŋenda kubuulira kubuulira kwa byabufuzi, oba nti njagala mwegatte mutandikewo ekibiina ky’Ekikristaayo mu byabufuzi. Nedda, ekyo sikikkiririzaamu. Naye ekiseera kituuse nti Abakristaayo balina okulonda abasajja abeesigwa, n’okukwata ekkubo erikwatagana mu byabufuzi, oba Mukama ajja kubakolimira. Balina okuba abasajja abeesigwa bo bennyini, era mu kifo ky’okulonda omuntu kubanga wa kibiina kyabwe, Ekya Bbanka oba Ekiwakanya Bbanka, Ekya Jackson, oba Ekiwakanya Jackson, balina okuzuula oba mwesigwa era mutuukirivu, era asaanira okwesigibwa. Balina okuleka ensi erabe nti ekkanisa tejja kuwagira muntu yenna mu kifo eky’obuyinza, amanyiddwa okuba omukumpanya, oba omwenzi, oba amenya Ssabbiiti, oba omuzannyi w’emizannyo egy’okusiba ssente, oba omutamiivu. Okumanya kubunye nnyo bwe kutyo n’obwangu bw’okuwuliziganya mu nsi yaffe, nti buli muntu asobola okumanya gw’alonda. Era bw’anaalondanga abasajja abeesigwa bokka, ensi ejja kuwalirizibwa okubeera n’abafuzi abatuukirivu. Ebibiina byonna bijja kuwalirizibwa okusimbawo abasajja abeesigwa okulondebwa. Abakristaayo babadde n’omusango munene nnyo mu nsonga eno. Naye ekiseera kituuse lwe balina okukola mu ngeri ey’enjawulo, oba Katonda ajja kukolimira eggwanga, n’aggyawo omwoyo gwe. Nga bwe kiri ku nsonga y’obuddu n’okwefuga mu mwenge, bwe kityo ne ku nsonga eno, ekkanisa erina okukola obulungi oba ensi ejja kuzikirira. Katonda tayinza kuwanirira nsi eno ey’eddembe era ey’omukisa, gye twagala era gye tusabira, okuggyako ng’ekkanisa ekwata ekkubo ettuufu. Ebyabufuzi kitundu kya ddiini mu nsi ng’eno, era Abakristaayo balina okukola omulimu gwabwe eri ensi ng’ekitundu ky’omulimu gwabwe eri Katonda. Oluusi kirabika ng’olinga emisingi gy’eggwanga gigenda givunda, era Abakristaayo balabika nga bakola ng’olinga balowooza nti Katonda talaba bye bakola mu byabufuzi. Naye mbagamba nti, akiraba, era ajja kuwa omukisa oba okukolimira eggwanga lino, okusinziira ku kkubo lye banaakwata.

5. Ekkanisa zirina okukwata ekkubo ettuufu ku nsonga y’obuddu. Era wano ekibuuzo kijja, ekkubo ettuufu lye liruwa? Era OKUSOOKA nja kwogera ku bintu ebimu ebisaanidde okwewalibwa.

(1.) Okusooka byonna, omwoyo omubi gusaanidde okwewalibwa. Tewali kintu kiteekeddwateekeddwa kukosa ddiini, n’okukosa abaddu bennyini, okusinga Abakristaayo okugwa mu mpaka ez’obusungu ku nsonga eno. Eno nsonga etaliiko bwetaavu bwa mpaka za busungu mu Bakristaayo. Abeeyita ba ddiini abalina abaddu, ng’abeeyita ba ddiini abatunda omwenge, bayinza okugezaako okwewolereza, era bayinza okusunguwalira abo abanyigiriza emitima gyabwe egibalamula, ne babayita okuleka ebibi byabwe. Abeeyita ba ddiini ab’amalala abalowooza nti omuntu avunaanibwa, oba abalowooza nti nsonyi okuba n’olususu oluddugavu, bayinza okuleka okusosola kwabwe okuwangula okutuusa okuziba amatu gaabwe, ne baagala okuyomba n’abo ababakubiriza ku nsonga eno. Naye nkiddamu, ensonga y’obuddu nsonga Abakristaayo, abantu abasaba, mwe batetaagisa era mwe batasaanye kwawukana.

(2.) Ekintu ekirala eky’okwewala kwe kugezaako okuyimirira wakati ku nsonga eno. Abakristaayo tebasobola kuyimirira wakati ku nsonga eno, okuva lwe yajja okuteesebwako, okusinga bwe basobola okuyimirira wakati ku nsonga y’okutukuza Ssabbiiti. Kibi kinene kya ggwanga. Kibi kya kkanisa. Ekkanisa olw’okusirika kwazo, n’olw’okukkiriza bannannyini baddu okubeera mu kussa ekimu kwazo, zibadde zikikkiriza. Ebibiina byonna bibadde n’omusango mu ngeri emu oba endala, newakubadde nga Abakwekera mu myaka egiyise banaabye emikono gyabwe okuva ku kyo. Kya bwereere ekkanisa okwefuula nti kibi kya byabufuzi kyokka. Nkiddamu, kibi kya kkanisa, ebibiina byonna kye bikkirizza. Mu butuufu balangiridde nti kya mateeka. Ekyo kyokka eky’okukkiriza bannannyini baddu okusigala mu mirembe nga bali mu kifo ekirungi mu kkanisa zaabwe, kwe kulaga okusinga amaanyi era okw’olwatu ennyo okw’endowooza zaabwe nti si kibi. N’olwekyo, ekkanisa okwefuula nti eyimiridde wakati ku nsonga eno, kya busirusiru ddala. Ekituufu kiri nti teyimiridde wakati n’akatono. Ng’egumiikiriza bannannyini baddu mu kussa ekimu kwayo EKKIRIZA EMPISA EYO. Era omulabe wa Katonda yandyefudde bw’atyo nti si mutukuvu wadde mwonoonyi, nti agenda kuyimirira wakati, n’asaba nti “Mukama omulungi ne Setaani omulungi,” kubanga teyamanya ludda ki olwandisinze okwagalibwa.

(3.) Okwegendereza kungi kusaanidde okukolebwa okwewala omwoyo ogw’okunenya ku njuyi zombi. Eno nsonga ebaddemu, era oboolyawo ejja kubaamu okumala ekiseera, enjawulo mu ndowooza mu Bakristaayo, ku ngeri esinga obulungi ey’okugonjoola ekibuuzo. Era esaanidde okukwatibwa n’obugumiikiriza bungi ku njuyi zombi. Omwoyo ogw’okuvumirira, ogulumiriza ebigendererwa bya buli omu, si gwa Kikristaayo, guteekeddwateekeddwa okunakuwaza Omwoyo wa Katonda, n’okusuula okuzuukuka, era gukosa kye kimu ekkanisa, n’abaddu bennyini.

MU KIFO EKYOKUBIRI, nja kwogera ku bintu ebiwerako, nga bwe ndaba, ekkanisa bye zirina ddala okukola, ku nsonga eno:

(1.) Abakristaayo ab’ebibiina byonna, basaanidde okuteeka ku bbali okusosola ne beemanyisa ku nsonga eno, awatali kulwawo. Abeeyita ba ddiini bangi nnyo beekkirizza okusosola okutuuka n’okuba nga tebaagala kusoma na kuwulira, n’okutuuka ku kutegeera okutuufu okw’ensonga eno. Naye Abakristaayo tebasobola kusaba mu mbeera ng’eyo ey’ebirowoozo. Nsoomooza omuntu yenna okubeera n’omwoyo ogw’okusaba, ng’asosola nnyo okwekenneenya kino, oba ekibuuzo ekirala kyonna eky’omulimu. Singa ekitangaala tekyayaka, Abakristaayo bandisigadde mu kizikiza ku nsonga eno, ne babeera n’omwoyo ogw’okusaba. Naye bwe bagaana okujja eri ekitangaala, tebasobola kusaba. Kaakano mbayita mmwe mwenna abali wano, abatekenneenyanga nsonga eno kubanga temwayagala kugyekenneenya, mwogere oba mulina omwoyo ogw’okusaba. Ababuulizi, Abakristaayo kinnoomu, oba ekkanisa zonna, bwe baziyiza amazima ku nsonga eno kaakano, nga gabunye nnyo bwe gatyo era nga gali mu maaso g’ebirowoozo by’abantu, sikkiriza nti bajja kusanyukira oba nti basobola okusanyukira okuzuukuka kw’eddiini.

(2.) Ebiwandiiko, ebirimu okuteesa okukkakkamu era okw’amagezi ku nsonga eno, n’ebyabaddewo ebyo ebiri mu maaso g’abantu, bisaanidde okubunyisibwa mu kasirise era mu bifo bingi, era bisaanidde okwekenneenyezebwa n’obwegendereza n’okusaba ekkanisa yonna. Kino sikitegeeza, nti okufaayo kw’ekkanisa kusaanidde okumirizibwa ennyo kino, okutuusa okulagajjalira ekibuuzo ekikulu, eky’okulokola emyoyo egiri wakati mu bo. Sitegeeza nti entambula ezitannaba kutuuka ku nsonga eno zisaanidde okukolebwa, okusasamaza ekibiina Ekikristaayo, n’okubayingiza mu luyombo; wabula nti abantu abasaba basaanidde okukola n’amagezi, era nti, amangu ddala ng’okumanya okumala kubunyisiddwa mu bantu, ekkanisa zisaanidde mu buwombeefu, naye MU BUNYWEVU okukwata ekkubo erikakafu ku nsonga eno, n’okulaga mu maaso g’eggwanga lyonna n’ensi, okukyawa kwazo ekibi kino.

Akasattiro akaawakanya ekibiina kya Freemason akaabunye emyaka mitono egiyise, kaaleeta okuzikirizibwa kungi bwe kutyo mu kkanisa, ne kaaleeta okumala akaseera okwawukana kungi bwe kutyo mu nneewulira n’obukyayi mu babuulizi n’abantu, era okusooka okuleeta ensonga eno kwagenderwako akasattiro kangi bwe kati, nti ababuulizi bangi abalungi, abawakanya ddala obuddu bo bennyini, batya okuleeta ensonga eno mu bantu baabwe, olw’okutya nti ekkanisa zaabwe tezirina ddiini emala okugikwata, n’okugifumiitirizaako mu kkakkamu, n’okugisalirako mu mwoyo gw’Enjiri. Mmanyi nti waliwo akabi kano. Naye ensonga erina okuleetebwa mu maaso g’ekkanisa. Era bw’ereetebwa n’amagezi, n’okusaba kungi, waliwo ekkanisa ntono nnyo ezisanyukidde okuzuukuka, era eziri mu kiseera kino kumpi n’omwoyo gw’okuzuukuka, ezitayinza kuleetebwa kukkiriza mazima ku nsonga eno. Wano waleme kubaawo nsobi. Okubikkula kwa William Morgan ku kibiina kya Freemason kwafulumizibwa mu 1826. Akasattiro n’okuteesa ebyaddirira byeyongera okutuuka mu 1830. Mu kiseera ekyo ekkanisa okutwalira awamu zaali ziwadde obujulizi bwazo okuwakanya ekibiina kya Freemason, ne zisalawo nti tezisobola kussa kimu n’abakyekwatako. Ekyavaamu, Ennyumba z’Abafreemason okutwalira awamu zaasasika ne zireka ebbaluwa zaazo ez’olukusa. Waaliwo okudduka okw’awamu okw’abeeyita Abakristaayo okuva mu nnyumba ezo. Kino kyategeka ekkubo, era mu 1830, okuzuukuka okusinga obunene ensi kwe yali erabye mu kiseera ekyo kwatandika wakati mu kitundu ekyawakanya ekibiina kya Freemason, ne kubuna mu nnimiro yonna ekkanisa mwe zaali zikoze ekikolwa ekyo okutuusa abakyuse baakwo lwe baawera emyoyo emitwalo kkumi.

Oboolyawo tewali kkanisa mu nsi eno eyali egezeseddwa ennyo ku nsonga eno okusinga eno. Baali kkanisa ya Bakristaayo bavubuka era abasinga obungi abataali bamanyirivu. Era embeera nnyingi zaagatta, nga siriiwo, okuleeta okutabuka n’enneewulira enkyamu mu bo. Naye nga bwe mmanyi kaakano embeera y’enneewulira mu kkanisa eno, simanyi bukyayi bwonna mu bo ku nsonga eno. Mukama atuwadde omukisa, Omwoyo atutonnyezeddwako, era abantu bangi beeyongedde ku kussa kimu kwaffe buli mwezi okuva lwe nnakomawo. Tewali kubuusabuusa mu kkanisa eno mulimu abawulira ku nsonga eno mu bigero eby’enjawulo ennyo. Naye ate nsobola okugamba mu bwesimbu nti simanyi njawulo yonna n’akatono mu ndowooza mu bo. Okuva ku ntandikwa, nga sinnagenda ku lugendo lwange olw’ebweru, tukutte ekkubo lye limu ku nsonga y’obuddu nga bwe tukutte ku kwefuga mu mwenge. Tugaanye bannannyini baddu n’abo bonna abali mu busuubuzi obwo okussa ekimu naffe. Abamu ab’ebweru w’ekkanisa eno banenye ekkubo lino ng’eritaliiko nsonga era eritaliimu kisa, era siyinza n’akatono kufuula ndowooza yange, oba ekyokulabirako ky’ekkanisa eno, etteeka ery’okufuga ababuulizi abalala n’ekkanisa endala. Naye ate, nzikiriza mu bwesimbu bw’omutima gwange nti ekiseera tekiri wala ekkanisa lwe ziribeera obumu mu kulaga kuno okw’okukyawa ekibi kino. Bwe siyita buddu linnya lyonna ery’obuwoomi era ery’Ekikristaayo, bwe nkiyita EKIBI, okukwatagana n’omutima ogulamula byombi bituusa ku kusalawo okutayinza kwewalika, nti ng’ekibi kyeyongera okukolebwa, abakikola tebayinza kusaanira kussa kimu n’okwegatta okw’Ekikristaayo.

Kino kiwakanyizibwa, nti waliwo ababuulizi bangi mu kkanisa ya Presbyterian abalina abaddu. Era kigambibwa nti tekikwatagana nnyo ffe okugaana nnannyini baddu okujja mu kussa ekimu kwaffe, ate ne tubeera mu kkanisa y’emu nabo, ne tutuula nabo mu nkiiko z’ekkanisa, ne tubakkiriza ng’ababuulizi. Kino nkiddamu, nti sirina buyinza kukwata ku babuulizi abo, era mazima sirina kuva mu kkanisa kubanga abamu ku babuulizi baayo oba bammemba baayo balina abaddu. Omulimu gwange kwe kubeera mu kkanisa, ne bwe kiba nti Setaani alimu. Gye nnina obuyinza, ngaana bannannyini baddu okussa ekimu, era nja kukikolanga bulijjo nga bwe ndi omulamu. Naye gye sirina buyinza, emmeeza ya Kristo bw’eba etegekeddwa, nja kugituulako, nga ngondera ekiragiro kye, ne bwe yandibadde ani omulala atuulako oba atajja.

Sitegeeza, mu ngeri yonna, okuvumirira ababuulizi bonna abo n’abeeyita ba ddiini abalina abaddu nga bannanfuusi, n’okugamba nti si Bakristaayo. Naye kino kye ŋŋamba, nti nga beeyongera mu mbeera eyo, ensonga ya Kristo n’ey’obuntu yeetaaga, baleme kukkirizibwa nga bwe batyo, okuggyako nga tugenderera okugabana ku bibi by’abantu abalala. Tekikontana nnyo okugaana bannannyini baddu wadde nga bali mu kkanisa ya Presbyterian, okusinga okugaana abantu abanywa oba abatunda omwenge omukambwe. Kubanga waliwo abatunda omwenge bangi nnyo abali mu kkanisa ya Presbyterian.

Nzikiriza nti ekiseera kituuse, era newakubadde siri nnabbi, nzikiriza nti kirizuulibwa nga kituuse, nti okuzuukuka mu Amerika kujja kweyongera n’okuwangula, so si okusukka n’amangu okusinga ekkanisa bw’ekwata ekkubo ettuufu ku nsonga eno. Ekkanisa be bajulirwa ba Katonda. Ekituufu kiri nti obuddu, okusinga ebirala, kibi kya kkanisa. Kye kyo kyennyini nti ababuulizi n’abeeyita ba ddiini ab’ebibiina eby’enjawulo balina abaddu, ekitukuza omuzizo gwonna, mu maaso g’abantu abatatya Katonda. Ani atamanyi nti ku nsonga y’okwefuga mu mwenge buli mutamiivu mu nsi ajja kwekweka emabega w’omudinkoni omu atunda omwenge, oba omubuulizi anywa omwenge gw’emizabbibu? Kye kiwakanyizibwa ekisinga okubaawo era ekiddukiro ky’abatamiivu, n’abanywa mu kigero, nti kikolebwa abeeyita ba ddiini. Kino kye kireeta obwetaavu obw’amaanyi obw’okugaana abasuubuzi b’omwenge omukambwe, n’abanywi b’omwenge okussa ekimu. Ekkanisa ez’ebibiina byonna ziyogere mu lwatu ku nsonga y’okwefuga mu mwenge; ziggalewo enzigi zaazo eri bonna abalina akakwate konna n’omuzizo guno oguleeta okufa, era ensonga y’okwefuga mu mwenge ewangula. Emyaka mitono gyandisaanyizzaawo obusuubuzi obwo. Bwe kityo bwe kiri n’obuddu.

Ekkanisa y’esinga okuwanirira ekibi kino. Obujulizi bwayo obw’awamu ku nsonga eno bwandimalirizza ekibuuzo. Abakristaayo ab’ebibiina byonna bafulume mu buwombeefu naye mu bunywevu, balangirire okusalawo kwabwe; balongoose okussa ekimu kwabwe, banaabe emikono gyabwe okuva ku kintu kino; bawandiike ku mutwe ne mu maaso g’omuzizo guno omunene, EKIBI! era mu myaka esatu endowooza y’abantu yanditondeddwa eyandiwangudde byonna, era tewandibaddewo muddu asibiddwa enjegere, wadde omugoba w’abaddu omukambwe ow’enkwe mu nsi eno.

Naye kiyinza okwogerwa, nti mu kkanisa nnyingi, ensonga eno teyinza kuleetebwa awatali kuleeta kutabuka n’obukyayi. Kino kiyinza okuba bwe kityo. Bwe kibadde bwe kityo ku nsonga y’okwefuga mu mwenge, ne ku nsonga y’okuzuukuka. Mu kkanisa ezimu, newakubadde okwefuga mu mwenge wadde okuzuukuka tebiyinza kuleetebwa awatali kuleeta kwawukana. Amasomero ga Ssabbiiti, n’emirimu gy’obuminsani, na buli kintu eky’engeri eyo biwakanyiziddwa, era bireese okwawukana mu kkanisa nnyingi. Naye eno nsonga emala okugaana ensonga zino? Era ekkanisa we zagaanye ensonga zino olw’okutya empaka, ziweereddwa omukisa gw’okuzuukuka? Buli muntu amanyi nti teziweereddwa. Naye ekkanisa we zikutte ekkubo ennywevu ku nsonga zino, newakubadde abantu kinnoomu era oluusi bangi baziwakanyizza, naye ziweereddwa omukisa gw’okuzuukuka. Wonna ensonga yonna ku zino w’ereetebwa n’obwegendereza era n’okusaba; we zireetebwa n’omwoyo omutuufu, era obukulu obw’amazima obw’okugeraageranya ne buweebwa buli emu ku zo; bwe wabaawo mu mbeera ng’ezo, abo abanaaleeta akavuyo ne bawakanya, omusango gugwe gye gusaanidde. Waliwo abantu abamu, bo bennyini abaagala okuyomba ku nsonga eno, abeetegefu bulijjo okukoowoola nti, “Temuleeta bintu bino mu kkanisa, bijja kuleeta okuwakanya.” Era omubuulizi n’abantu abasaba bwe bawulira nti gwe mulimu gwabwe okuleeta ensonga mu maaso, bo bennyini bajja kuleeta akavuyo, ate ne bagamba nti, “Laba, nnabagamba; kaakano mulabe okuleeta kwammwe ensonga eno kye kukoze; kujja kuyuzaayuza ekkanisa yonna.” Era nga bo bennyini bakola kyonna kye basobola okuleeta okwawukana, bassa okwawukana ku nsonga, so si ku bo bennyini. Waliwo abantu ng’abo abamu mu kkanisa zaffe nnyingi. Era newakubadde amasomero ga Ssabbiiti, wadde obuminsani, wadde okuzuukuka, wadde okuwakanya obuddu, wadde ekintu ekirala kyonna ekiweesa Katonda ekitiibwa oba ekigasa emyoyo gy’abantu, tekijja kuyisibwa mu kkanisa, awatali bantu bano abeegendereza okunyiiga olw’akyo.

Naye ebintu bino bireeteddwa, ne biyisibwa, kimu ku kimu, mu kkanisa ezimu n’okuwakanya okungi, ne mu ndala n’okutono, era oboolyawo mu kkanisa ezimu awatali kuwakanya n’akatono. Era nga bwe kiri amazima nti Katonda ye Katonda w’ekkanisa, nga bwe kiri ekikakafu nti ensi erina okukyusibwa, ensonga eno erina okufumiitirizibwako n’okulangirirwa ng’ekibi ekkanisa. Kyandisinze nnyo, mu ngeri etaliiko kkomo, obutabaawo kkanisa yonna mu nsi, okusinga yo okugezaako okusigala wakati oba okuwa obujulizi obw’obulimba ku nsonga enkulu bwe zityo ng’obuddu, okusingira ddala okuva ensonga lwe yajja, era nga tekisoboka olw’embeera y’ensonga, obujulizi bwayo obutaba ku minzaani, ku ludda olumu oba olulala.

Mubuuza nti, “Kiki ekinaakolebwa—tunaagifuula ensonga y’emboozi emira byonna, ne tuwugula okufaayo okuva ku nsonga esinga obukulu ey’obulokozi bw’emyoyo egiri wakati mu ffe?” Nziramu nti, Nedda. Ekkanisa eyogere endowooza yaayo ku nsonga eno, ebeere mu mirembe. Nga bwe mmanyi, tuli mu mirembe ddala ku nsonga eno. Twogedde endowooza yaffe; tuggaddewo okussa ekimu kwaffe eri bannannyini baddu, era tufaayo ku bintu ebirala. Simanyi kasattiro konna akatali ka bulamu bulungi mu ffe ku nsonga eno. Era we yafuuse ensonga y’emboozi emira byonna mu kifo, mu mbeera ezisinga obungi nzikiriza nti kyava ku kuwakanya okukakanyavu era okutaliimu magezi okw’abantu abatono okugaana ensonga n’okuwulirwa obuwulirwa.

6. Ekkanisa bw’eba eyagala okutumbula okuzuukuka, erina okutukuza Ssabbiiti. Waliwo okumenya Ssabbiiti kungi nnyo mu nsi. Abasuubuzi bagimenya, abatambuze bagimenya, Gavumenti egimenya. Emyaka mitono egiyise wakolebwa okugezaako mu kitundu eky’ebugwanjuba eky’Essaza lino, okutandikawo n’okuwanirira olukalala lw’amaato n’amagaali agakuuma Ssabbiiti. Naye ne kizuulibwa nti ekkanisa teyandiwaniridde kikolwa ekyo. Abeeyita ba ddiini bangi tebaatambulanga mu magaali ago, era tebaakkirizanga byamaguzi byabwe kutwalibwa mu maato ag’omu mukutu ogwandirindiridde obutatambula ku Ssabbiiti. Mu kiseera ekimu, Abakristaayo baali benyigidde nnyo mu kuwandiikira Congress nga bagisaba okuyimiriza ebbaluwa ku Ssabbiiti, era kaakano balabika nga bakwatiddwa ensonyi olw’ekyo. Naye ekintu kimu kikakafu ddala, nti okuggyako nga wabaddewo ekikolebwa, era ne kikolebwa mangu, era ne kikolebwa n’amaanyi, okutumbula okutukuza Ssabbiiti ekkanisa, Ssabbiiti ejja kuggwaawo, era tetujja kubeera na bbaluwa zokka nga zitambula ku Ssabbiiti, n’amaduuka g’ebbaluwa nga maggule, naye mu bbanga kkooti zaffe ez’obwenkanya n’ennyumba ez’okukola amateeka bijja kukuumibwa nga biggule ku Ssabbiiti. Era ekkanisa eyinza kukola ki, eggwanga lino linaakola ki, NGA TEWALI SSABBIITI?

7. Ekkanisa erina okukwata ekkubo ettuufu ku nsonga y’Okwefuga mu Mwenge n’Okutereeza Empisa, ne ku nsonga zonna ez’empisa ez’omu bikolwa ezijja okusalirwawo okuva mu kiseera okudda mu kirala.

Waliwo mu kkanisa abo abeewala ensonga y’Okutereeza Empisa, era abatya okubaawo ekyogerwa ku kituuti okuwakanya obukaba. Ku nsonga eno ekkanisa tesaanye kusuubira kukkirizibwa kuyimirira wakati. Mu kulabirira kwa Katonda, eri mu kuteesebwako. Ebibi birageddwa, okuyita kukoleddwa olw’okutereeza. Era kiki ekinaatereeza abantu okuggyako amazima? Era ani anaaleeta amazima bwe kitaba ekkanisa n’obuweereza? Endowooza eyo eveewo nti Abakristaayo basobola okusigala wakati ne basirika, ate ne basanyukira okusiima n’omukisa gwa Katonda.

Mu mbeera zonna ng’ezo, omubuulizi asirika abalibwa mu abo abali ku ludda olulala. Buli muntu amanyi nti bwe kiri mu kuzuukuka. Tekyetaagisa muntu kuvuma mulimu. Bw’asirika obusirisi n’ayimirira wakati, abalabe b’okuzuukuka bonna bajja kumutwala ng’ali ku ludda lwabwe. Bwe kityo ku nsonga y’okwefuga mu mwenge. Tekyetaagisa muntu kuvuma kibiina ky’amazzi amannyogovu, okusobola okubeera ku nkolagana esinga obulungi n’abatamiivu n’abanywa mu kigero. Yegayirire bwegayirizi okunywa omwenge gw’emizabbibu mu kigero, yeeyongere bweyongezi okugunywa ng’eky’okwesanyusa, era abatamiivu bonna bajja kumubala ku ludda lwabwe. Bw’agaana okuwaayo amaanyi ge eri ensonga y’okwefuga mu mwenge, kya lwatu oludda olulala lumwetwalira ng’omukwano. Ku nsonga zino zonna, bwe zijja, ekkanisa n’ababuulizi balina okukwata ekkubo ettuufu, ne balikwata mu lwatu ne balinyweramu, ne balituukiriza, bwe baba basuubira okusanyukira omukisa gwa Katonda mu kuzuukuka. Balina okugoba mu kussa ekimu kwabwe bammemba ng’abo, abanyooma ekitangaala ekibaakidde, ne beeyongera okunywa oba okusuubula omwenge omukambwe.

8. Walina okukolebwa ebisingawo olw’ebigendererwa byonna ebikulu eby’obugabi obw’Ekikristaayo. Walina okubaawo okufuba okusinga ennyo olw’ensonga y’obuminsani, n’okusomesa, ne Bayibuli, n’amatabi amalala gonna ag’emirimu gy’eddiini, oba ekkanisa ejja kunyiiza Katonda. Mukitunuulire. Mulowooze ku kusaasirwa kwe tufunye, ku bugagga, obungi n’okukulaakulana kw’ekkanisa. Tuwadde Katonda okusinziira ku birungi bye tufunye, okulaga nti ekkanisa mugabi era nti beetegefu okuwaayo ensimbi zaabwe n’okukolera Katonda? Nedda. Kiri wala nnyo. Twongedde ku bintu byaffe ne tugaziya enteekateeka zaffe, okusinziira ku ngeri ekkanisa gy’eyeyongedde? Katonda amatidde ebyo ebikoleddwa, oba alina ensonga ey’okumatira? Okuzuukuka ng’okwo ekkanisa za Amerika kwe zisanyukidde mu myaka ekkumi egiyise! Twandikoze emirundi kkumi okusinga bye tukoze olw’obuminsani, Bayibuli, okusomesa, obutabo, ekkanisa ez’obwereere, ne mu ngeri zonna ezigendereddwamu okutumbula eddiini n’okulokola emyoyo. Ekkanisa bwe zitaazuukuke ku nsonga eno, ne zeewaayo ku kigero ekinene okusingawo, ziyinza okusuubira nti okuzuukuka mu Amerika kujja kukoma.

9. Abakristaayo mu Amerika bwe baba basuubira okuzuukuka okubuna, n’okuwangula, okutuusa ensi lw’ekyusibwa, balina okuleka okuwandiika ebbaluwa n’okufulumya ebiwandiiko ebiteekeddwateekeddwa okuleeta okubuusabuusa n’obuggya ku bikwata ku kuzuukuka, ne bakwata omulimu bo bennyini. Singa ekkanisa yonna ng’ekibiina kimu yagenda ku mulimu emyaka kkumi egiyise, n’egweyongeramu nga abantu abatono kinnoomu, be nnandyogeddeko amannya, bwe bakoze, tewandibaddewo kaakano mwonoonyi n’omu ateenenyezza mu nsi. Emyaka olukumi gyandibadde gizze mu bujjuvu mu Amerika ng’olunaku luno terunnatuuka. Mu kifo ky’okuyimirira obuyimirizi, n’okuwandiika ebbaluwa okuva e Berkshire, ababuulizi abalowooza nti tukyamye beesibe ebyokulwanyisa bagende mu maaso, batulage ekkubo eddungi erisinga gonna. Batuyigirize olw’ekyokulabirako kyabwe engeri y’okukola obulungi okusingawo. Sigaana nti tukoze ensobi, ne tusobya. Sigaana nti waliwo ebintu bingi ebikyamu ebikolebwa mu kuzuukuka abantu abamu. Naye eryo lye kkubo ery’okubitereeza, baganda bange? Pawulo teyakola bw’atyo. Yatereeza baganda be ng’abagamba n’ekisa nti yandibalaze ekkubo eddungi erisinga gonna. Baganda baffe bakwate bagende mu maaso. Tuwulire okukoowoola okuva ku bituuti byabwe byonna. KU MULIMU. Bakulembere, Mukama gy’anaagenda nabo n’abikkula omukono gwe, era nze, omu ku bonna, nja kugoberera. Kyokka BAGENDE MU MAASO, era tufune Amerika ng’ekyusiddwa eri Katonda, n’ebibuuzo byonna ebitono bikome.

Bwe kitaba bwe kityo, era okuzuukuka bwe kukoma mu nsi eno, ababuulizi n’ekkanisa bajja kubeera n’omusango gw’omusaayi gwonna ogw’emyoyo gyonna egirigenda mu ggeyeena olw’ekyo. Tewali bwetaavu omulimu okukoma. Ekkanisa bw’eneekola omulimu gwayo gwonna, emyaka olukumi giyinza okujja mu nsi eno mu myaka esatu. Naye okuwandiika ebbaluwa kuno bwe kunaakuumibwa, nga kujjuza ensi okubuusabuusa n’obuggya, bwe kinaabeera bwe kityo bulijjo, nti ebitundu bibiri ku bisatu eby’ekkanisa bijja kusigala emabega ne bitakola kirala wabula okunenya mu kiseera ky’okuzuukuka, ekikolimo kya Katonda kijja kuba ku ggwanga lino, era ekyo mu bbanga ttono.

EBIGAMBO EBY’OKUFUNDIKIRA.

1. Kye kiseera kyennyini wabeewo okwekebera okunene okw’emitima mu Bakristaayo n’ababuulizi. Baganda bange, kino si kiseera kya kuziyiza mazima, oba okwemulugunya n’okunenya kubanga amazima gaayogerwa mu lwatu. Si kiseera kya kulumirizagana oba okulwana, naye tulina okwekebera emitima gyaffe, ne twetoowaza mu maaso ga Katonda.

2. Tulina okwenenya ne tuleka ebibi byaffe, ne tutereeza amakubo gaffe n’ebikolwa byaffe, oba okuzuukuka kujja kukoma. Obuzibu bwaffe obw’ebibiina by’ekkanisa BULINA OKUKOMA, n’enjawulo zonna entono zirina okuteekebwa ku bbali ne zirekebwa, okwegatta mu kutumbula ebirungi ebinene eby’eddiini. Bwe kitaba bwe kityo, okuzuukuka kujja kukoma mu ffe, n’omusaayi gw’obukadde obubuze gujja kusangibwa ku byambalo byaffe.

Ekkanisa bw’eneekola omulimu gwayo gwonna, mangu ddala yanditukkirizza obuwanguzi bw’eddiini mu nsi. Naye olutalo luno olwa Ekikolwa n’Obujulizi bwe lunaakuumibwa, n’enkola eno ey’okuketta, n’okusonsoomesa n’okuvumirira, okuzuukuka tekujja kukoma kwokka, naye omusaayi gw’obukadde abaligenda mu ggeyeena ng’ekkanisa tennava mu kukankana kuno, gujja kusangibwa ku byambalo by’abasajja abaasituka ne batwala mu maaso enkaayana eno ey’entiisa.

4. Abo ababunyisizza ebigambo eby’okuwaayiriza ku bikwata ku kuzuukuka, balina okwenenya. Kingi kyogeddwa ku njigiriza enkyamu, ne ku basajja abamu okwegaana amaanyi g’Omwoyo, ekitaliiko musingi n’akatono, era ekigunjiddwa okuva mu busa. Era abo abaagunja ebigambo, n’abo ababibunyisizza okuwakanya baganda baabwe, balina okwenenya ne basaba Katonda baweebwe okusonyiwa kwe.

5. Tulaba okwagala okutasalako okuliwo mu Bakristaayo okw’okuddirira n’okudda emabega. Kino kya mazima mu bakyuse bonna ab’okuzuukuka kwonna. Mutunuulire okuzuukuka mu biseera bya Pulezidenti Edwards. Omulimu gwagenda mu maaso okutuusa emyoyo emitwalo esatu lwe gyali gikyusiddwa, era mu kiseera kino ababuulizi n’Abakristaayo bangi nnyo baali batuuse mu mbeera ng’eyo, olw’okuwandiika ebitabo n’obutabo, ku ludda olumu n’olulala, nti baasuula byonna, n’okuzuukuka ne kukoma. Abo abaali bawakanyizza omulimu baafuuka abakakanyavu era ab’effujjo, n’abo abaagutumbula ne bafiirwa obuwombeefu bwabwe, ne bafuuka ab’obusungu, era awo ne basindikibwa mu bibi byennyini ebyali bibasibiddwako mu bulimba.

Era kaakano, tunaakola ki? Omulimu guno omunene era ogw’ekitiibwa ogwa Katonda gulabika ng’ogulaga okuddirira. Okuzuukuka tekunnafa—Katonda yeebazibwe olw’ekyo—tekunnafa! Nedda, tuwulira okuva mu bitundu byonna eby’ensi nti Abakristaayo basoma ku nsonga eno era babuuza ku kuzuukuka. Mu bifo ebimu kaakano waliwo okuzuukuka okw’amaanyi. Era tunaakola ki, okuyimusa ebbendera, okutambuza eggwanga lino lyonna n’okukyusa abantu bano bonna abangi eri Mukama? Tulina OKUKOLA EBITUUFU. Ffenna tulina okubeera n’omwoyo omulungi okusingawo, tulina okukka mu nfuufu, tulina okukola nga tuli bumu, tulina okukwata omulimu guno omunene n’emitima gyaffe gyonna, era awo Katonda ajja kutuwa omukisa, n’omulimu gujja kugenda mu maaso.

Embeera y’eggwanga lino eri etya? Tewali kubuusabuusa, Katonda akutte omuggo gw’OLUTALO waggulu w’emitwe gy’eggwanga lino. Alinda nga tannasumulula misango gye, okulaba oba ekkanisa ejja kukola ebituufu. Eggwanga liri wansi w’obutasanyuka bwe, kubanga ekkanisa yeeyisizza mu ngeri eyo ku bikwata ku kuzuukuka. Era kaakano ka tugambe olutalo lujja, okuzuukuka kwaffe kwandibadde ludda wa? Olutalo lwandimize mangu nnyo omwoyo gw’okuzuukuka. Omwoyo gw’olutalo si gwe mwoyo gw’okuzuukuka n’akatono. Ani anaafaayo ku byetaago by’eddiini, ebirowoozo by’abantu bwe biba bimiriziddwa ensonga y’olutalo emira byonna? Mulabe kaakano, eggwanga lino bwe liri, omulundi gumu, nga lireeteddwa ku mabbali g’olutalo. Katonda awuuba ekitala kye ekyaka waggulu w’emitwe gyaffe. Ekkanisa erineenya? EKKANISA Katonda gy’asinga okutunuulira. Tunaayewala tutya ekikolimo ky’olutalo? Olw’okutereeza mu kkanisa kwokka. Kya bwereere okutunuulira bannabyabufuzi okuziyiza olutalo. Oboolyawo okutwalira awamu bandiwagidde olutalo. Kiyinzika nnyo nti ebintu bye bandikoze okuluziyiza byandituyingizza ddala mu lwo. Ekkanisa bw’etaawulire, bw’etaazuukuke, bw’etaakole, tunaatunuulira wa olw’obuyambi? Ekkanisa bw’eba teyagala ddala kutambula, teyagala kukankana ng’etunuulira emisango gya Katonda egy’obwenkanya egiwanirira waggulu w’emitwe gyaffe, mazima tuli kumpi n’okukolimirwa, ng’eggwanga.

6. Kyonna ekikolebwa kirina okukolebwa mangu. Minzaani eri wakati. Bwe tutaagende mu maaso, tulina okudda emabega. Ebintu tebiyinza kusigala nga bwe biri. Ekkanisa bw’etaayimuke, bwe tutaafune kuzuukuka kwa maanyi okusinga kwe tubadde nakwo, mangu ddala tetujja kubeera na kwonna n’akatono. Tubadde n’okuzuukuka okunene bwe kutyo, nti kaakano okuzuukuka okutono tekusikiriza birowoozo by’abantu. Mulina okukola ng’abantu kinnoomu. Mukole omulimu gwammwe. Mulina obuvunaanyizibwa. Mwenenye mangu. Temulinda mwaka mulala. Ani okuggyako Katonda amanyi embeera y’ekkanisa zino gy’eriba, ebintu bwe binaagenda mu maaso omwaka omulala awatali kuzuukuka kw’eddiini okunene era okw’awamu?

7. Kitera okubaawo, ebintu bwe bikyama byonna mu kkanisa, buli muntu kinnoomu okunenya ekkanisa, ne baganda be, n’abuusa amaaso ekitundu kye ky’avunaanibwa. Tewabaawo n’omu amala obudde bwe ng’anenya ekintu ekyo ekitalabika, “Ekkanisa.” Naye nga bammemba kinnoomu ab’ekkanisa ya Kristo, buli omu akole, era akole bulungi, akke mu nfuufu, era tayogeranga n’amalala, oba n’okunenya. MUGENDE MU MAASO. Ani yandirese omulimu ng’ogwo, n’agenda okuwandiika ebbaluwa, n’akka mu lusenyi lw’e Ono, okulaba oba enkaayana zino zonna entono tezisobola kutereezebwa, n’aleka omulimu ne gukoma? Tufeeyo ku mulimu gwaffe, era Mukama alabirire ebisigadde. Tukole omulimu gwaffe, era ebinaavaamu tubirekere Katonda.

Okuva emisomo gino lwe gyayogerwa enkulaakulana nnene ekoleddwa mu mirimu gyonna egy’obugabi mu nsi eno. Ekiseera kimalirizza ekibuuzo ky’obulongoofu n’omuwendo ogutabalika ogw’okuzuukuka okwo, okwali kuwakanyizibwa ennyo mu nsobi mu kkanisa ya Presbyterian. Kaakano kimanyiddwa nti okuddirira okunene era okw’akabi abawakanya kwe baalagula tekulabiseeko. Kaakano kirina okukkirizibwa nti abakyuse ab’okuzuukuka okwo be babadde amaanyi g’ekkanisa, era nti amaanyi gaabwe ag’Ekikristaayo gawuliddwa mu nsi yonna. Tewabangawo kuzuukuka amaanyi gaakwo n’obulongoofu bwakwo bwe bikakasiddwa ennyo ekiseera n’obumanyirivu, okusinga omulimu ogwo omunene era ogw’omukisa ogwa Katonda, ogwasitulirwa kibuyaga ow’okuwakanya bw’atyo. Mu lwatu okuwakanya kwali nsobi nnene. Kireme kwogerwa nti okuwakanya kwali kwetaagibwa olw’ebibi ebinene ebyagenderera omulimu ogwo, era nti ebibi ebyo n’ensobi byayimirizibwa ne bitereezebwa okuwakanya. Ekituufu kiri nti ensobi n’ebibi ebyalowoozebwa ebyafuulibwa ensonga ey’okuwakanya, tebyabangawo mu bunene obwandireese okutya oba okuwakanya. Nnawandiise ebyafaayo by’okuzuukuka okwo mwe nnafumiitiririza ku kibuuzo kino mu bujjuvu okusingawo. Ekkanisa zaakwata ddala okwefuga mu mwenge n’amatabi amalala ag’okutereeza okutuuka n’okwewala ebibi ebyo bye zaalabulwa. Ku kibuuzo ky’obuddu ekkanisa yalwawo nnyo mu bujulizi bwayo okwewala olutalo. Naye bannannyini baddu baatya nnyo era ne basunguwala nnyo olw’okuwakanya okwagenda kweyongera bulijjo ku nkola yaabwe mu kitundu kyonna eky’obukiikakkono amaanyi g’okuzuukuka gye gaawulirwa. Baakwata ebyokulwanyisa okuwolereza n’okuwangaaza omuzizo, era bwe batyo ne baguggyawo.

Ekyayita Ekiddako