Essuula 6 · eddakiika 9 ez’okusoma · eddakiika 12 ez’okuwuliriza
Sabanga era Toggwangamu Mwoyo
“Tewali kitasoboka eri obunyiikivu,” bw’atyo bwe yayogera omu ku bagezi omusanvu ab’e Buyonaani. Ka tuggyewo ekigambo obunyiikivu tuteekewo okusaba okutakoowa, olwo ekisoko ekyo kijja kweyongera okuba ekya Kikristaayo era nga kisaanidde okukkirizibwa buli muntu. Nkakasa nti ffenna omwoyo gw’okusaba gutubulako okusinga ekisa ekirala kyonna. Katonda ayagala nnyo okusaba okw’okwetayirira, n’atuuka n’obutatuwa mikisa mingi nga tekuliiwo. Era ensonga lwaki ayagala okusaba okw’engeri eyo eri nti atwagala, era amanyi nti kwe kututeekateeka okwetaagisa okufuna emikisa egisingayo obugagga gy’alindirira era gy’ayaayaanira okutuwa.
Sisabangako kintu kyonna mu mazima ne mu bunyiikivu ne kitajja mu kiseera ekimu—ne bwe kyalwawo okutuuka ennaku nnyingi, mu ngeri emu oba endala, mu kifaananyi kye nnandisembye okulowoozaako, kyajja.—Adoniram Judson
Nkizudde nga kirungi okunyiikiriranga okugezaako okusaba. Bwe mba nga sisobola kusaba na bunyiikivu oba okumala ebbanga eddene nga njogera n’Oyo Katonda, nkizudde nti gye nkoma okusaba mu kyama, gye nkoma okusanyukira okukikola, era nfunye omwoyo gw’okusaba okusingawo; era emirundi mingi nkizudde nti kibeera kikontana bwe ntyo, bwe mba nga olw’okutambula oba olw’ensonga endala, siwezezza kufuna kifo kya kwekusa.—David Brainerd
Kristo akiteeka nti okwetayirira kye kabonero akaawula okusaba okw’amazima. Tetugwanidde kusaba kyokka, wabula tugwanidde okusaba n’obwetaavu obungi, n’omwoyo gwonna era nga tuddiŋŋana. Tetugwanidde kusaba kyokka, wabula tugwanidde okusaba emirundi n’emirundi. Tetugwanidde kukoowa kusaba. Tugwanidde okuba nga tufaayo ddala, nga tweraliikirira nnyo ebintu bye tusaba, kubanga Yesu Kristo yakyoleka kaati nti ekyama ky’okusaba n’obuwanguzi bwakwo biri mu bwetaavu bwakwo obw’amaanyi. Tugwanidde okunyigiriza Katonda n’okusaba kwaffe.
Mu lugero olujjudde okusaasira okw’ekitalo era olwangu okutegeera, Mukama waffe teyayigiriza bwokka nti abantu bagwanidde okusaba, wabula nti bagwanidde okusaba n’omutima gwabwe gwonna, era nti bagwanidde okunyiikiriza ensonga n’amaanyi mangi n’emitima egy’obuvumu.
“Awo Yesu n’agerera abayigirizwa be olugero ng’agamba nga bwe bagwanidde obutakoowanga kusaba n’obutaggwaamu mwoyo, ng’agamba nti, Waaliwo omulamuzi mu kibuga ekimu, nga tatya Katonda era nga tafa ku muntu yenna. Mu kibuga ekyo mwalimu nnamwandu eyajjanga ew’omulamuzi oyo buli lunaku ng’amwegayirira nti, ‘Nnamula n’omulabe wange.’ Omulamuzi n’amala ebbanga ng’akyagaanyi. Naye oluvannyuma n’agamba mu mutima gwe nti, ‘Newaakubadde nga sitya Katonda era nga sirina muntu gwe nzisaamu kitiibwa, naye olwokubanga nnamwandu ono aneetayiridde nnyo, nzijja kumumalira ensonga ze, kubanga ajja kunkooya olw’okuneetayirira ng’ajja gye ndi buli lunaku!’ Awo Mukama waffe n’agamba nti, Muwulire omulamuzi atali wa mazima bw’agamba. Kale Katonda talisingawo nnyo kulamula abantu be, be yeerondera, abamukaabirira emisana n’ekiro ate ng’abagumiikiriza? Mbagamba nti agenda kubalamula mangu. Naye Omwana w’Omuntu, bw’alijja, alisanga okukkiriza ku nsi?”
Ensonga y’omukazi ono omwavu yali tekyalina ssuubi, naye okwetayirira kuleeta essuubi okuva mu buziba bw’okuggwaamu essuubi, era kuleeta obuwanguzi awatali buwanguzi wadde obukwakkulizo bwabwo. Tewandibaddewo nsonga esinga eno okulaga engeri okwetayirira okutakoowa era okutatya bwe kutuuka ku kigendererwa kyakwo, ebirala byonna we bigwa. Ebigambo ebisooka mu lugero luno bigamba nti: “Yesu n’agerera abayigirizwa be olugero ng’agamba nga bwe bagwanidde obutakoowanga kusaba n’obutaggwaamu mwoyo.” Yali amanyi nti abantu bajja kuggwaamu amaanyi mangu mu kusaba, kale okutuzzaamu amaanyi n’atuwa ekifaananyi kino eky’amaanyi ag’ekitalo ag’okwetayirira.
Nnamwandu, omunafu era atalina mubeezi, kye kifaananyi ky’obutaba na bwekwaso; nga talina ssuubi lyonna wadde obuyinza bwonna obwandisobodde okukyusa omulamuzi atali mwenkanya, kyokka awangula ensonga ye olw’okwetayirira kwe okutakoowa era okutawaanya. Obwetaavu bw’okwetayirira, amaanyi gaakwo n’obukulu bwakwo obw’ekitalo mu kusaba, bwandisobodde okulagibwa mu langi ezisingako obuziba oba okukwata ku mutima? Kuyita ku bizibu byonna oba kubiggyawo, kuwangula buli maanyi agakuziyiza, era kutuuka ku kigendererwa kyakwo wakati mu biziyiza ebitasobola kuwangulwa. Tetuyinza kukola kintu kyonna awatali kusaba. Ebintu byonna bisobola okukolebwa olw’okusaba okw’okwetayirira.
Eyo y’enjigiriza ya Yesu Kristo.
Olugero olulala Yesu lwe yagera lukakasa amazima ago gemu amakulu. Omusajja agenda ewa mukwano gwe mu ttumbi okumwazika emigaati. Okwegayirira kwe kwa maanyi, kwesigamiziddwa ku mukwano, ne ku bwetaavu obukwasa ensonyi era obunyigiriza, naye ebyo byonna biremererwa. Tafuna migaati, naye asigala awo ng’anyigiriza, alindirira, era afuna. Okwetayirira kwokka kwe kuwangula ng’okwegayirira n’amaanyi amalala gonna bimaze okuremererwa.
Ensonga y’omukazi Omusulofoyiniiki lugero olwalabikira mu bikolwa. Bw’agezaako okusemberera Kristo, aziyizibwa olw’amawulire nti tayagala kulaba muntu yenna. Agaanibwa okutuuka mu maaso ge, ate bw’atuuka mu maaso ge, ayisibwa ng’atafiibwako, n’obunnyogovu bw’okusirika n’obutafaayo; anyigiriza era asembera, naye okunyigiriza n’okusembera kwe biwakanyizibwa n’ekigambo eky’obukambwe era ekimenya omutima nti teyatumibwa eri bantu ba ggwanga lye, nti ye agobeddwa mu mulimu gwe ne mu buyinza bwe. Atoowazibwa ng’ayitibwa embwa. Kyokka byonna abikkiriza, byonna abiwangula, byonna abifunamu olw’okwetayirira kwe okw’obwetoowaze, okutatya era okutawangulika. Omwana wa Katonda, ng’asanyuse, ng’ewuunyizza, era ng’awanguddwa okwetayirira kwe okutawangulika, amugamba nti: “Mukazi watu, ng’okukkiriza kwo kunene! Kale kikukolerwe nga bw’oyagala.” Yesu Kristo yeewaayo eri okwetayirira kw’okukkiriza okunene. “Kale Katonda talisingawo nnyo kulamula abantu be, be yeerondera, abamukaabirira emisana n’ekiro ate ng’abagumiikiriza?”
Yesu Kristo ateeka obusobozi bw’okwetayirira ng’ekimu ku bitundu by’okusaba, ekimu ku bukwakkulizo obukulu obw’okusaba. Okusaba kw’omukazi Omusulofoyiniiki kwolesa amaanyi g’okwetayirira agatageraageranyizika, olutalo olwali olw’amazima ennyo, era olwetaagisa amaanyi g’obulamu, obugumiikiriza, n’ebirungi byonna eby’omutindo ogwa waggulu okusinga bwe kyali kirabiddwako mu mpaka za Isthmia oba Olympia.
Amasomo agasooka ag’okwetayirira gayigirizibwa mu Kubuulira ku Lusozi—“Musabe, munaaweebwa. Munoonye, munaazuula. Era mukonkone munaggulirwawo.” Gano madaala ag’okweyongerayo mu maaso—“Kubanga buli asaba aweebwa, n’oyo anoonya, azuula, n’oyo akonkona aggulirwawo.”
Awatali kunyiikirira, okusaba kuyinza obutaddibwamu. Okwetayirira kuzimbibwa ku busobozi bw’okunywerera, okunyiikiriza, okulindirira nga tukwatidde ddala obutayabuliza era nga tetusobola kuyabuliza, nga twegomba awatali kuwummula, era nga tugumiikiriza n’emirembe. Okusaba okw’okwetayirira si kintu ekibaawo omulundi gumu, wabula kye kintu ekikulu; si mukolo wabula kwagala kwa maanyi okw’omutima; si kye twetaaga kyokka wabula kye tutayinza kubulwa.
Okusaba mu ngeri yaakwo esingayo obulungi n’obuwanguzi bwakwo obusingayo obukulu kutwala embeera y’omuntu ameggana ne Katonda. Gwe mpaka, kugezesebwa, era buwanguzi bw’okukkiriza; obuwanguzi obutafunibwa ku mulabe, wabula ku Oyo agezesa okukkiriza kwaffe alyoke akugaziye: agezesa amaanyi gaffe atufuule ab’amaanyi okusingawo. Ebintu bitono ebiwa emmeeme amaanyi amapya era ag’olubeerera ng’ekiseera ekiwanvu eky’okusaba okw’okwetayirira okutukooya ennyo. Kifuuka ekintu ky’oyitamu, omulembe, kalenda empya eri omwoyo, obulamu obupya eri eddiini, okutendekebwa ng’okw’abaserikale. Bayibuli tekoowa kukyogera n’okukyolesa nti ebirungi eby’omwoyo ebisingayo bifunibwa ng’empeera y’okufuba okw’omwoyo okusingayo. Mu ddiini ya Bayibuli temuli kuzzibwamu maanyi wadde ekifo eri okwegomba okunafu, okufuba okw’obunafu, n’embeera ez’obugayaavu; byonna birina okuba eby’amaanyi, eby’obwetaavu obw’amaanyi era eby’omuliro. Okwegomba okwaka ng’omuliro, okunyiikiriza okw’omutima gwonna era okutakoowa, bisanyusa eggulu. Katonda ayagala abaana be babeere nga bafaayo ddala awatali kukyuka, era nga bavumu bulijjo mu kufuba kwabwe. Eggulu lirina emirimu mingi nnyo ne liremwa okuwuliriza okusaba okw’omutima ogwekutuddemu, oba okuddamu abakyalira obukyalizi obw’akaseera katono.
Obulamu bwaffe bwonna bulina okuba mu kusaba kwaffe; nga John Knox, tulina okwogera n’okuwulira nti, “Mpa Sikotilandi, oba nfe.” Bye tumanyi ku Katonda ne by’atubikkulira bizaalibwa mu ssaddaaka zaffe ez’omuwendo omunene, mu ntalo zaffe ez’omuwendo omunene, mu kusaba kwaffe okw’omuwendo omunene. Okumeggana n’okusaba okw’ekiro kyonna okwa Yakobo kwaleeta omulembe ogutalyerabirwa mu bulamu bwa Yakobo, kwaleeta Katonda okumuyamba, kwakyusa endowooza n’enneeyisa ya Esawu, kwakyusa embala ya Yakobo, kwawonya era ne kukwata ku bulamu bwe, era ne kuyingira mu mpisa z’eggwanga lyonna.
Ebiseera byaffe eby’okusaba okw’okwetayirira byeyolaba ng’akabonero akasaliddwa ejjinja lya dayimanda mu bifo byaffe ebisingayo obukakanyavu, era biteeka ku mbala zaffe obubonero obutasobola kusangulibwa. Bye biseera ebisinga okweyoleka mu bulamu bwaffe! Ge mayinja ag’ekijjukizo agabeerawo, era ge tukyukira.
Okwetayirira, kiyinza okuddibwamu, bwe bukwakkulizo bw’okusaba. Tulina okunyiikiriza ensonga, si mu kuddiŋŋana okutaliimu, wabula mu kuddiŋŋana okw’obwetaavu. Tuddiŋŋana, si lwa kubala mirundi, wabula olw’okufuna kye tusaba. Tetuyinza kulekera awo kusaba kubanga omutima n’emmeeme biri mu kwo. Tusaba “nga tugumiikirizanga.” Tunywerera ku kusaba kwaffe kubanga mu kwo mwe tuli abalamu. Tunyiikiriza okwegayirira kwaffe kubanga tulina okufuna bye tusaba oba tufe. Kristo atuwa engero bbiri ezisinga okutegeeza okulaga obwetaavu bw’okwetayirira mu kusaba. Oboolyawo Ibulayimu yafiirwa Sodomu olw’obutanyiikiriza okutuuka ku nkomerero ekkubo lye ery’okusaba. Yowaasi, tumanyi, yafiirwa kubanga yalekera awo okukuba.
Obunyiikivu bwa muwendo nnyo eri Katonda nga bwe buli eri abantu. Singa Eriya yalekera awo ku kwegayirira kwe okwasooka, eggulu ligaanye okuwa enkuba yaalyo olw’okusaba kwe okunafu. Singa Yakobo yalekera awo okusaba mu kiseera ky’okwebaka ekisaanidde, yandizibuwaliddwa okuwona okusisinkana Esawu ku lunaku olwaddirira. Singa omukazi Omusulofoyiniiki yaleka okukkiriza kwe ne kuggwaamu amaanyi olw’okusirika, olw’okutoowazibwa, olw’okugobebwa, oba n’alekera awo okulwana kwe wakati mu kkubo, amaka ge agaali gajjudde ennaku tegandiyakiddwako kitangaala olw’okuwonyezebwa kwa muwala we.
Saba era toggwangamu mwoyo—kino kye kisoko Kristo ky’atuwa mu kusaba. Kye kigezo ky’okukkiriza kwaffe, era gye kikoma okuba ekizibu, n’okulindirira gye kukoma okuwanvuwa, ebivaamu gye bikoma okuba eby’ekitiibwa.
Emiganyulo n’obwetaavu bw’okwetayirira biyigirizibwa abatukuvu ab’Endagaano Enkadde. Abantu abasaba balina okuba ab’amaanyi mu ssuubi, ne mu kukkiriza, ne mu kusaba. Balina okumanya okulindirira n’okunyiikiriza, okulindirira Katonda n’okuba nga tufaayo ddala nga tumusemberera.
Ibulayimu yatulekera ekyokulabirako eky’okwegayiririra abalala n’okwetayirira, mu kwegayirira kwe okw’omutima gwonna eri Katonda ku lwa Sodomu ne Ggomola; era, nga bwe kyogeddwako edda, singa teyalekera awo kusaba, oboolyawo ne Katonda teyandirekedde awo kuwa.
“Ibulayimu yalekera awo okusaba nga Katonda tannalekera awo kuwa.” Musa yayigiriza amaanyi g’okwetayirira bwe yeegayiririra Isirayiri okumala ennaku amakumi ana emisana n’ekiro, ng’asiiba era ng’asaba. Era okwetayirira kwe kwamuviiramu obuwanguzi.
Yesu, mu njigiriza ye ne mu kyokulabirako kye, yayolesa era n’atuukiriza enkola eno ey’okwegayirira n’okulindirira ey’Endagaano Enkadde. Nga kyewuunyisa nti Omwana wa Katonda omu yekka, eyajja n’omulimu ogw’obubaka obwava butereevu eri Kitaawe, nga eggulu lye lyokka ku nsi, obulamu bwe bwokka n’etteeka lye lyokka byali kukola by’ayagala Kitaawe mu mulimu ogwo—nga kya kyama nti yali wansi w’etteeka ly’okusaba, nti emikisa egyajja gy’ali gyazaalibwa era ne gigulibwa olw’okusaba; era ekisingako okwewuunyisa nti okwetayirira mu kusaba kye kkubo eryamufunyisa ebintu ebisingayo obugagga okuva eri Katonda. Singa teyasaba na kwetayirira, mu byafaayo bye temwandibaddemu kufuusibwa, era tewandibaddewo bikolwa bya maanyi ebyafuula obuweereza bwe obwa Katonda. Okusaba kwe okw’ekiro kyonna kwe kwajjuzanga omulimu gwe ogw’emisana gyonna okusaasira n’amaanyi. Okusaba okw’okwetayirira okw’obulamu bwe kwe kwatikkira okufa kwe obuwanguzi bwakwo. Yayiga essomo eddene ery’okugondera by’ayagala Katonda mu kulwana kw’okusaba okw’okwetayirira, nga tannayoleka kugonda okwo mu ngeri ey’ekitiibwa ekyenkanidde awo ku musaalaba.
“Twagala oba tetwagala,” bw’atyo Omwami Spurgeon bwe yagamba, “okusaba lye tteeka ly’obwakabaka.” “Musabe, mujja kuweebwa.” Lino tteeka eritalikyusibwa ku lwa muntu yenna. Mukama waffe Yesu Kristo ye mukulu mu luganda olw’amaka, naye Katonda teyamuwummuzaako tteeka eryo. Jjukira ekyawandiikibwa kino: Yakuwa agamba Omwana we yennyini nti, “Nsaba, nange ndikuwa amawanga gonna okuba obusika bwo, era n’ensi yonna gy’ekoma okuba amatwale go.” Obanga Omwana wa Katonda ow’Obwakabaka era ow’Obwakatonda tayinza kuwummuzibwa ku tteeka lya kusaba alyoke afune, ggwe nange tetuyinza kusuubira tteeka eryo kuwummulwa ku lwaffe. Lwaki kyandibadde bwe kityo? Nsonga ki eyinza okwogerwa lwaki twandiwummuziddwa ku kusaba? Ngeri ki ey’okuwoza eyinza okubaawo lwaki twandiggibwako enkizo n’okusumululwa ku bwetaavu bw’okwegayirira? Sirabayo n’emu: ggwe ogirabayo? Katonda ajja kuwa Eriya omukisa era atonnyese enkuba ku Isirayiri, naye Eriya alina okugisabira. Obanga eggwanga eddonde lirina okugaggawala, Samwiri alina okulyegayiririra. Obanga Abayudaaya balina okununulibwa, Danyeri alina okwegayirira. Katonda ajja kuwa Pawulo omukisa, n’amawanga gajja kukyusibwa okuyita mu ye, naye Pawulo alina okusaba. Yasaba ddala awatali kulekera awo; ebbaluwa ze ziraga nti teyasuubiranga kintu kyonna okuggyako ng’akisabye. Obanga osobola okufuna buli kintu ng’osaba, so tofuna kintu kyonna nga tosabye, nkwegayiridde olabe engeri okusaba gye kwetaagisa ennyo ddala, era nkwegayiridde okukunyiikiriranga ennyo.”
Tewali kubuusabuusa n’akatono nti okusaba kwaffe okungi kulemererwa olw’obutanyiikira. Kubulamu omuliro n’amaanyi g’obugumiikiriza. Obunyiikivu kye kitundu ekikulu eky’okusaba okw’amazima. Buyinza obutakozesebwa bulijjo, naye bulina okubaawo ng’amaanyi agaterekeddwa. Yesu yayigiriza nti obunyiikivu kye kitundu ekyetaagisa ennyo mu kusaba. Abantu balina okuba nga bafaayo ddala bwe bafukamira awali ekigere kya Katonda.
Emirundi mingi nnyo tuggwaamu amaanyi ne tulekera awo okusaba mu kifo we twandibadde tutandikira. Tuta mu kifo kyennyini we twandibadde tunywerera ennyo okusinga. Okusaba kwaffe kunafu kubanga tekujjuziddwamu muliro gwa kwagala okutaggwaawo era okutasobola kuziyizibwa.
Katonda ayagala oyo eyeegayirira n’okwetayirira, era amuweereza okuddibwamu okutandiweereddwa singa si bunyiikivu obugaana okuta okutuusa ng’ekyo ekisabiddwa kimaze okuweebwa.