Essuula 1 · eddakiika 4 ez’okusoma · eddakiika 6 ez’okuwuliriza
Ebigambo eby’Omusomesa eby’Okutandika
Kijjukirwe nti emisomo gino gyabuulirwa ekibiina kyange kyennyini. Nagitandika nga sisoose kugiteekerateekera ntegeka yonna oba olukalala lw’ebinaabigwamu, era ne ngigenda mu maaso wiiki ku wiiki, ng’ensonga emu bw’ereeta endala mu ngeri ey’obutonde, era nga bwe nnalabanga, okuva ku musomo ogumu okudda ku gunaaddako, embeera y’abantu baffe bwe yali yeetaaga.
Nakkiriza Omukulu w’olupapula lw’amawulire Evangelist okugiwandiika n’okugifulumya ku buvunaanyizibwa bwe yennyini, kubanga yalowooza nti kiyinza okwongera okusikiriza abantu okufaayo ku lupapula lwe, n’okugaziya omugaso gwalwo. Era nga kaakano ndi Musumba, era nga sirina bulamu bumala kukola mulimu gwa mubuulizi w’enjiri atambula, era nga kyasanyusa Omutwe gw’Ekkanisa okumpa obumanyirivu obumu mu kuzuukuka kw’eddiini, nalowooza nti kiyinzika nti, nga nkola omulimu gw’Omusumba mu kkanisa yange, nnyinza, mu ngeri eno, okubaako akatono ke nnyamba ekkanisa ez’ewala.
Nafuna ensonga ey’enjawulo ennyo ey’okukwata ekkubo lino, kubanga bwe nnakomawo okuva ku Nnyanja Meditereniyani, nategeera, nga kinnuma nnyo, nti omwoyo gw’okuzuukuka gwali gukendedde nnyo mu Amerika, era nti omwoyo gw’okuyombagana n’empaka gwali gubunye mu ngeri ey’entiisa.
Embeera ey’enjawulo ekkanisa mwe yali, n’embeera y’okuzuukuka, byali bwe bityo nti tekyesaliikiriza kunnyingiza mu kukubaganya ebirowoozo ku nsonga ezimu ze nnandyagadde okwewala, singa okuzireka kwali kukkiriziganya n’ekigendererwa kyange ekikulu: okutuuka ku kkanisa n’okugizuukusa, mu kiseera we yali etebenkera amangu mu bbugumu lyayo ng’envinnyo esigala ku masigalira gaayo.
Ndi wala nnyo okwekakasa nti sisobola kusobya ku nsonga eno oba ku ndala yonna. Ntadde ebirowoozo byange nze, nga bwe nnaatuuse, nga seefuula nti ensonga ngimazeeko yonna, oba nti njogedde mu ngeri esingayo obulungi ku nsonga ze nkubaganyizzaako ebirowoozo.
Embeera y’ekkanisa ngimanyi bulungi nnyo, n’okusingira ddala embeera ya bamu ku babuulizi baayo, okusuubira nti nja kuwona okunenyezebwa. Mpulidde nga nteekwa okwogera ebintu ebimu bye ntya nti, si buli wamu, nti tebiijja kutwalibwa n’ekisa nga bwe nnabigenderera. Naye ka kibe ki ekinaava mu kwogera amazima nga bwe gakwata ku bamu, nnina ensonga ey’okukkiriza nti abantu bangi ennyo ab’okusaba bajja kukkiriza bye njogedde, era bibagase.
Bye njogedde ku nsonga y’okusaba, mmanyi bulungi nti, tebiijja kutegeerwa wadde okukkirizibwa ekitundu ekimu eky’ekkanisa, era kye nnyinza okwogera kyokka kye kino: “Alina amatu agawulira, awulire.”
Okutuusa gye buvuddeko, saalina kirowoozo na kitono nti emisomo gino, mu ngeri eno oba mu ngeri endala yonna, gyandifuuse ekitabo; naye okusaba okw’amaanyi okw’okugifulumya mu kitabo, era n’okukakasibwa enfunda n’enfunda nti okugisoma mu Evangelist, Katonda akukkirizza n’akuwa omukisa, ne kuzuukusa abantu kinnoomu n’ekkanisa, era ne kuleetera abonoonyi bangi okukyuka, bye binkkirizisizza okugifulumya mu ngeri eno etatuukiridde.
Omuwandiisi w’amawulire, okutwaliza awamu, asobodde okuwa ensengeka y’emisomo nga bwe gyabuulirwa. Wabula ebyo bye yawandiika, okutwaliza awamu, tebiyinza kusukka kigumba ekijjuvu eky’ebyo ebyayogerwa ku nsonga eyo mu kiseera ekyo. Okwenkanya Omuwandiisi w’amawulire, njagala okwogera nti bwe nnasoma bye yawandiika mu lupapula lwe, newaakubadde nga mwalimu ensobi ezimu n’obutategeera obumu, kyanneewuunyisa nti, awatali kumanya mpandiika ya mangu, yasobola okuwandiika kumpi kyennyini kye nnali ntegeeza.
Ku bulungi bw’ebigambo n’obukugu bw’okuwandiika, tebirina bwonna; era tebyekakasa nti bibulina. Kyali tekiri mu kigendererwa kyange kubuulira misomo egy’ebigambo ebinyirira. Gyali bubuulizi bwange obwa bulijjo obw’akawungeezi ak’Olwokutaano; era ekigendererwa kyange ekikulu, era nnyinza okwongerako nti ekyokka, kyali nti bitegeerwe era biwulirwe mu mutima.
Mu kutereeza emisomo okugiteeka mu kitabo, saafuna budde, era tekyalabibwa nga kya magezi, okugizimba buggya n’okukyusa enjogera gye yawandiikibwamu. Mu bifo bitono nnyo nkyusizza ebigambo, ng’ekirowoozo kyali kyogeddwa mu ngeri embi ennyo, oba ng’amakulu ag’amazima gaali tegaweereddwa. Naye kumpi buli wamu ndese ebigambo nga bwe byawandiikibwa ekirowoozo bwe kyali kyogeddwa mu bwerufu, newaakubadde ng’enjogera yandiyinzizza okulongoosebwa. Bye byali ebiwandiiko by’omukulu w’olupapula, era nga bwe biri bwe bityo, birina okugenda mu maaso g’abantu, n’obwongezo n’enkyukakyuka entono ze nfunye obudde okukola. Singa nnali nsobodde okubiwandiika byonna mu bujjuvu, sibuusabuusa nti byandibadde bisanyusa abasomi bangi okusingawo. Naye ekyo kyali tekisoboka, era ekyokka ekyali kisigaddewo kwe kuleka abantu okubifuna nga bwe biri, oba okugaana ddala okubikkiriza okufuluma mu kitabo. Nnakuwala nti si misomo emirungi okusingawo, mu ngeri esikiriza okusingawo; naye nkoze kye nsobodde mu mbeera eno; era, nga bangi be njagala, era be nsanyukira okusanyusa n’okussaamu ekitiibwa, bwe baagala okubifuna, newaakubadde mu ngeri eno etatuukiridde, kibagwanidde okubifuna.
C. G. FINNEY.
Ng’asomye Ebigambo ebyo eby’Okutandika waggulu, omusomi ajja kufuna ekimutegeeza ekiseera n’embeera ezaaleetera emisomo gino okubuulirwa n’okufulumizibwa. Mu kugiddamu okugirongoosa okugifulumya omulundi omulala, sikoze kirala kinene okuggyako okutereeza ebigambo mu bifo bitono, okwongerako obubaka obutono wansi w’empapula, n’okuggyamu emisomo ebiri egisembayo ne nteekamu egiwandiikiddwa obuggya ku byawandiikibwa bye bimu, egyategekeddwa okusingira ddala olw’okufulumya kuno. Emisomo gino gyawukana ku gye mbuulira abayizi bange ab’ebya Katonda ku nsonga y’emu. Egyo gyo nnyinza okugifulumya nga sinnafa. Emisomo gino gyavvuunulwa mu Lulimi Oluwelisi n’Olufalansa, era gibunye nnyo buli wantu Olungereza oba erimu ku nnimi ezo we lutegeerwa. Ekitongole kimu eky’e London kyakuba kopi 80,000 mu Lungereza. Gikyali mu kyapa era gitundibwa mu Bulaaya, era nnina essanyu lingi okumanya nti gifuuse omukisa munene eri emmeeme enkumi n’enkumi. N’olwekyo, sirowoozezza nti kya magezi okugizimba buggya olw’okugiwa endabika esikiriza okusingawo. Katonda akkirizza okugisoma nga bwe gibadde era n’akuwa omukisa, era, okuggyako ebyo ebyogeddwako waggulu, ngiwadde ab’omulembe guno n’abo abagenda okujja. Omusomi bw’anaasoma n’ajjukira Ebigambo by’Okutandika ebyo waggulu, ajja kutegeera bye nnayogera ku kkanisa ne ku babuulizi abamu, n’ensonga lwaki nnabyogera. Nneegayirira baganda bange baleme kunyiiga olw’ebyo bye nnayogera, wabula bakakase nti buli kigambo kyayogerwa mu kwagala, era emirundi mingi nga ndi na mutima munakuwavu. Katonda yeeyongere okuwa omukisa gwe abasoma emisomo gino.
OMUWANDIISI.
OBERLIN COLLEGE, Okit. 22, 1868.