Essuula 15 · eddakiika 42 ez’okusoma · eddakiika 55 ez’okuwuliriza
Omusomo XIII. Ekkanisa Bwe Ziyinza Okuyamba Ababuulizi
OMUSOMO XIII.
EKKANISA BWE ZIYINZA OKUYAMBA ABABUULIZI.
Ekyawandiikibwa.—Musa bwe yawanikanga emikono gye, Abayisirayiri nga bagoba, naye bwe yagissanga, nga Abamaleki bagoba. Emikono gya Musa ne gitandika okumufuuyirira. Alooni ne Kuli ne bamuleetera ejjinja, n’atuula okwo; ne bawanirira emikono gye, omu ng’ali ku ludda olumu, ne munne ku ludda olulala, emikono gye olwo ne ginywerera waggulu okutuusa enjuba lwe yagwa. Yoswa n’awangula Abamaleki ng’akozesa obwogi bw’ekitala.—Okuva 17:11-13.
Mmwe abasoma Bayibuli zammwe mujja kujjukira embeera ennyiriri zino mwe ziri. Abantu ba Katonda mu kuwangula abalabe baabwe baatuuka okulwana n’Abamaleki, era ebintu bino ne bibaawo. Kizibu okutegeera lwaki ekintu ekyo nti Musa yawanika emikono gye kitwalibwa ng’ekikulu, okuggyako ng’ekigambo ekyo kitegeerwa nga kitegeeza embeera y’okusaba. Era olwo okuwanika kwe emikono gye, n’obuwanguzi obwakugoberera, bijja kutuyigiriza obukulu bw’okusaba Katonda, olw’obuyambi bwe mu ntalo zaffe zonna n’abalabe ba Katonda. Okukolera awamu n’okuwanirira kwa Alooni ne Kuli okutwalira awamu kutegeerwa okulaga omulimu gw’ekkanisa okuwanirira n’okuyamba ababuulizi mu mulimu gwabwe, n’obukulu bw’okukolera awamu kuno olw’obuwanguzi bw’Enjiri ebuulirwa. Nja kukikozesa bwe nti ku mukolo guno. Nga bwe mmaze okwogera ku mulimu gw’ababuulizi okukolerera okuzuukuka, kaakano nja kulowooza ku,
OBUKULU BW’OKUKOLERA AWAMU KW’EKKANISA MU KULEETA N’OKUTAMBUZA OKUZUUKUKA.
Waliwo ebintu bingi obukulu bwabyo mu kutumbula okuzuukuka obutalowoozeddwako nga bwe kisaanidde ekkanisa n’ababuulizi, bwe bitafiibwako bijja kufuula okuzuukuka obutasobola kubuna, oba n’okugenda mu maaso okumala ekiseera kyonna ekiwanvu. Mu misomo gyange ebiri egiyise, mbadde ndwawo ku mirimu gy’ababuulizi, kubanga kyali tekisoboka nze okubuulira emisomo egiddiriŋŋana ku kuzuukuka nga siyingidde, katono oba kinene, mu kitundu ekyo eky’engeri. Sinnamaliriza kitundu ekyo eky’ensonga, naye ndowoozezza nti kikulu wano okuvaako akaseera ne nkubaganya ebirowoozo ku nsonga ezimu ekkanisa mw’eteekwa okuyimirira n’omubuulizi waayo n’emuyamba, bw’eba esuubira okusanyukira okuzuukuka. Mu kukubaganya ebirowoozo ku nsonga eno, ngenderera,
I. Okwogera ku bintu ebiwerako Abakristaayo bye bateekwa okwewala, bwe baba baagala okuwanirira ababuulizi.
II. Ebintu ebimu bye bateekwa okufaako.
I. Nnina okwogera ku bintu ebiwerako ebiteekwa okwewalibwa.
1. Mu ngeri yonna mwewale ekirowoozo, mu ndowooza ne mu bikolwa, nti omubuulizi y’alina okutumbula okuzuukuka yekka. Abantu bangi baagala okutwala embeera ey’obutakola kintu ku nsonga eno, ne bawulira nga abatalina kya kukola. Bapangisizza omubuulizi ne bamusasula, okubaliisa okuyigiriza n’okubudaabuda, era kaakano tebalina kya kukola okuggyako okutuula ne bamira emmere gy’abawa. Balina kusasula musaala gwe, n’okujja okuwulira okubuulira kwe, era balowooza nti ekyo kye kintu ekinene. Era ye ku ludda lwe asuubirwa okubuulira enjigiriza ennungi, entuufu, ebudaabuda, okubawanirira, n’okubaleetera okuwulira bulungi, era bwe batyo basuubira okugenda mu ggulu. Mbagamba nti, BAJJA KUGENDA MU GGEYEENA, bwe kiba nti eno y’eddiini yaabwe. Eryo si lye kkubo ery’okugenda mu ggulu.
Mukakase nti omwoyo guno we gufugira mu kkanisa, omubuulizi ne bw’aba mulungi atya, ekkanisa ekutte ekkubo ery’okuziyiza okuzuukuka. Ne bw’aba mwesigwa atya, ne bw’aba yeewaddeyo atya, ne bw’aba n’ebitone n’okwogera obulungi bitya, ayinza okwekooya, era mpozzi n’okwezikiriza obulamu bwe, naye tajja kuba na kuzuukuka kutono oba kwonna.
Awatali kkanisa, oba nga bammemba batono nnyo mu kkanisa, okuzuukuka kuyinza okutumbulwa awatali kufuba kwonna okutegekeddwa okw’ekkanisa, kubanga teriiyo, era mu mbeera ng’eyo, Katonda akwataganya ekisa kye n’embeera, nga bwe yakola abatume bwe baafuluma, nga buli omu ali yekka, okusimba Enjiri mu nsi. Ndabye embeera ez’okuzuukuka okw’amaanyi nga bwe kyali bwe kityo. Naye awali engeri, Katonda ayagala zikozesebwe. Nnandisinze obutaba na kkanisa mu kifo, okusinga okugezaako okutumbula okuzuukuka mu kifo awali ekkanisa etajja kukola. Katonda ayagala abantu be bamwegayirire okuwa emikisa. Okukwata okukontana okw’ekkanisa etajja kukola kubi okusinga obutakkiriza. Tewali ngeri ya kubeera mu kifo kya wakati, ku nsonga y’okuzuukuka, wadde ng’abeeyatula abamu balowooza nti tebali ku ludda lwonna. Eyeeyatula bw’ateewaayo mu mulimu, aguwakanya. Omuntu ng’oyo ka agezeeko okubeera wakati, agambe nti agenda kulindirira alabe bwe binaggwa—kale, ekyo kye kifo kyennyini Setaani ky’ayagala abeemu. Abeeyatula basobola mu ngeri eno okukola omulimu gwe obulungi nnyo okusinga nga bawakanya mu lwatu. Bwe bayimirira mu lwatu nga bawakanya, buli muntu ajja kugamba nti tebalina ddiini. Naye mu ngeri eno ey’omu makkati bakuuma okukwata kwabwe, era bwe batyo ne bakola omulimu gwa Setaani obulungi okusingawo.
Mu kupangisa omubuulizi, ekkanisa eteekwa okujjukira nti bapangisizza omukulembeze bwokka okubakulembera mu kukola olw’ensonga ya Kristo. Abantu bandirowoozezza nti kya kyewuunyo singa omuntu yenna yandireese ekirowoozo eky’okuwanirira omuduumizi w’amagye olwo ne bamuleka n’agenda okulwana yekka! Kino tekisinga busirusiru, oba okuzikiriza, okusinga omubuulizi okugezaako okugenda mu maaso yekka. Ekkanisa etegeera bubi ekigendererwa ky’obubuulizi, bw’ereka omubuulizi waayo okukola yekka. Tekimala bo okuwulira obubaka. Ekyo kigambo kya kulagira kyokka, ekkanisa ky’eteekwa okugoberera.
2. Temunenyanga mubuulizi wammwe kubanga tewali kuzuukuka, bwe muba nga temukola mulimu gwammwe. Tekigasa kwemulugunya nti tewali kuzuukuka, bwe muba nga temukola mulimu gwammwe. Ekyo kyokka nsonga emala lwaki tewandibaddewo kuzuukuka. Kintu kya bukambwe nnyo era kya muzizo ekkanisa okwemulugunya ku mubuulizi waayo, nga bo bennyini beebase tulo tungi. Kya bulijjo nnyo abeeyatula eddiini okwetwalira ekitiibwa kinene, ne basirisa omuntu waabwe ow’omunda nga beemulugunya ku babuulizi baabwe. Era bwe kyogerwa ku bukulu bw’ababuulizi okutunula, abantu ab’engeri eno beetegefu okugamba nti, Tetulifuna kuzuukuka n’akatono n’omubuulizi ng’oyo, so nga amazima gali nti omubuulizi waabwe atunula nnyo okusinga bo bennyini.
Ekintu ekirala kya mazima ku nsonga eno, era kisaanidde okwetegerezebwa. Ekkanisa bw’eba ng’ekkiridde wansi mu mbeera embi, abeeyatula eddiini batera nnyo okwemulugunya ku kkanisa, ne ku mbeera embi ey’eddiini mu bo. Ekitonde ekyo ekitakwatibwako era ekitavunaanibwa, “ekkanisa,” beemulugunya nnyo ku kyo, olw’okuba nga kyebase. Okwemulugunya kwabwe ku mbeera embi ey’eddiini, ne ku bunnyogovu bw’ekkanisa oba bw’omubuulizi, kufukibwa mu nnaku, nga tebalabika ng’abategeera nti ekkanisa erimu abantu kinnoomu, era nti okutuusa buli omu lw’alikwata embeera ye yennyini mu mukono, ne yeemulugunyako yennyini, ne yeetoowaza mu maaso ga Katonda, ne yeenenya, ne azuukuka, ekkanisa teriba na maanyi n’akatono, era tewaliba kuzuukuka n’akatono. Singa mu kifo ky’okwemulugunya ku mubuulizi wammwe, oba ku kkanisa, mwazuukuka buli omu ku lulwe, ne mutamwemulugunyako oba ku bo okutuusa lwe muyinza okugamba nti temulina musango gwa musaayi gwa bantu bonna, era nga mukola omulimu gwammwe okulokola abonoonyi, yandiwulidde obwenkanya bw’okwemulugunya kwammwe, era bw’ataandikuwulidde Katonda yandikuwulidde, era oba yandimuzuukusizza oba yandimuggyewo.
3. Temuleka mubuulizi wammwe kwetta ng’agezaako okutambuza omulimu yekka, nga mmwe mugaana okumuyamba. Oluusi kibaawo nti omubuulizi asanga nti essanduuko ya Mukama tejja kutambula okuggyako ng’assaawo amaanyi ge gonna, era abadde ayagala nnyo okuzuukuka ne kiba nti akoze bw’atyo, n’afa. Era yali mwetegefu okukifiirira. Nnandiyinzizza okwogera ku mbeera ezimu mu Ssaza lino, ababuulizi mwe baafiira, era awatali kubuusabuusa olw’emirimu gyabwe egy’okutumbula okuzuukuka ng’ekkanisa yeekweka emabega okuva ku mulimu.
Nja kwogera ku mbeera emu. Omubuulizi omu, emyaka egiwerako egiyise, yali akolera awaali okuzuukuka; n’akyalirwa omukadde w’ekkanisa ey’ewala eyali ayagala agende abuulireyo. Eyo tewaaliyo kuzuukuka, era tewabangawo, era omukadde ne yeemulugunya ku mbeera yaabwe, n’agamba nti baali babaddeko n’ababuulizi babiri abalungi ennyo, omu yali yeekooyezza ddala n’afa, n’omulala yali yeemazeemu amaanyi, n’aggwaamu omwoyo, n’abaleka, era nti baali kkanisa nnaku era nnafu, n’essuubi lyabwe nga liri mu kizikiza kinene okuggyako nga bafunye okuzuukuka, era bw’atyo ne yeegayirira omubuulizi ono agende abayambe. Yalabika ng’anakuwadde nnyo, omubuulizi n’awulira okukaaba kwe, ku nkomerero n’addamu ng’abuuza nti, Lwaki temwabangako na kuzuukuka? Simanyi, bwe yagamba omukadde. Omubuulizi waffe yakola nnyo, naye ekkanisa teyalabika ng’ezuukuka, era mu ngeri emu teyalabika ng’erina kuzuukuka. “Kale, kaakano,” bwe yagamba omubuulizi, “ndaba kye mwagala; mwatta omu ku babuulizi ba Katonda, ne mumenya omulala n’aba ng’alina okubaleka, era kaakano mwagala okufuna omulala eyo mumutte, era Setaani abasindise wano okunfuna ŋŋende mbawuubire ekitanda kyammwe. Mwalina omubuulizi omulungi omu okubabuulira, naye ne mweyongera okwebaka, ne yeewaayo okutuusa lwe yafiira ddala mu mulimu. Olwo Mukama n’abawa omulala, era ne mweyongera okugalamira nga mwebase, era temwagala kuzuukukira mulimu gwammwe. Era kaakano muzze wano nga muggwaamu essuubi, era mwagala omubuulizi omulala, si bwe kiri? Katonda aleme kukkiriza mmwe okufuna omulala nga mukyakola nga bwe mubadde mukola. Katonda aleme kukkiriza mmwe okuba n’omubuulizi, okutuusa ekkanisa lw’erizuukukira omulimu gwayo.” Omukadde n’akwatibwako, kubanga yali musajja mulungi. Amaziga ne gajja mu maaso ge, n’agamba nti tekisukka ku kye baali bagwanirwa. “Era kaakano,” bwe yagamba omubuulizi, “onoobeera mwesigwa, n’oddayo eka n’obuulira ekkanisa bye njogedde? Bw’onookola bw’otyo, nabo ne baba beesigwa ne bazuukukira omulimu gwabwe, bajja kuba n’omubuulizi, ekyo mbakakasa.” Omukadde n’agamba nti yali agenda kukikola, era n’atuukiriza ekigambo kye; n’addayo eka n’abuulira ekkanisa nga bwe kyali kikambwe bo okusaba omubuulizi omulala okujja mu bo, okuggyako nga bazuukuse. Ne bakiwulira, ne baatula ebibi byabwe, ne bazuukukira omulimu gwabwe, omubuulizi n’abaweerezebwa, okuzuukuka okw’omuwendo era okw’amaanyi ne kuddirira.
Ekkanisa tezitegeera nga obunnyogovu bwazo n’obutayagala kukola emirundi mingi bwe biyinza okuba ensonga yennyini ey’okufa kw’ababuulizi. Embeera y’abantu, n’ey’abonoonyi, eba ku mitima gyabwe, balumwa mu mmeeme emisana n’ekiro, era bakola mu kiseera ekituufu n’ekitali kituufu, okusukka amaanyi g’omubiri gw’omuntu ge gayinza okugumira, okutuusa lwe bakoowa ne bafa. Ekkanisa tetegeera bulumi bwa mutima gw’omubuulizi, bw’alumwa olw’emmeeme, n’akola okuzuukusa ekkanisa eyambe, era n’akyagiraba mu tulo otw’okufa. Mpozzi oluusi bajja kuzuukuka okufuba okw’akaseera okumala ennaku ntono, olwo byonna ne binnyogoga nate. Era bwe kityo omubuulizi omwesigwa omu ku mulala yeekooya n’afa, olwo abeeyatula bano abatalina mutima be basooka okumunenya olw’okukola ennyo.
Nzijukira embeera y’omubuulizi omulungi, eyagenda mu kifo awaali okuzuukuka, era bwe yali eyo n’awulira obubaka obusongovu eri ababuulizi. Yabukkiriza ng’omusajja wa Katonda; teyajeemera mazima ga Katonda, naye yeeyama eri Katonda nti talikkakkana okutuusa lw’alaba okuzuukuka mu bantu be. N’addayo eka n’agenda ku mulimu; ekkanisa teyazuukuka, okuggyako bammemba batono, Mukama n’abawa omukisa, n’afuka Omwoyo we, naye omubuulizi n’agalamira ku kitanda kye n’afa, wakati mu kuzuukuka.
4. Mwegendereze obutemulugunya ku kubuulira okulambulukufu, okusongovu, ne bwe kiba nti okunenya kwakwo kubakwatako mmwe bennyini. Ekkanisa zitera okwerabira nti omubuulizi avunaanibwa Katonda yekka. Baagala okuteekerawo omubuulizi amateeka g’okubuuliramu, aleme okubuulira okubakwatako. Bw’anyigiriza ekkanisa, n’abikkula ebibi ebibunye mu bo, bakiyita kubalumba bo bennyini, ne bajeemera amazima. Oba bagamba nti, tasaanidde kubuulira mu lwatu bwe kityo eri ekkanisa mu maaso g’ensi; kiswaza eddiini, bwe bagamba, era asaanidde okubatwala bokka n’abuulira ekkanisa yokka, so si kubuulira bonoonyi nti Abakristaayo babi nnyo. Naye waliwo embeera omubuulizi mw’atayinza kukola kitono okusinga okulaga ennyumba ya Yakobo ebibi byabwe. Bwe mubuuza nti, Lwaki tokikola nga tuli ffekka? Nziramu nti, Mulinga abalowooza nti abonoonyi tebamanyi nti mukola bubi. Nja kubabuulira nga muli mmwekka, ku bibi byammwe, bwe munaakuŋŋaananga mwekka okwonoona. Naye nga Mukama bw’ali omulamu, bwe mwonoonera mu maaso g’ensi, mujja kunenyezebwa mu maaso g’ensi. Si kya mazima nti abonoonyi bamanyi bwe mubeera, era nti babeesittalako ne bagwa mu ggeyeena? Kale temunenya babuulizi, bwe balaba nga mulimu gwabwe okunenya ekkanisa mu lwatu, mu maaso g’ensi. Bwe muba ab’amalala nnyo ne mutayinza kugumiikiriza kino, temusaanidde kusuubira kuzuukuka. Temuyita kubuulira nti kulambulukufu nnyo kubanga kubikkula ensobi z’ekkanisa. Tewali kintu ng’okubuulira okulambulukufu ennyo okusukkiridde.
5. Oluusi abeeyatula batya, nti omubuulizi ajja kunyiiza abatatya Katonda olw’okubuulira okulambulukufu. Era bajja kutandika okumulabula ku kyo, n’okumubuuza obanga tekyandibadde kirungi akyuseemu katono okwewala okunyiiza, n’ebirala ng’ebyo. Okutya kuno kuzuukuka naddala ng’abamu ku bagagga era ab’obuyinza mu kibiina banyiize, nga batya nti bayinza okuggyayo obuyambi bwabwe eri ekkanisa, ne batakyawaayo ssente zaabwe okuyamba okusasula omusaala gw’omubuulizi, era bwe kityo omugugu gujja kuzitoowerera nnyo ekkanisa. Tebayinza kuba na kuzuukuka n’akatono mu kkanisa ng’eyo. Kale, ekkanisa esaanidde okusaba, okusinga ebintu byonna, amazima gajje ku batatya Katonda ng’omuliro. Kale bwe banaanyiiga? Kristo asobola okugenda mu maaso bulungi nnyo awatali ssente zaabwe. Temunenya mubuulizi wammwe, era temumusaba kukyusa ngeri ye ey’okubuulira okusanyusa n’okutabaganya abatatya Katonda. Tekigasa mubuulizi kubuulira batenenya, okuggyako ng’asobola okubabuulira amazima. Era tekijja kugasa bo kusasula olw’okuwanirira Enjiri, okuggyako ng’ebuulirwa mu ngeri ebakebera ne balokolebwa.
Oluusi bammemba b’ekkanisa bajja kwogera bokka na bokka ku butaba na magezi kw’omubuulizi, ne batondawo ekibinja, ne bayingira mu mwoyo omukyamu ennyo, kubanga ababi banyiize. Waaliwo ekifo awaali okuzuukuka okw’amaanyi, n’okuwakanyizibwa okunene. Ekkanisa n’etya, nti singa omubuulizi takendeezaako ku bulambulukufu n’obusongovu, abamu ku batenenya bandigenze ne beegatta ku kibiina ekirala. Era omu ku bakulembeze mu kkanisa n’alondebwa okugenda eri omubuulizi amusabe aleme okubuulira n’amaanyi bwe gatyo, kubanga bw’aneeyongera okukola bw’atyo, abantu gundi na gundi bandivudde mu kibiina. Omubuulizi n’abuuza nti, Okubuulira si kwa mazima? “Kwa mazima.” Katonda tekuwa mukisa? “Akuwa.” Wali olabyeko omulimu ng’ogwo mu kifo kino? “Nedda, sirabangako.” “Dda ennyuma wange Setaani, Setaani akusindise wano olw’omulimu guno; olaba nga Katonda awa omukisa okubuulira, omulimu gugenda mu maaso, n’abonoonyi bakyuka buli lunaku, era kaakano ozze okunfuna nkkakkanye eddoboozi ly’okubuulira, okuwummuza emitima gy’abatatya Katonda.” Omusajja n’awulira okunenya okwo, n’akukkiriza ng’Omukristaayo; n’alaba ensobi ye n’awombeeka, era teyawulirwa nate ng’anenya obulambulukufu bw’okubuulira.
Mu kibuga ekirala, awaali okuzuukuka, omukazi omu eyalina okukwata okumu, (atatya Katonda), yeemulugunya nnyo ku kubuulira okulambulukufu, okusongovu, okulumba abantu kinnoomu, nga bwe yakuyita. Naye oluvannyuma ye yennyini n’akwatibwako omulimu ogwo. Oluvannyuma lw’ekyo abamu ku mikwano gye abatenenya ne bamujjukiza bye yayogeranga ng’awakanya omubuulizi olw’“okubuulira okw’ebbugumu bwe lityo.” Kaakano n’agamba nti endowooza ze zaali zikyuse, era nti teyali afaayo amazima gabuulirwa n’ebbugumu lyenkana wa, ne bwe gandibadde nga gaaka ng’omuliro.
6. Temuwagiranga babi mu ngeri yonna. Bwe mukikola n’akatono, mujja kunyweza emikono gyabwe. Ababi bwe bavunaana omubuulizi okuba atali wa magezi, oba okulumba abantu kinnoomu, era bammemba b’ekkanisa, nga tebakkirizza nti omubuulizi akola bw’atyo, bwe bakkiriza obukkiriza nti okubuulira okulumba abantu kinnoomu kukyamu, ne boogera ku butasaanira bw’okubuulira okulumba abantu kinnoomu, ababi bajja kuwulira nga banywezeddwa ebigambo ng’ebyo. Temwegatta nabo n’akatono, kubanga bajja kuwulira nti mubali ku ludda lwabwe nga muwakanya omubuulizi waabwe. Mukwata ennono zaabwe, ne mukozesa olulimi lwabwe, ne mutegeerwa ng’abawulira wamu nabo. Okubuulira okulumba abantu kinnoomu kye ki? Tewali muntu n’omu agasibwa okubuulira okuggyako ng’aleeteddwa okuwulira nti kumutegeeza ye. Kaakano okubuulira ng’okwo bulijjo kukwata ku muntu kinnoomu. Emirundi mingi kulabika nga kukwata nnyo ku muntu kinnoomu, eri abantu ababi, ne bawulira ng’abagenda okuyitibwa amannya gaabwe mu maaso g’ekibiina. Omubuulizi omu lumu yali abuulira ekibiina, era bwe yali annyonnyola empisa ezimu, n’agamba nti, “Singa nnali mmanyi byonna, nnandiyinzizza okuyita amannya g’abantu bennyini abatuukagana n’ekifaananyi kino.” Omusajja omu n’aleekaana nti, “Njogera!” era n’alabika ng’agenda kukka mu ttaka. Oluvannyuma yagamba nti yali talina kirowoozo kya kwogera waggulu, naye omubuulizi yamunnyonnyola bulungi nnyo, ne kiba nti yalowooza ddala nti yali agenda kumuyita erinnya. Omubuulizi yali tamanyi nti waliwo omusajja ng’oyo mu nsi. Kya bulijjo abantu okulowooza nti empisa yaabwe ennyonnyolwa, ne beemulugunya nti, “Ani abadde amubuulira ku nze? Omuntu omu abadde ayogera naye ku nze, n’amuleetera okubuulira ng’anzijukira nze.” Ndowooza mpulidde ku mbeera ng’ezo ebikumi bitaano oba lukumi. Kaakano bammemba b’ekkanisa bwe banaakkiriza bukkiriza nti kya bubi omubuulizi okutegeeza omuntu yenna mu kubuulira kwe, ayinza atya okukola ekirungi kyonna Bwe muba nga temwagala mubuulizi wammwe kutegeeza muntu yenna, oba okubuulira omuntu yenna, mwandisinze okumugoba. Alina kubuulira baani, bwe kitaba eri abantu, abantu kinnoomu abali mu maaso ge? Era ayinza atya okubabuulira, nga tabategeeza bo?
7. Bwe muba mwagala okuyimirira n’omubuulizi wammwe mu kutumbula okuzuukuka, temukontanya mu bulamu bwammwe okubuulira kwe. Bw’abuulira nti abonoonyi bagenda mu ggeyeena, temukiwa bulimba, ne mukisekera ne kiggwaawo, olw’ebisaago byammwe n’obutafaayo bwammwe. Mpulidde abonoonyi nga boogera ku kiva mu ekyo ekyaleetebwa ku mitima gyabwe, olw’ebisaago mu Bakristaayo, oluvannyuma lw’obubaka obw’obwegendereza era obukebera. Bo bawulira obwegendereza era nga bagonvu, ne batandika okutya olw’embeera yaabwe, ne balaba abeeyatula bano, mu kifo ky’okubakaabira, nga bonna bawewufu era nga beewulira bulungi, ng’abagamba nti, “Temutya, abonoonyi, si bubi bwe butyo, ku nkomerero; mubeere bakkakkamu mujja kuba bulungi; mulowooza twandisese ne tusaaga singa mubadde mugenda mu ggeyeena mangu bwe mutyo? Tetwandisese singa ennyumba yammwe yokka ekutte omuliro, n’okusingawo singa twabalaba nga mwokerwa omwo.” Kigasa ki omubuulizi okubuulira abonoonyi, mu mbeera y’ebintu ng’eyo?
8. Temumalanga budde bw’omubuulizi wammwe awatali nsonga. Ababuulizi emirundi mingi bafiirwa obudde bungi abantu nga babakyalira okwogera, nga tebalina kikulu kya kwogerako, era nga tebalina mulimu gwa njawulo. Omubuulizi awatali kubuusabuusa asanyuka okulaba mikwano gye, era emirundi mingi aba mwetegefu nnyo okumala obudde mu kunyumya n’abantu be, kubanga abaagala era abassaamu ekitiibwa. Abeeyatula eddiini basaanidde okujjukira nti obudde bw’omubuulizi bwa muwendo okusinga zaabu, kubanga busobola okukozesebwa mu ekyo zaabu ky’etayinza kugula n’akatono. Omubuulizi bw’aziyizibwa okufukamira, oba okusoma Bayibuli ye, oba okusomera mu kisenge kye, balyoke basanyukire okunyumya naye, bakola obulabe bunene. Bwe muba n’ensonga ennungi ey’okukikola, temusaanidde kulwawo kumukyalira, era n’okumala obudde bwonna obwetaagisa. Naye bwe muba nga temulina kikulu kya njawulo kya kwogera, musigale wala. Nnamanya omusajja omu mu kimu ku bibuga byaffe, eyali talina mulimu, era yamalanga emyezi gy’obudde bw’omubuulizi. Yajjanga mu kisenge kye eky’okusomeramu, n’atuula essaawa ssatu omulundi gumu, n’anyumya, kubanga yali talina kirala kya kukola, okutuusa ku nkomerero, omubuulizi bwe yali alina okumunenya mu lwatu, n’amugamba ekibi ekinene ky’akola.
9. Mwegendereze obutakkiriza kintu kyonna ekyandiwugula abantu okuva ku nsonga y’eddiini. Emirundi mingi bwe butuuka obudde bw’omwaka obw’okukola, ng’ebiro by’akawungeezi biwanvu, n’emirimu nga mitono, era nga bwe budde bwennyini obw’okufuba ennyo, mu kiseera ekyo nnyini, omuntu omu mu kkanisa akola embaga, n’ayita emikwano egy’Ekikristaayo, kibe embaga ey’eddiini. Awo n’amaka amalala nago ne gakola bwe gatyo, okuzzaayo ekitiibwa. Ne kuddako amalala n’amalala, okutuusa lwe kifuuka enteekateeka ey’embaga ezimalawo ekyeya kyonna. Kya muzizo! Kino kye kikodyo ekikulu ekya Setaani, kubanga kirabika ng’ekitaliiko kabi, era nga kituufu, okuleeta emitima emirungi n’okwongera okumanyagana kw’Abakristaayo. Kale mu kifo ky’enkuŋŋaana ez’okusaba, banaabanga n’embaga zino.
Obubi bw’embaga zino bunene nnyo. Zitera okutegekebwa ku nsimbi nnyingi, era omululu ogw’emmere ogw’omuzizo gukolerwamu. Kigambibwa nti ensimbi ezisaasaanyizibwa ziva ku ddoola kikumi okutuuka ku nkumi bbiri. Mbuuliddwa nti mu mbeera ezimu, abeeyita Abakristaayo bakoze embaga ennene, ne bafumba ebijjulo ebinene, ne beewolereza okwonoona kwabwe okutatya Katonda mu nsimbi za Yesu Kristo, nga bawa ebyasigalawo oluvannyuma lw’ekijjulo abaavu! Bwe batyo ne bafuula okulya n’okwesanyusa ennyo, okutuuka n’okukkuta ennyo, ku birungi Katonda by’agaba, okuba ekirungi, nga beekwasa nti bayamba abaavu. Kino mu musingi kye kimu n’ekivvulu ky’amazina ekinene ekyakolebwa emyaka egiwerako egiyise mu kibuga ekiriraanyeewo. Ekivvulu ekyo kyategekebwa ku lw’abaavu, era buli mwami yalina okusasula omuwendo ogugere, era ng’ekivvulu kiwedde, ensimbi zonna ezaali zisigaddewo zaalina okuweebwa abaavu. Mazima kino kisa kya kyewuunyo, okulya n’okunywa n’okuzina, era bwe bamala okwesanyusa n’okulya okutuusa lwe batakyasobola kubyenyumirizaamu, ne bagabira abaavu obukunkumuka obugudde okuva ku mmeeza. Sirabe lwaki ekivvulu ng’ekyo tekiba kya kutya Katonda nga embaga ezo ez’Ekikristaayo. Obubi bw’ebivvulu tebuli mu kuzina kwokka, wabula mu kwesanyusa okw’obwereere, n’okukkuta ennyo, n’ebikemo ebibigenderako.
Naye kigambibwa nti zino mbaga za Kikristaayo, era nti abazibaamu bonna, oba kumpi bonna, beeyita ba ddiini. Era okwongereza ku ekyo, nti emirundi mingi zifundikirwa n’okusaba. Kaakano kino nkitwala ng’ekimu ku bibi ebisinga mu zo; nti oluvannyuma lw’okwonoona obudde n’ensimbi, n’okulya n’okunywa ennyo, n’emboozi ez’obwereere, n’obusirusiru obutayinza kunnyonnyolwa obujjuza ekiseera ekyo, ne bagezaako okukitukuza, n’okukisindiikiriza Katonda, nga bakifundikira n’okusaba. Yogera ky’oyagala, tekyandibadde kya busirusiru okusingawo, oba ekitasaanidde, oba ekitatya Katonda, okufundikira ekivvulu ky’amazina, oba omuzannyo gw’emizannyo, oba olukuŋŋaana lw’okuzannya kaada n’okusaba.
Kino kituuse wano, nti abeeyita ba ddiini, abeeyita abaagala obulokozi bw’ensi, ng’ebiragiro bwe bibakubirwa okuva mu mpewo ennya ez’eggulu, okusindika Enjiri, okuwa Bayibuli, n’obutabo, n’abaminsani, okulokola ensi okuva mu kufa, basaasaanya ddoola bikumi mu kawungeezi kamu, ate ne bagenda mu lukuŋŋaana lw’okusaba olwa buli mwezi ne basabira abakaafiiri!
Mu mbeera ezimu, mbuuliddwa, bafuna eddagala ly’omutima gwabwe mu kuba nti omubuulizi waabwe ajja mu mbaga zaabwe. Kino, kya lwatu, kyandiwa amaanyi ekyokulabirako ng’ekyo, era omu ku beeyita ba ddiini bw’akola embaga n’ayita omubuulizi waabwe, abalala nabo balina okukola bwe batyo. Ekiddako kiyinza okuba nti buli omu akola ekivvulu ky’amazina, n’alonda omubuulizi waabwe okuba omukulembeze waakyo! Lwaki nedda? Era oboolyawo, mu bbanga, alibakolera ekisa n’akuba endingidi. Mu ndaba yange yandisobodde okukikola bulungi ddala, nga bw’agenda okufundikira embaga ng’eyo n’okusaba.
Mpulidde n’ennaku nti olukalala lw’embaga, ssimanyi bunene bwalwo, lukoleddwa mu Rochester—ekifo ekyo Mukama kye yalaga ekisa ekingi ennyo. Ssimanyi ani yaziteekateeka, oba bantu ki abaziwagira ne bazibaamu. Naye nandiwabudde ekibiina kyonna ekiteekateeka okubeera n’olukalala lw’embaga, mu kiseera ekyo basiibule omubuulizi waabwe, bamuleke agende abuulire awali abantu abeetegefu okufuna ekigambo n’okukiganyulwamu, so si okumulekera awo ng’anakuwala, ng’alumwa, era ng’attibwa, olw’okugezaako okutumbula eddiini mu bo, nga bo beewaddeyo n’omutima n’emikono mu kuweereza Setaani.
Abeeyita ba ddiini tebasaanye kutegeka kintu kyonna ekiyinza okuwugula abantu okuva ku ddiini, nga tebasoose kwebuuza ku mubuulizi waabwe, n’okukifuula ensonga ey’okusaba okw’enjawulo. Era bwe bakizuula nti kijja kuleeta ekyo, tebasaanye kukikola n’akatono. Ensonga emirundi mingi zijja mu maaso g’abantu ezirina embeera eyo; emisomo egimu, oba ebyoleso, oba ebiringa ebyo. Abeeyita ba ddiini basaanidde okuba ab’amagezi, n’okutegeera kye bakola, n’obutawagira kintu kyonna ng’ekyo, okutuusa lwe balaba amaanyi ge kinaaba nago, era oba kinaalemesa okuzuukuka. Bwe kiba nga kinaakikola, baleme kukyetabamu n’akatono. Buli kintu ng’ekyo kisaanidde okupimibwa okusinziira ku ngeri gye kikwata ku bwakabaka bwa Kristo.
Ku bikwata ku mbaga, yogera ky’oyagala nti kwesanyusa okutaliiko kabi, nkoowoola buli omu ku mmwe eyali azibaddemu, ayogere oba zimuteekateeka okusaba, oba zongera ku bulamu bwe obw’omwoyo, oba nga abonoonyi bali bakyusibwa mu zo, oba Abakristaayo baleetebwa okulumwa mu kusaba ku lw’emyoyo?
II. Nnina okwogera ku bintu ebiwerako ekkanisa bye zirina OKUKOLA, bwe ziba zaagala okutumbula okuzuukuka n’okuyamba omubuulizi waazo.
1. Zirina okufaayo ku byetaago bye eby’omubiri. Omubuulizi eyeewaayo ddala mu mulimu, tayinza kwenyigira mu mirimu gya nsi, era kya lwatu yeesigamye ddala ku bantu be olw’okumuwa ebyetaago bye eby’omubiri, nga mw’otwalidde n’okulabirira amaka ge. Tekyetaagisa kukiwakanya wano, kubanga mmwe mwenna mukitegeera bulungi ddala. Kiragiro kya Katonda nti “abo ababuulira Enjiri baliisibwenga olw’Enjiri.” Naye kaakano mutunuulire mulabe ekkanisa nnyingi bwe zikola mu nsonga eno. Ng’ekyokulabirako, bwe ziba zeetaaga omubuulizi, zinoonya ne ziraba ku buseere bwenkana wa bwe ziyinza okumufuna. Zibala okutuuka ku ssente emu omunnyo gwe bwe gunaagula, n’obutta bwe bwe bunaagula, ne zimusalira omusaala omutono ennyo nga kimuleetera obuzibu bungi okweyimirizaawo n’okulabirira amaka ge. Omubuulizi alina okubeera n’emirembe mu birowoozo, okusoma n’okukola n’amaanyi, era tasobola kukendeeza bbeeyi, n’okulamuza, n’okunoonya emikisa egisinga okugula by’ayetaaga ku buseere obulungi. Bw’aba ng’awaliriziddwa okukola kino, ebirowoozo bye bitabuka. Ebyetaago bye eby’omubiri bwe bitamuweebwa bulungi, ebirowoozo bye ne biyinza okubiggibwako, ayinza atya okukola omulimu gwe?
2. Mubeerenga n’amazima eri omubuulizi wammwe.
Temupimanga n’okubalirira omunnyo gwenkana wa n’ebibbo by’emmere y’empeke bimeka by’ayinza okweyimirizaawo nabyo. Mujjukire, mukolagana ne Kristo. Era abayita okuteeka ababuulizi be mu mbeera nti, n’amagezi aga bulijjo, obuzibu obw’omubiri tebubaawo n’akatono.
3. Mubeerenga beesigwa mu kumusasula mu budde.
Oluusi ekkanisa, bwe ziba zigenda okuteekawo omubuulizi, zibeera n’amalala mangi ku kuwa omusaala, ne ziteekawo olukalala lw’ebisuubizo, ne zibala omuwendo gwe zitasasula n’akatono, era oboolyawo gwe zitaasuubira kusasula. Bwe kityo, oluvannyuma lw’omwaka gumu, ogwokubiri, ogwokusatu, oba ogwokuna, ekibiina kibanjibwa omubuulizi waakyo ddoola bikumi bisatu oba bina, ate ne kisuubira nti alibibaleka. Era mu kiseera kyonna beewuunya lwaki tewali kuzuukuka! Eno eyinza okuba ensonga yennyini, kubanga ekkanisa EYOGEDDE OBULIMBA; basuubizza n’obwesigwa okusasula ekyenkana awo, ne batakikola. Katonda tayinza, mu butuukirivu bwe, kufuka Mwoyo we ku kkanisa ng’eyo.
4. Mumusasulenga omusaala gwe nga tabasabye.
Tewali kintu kikwasa mubuulizi nsonyi nnyo, emirundi mingi, ng’okuwalirizibwa okubanja abantu be omusaala gwe. Emirundi mingi afuna abalabe, n’anyiiza abantu, olw’okuwalirizibwa okukoowoola, n’okukoowoola, n’okukoowoola ensimbi ze, ate n’atazifuna nga bwe baasuubiza. Bandizisasudde singa erinnya lyabwe ery’okwesigibwa lyali liri mu kabi, naye bwe kiba nga si kirala wabula omutima omulamuzi n’omukisa gwa Katonda, bazireka ne zigenda zigwa. Singa omu ku bo yali n’ebbanja mu bbanka, wandimulabye ng’afaayo era ng’ayanguwa okutuuka mu kifo ng’essaawa ssatu ez’olweggulo tezinnatuuka. Ekyo kiri bwe kityo kubanga ebbanja lijja kulangirirwa nti terisasuddwa, era bajja kufiirwa erinnya lyabwe. Naye bamanyi nti omubuulizi tajja kubawawaabira olw’omusaala gwe, ne bafuuka abatafaayo ne baguleka ne gugenda gweyongera, naye n’alina okugumiikiriza obuzibu. Kino tekitera nnyo mu kibuga nga bwe kiri mu byalo. Naye mu byalo, mmanyi embeera ezimu ezimenya omutima ez’obuyinike n’obuzibu, olw’obulagajjavu n’obukambwe bw’ebibiina mu KUZIYIZA ekyo ekibanjibwa. Ekkanisa zibeera mu bulimba n’obukumpanya obw’olubeerera, ate ne zeewuunya lwaki tezirina kuzuukuka. Ziyinza zitya okwewuunya?
5. Musabirenga omubuulizi wammwe.
Kino kye ŋŋamba kirina amakulu. Era mulowooza ntegeeza ki? N’abatume baakubirizanga ekkanisa okubasabira. Kino kikulu okusinga bwe mulowooza. Ababuulizi tebasaba bantu kubasabira ng’abantu obuntu, wadde nti bajjuzibwe nnyo amaanyi g’Omwoyo, okwongera ku ssanyu lyabwe bokka. Naye bamanyi nti ekkanisa bw’etaayagala nnyo omukisa ku mirimu gy’omubuulizi, kuba kukema Katonda omubuulizi okugusuubira. Emirundi emeka omubuulizi ayingira ku kituuti, ng’awulira ng’omutima gwe gwetegese okumenyeka olw’omukisa gwa Katonda, ng’ate era awulira nti tewali kifo kya kugusuubira, kubanga tewali nsonga ya kukkiriza nti ekkanisa egwagala! Oboolyawo amaze essaawa bbiri ng’afukamidde ng’eyegayirira, naye olw’okuba ekkanisa teyagala mukisa, awulira ng’ebigambo bye bijja kumuddira mu maaso.
Ndabye Abakristaayo abaabanga mu bulumi, omubuulizi ng’agenda ku kituuti, nga batya nti ebirowoozo bye biyinza okuba mu kire, oba omutima gwe ne guba munyogovu, oba n’atabeera na kufukibwako mafuta, bwe kityo omukisa ne gutajja. Nkoze n’omusajja ow’engeri eyo. Yasabanga okutuusa lwe yafunanga obukakafu mu birowoozo bye nti Katonda ajja kubeera nange mu kubuulira, era oluusi yasabanga okutuusa lwe yalwalanga. Mmanyi ekiseera lwe yabanga mu kizikiza okumala akaseera, ng’abantu bakuŋŋaana, ng’ebirowoozo bye bijjudde okweraliikirira, n’agenda nate n’ate okusaba, okutuusa lwe yayingiranga mu kisenge ng’alina amaaso agateredde, n’agamba nti, “Mukama azze, era ajja kubeera naffe.” Era ssimanyi nti nali mmusanze ng’akwata bubi.
Mmanyi ekkanisa eyasitulanga omubuulizi waayo mu mikono gyayo mu kusaba buli lunaku, n’ekuuma n’okweraliikirira okutayogerekeka, okulaba nga Mwoyo Mutukuvu ali naye mu mirimu gye! Bwe bawulira era bwe basaba bwe batyo, Ayi, nga kiki ekiwulirwa n’ekirabika mu maaso g’ekibiina! Bawulidde okweraliikirira okutayogerekeka ekigambo kijje n’amaanyi, era kikole, era bwe balaba okusaba kwabwe nga kuddiddwamu, ne bawulira ekigambo oba sentensi nga bijja NGA BYOKYA okuva mu mutima, era nga bikola mu bantu, oyinza okulaba emyoyo gyabwe gyonna nga girengera mu maaso gaabwe. Nga kya njawulo nnyo, ekkanisa bw’ewulira nti omubuulizi y’asaba, bwe kityo tewali bwetaavu bwa bo kusaba! Bakola nsobi. Ekkanisa erina okwagala n’okusabira omukisa. Katonda agamba nti alibuuzibwa ennyumba ya Isirayiri. Njagala muwulire nti tewali kiyinza kudda mu kifo kya kino.
Ndabye mu kuzuukuka embeera ekkanisa mwe yalekebwa emabega mu nsonga y’okusaba, n’abantu okuva ebweru ne bayitibwa okusaba mu nkuŋŋaana zonna. Kino bulijjo kiba kya nnaku, ne bwe wabaawo okuzuukuka, kubanga okuzuukuka kujja kubeera kwa maanyi matono era nga tekugasa nnyo mu ngeri gye kukwata ku kkanisa. Ssimanyi oba oluusi nnyiizizza Abakristaayo n’ababuulizi okuva ebweru, olw’okweyongera okuyita bammemba b’ekkanisa ey’omu kifo ekyo okusaba, so si abo abaava ebweru. Tekyali lwa kubanyooma, wabula kubanga ekigendererwa kyali kya kuleetera ekkanisa eyo, eyali ekwatibwako ennyo, okwagala, n’okusaba, n’okulumwa olw’omukisa.
Mu kifo ekimu, olukuŋŋaana oluwanvu lwakubibwa, ne lutaleeta birungi, era ne luleeta ebibi bingi. Nnakulemberwa okunoonyereza ensonga. Ne kizuulibwa nti, mu nkuŋŋaana zaabwe zonna, tewali memba n’omu ow’ekkanisa yaabwe yennyini eyayitibwa okusaba, naye okusaba kwonna kwakolebwa abantu abaava ebweru. Si kya kwewuunya nti tewaali birungi bikoleddwa. Ekkanisa teyafaayo. Omukulembeze w’olukuŋŋaana yalina ekigendererwa ekirungi, naye yagezaako okutumbula okuzuukuka nga tayingizza kkanisa ya mu kifo ekyo mu mulimu. Yaleka ekkanisa enafu okusigala nga tetambula era nga tekola kintu, bwe kityo tewaali birungi biyinza kubaawo.
Ekkanisa zisaanidde okusabira ababuulizi ng’ebikozesebwa mu kumenya abonoonyi n’ekigambo eky’amazima. Okusabira omubuulizi kutera okukolebwa mu ngeri ey’enkola n’ey’obulombolombo, era nga kukoma mu nkuŋŋaana ez’okusaba. Bajja kusaba okusaba kwabwe mu ngeri enkadde, nga bwe babadde bakola bulijjo: “Mukama, wa omukisa omuweereza wo, gwe wateeka ku kitundu kino eky’ebisenge bya Sayuuni,” n’ebirala, era tekiba na makulu, kubanga tekiriimu mutima. Era obukakafu emirundi mingi buba nti tebaalowoozaako kumusabira mu kyama, tebalumiddwa mu bisenge byabwe olw’omukisa ku mirimu gye. Bayinza obutakireka ddala mu nkuŋŋaana zaabwe. Bwe bakola ekyo, kyeyoleka nti tebafaayo n’akamu ku mirimu gy’omubuulizi waabwe. Naye ekyo si kye kifo ekisinga obukulu. Engeri y’okuleeta okusaba okukola ku lw’omubuulizi wammwe kwe kukutwala mu kisenge kyammwe, era bwe muba mu kyama, mumeggane ne Katonda emirimu gye gibe n’obuwanguzi.
Nnamanya embeera y’omubuulizi omulwadde, eyaggwamu amaanyi n’agwa mu birowoozo, n’abeera mu kizikiza kingi, n’atawulira nga asobola okweyongera okubuulira. Omuntu omu ow’ekkanisa n’azuukusibwa okuwulira embeera y’omubuulizi, n’okusaba Mwoyo Mutukuvu abeere n’okubuulira kwe. Ku Ssabbiiti emu ku makya, ebirowoozo by’omuntu ono byali mu kweraliikirira kungi, n’atandika okusaba amangu ddala obudde nga bukedde, n’asaba nate n’ate olw’omukisa ku lunaku olwo. Era Mukama mu ngeri emu n’akulembera omubuulizi n’atuuka w’ayinza okuwulira okusaba kwe. Omuntu ono yali agamba Mukama kye yalowooza ddala ku mbeera y’omubuulizi n’ebirowoozo bye, era ng’eyegayirira, ng’alinga atagenda kugaanibwa, olw’omukisa. Omubuulizi n’ayingira ku kituuti n’abuulira, ekitangaala ne kimwakira, ekigambo ne kiba n’amaanyi, era okuzuukuka ne kutandika ku lunaku olwo lwennyini.
6. Omubuulizi asaanidde okulabirirwa ekkanisa, era obuyambi bwe ne bukakasibwa, awatali kwesigama ku batatya Katonda. Bwe kitaba bwe kityo ayinza okuwalirizibwa oba okuleka amaka ge okufa enjala, oba okukweka ekitundu ky’amazima aleme kunyiiza bonoonyi. Lumu nnawabula omubuulizi gwe nnazuula ng’atya okwogera amazima mu bujjuvu. Nnamugamba nti nneewuunya lwaki tanyigiriza ku nsonga ezimu. N’aŋŋamba nti yali mu mbeera nti alina okusanyusa abasajja abamu, abandikwatiddwako awo. Abatatya Katonda be baali basinga okumuyamba, era ekyo kyamufuula eyeesigama ku balala era akyusakyusa. Naye oboolyawo ekkanisa eyo yennyini eyaleka omubuulizi waayo ng’yeesigama ku batatya Katonda olw’emmere ye, ejja kukyuka emuvume olw’obutaba na kukkiriza, n’okutya abantu. Ekkanisa bulijjo esaanidde okugamba omubuulizi waayo nti, “Tujja kukulabirira; genda okole; leka amazima gatonnye ku bantu, naffe tujja kuyimirira naawe.”
7. Mulabe nga buli kintu kitegekeddwa bwe kityo, abantu basobole okutuula obulungi mu lukuŋŋaana. Abantu bwe bataba nga batudde bulungi, kizibu okufuna oba okukuuma okufaayo kwabwe. Era bwe bataba nga bafaayo, tebayinza kukyusibwa. Bazze okuwulira olw’obulamu bwabwe, era basaanidde okuba mu mbeera nga basobola okuwulira n’emyoyo gyabwe gyonna, era nga tewali kintu mu ngeri emibiri gyabwe gye giteekeddwamu ekisikiriza okufaayo kwabwe. Ekkanisa tezitegeera bukulu bw’okufuula ekifo eky’olukuŋŋaana okuba eky’emirembe. Sitegeeza eky’okwewaanirako. Okumasamasa kwammwe kwonna n’ekitiibwa ky’ettaala ez’omuwendo, n’ebiwempe eby’omuwendo, n’ebituuti ebirabika obulungi, kye kituukiriza ekirala ekisukkiridde, era kiwugula okufaayo mu ngeri embi bw’etyo, era kiremesa buli kigendererwa omwonoonyi kye yandizze olw’akyo mu lukuŋŋaana. Temusuubira kuzuukuka eyo.
8. Mulabe nga ennyumba ya Katonda ekuumibwa nga nnyonjo. Ennyumba ya Katonda esaanidde okukuumibwa nga nnyonjo nga bwe mwandyagadde ennyumba zammwe okukuumibwa. Ekkanisa zitera okulekebwa nga nkyafu nnyo. Nzirabye, abantu nga bakozesa taaba mungi, era nga tebafaayo nnyo ku buyonjo, nga tekyasoboka kubuulira mu mirembe. Lumu mu lukuŋŋaana oluwanvu, ensonga eno yalumirizibwa ekkanisa, ne bakkiriza nti baasasula ensimbi nnyingi ku taaba okusinga ze baawaayo ku nsonga y’obuminsani. Tebaasobola kufukamira mu ntebe zaabwe, n’abakyala tebaasobola kutuula nga tebakuuma byambalo byabwe buli kaseera, era baalina okwegendereza we balinnya, kubanga ennyumba yali nkyafu nnyo, era nga waliwo amazzi ga taaba mangi agakulukuta wonna wansi. Abantu bwe batasobola kugenda awantu we bayinza okuwulira nga tebatawaanyizibwa birabika na biwunya ebinyiiza, era we bayinza okufukamira mu kusaba, olukuŋŋaana oluwanvu lunaagasa ki? Waliwo obukulu mu bintu bino, obutategeerwa. Mulabe omusajja oyo! Akola ki? Mmubuulira ku bulamu obutaggwaawo, naye alowooza ku ntebe enkyafu. Era omukazi oli asaba akatebe k’ebigere okukuuma ebigere bye nga tebikwata ku mazzi ga taaba. Nsonyi!
9. Kikulu ennyumba okubeeramu ebbugumu erimala obumazi, so si eringi ennyo. Ka tugambe omubuulizi ayingira mu nnyumba, n’agisanga nga nnyogovu; amangu ddala nga yaakayingira alaba nti yandisigadde ewaka; abantu bakankana, ebigere byabwe binnyogovu, bawulira ng’abagenda okukwatibwa ssennyiga, tebali mu mirembe, naye ayagala nnyo singa yali waka, kubanga amanyi nti tasobola kukola kintu, naye alina okubuulira, oba bajja kuggwamu essuubi.
Oba ayinza okusanga ennyumba ng’eyokya nnyo, n’abantu, mu kifo ky’okuwuliriza amazima, nga beewujja, nga bawejjawejja olw’omukka, era oluvannyuma omukazi azirika, n’aleeta akasattiro, era olukalala lw’ebirowoozo n’enneewulira ne lubula lwonna, bwe kityo okubuulira kwonna ne kwonooneka awatali kigendererwa kirungi. Ebintu bino ebitono biggya okufaayo kw’abantu ku bigambo eby’obulamu obutaggwaawo. Era emirundi mingi kiba bwe kityo, nti bw’oleka olukoba lumu mu lujegere lw’ensonga, ofiirwa byonna, era abantu ne bazikirira, olw’okuba ekkanisa etafaayo teraba nti ebintu bino ebitono bitegekeddwa bulungi.
10. Ennyumba erina okubeeramu empewo ennungi. Mu nnyumba zonna, ekkanisa ye esaanidde okusinga okubeeramu empewo ennungi mu bujjuvu. Empewo bw’etakyuka, eyita mu mawuggwe mangi nnyo n’efuuka mbi, n’amaanyi gaayo ne gaggwaawo, abantu ne bawejjawejja, nga tebamanyi lwaki, ne bawulira okwagala okwebaka okutayinza kuziyizibwa, n’omubuulizi n’abuulira bwereere. Okubuulira kubula, era kibi okusinga okubula. Ntera okwewuunya nti ensonga eno tefumiitirizibwako nnyo bwe kityo. Abakadde n’abaddukanya ebintu bajja kutuula bawulire okubuulira kwonna, ng’abantu kumpi bafa olw’obutaba na mpewo, n’omubuulizi ng’ayonoona amaanyi ge mu kubuulira mu kisenge ekiringa ekibya ekiggiddwamu empewo, era ne batuula awo ne batalowooza n’akatono kukola kintu kyonna okutereeza ensonga. Basaanidde okwetikka obuvunaanyizibwa okulaba nga kino kitegekeddwa bulungi, nti ennyumba erina ebbugumu erimala obumazi, n’empewo ekuumibwa nga nnongoofu. Nga kikulu nnyo ekkanisa okuba nga etunula ku nsonga eno, omubuulizi asobole okukola mu ngeri esinga obulungi, n’abantu bawe amazima okufaayo kwabwe kwonna, amazima agagenda okulokola emyoyo gyabwe.
Kitera nnyo, ebintu bwe bitaba bulungi, byonna okussibwa ku mukuumi w’ennyumba y’okusinzizaamu. Kino si bwe kiri. Emirundi mingi omukuumi tavunaanibwa. Ennyumba bw’eba ennyogovu era nga si ya mirembe, emirundi mingi kiba kubanga enku si nnungi, oba ebyoto tebisaanira, oba ennyumba eggule nnyo nga tesobola kubuguma. Bw’eba eyokya nnyo, oboolyawo omuntu omulala yayingiddemu ng’ali bweru, n’atuuma enku awatali magezi. Oba, omukuumi bw’aba ng’alina ensobi, oboolyawo kiba kubanga ekkanisa tegimusasula kimala olw’obuweereza bwe, era tasobola kuwaayo bwegendereza bwetaagisa okukuuma ekkanisa ng’etegekeddwa bulungi. Ekkanisa oluusi zikendeeza omusaala gw’omukuumi okutuuka wansi ddala, n’awalirizibwa okukola omulimu gwe mu ngeri etali nnungi. Oba zirondawo omuntu atasobola, olw’okumufuna ku buseere, era ekintu ne kitakolebwa. Ensobi eri mu kkanisa. Ziwe empeera emala olw’omulimu, era gusobola okukolebwa, era ne gukolebwa n’obwesigwa. Omukuumi omu bw’atakola bulungi, omulala ajja kukola, era ekkanisa erina obuvunaanyizibwa okulaba nga gukolebwa bulungi, oba si ekyo basiibule omubuulizi waabwe, baleme kumukuuma, ng’ate mu kiseera kye kimu ebintu ebirala babireka mu mbeera etategekeddwa bwe kityo n’afiirwa omulimu gwe gwonna. Nga kwe kukekkereza! Okusasula omusaala gw’omubuulizi, ate olw’obutayongera ddoola amakumi ataano ku mpeera y’omukuumi, buli kintu ne kitabuka bwe kityo, emirimu gy’omubuulizi gyonna ne gibula, emyoyo ne gibula, n’abaana bammwe ne baliraanwa bammwe ne bakka mu ggeyeena!
Oluusi obukyafu buno, n’obulagajjavu, n’okutabuka kuno bivunaanibwa omubuulizi. Oboolyawo akozesa taaba, n’ateekawo ekyokulabirako eky’okwonoona ennyumba ya Katonda. Oboolyawo ekituuti kye kiba ekifo ekisinga obukyafu mu nnyumba. Oluusi mbadde ku bituuti ebyali eby’omuzizo ennyo okubeerako abantu. Omubuulizi bw’aba nga talina kutya Katonda n’ekitiibwa kusinga kino, si kya kwewuunya nti ebintu bitabuse mu kibiina. Era okutwalira awamu bwe kiri ddala.
11. Abantu basaanidde okuleka embwa zaabwe, n’abaana abato ennyo, awaka. Ntera okulaba embwa nga zirwana, n’abaana nga bakaaba, mu kiseera ekyo kyennyini eky’okusinza, ekyandisinze okwonoona ekikolwa ky’olukuŋŋaana. Abaana bwe babaawo ne bakaaba, basaanidde okufulumizibwa amangu ddala. Oluusi ndabye maama oba omulezi ng’atudde ng’ayuguumya omwana we, nga okukaaba kwe kuwugula okufaayo kw’ekibiina kyonna. Buno bukambwe. Ate embwa, kyandisinze nnyo zife, okusinga okuwugula okufaayo okuva ku kigambo kya Katonda. Mulabe omudinkoni oyo; oboolyawo embwa ye mu ngeri eno eyonoonye emyoyo mingi okusinga omudinkoni gy’alikozesebwa okulokola.
12. Bammemba b’ekkanisa basaanidde okuyamba omubuulizi nga bakyalira ennyumba ku nnyumba, nga bagezaako okulokola emyoyo. Temulekera mubuulizi kino kyonna. Tekisoboka ye kukikola, ne bw’awaayo obudde bwe bwonna, n’alagajjalira okusoma kwe n’ekisenge kye eky’okusabiramu. Bammemba b’ekkanisa basaanidde okufuba n’okwetegekera omulimu guno, basobole okugasa mu gwo.
13. Basaanidde okukuba ebibiina by’okusoma Bayibuli. Abantu abasaanira basaanidde okulondebwa okukulembera ebibiina by’okusoma Bayibuli, olw’okuyigiriza abavubuka, era omwo abo abazuukusiddwa oba abakwatiddwako okubuulira mwe basobola okwanirizibwa ne bakyusibwa. Amangu ddala nga waliwo omuntu alabiddwa ng’akwatiddwako, ayitibwe okwegatta ku kibiina ky’okusoma Bayibuli, gy’anaakolebwako bulungi, era oboolyawo alikyusibwa. Ekkanisa esaanidde okulonda abasajja abasinga obulungi olw’obuweereza buno, era bonna basaanidde okuba nga batunula okujjuza ebibiina by’okusoma Bayibuli. Kino kikoleddwa mu kibiina kino, era kitera nnyo, abantu bwe bakwatibwako, okulabibwa omuntu omu, n’abayita okwegatta ku kibiina ky’okusoma Bayibuli, ne bakikola, era eyo gye bakyusibwa. Sitegeeza nti tukola byonna bye tusaanidde okukola mu ngeri eno, oba byonna bye twandisobodde okukola. Twetaaga abasomesa abalala, abasobola era abeetegefu okukulembera ebibiina ng’ebyo.
14. Ekkanisa zisaanidde okuwanirira amasomero ga Ssabbiiti, era mu ngeri eno okuyamba ababuulizi baazo mu kulokola emyoyo. Omubuulizi ayinza atya okukola kino n’abuulira? Ekkanisa bw’etamuggyako buvunaanyizibwa buno, n’okweraliikirira, n’emirimu, alina oba okubirekayo, oba okubetentebwa. Ekkanisa ebeere NG’ETUNUDDE DDALA, etunule era ereete abaana mu ssomero, ebayigirize n’obwesigwa, era yeewaayo okutumbula okuzuukuka mu ssomero.
15. Basaanidde okulabirira bammemba b’ekkanisa. Basaanidde okukyaliragana, olw’okuzuukusagana, okumanya embeera y’omwoyo ya buli omu, n’okukubirizagana okwagala n’okukola ebikolwa ebirungi. Omubuulizi tasobola kukikola, talina budde; tekisoboka ye kusoma n’okutegeka okubuulira, era mu kiseera kye kimu okukyalira buli memba w’ekkanisa emirundi emeka gye kyetaagisa okubakuuma nga beeyongera mu maaso. Ekkanisa erina obuvunaanyizibwa okukikola. Bali wansi w’ekirayiro okulabirira obulungi bw’omwoyo obwa buli omu. Naye kino kikolebwa kitya? Bangi tebamanyagana. Basisinkana ne bayitagana ng’abagwira, era tebabuuzaako ku mbeera yaabwe ey’omwoyo. Naye bwe bawulira ekibi kyonna ku omu, bagenda ne bakibuulira abalala. Mu kifo ky’okulabiriragana olw’obulungi bwabwe, batunuulira okugwa kwabwe. Bayinza batya okutunuulira obulungi nga tebamanyagana na kumanyagana?
16. Ekkanisa esaanidde okutunuulira ekikolwa ky’okubuulira. Bwe baba nga basabira obuwanguzi bw’ekigambo ekibuulirwa, kya lwatu bajja kukitunuulira. Basaanidde okuba nga batunula, era omuntu yenna mu kibiina bw’alaga obukakafu nti ekigambo kya Katonda kimukutte, basaanidde okukigoberera. Wonna wonna awali okulaga enneewulira yonna, abantu abo basaanidde okufaayibwako amangu ddala, so si kulekebwa okutuusa lwe bivaawo ebibakutte. Basaanidde okwogera nabo, oba okubakyaliza, oba okubaleeta mu lukuŋŋaana lw’abeeraliikirivu, oba mu kibiina ky’okusoma Bayibuli, oba okubatwala eri omubuulizi. Bammemba b’ekkanisa bwe batafaayo ku kino, balagajjalira omulimu gwabwe. Bwe bakifaako, bayinza okukola ebirungi ebitabalika.
Waaliwo omukazi omuvubuka eyatyanga Katonda, eyabeeranga mu kifo ekinnyogovu ennyo era ekibi ennyo. Ye yekka ye yalina omwoyo gw’okusaba, era yali abadde asabira omukisa ku kigambo. Oluvannyuma n’alaba omuntu omu mu kibiina eyalabika ng’akwatiddwako okubuulira, era amangu ddala omubuulizi nga yaakava ku kituuti, n’ajja mu maaso, ng’atabuse era ng’akankana, n’amwegayirira agende ayogere n’omuntu oyo amangu ddala. N’akikola, era omuntu oyo n’akyusibwa mangu, era okuzuukuka ne kuddirira. Kaakano omu ku beeyita ba ddiini bammwe abaziyivu teyandirabye muntu oyo ng’azuukusiddwa, era yandyesittadde ku bantu mukaaga ng’abo nga tafaayo, n’abaleka ne bagenda mu ggeyeena. Abeeyita ba ddiini basaanidde okutunuulira buli kubuulira, ne balaba bwe kukwata ku kibiina. Sitegeeza nti basaanidde okugololanga ensingo zaabwe n’okutunuulira enjuyi zonna ez’ennyumba, naye basaanidde okwetegereza, nga bwe basobola, era bwe basanga omuntu yenna akwatiddwako okubuulira, beekube mu kkubo lye, bamukulembere eri Omulokozi.
17. Mwegendereze obutawa balala kubuulira kwonna. Bwe mutatwala mugabo gwammwe, mujja kufa enjala, mufuuke ng’amagumba ag’omwoyo. Abakristaayo basaanidde okwetwalira omugabo gwabwe. Ekigambo bwe kiba nga kibakebera nnyo, basaanidde okukikozesa mu bwesimbu, n’okukiteeka ku mitima gyabwe n’okukikola, n’okukiwangaaliramu. Bwe kitaba bwe kityo okubuulira tekujja kubagasa bo.
18. Mubeere beetegefu okuyamba omubuulizi wammwe okutuukiriza enteekateeka ze ez’okukola ebirungi. Omubuulizi bw’aba ow’amagezi okuteekateeka enteekateeka ez’okugasa, n’ekkanisa n’eba nneetegefu okuzituukiriza, basobola okuwangula buli kintu. Naye ekkanisa bw’esigala emabega mu buli kikolwa okutuusa lw’ewalulwa ddala okukiyingiramu, bwe bawakanya buli kiteeso, kubanga kijja kusaasaanyizaako, baba ekizito ekifu ku mubuulizi. Ebyoto bwe byetaagibwa, Ayi, nedda, bijja kusaasaanyizaako. Ettaala bwe zisabibwa, okuziyiza okubuulira mu kizikiza, Ayi, nedda, zijja kusaasaanyizaako. Bwe batyo ne bakwasa emisubbaawa ku mpagi, oba ne beerekera ddala enkuŋŋaana ez’akawungeezi. Bwe bakwasa emisubbaawa, mangu ddala kituuka nti oba tegiwa kitangaala, oba omuntu alina okudduka enjuyi zonna ng’agisala. Bwe kityo ekibiina kyonna ne kitawaanyizibwa oyo asala emisubbaawa, okufaayo kwabwe ne kuggibwako, n’okubuulira ne kubula.
Lumu nnali mu lukuŋŋaana oluwanvu, mwe twakaluubirizibwa kubanga ennyumba teyaliimu ttaala. Nnakubiriza abantu okuzifuna, naye ne balowooza nti zandisaasaanyizza nnyo. Awo ne nteesa okuzifuna nze kennyini, ne nnali kumpi okukikola, naye ne nzuula nti kyandinyiizizza, ne tweyongera nga tetuzirina. Naye omukisa tegwajja, mu bungi bwonna. Gwandiyinzizza gutya? Ekkanisa yatandika n’okubalirira okutuuka ku ssente emu bwe kyandigudde, era ne bateetegefu kusukkawo, okulokola emyoyo okuva mu ggeyeena.
Bwe kityo omubuulizi bw’ateekawo olukuŋŋaana, abantu ng’abo tebasobola kulubaamu, kubanga lujja kusaasaanyizaako. Bwe baba nga basobola okuwa Mukama ekyo ekitaliiko kye kibasaasaanyizaako, bajja kukikola. Nga bayambi ba nnaku! Ekkanisa ng’eyo tesobola kufuna kuzuukuka. Omubuulizi yandibadde n’olubengo mu bulago bwe okusinga okubeera n’ekkanisa ng’eyo. Kyandisinze abaleke, bw’aba tasobola kubayigiriza bulungi okusinga, agende gy’atajja kulemesebwa bwe kityo.
19. Bammemba b’ekkanisa basaanidde okumalirira okubeerawo mu nkuŋŋaana ez’okusaba, era okuzibeeramu mu budde. Bammemba b’ekkanisa abamu bulijjo bajja kubeerawo mu kubuulira, kubanga eyo tebalina kya kukola, wabula okutuula n’okuwulira, n’okusanyusibwa, naye tebajja kubeerawo mu nkuŋŋaana ez’okusaba, nga batya nti bayinza okuyitibwa okukola ekintu. Bammemba ng’abo basiba emikono gy’omubuulizi, ne baggwaamu omutima gwe amaanyi. Lwaki bapangisa omubuulizi? Kwe kubasanyusa n’okubuulira? oba kwe kubayigiriza by’ayagala Katonda babikole?
20. Bammemba b’ekkanisa basaanidde okusoma n’okubuuza kye basobola okukola, era ne bakikola. Abakristaayo basaanidde okutendekebwa ng’ekibinja ky’abaserikale. Gwe mulimu era bwe buvunaanyizibwa bw’omubuulizi okubatendeka okugasa, okubayigiriza n’okubalung’amya, n’okubakulembera mu ngeri ereeta amaanyi amangi ennyo ag’empisa. Era awo basaanidde okuyimirira nga banywevu ne bakola omulimu gwabwe, bwe kitaba bwe kityo bajja kuba bali mu kkubo ddala.
Waliwo ensonga endala nnyingi ze nnawandiika, era nze naayagala okukwatako, naye tewali budde. Nnandiwandiise ekitabo ekinene nga Bayibuli eno, nga nnyinnyonnyola ebintu eby’enjawulo ebisaanidde okufaayibwako. Nnina okufundikira n’ebigambo ebitono ebiddirira
EBIGAMBO EBY’OKUFUNDIKIRA.
1. Mulaba nti obutawangula bw’omubuulizi buyinza obutaba bwonna olw’obutaba na magezi mu kukola omulimu gwe. Sigenda kuwolereza babuulizi balagajjavu. Sirireka babuulizi kuwulira mazima ag’obwereere, wadde okuwa abantu amannya ag’okubawaanawaana. Bwe baba nga bavunaanibwa, banenyezebwe. Era tewali kubuusabuusa nti bulijjo bavunaanibwa, mu ngeri emu oba endala, ekigambo bwe kitaleeta kikolwa. Naye tekiri kituufu n’akatono nti bulijjo be bantu abakulu abavunaanibwa. Oluusi ekkanisa evunaanibwa nnyo okusinga omubuulizi, era singa omutume oba malayika okuva mu ggulu yandibuulidde, teyandisobodde kuleeta kuzuukuka kwa ddiini mu kkanisa eyo. Oboolyawo si beesigwa eri omubuulizi waabwe, oba ba mululu, oba tebafaayo ku bintu ebiyamba mu kusinza okw’olwatu. Woowe! nga ekkanisa nnyingi ez’omu byalo ziri mu mbeera mbi, gye kiri nti, olw’obutaba na ddoola kikumi, buli kintu kizibu era si kya mirembe, n’emirimu gy’omubuulizi ne gibula. Bo bennyini babeera mu nnyumba enkole obulungi, ne baleka ennyumba ya Katonda ng’ekifulukwa. Oba ekkanisa ziziyiza amaanyi gonna ag’okubuulira olw’obulamu bwabwe obutatya Katonda. Oba oboolyawo embaga zaabwe, okwewaana kwabwe okw’ensi, nga bwe kiri mu kkanisa ezisinga obungi mu kibuga kino, bisaanyaawo amaanyi g’Enjiri.
2. Ekkanisa zisaanidde okujjukira nti zibeera n’omusango munene nnyo okupangisa omubuulizi, ate ne zitamuyamba mu mulimu gwe. Mukama Yesu Kristo atumye omubaka eri abonoonyi, okubakyusa okuva mu makubo gaabwe amabi, naye n’alemwa omulimu gwe yatumibwa, kubanga ekkanisa egaana okukola omulimu gwayo. Mu kifo ky’okusiima obubaka bwe, n’okuwagira okwegayirira kwe, n’okuwanirira emikono gye mu ngeri zonna ezisaanira, bayimirira ddala mu kkubo, ne bawakanya obubaka bwe, ne baziyiza amaanyi ge, era emyoyo ne gizikirira. Tewali kubuusabuusa nti mu bibiina ebisinga obungi mu Amerika, omubuulizi emirundi mingi alemesebwa nnyo nga yandibadde ku mulimu gw’obuminsani mu nsi ey’ewala ekitundu ekinene eky’obudde, okusinga okubeera eyo, olw’ekikolwa kyonna eky’okubuulira kwe mu kukyusa abonoonyi, ng’alina okubuulira waggulu w’emitwe gy’ekkanisa etakola era enziyivu.
Naye ekkanisa zino zennyini tezaagala mubuulizi waazo kugenda okumala ennaku ntono okubeera mu lukuŋŋaana oluwanvu. “Tetusobola kumuleka; lwaki ye mubuulizi waffe, era twagala omubuulizi waffe abeere wano;” ng’ate mu kiseera kye kimu bamulemesa mu byonna by’ayinza okukola. Singa yali asobola, yandyesikidde ddala n’agenda awatali mubuulizi, era abantu we bandibadde beetegefu okufuna Enjiri. Naye alina okusigala awo, newakubadde tasobola kuleeta kkanisa mu mbeera ey’okufuna okuzuukuka omulundi gumu mu myaka esatu, okumala emyezi esatu. Kiyinza okuba ekirungi ye okugamba ekkanisa nti, “Buli lwe munaamaliriranga okwebaka otulo otuwanvu ng’otwo, njagala mumbuulire, nsobole okugenda okukola awalala mu kiseera ekyo, okutuusa lwe munaaba mwetegefu okuzuukuka nate.”
3. Ekkanisa nnyingi tezisobola kuweebwa mukisa gwa kuzuukuka, kubanga zeesibirira ku kkanisa endala, ne ku ggwanika lya Mukama olw’okulabirira omubuulizi waazo, nga zisobola bulungi nnyo okumulabirira zokka. Oboolyawo zeesigama ku Kibiina ky’Obuminsani obw’Omunda mu Ggwanga, oba ku kkanisa endala, nga tezeegaana kintu kyonna olw’Enjiri. Nneewuunyizza okulaba ekkanisa ezimu bwe zibeera. Ekkanisa emu gye nnali mmanyi yakkiriza ddala nti yasaasaanya ensimbi nnyingi ku taaba okusinga ze yawaayo eri obuminsani. Naye ate yali terina mubuulizi, kubanga yali tesobola kulabirira omu. Era kaakano terina. Naye ate waliwo omusajja omu mu kkanisa eyo asobola okulabirira omubuulizi. Era naye tebalina mubuulizi, era tebalina kubuulira.
Ekkanisa teziyigirizibwanga ku mulimu gwazo ku nsonga eno. Nnasibira mu kifo kimu omwaka oguwedde mu biseera by’omusana, awatali kubuulira. Nnabuuza omukadde w’ekkanisa lwaki kiri bwe kityo, n’agamba nti kubanga baali baavu nnyo. Ne mmubuuza obugagga bwe bwenkana wa. Teyampa kuddamu kwa butereevu, naye n’agamba nti enfuna y’omukadde omulala yali nga $5,000 buli mwaka, era oluvannyuma ne nzuula nti ey’omusajja ono yali yenkana awo. Kale, nnagamba nti, wano waliwo abakadde babiri, buli omu ku mmwe asobola okulabirira omubuulizi, era olw’okuba temusobola kufuna buyambi okuva ebweru, temulina kubuulira. Lwaki, singa mwalina okubuulira, tekwandiweereddwa mukisa, nga bwe mweyesibirira bwe mutyo ku ggwanika lya Mukama. Oluvannyuma n’akkiriza nti yali asobola okulabirira omubuulizi, era bombi ne bakkiriziganya nti banaakikola.
Kitera nnyo ekkanisa okusaba obuyambi, ng’ate mu butuufu tezeetaaga buyambi bwonna, era nga kyandisinze nnyo zo okulabirira omubuulizi waazo. Bwe zifuna ensimbi okuva mu Kibiina ky’Obuminsani obw’Omunda mu Ggwanga, nga zisaanidde okuzikuŋŋaanya zokka, ziyinza okusuubira ekikolimo kya Mukama ku zo, era kino kijja kuba nsonga emala lwaki Enjiri ebafuukira ekikolimo okusinga omukisa. Ekkanisa emeka eziyinza okwogerwako nti, “Munnyaze Katonda, mmwe ekkanisa eno yonna.”
Mmanyi ekkanisa eyapangisa omubuulizi ekitundu ky’obudde kyokka, era n’ewulira nga tesobola kusasula musaala gwe olw’ekyo. Ekibiina ky’abakazi abakozi mu kibuga ekiriraanyeewo kyawaayo ensimbi zaakyo olw’ensonga eno, ne kiyamba ekkanisa eno okusasula omusaala gw’omubuulizi waayo. Ekyavaamu kyali nga bwe kyandisuubiddwa. Yabagasa kitono nnyo oba n’atabagasa n’akatono. Tebaafuna kuzuukuka mu kubuulira kwe, era tebaandisuubidde kufuna kwonna, nga bakola ku musingi ng’ogwo. Waaliwo omusajja omu mu kibiina ekyo eyali asobola okulabirira omubuulizi obudde bwonna. Memba omu yantegeeza nti bammemba b’ekkanisa baali balowoozebwa okuba n’obugagga bwa DDOOLA EMITWALO ABIRI. Kaakano kino bwe kiba nga kya mazima, wano waliwo ekkanisa erina enfuna, ku bitundu musanvu ku kikumi, ya $14,000 buli mwaka, eyawulira nga nnaavu nnyo okusasula $200 olw’okulabirira omubuulizi okubuulira ekitundu ky’obudde, era n’ekkiriza abakazi ab’omu kibuga ekiriraanyeewo okukola n’emikono gyabwe okubayamba okusasula omuwendo guno. Mu bakadde b’ekkanisa eno, nnazuula nti abawerako ku bo baakozesanga taaba, era babiri ku bo abaabeeranga awamu ne bassa omukono ku ndagaano eyawandiikibwa ku lupapula olwereere olwa Bayibuli yaabwe, mwe beeyama okuleka ekibi ekyo emirembe gyonna.
Kyali kinene nnyo olw’obutaba na kuyigirizibwa kutuufu nti ekkanisa eno yali egoberera ekkubo ng’eryo. Kubanga ensonga bwe yaggyibwayo, ne bateekebwa omulimu gwabwe mu maaso gaabwe, omusajja omugagga gwe njogerako n’agamba nti yandisasudde omusaala gwonna ye yekka, singa yali alowooza nti ekibiina tekyandikinyiigidde, ne kiyonoona okusinga okugasa; era nti ekkanisa bw’eneefuna omubuulizi, n’egenda mu maaso n’ekuŋŋaanya ekitundu ky’omusaala gwe, ye yandijjuzizza ekisigaddewo. Kaakano tebasobola kulabirira mubuulizi kitundu kya budde kyokka, wabula obudde bwonna, era ne basasula omusaala gwe bokka. Era bajja kukisanga nga kirungi era nga kigasa okukola bwe batyo.
Nga bwe mbadde ntambula okuva mu kifo ekimu okudda mu kirala nga nkola mu kuzuukuka, bulijjo nzudde nti ekkanisa zaaweebwanga omukisa okusinziira ku bugabi bwazo. Bwe zaalaganga omwoyo ogw’okuwanirira Enjiri, n’okufuka ebintu byazo mu bungi mu ggwanika lya Mukama, zaaweebwanga omukisa mu bintu eby’omwoyo n’eby’omubiri byombi. Naye bwe zaabanga ez’ekkodo, ne ziteka omubuulizi okuzibuulira ku kitono oba ku bwereere, ekkanisa ezo zaakolimirwanga mu kifo ky’okuweebwa omukisa. Era okutwalira awamu, mu kuzuukuka kw’eddiini, nzudde nga kya mazima nti abakyuse abaggya basinga okwagala okwegatta ku kkanisa ezo ezisinga obugabi mu kufuba okuwanirira Enjiri.
Ekkanisa ziri mu kizikiza kingi ku nsonga eno. Teziyigirizibwanga mulimu gwazo. Mu mbeera nnyingi, nzudde okwetegeka okungi ennyo okugukola, ensonga bwe yateekebwanga mu maaso gaabwe. Nnamanya omukadde mu kkanisa eyali ayogera ku kufuna omubuulizi okumala ekitundu ky’obudde, kubanga ekkanisa yali nnaavu, newakubadde nga enfuna ye yennyini yali nnene. Ne mmubuuza oba enfuna ye teyali emala kulabirira mubuulizi obudde bwonna ye yekka. N’agamba nti yali emala. Era bwe yabuuzibwa nti mugaso ki omulala gwe yandikoze n’ensimbi za Mukama ze yalina, ogwandigasizza ennyo obwakabaka bwa Kristo, okusinga okupangisa omubuulizi si kitundu kyokka wabula obudde bwonna mu kibuga kye, n’amalirira okukikola. Bwe kityo omubuulizi yafunibwa, era nzikiriza nti tebalina buzibu bwonna mu kumusasula omusaala gwe gwonna.
Ekituufu kiri nti omubuulizi asobola okukola kitono nnyo ng’abuulira ekitundu ky’obudde kyokka. Ku Ssabbiiti emu bwe wabaawo ekikwatiddwako abantu, kibula nga wiiki bbiri tezinnaggwaako. Mu ngeri ey’okukekkereza, ekkanisa esaanidde okwewaayo okuwanirira Enjiri obudde bwonna. Bwe bafuna omubuulizi omutuufu, ne bamukuuma ng’akola obutasalako, bayinza okufuna okuzuukuka, era bwe kityo abatatya Katonda bajja kukyusibwa bayingire babayambe. Era bwe kityo mu mwaka gumu bayinza okweyongera ennyo mu maanyi gaabwe. Naye bwe bapangisa omubuulizi ekitundu ky’obudde kyokka, omwaka ku mwaka giyinza okuyitawo, ng’abonoonyi bagenda mu ggeyeena, era nga tewali kweyongera kwonna mu maanyi gaabwe okuva mu nnyiriri z’abatatya Katonda.
Ekituufu kiri nti abeeyita ba ddiini tebaleeteddwanga kuwulira nti byonna bye balina bya Mukama. Kye bavudde boogera ku kuwaayo bintu byabwe olw’okuwanirira Enjiri. Ng’olinga Mukama Yesu Kristo yali musabiriza, era bo nga bayitiddwa okuwanirira Enjiri ye ng’ekikolwa eky’okugaba ebisaanyizo! Omusuubuzi mu kimu ku bibuga by’Essaza lino yali asasula ekitundu ekinene eky’omusaala gw’omubuulizi we. Omu ku bammemba b’ekkanisa yali abuulira omubuulizi eyava ebweru ensonga eno, ng’ayogera ku ssaddaaka omusuubuzi ono gye yali awaayo. Mu kiseera ekyo omusuubuzi n’ayingira. “Ow’oluganda,” omubuulizi n’agamba, “oli musuubuzi. Ka tugambe opangisa omuwandiisi okutunda ebyamaguzi, n’omusomesa okuyigiriza abaana bo. Olagira omuwandiisi wo okusasula omusomesa wo okuva mu dduuka omuwendo ogugere, olw’obuweereza bwe mu kuyigiriza. Kaakano ka tugambe omuwandiisi wo n’alangirira nti ye yalina okusasula omusomesa ono omusaala gwe, n’ayogera ku ssaddaaka ze yali awaayo okukikola, wandigambye ki ku kino?” “Lwaki,” omusuubuzi n’agamba, “nandigambye nti kya kusesa.” “Kale,” omubuulizi n’agamba, “Katonda akupangisa okutunda ebyamaguzi ng’omuwandiisi we, n’omubuulizi wo amupangisa okuyigiriza abaana be, era akulagira okusasula omusaala gwe okuva mu nfuna y’edduuka. Kaakano, kino okiyita ssaddaaka yo, n’ogamba nti owaayo ssaddaaka nnene, okusasula omusaala gw’omubuulizi ono? Nedda, olina obuvunaanyizibwa okutundira Katonda ebyamaguzi nga ye bw’alina okubuulirira Katonda. Tolina ddembe kutunda byamaguzi olw’ekigendererwa eky’okutereka ensimbi, okusinga bw’alina okubuulira Enjiri olw’ekigendererwa kye kimu. Olina obuvunaanyizibwa okutya Katonda bwe bumu, n’okutunuulira ekitiibwa kya Katonda kyokka nga bw’akola, mu kutunda ebyamaguzi, nga bw’akola mu kubuulira Enjiri. Era bwe kityo olina okuwaayo ddala obudde bwo bwonna olw’okuweereza Katonda nga bw’akola. Ggwe n’amaka go muyinza okubeerawo mu mateeka okuva mu magoba g’edduuka lino, n’omubuulizi n’amaka ge bwe batyo, mu mateeka bwe gatyo. Bw’otunda ebyamaguzi olw’ebigendererwa bino, okutunda ebyamaguzi kuba kuweereza Katonda nga okubuulira. Era omuntu atunda ebyamaguzi ku misingi gino, n’akola ng’agigoberera, atya Katonda bw’atyo, aweereza Katonda bw’atyo, nga oyo abuulira Enjiri. Buli muntu alina obuvunaanyizibwa okuweereza Katonda mu mulimu gwe, omubuulizi mu kuyigiriza, omusuubuzi mu kutunda ebyamaguzi, omulimi mu kulima ennimiro ze, munnamateeka n’omusawo mu kukola emirimu gy’obukugu bwabwe.
“Kimenya amateeka kye kimu eri buli omu ku bano okukolerera emmere eggwaawo. Byonna bye bakola birina okuba bya Katonda, era byonna bye basobola okufuna, oluvannyuma lw’okulabirira obulungi amaka gaabwe, birina okuweebwayo olw’okubunyisa Enjiri n’obulokozi bw’ensi.”
Kimaze ebbanga ddene nga kirowoozebwa nti ababuulizi balina okutya Katonda okusinga abantu abalala, nti bo tebalina kwagala nsi, nti bo balina okukolera Katonda: balina okubeerawo nga bakekkereza nnyo nga bwe kisoboka, n’okuwaayo obudde bwabwe bwonna, n’obulamu bwabwe obulungi, n’amaanyi gaabwe, n’obulamu bwabwe bwonna, okuzimba obwakabaka bwa Yesu Kristo. Kino kya mazima. Naye newakubadde abantu abalala tebayitiddwa kukola mu nnimiro y’emu, n’okuwaayo obudde bwabwe olw’okuyigiriza mu lwatu, naye balina obuvunaanyizibwa ddala obwo bwe bumu okutwala obudde bwabwe bwonna nga bwa Katonda, era tebalina ddembe kwagala nsi, oba okukuŋŋaanya obugagga, oba okubuterekera abaana baabwe, oba okubusaasaanyiza ku kwegomba kwabwe, okusinga ababuulizi bwe balina.
Kye kiseera kyennyini ekkanisa okumanya emisingi gino; era Ekibiina ky’Obuminsani obw’Omunda mu Ggwanga kiyinza okukola okutuusa ku lunaku olw’omusango okukyusa abantu, era tekirituuka ku buwanguzi, okutuusa ekkanisa lwe zirikulemberwa okutegeera n’okuwulira omulimu gwazo mu nsonga eno. Lwaki, ekyo kyennyini nti basaba era bafuna obuyambi mu kulabirira omubuulizi waabwe okuva mu Kibiina ky’Obuminsani obw’Omunda mu Ggwanga nga basobola okumulabirira bokka, kye kiyinza okuba ensonga yennyini lwaki emirimu gye mu bo tegiweebwa mukisa okusingawo.
Nandyagadde Ekibiina ky’Obuminsani obw’Omunda mu Ggwanga ekya Amerika kibeere n’obusobozi emirundi kikumi okusinga bwe kirina kaakano, obw’okuyamba ekkanisa enafu, ezitasobola kweyamba. Naye si kukekkereza kulungi wadde okutya Katonda, okuwa ensimbi zaakyo abo abasobola naye nga tebaagala kuwanirira Enjiri. Kubanga kya bwereere okugezaako okubayamba, nga basobola naye nga tebaagala kweyamba.
Singa Ekibiina ky’Obuminsani kyalina ttani ya zaabu, tekyandibadde kisa okugiwa ekkanisa ng’eyo. Naye ekkanisa ereete ebimu eby’ekkumi byonna mu ggwanika lya Katonda, era Katonda aliggulawo ebituli eby’omu ggulu n’afuka omukisa. Naye ekkanisa zimanye ddala nti bwe zitaba nneetegefu kweyamba okutuuka ku busobozi bwazo, zijja kumanya ensonga lwaki obuwanguzi obutono bwe butyo bugoberera emirimu gy’ababuulizi baazo. Wano zeesibirira ku ggwanika lya Mukama olw’okulabirirwa kwazo. Ekkanisa emeka ezisaasaanya ensimbi zaazo ku caayi ne kaawa ne taaba, ate ne zijja ne zisaba obuyambi okuva mu Kibiina ky’Obuminsani obw’Omunda mu Ggwanga! Nja kuwakanya okuyamba ekkanisa ekozesa caayi ne taaba, era ebeerawo nga teyeegaana n’akatono, era eyagala okuwa Katonda ekyo kyokka ekitaliiko kye kibasaasaanyizaako.
Ekisembayo—Bwe baba bagenderera okuweebwa omukisa, bakole omulimu gwabwe, bakole omulimu gwabwe gwonna, bateeke ekibegabega ku nnamuziga, beesibe ebyokulwanyisa by’Enjiri, bajje mu mulimu. Awo, ekkanisa bw’eba mu nnimiro, eggaali ly’obulokozi lijja kweyongera mu maaso, ne bwe gaba ggeyeena yonna ewakanya, era abonoonyi bajja kukyusibwa balokolebwe. Naye ekkanisa bw’erekera omubuulizi emirimu gyonna, n’etuula butuuzi n’etunuulira, ng’akola, so nga bo bennyini tebakola kirala wabula okumwemulugunyako, tebajja kulemwa kuzuukuka kwa ddiini kwokka, naye bwe beeyongera okuba abagayaavu n’abanenya, mu bbanga bajja kwesanga mu ggeyeena olw’obujeemu bwabwe n’obutagasa mu kuweereza Kristo.