Essuula 4 · eddakiika 13 ez’okusoma · eddakiika 17 ez’okuwuliriza
Abasajja Abaasabanga n’Ekigendererwa
Amaanyi g’okusaba gawangudde amaanyi g’omuliro; gaziyizza obukambwe bw’empologoma, gakkakkanyizza obujagalalo, gakomezza entalo, gakkakkanyizza ebintu eby’obutonde, gagobye dayimooni, gakutudde enjegere z’okufa, gagaziyizza emiryango gy’eggulu, gawonyezza endwadde, gaziyizza obukuusa, galokodde ebibuga okuzikirizibwa, gayimirizza enjuba mu kkubo lyayo, era ne gaziyiza okukuba kwa laddu. Okusaba bye byokulwanyisa ebijjuvu ebikola mu byonna, eky’obugagga ekitakendeera, ekirombe ekitaggwaamu, eggulu eritabikkiddwa bire, eggulu eritatabulwa kibuyaga. Kye kikolo, ye nsulo, ye nnyina w’emikisa lukumi.—Chrysostom
Essaala z’abantu abatukuvu zikkakkanya obusungu bwa Katonda, zigoba ebikemo, ziziyiza Setaani ne zimuwangula, zifuna obuweereza n’obuyambi bwa bamalayika, ziggyawo ebiragiro bya Katonda. Okusaba kuwonya endwadde era kufuna okusonyiyibwa; kuyimiriza enjuba mu kkubo lyayo era kuyimiriza nnamuziga z’eggaali ly’omwezi; kufuga bakatonda bonna era kuggulawo ne kuggalawo amawanika g’enkuba, kusumulula olubuto era kuzikiza amaanyi g’omuliro; kuziba emimwa gy’empologoma era kugumya obusobozi bwaffe obubonaabona era obunafu mu maaso g’amaanyi g’okubonyaabonyezebwa n’amaanyi g’okuyigganyizibwa; kusanyusa Katonda era kutuwa byonna bye twetaaga.—Jeremy Taylor
Ebintu bingi bikolebwa okusaba Okusinga ensi eno bw’eroota. noolwekyo,
eddoboozi lyo
Ka lyambuke ng’ensulo ku lwange emisana n’ekiro.
Kubanga abantu basinga ki endiga oba embuzi,
Ezirisa obulamu obuzibe mu bwongo,
Bwe baba nga bamanyi Katonda, naye tebayimusa mikono gya kusaba
Ku lwabwe bennyini ne ku lw’abo ababayita mikwano?
Kubanga bwe kityo ensi yonna enneekulungirivu mu buli ngeri
Esibiddwa n’enjegere eza zaabu ku bigere bya Katonda.—Tennyson
Okusaba okutuukiridde linnya ddala eddala ery’okwagala.—Fenelon
Kyayogerwa ku C. H. Spurgeon, eyafa, nti yavanga mu kuseka n’ayingira mu kusaba mu ngeri ey’obutonde ng’omuntu abeera mu byombi. Gy’ali, empisa y’okusaba yali ya ddembe, nga tesibiddwa. Obulamu bwe tebwali bwawuddwamu bisenge, nga kimu kiggaddwako ku kirala mu ngeri enkakali eyaziyiza buli kukwatagana wakati waabyo. Yabeeranga bulijjo mu kussa kimu ne Kitaffe ow’omu Ggulu. Yabanga bulijjo ng’akwatagana ne Katonda, era bwe kityo kyamubeereranga kya bulijjo okusaba nga bwe kyali okussa omukka.
“Nga tubadde n’ekiseera ekirungi; ka twebaze Katonda olw’ekyo,” bwe yagamba mukwano gwe lumu, bwe baali bamaze okunyumirwa olunaku olw’okuwummula wabweru wansi w’eggulu eriri bbululu, nga bazingiddwa mu musana ogw’ekitiibwa, n’essanyu eritaziyizibwa ng’ery’abaana b’essomero. Okusaba kwavanga ku mimwa gye mu ngeri ey’obutonde nga bwe kwavanga okwogera okwa bulijjo, era tewabangawo n’akatono ekitakwatagana bwe yasembereranga entebe ya Katonda ng’ava butereevu mu kifo kyonna mwe yabanga.
Eyo ye mpisa ku by’okusaba esaanidde okulabibwa mu buli mwana wa Katonda. Waliwo, era wasaanidde okubaawo, ebiseera ebyateekebwawo eby’okwogera ne Katonda, nga buli kirala kiggaliddwa ebweru, ne tujja mu maaso ge okwogera naye n’okumuleka okwogera naffe; era mu biseera ebyo mwe muva empisa ennungi ey’okusaba eruka olukoba olwa zaabu wakati w’ensi n’eggulu. Awatali biseera ebyo ebyateekebwawo, empisa y’okusaba teyinza kuzimbibwa; awatali byo, obulamu obw’omwoyo tebulina kibuliisa. Mu byo, emmeeme esitulibwa n’eyingizibwa mu mbeera empya—embeera y’ekibuga eky’omu ggulu, mwe kiba ekyangu okuggulirawo Katonda omutima n’okwogera naye nga mukwano bw’ayogera ne mukwano gwe.
Bwe kityo, mu buli mbeera ey’obulamu, okusaba kwe kufuka emmeeme okusinga okuba okw’obutonde, okukyukira Katonda awatali kiziyiza olw’okussa kimu naye n’okulungamizibwa. Ka kibe mu nnaku oba mu ssanyu, mu kuwangulwa oba mu buwanguzi, mu bulamu obulungi oba mu bunafu, mu kabi oba mu kugenda bulungi, omutima gubuuka okusisinkana Katonda nga omwana bw’adduka mu mikono gya nnyina, bulijjo ng’akakasa nti gy’ali waliwo okusaasira okutuukiriza buli kye yeetaaga.
Dr. Adam Clarke, mu kitabo ky’obulamu bwe, awandiika nti Omwami Wesley bwe yali ng’addayo e Bungereza ku lyato, baalwawo nnyo olw’empewo ezaali zikunta nga zibaziyiza. Wesley yali asoma, n’awulira okusasamala ku lyato, era bwe yabuuza ekyali kibaddewo, ne bamutegeeza nti empewo yali ebaziyiza. “Kale,” bwe yaddamu, “ka tusabe.”
Dr. Clarke bwe yamala okusaba, Wesley n’atandika okwegayirira n’amaanyi, okwali ng’okuwaayo okw’okukkiriza okusinga okuba okwegomba obwegombi. “Ayi Katonda Omuyinza w’Ebintu Byonna era ow’emirembe n’emirembe,” bwe yasaba. “Ofuga buli wantu, era ebintu byonna bituukiriza ekigendererwa ky’okwagala kwo. Okwata empewo mu bibatu byo, otuula waggulu w’amataba, era ofuga nga Kabaka emirembe gyonna. Lagira empewo zino n’amayengo gano bikugondere, otutuuse mangu era mirembe ku mwalo gwe tugendako.”
Amaanyi g’okwegayirira kuno gaawulirwa buli muntu. Wesley yayimuka okuva ku maviivi ge, n’atabaako ky’ayogera, naye n’akwata ekitabo kye n’agenda mu maaso n’okusoma. Dr. Clarke yalinnya waggulu ku lyato, era ne yeewuunya okulaba ng’eryato ligenda n’amatanga, nga liri mu kkubo lyalyo ettuufu. Era teryakyuka okutuusa lwe lyatuuka ku mwalo mirembe. Ku kukyuka kw’empewo okw’amangu era okulungi, Wesley teyabaako ky’ayogera; yali asuubira nnyo ddala okuwulirwa ne kiba nti yakitwala nti yali awuliddwa.
Okwo kwali kusaba okulina ekigendererwa—okwogera okutegeerekeka era okutereevu okw’omuntu eyamanya nti Katonda amuwuliriza, era nti Katonda yalina okwagala wamu n’obuyinza okumuwa ekyo kye yamusaba.
Major D. W. Whittle, mu nnyanjula ye ku byewuunyo by’okusaba, ayogera ku George Muller ow’e Bristol nti: “Nnasisinkana Omwami Muller ku ofiisi y’ebintu ebisindikibwa amangu, ku makya g’olunaku lwe twasaabalirako okuva e Quebec okugenda e Liverpool. Nga wasigaddeyo ng’ekitundu kya ssaawa eryato ettono litwale abasaabaze ku meeri, yabuuza omukozi waayo obanga entebe ey’oku meeri yali emutuukidde okuva e New York. Ne bamuddamu nti, “Nedda,” ne bamugamba nti teyandisobodde kutuuka mu budde bwa meeri. Nnalina entebe gye nnali nnaakagula, ne mbuulira Omwami Muller ekifo ekyali okumpi, ne mmuwa amagezi, okuva bwe wali wasigaddeyo eddakiika ntono, nti yandigulidde emu amangu ago. Yaddamu nti, “Nedda, muganda wange. Kitaffe ow’omu Ggulu ajja kusindika entebe okuva e New York. Y’ekozesebwa Mukyala Muller. Nnawandiikira ow’oluganda ennaku kkumi emabega, eyasuubiza okulaba ng’esindikibwa wano wiiki ewedde. Tabadde wa bwangu nga bwe nnandyagadde, naye nkakasa nti Kitaffe ow’omu Ggulu ajja kusindika entebe. Mukyala Muller alwala nnyo ku nnyanja, era yeegomba nnyo okuba n’entebe eyo yennyini, era bwe tutagisanze wano jjo, tusabye essaala ey’enjawulo nti Kitaffe ow’omu Ggulu asiime okugituwa, era tujja kumwesiga okukikola.” Omusajja ono omwagalwa owa Katonda bwe yalinnya ku meeri mu mirembe, ng’akkiriza Mukyala Muller okuyinza okutambula olugendo awatali ntebe, so nga ku ddoola bbiri zokka yandifunye emu, njatula nti nnatya nti Omwami Muller yali atwala emisingi gy’okukkiriza kwe wala nnyo era nga takola na magezi. Nnasigala ku ofiisi eddakiika kkumi oluvannyuma lw’Omwami Muller okugenda. Bwe nnali nga ntandika okwanguwa okugenda ku mwalo, eggaali erisikibwa embalaasi lyajja mu luguudo, era waggulu ku mugugu ogwali gwakatuuka okuva e New York nga waliwo entebe y’Omwami Muller. Yasindikibwa amangu ago ku lyato ettono n’eteekebwa mu mikono gyange ngitwalire Omwami Muller, eryato nga lyakava ku mwalo (Mukama yalina essomo lye yali anjigiriza). Omwami Muller yagikwata n’essanyu ng’ery’omwana eyakafuna ekirungi ky’asiima ennyo, era n’aggyako enkofiira ye n’ekitiibwa, n’akwata engalo ze waggulu waayo, ne yeebaza Kitaffe ow’omu Ggulu olw’okusindika entebe.”
Omu ku abo abaawandiikiganyanga ne Melancthon awandiika ku kusaba kwa Luther nti: “Sisobola kwewuunya kimala essanyu, obugumiikiriza, okukkiriza n’essuubi eby’enjawulo eby’omusajja ono mu biseera bino ebizibu era ebitawaanya. Aliisa bulijjo ebiwulirwa bino eby’ekisa ng’asoma Ekigambo kya Katonda n’obunyiikivu bungi. Era tewayita lunaku lumu nga tamaze mu kusaba waakiri essaawa ssatu ku ze zisinga obulungi. Lumu nnamuwulira ng’asaba. Ayi Katonda ow’ekisa! Nga mulimu omwoyo n’okukkiriza bingi mu bigambo bye! Yeegayirira Katonda n’ekitiibwa kingi ng’ali mu maaso ga Katonda, naye era n’essuubi n’obwesige obunywevu nga bw’andyogedde ne kitaawe oba mukwano gwe. “Mmanyi,” bwe yagamba, “nti Ggwe Kitaffe era Katonda waffe; noolwekyo nkakasa nti ojja kumalawo abayigganya abaana bo. Kubanga singa olemwa okukola kino, ensonga yo ggwe, olw’okuba egattiddwa ku yaffe, yandibadde mu kabi. Nsonga yo ggwe ddala. Ffe, olw’okulabirira kwo, twawalirizibwa okwetaba mu yo. Noolwekyo ggwe ojja kuba bukuumi bwaffe.” Bwe nnali mpuliriza Luther ng’asaba bw’atyo, nga ndi wala, emmeeme yange yali ng’ekwata omuliro munda mu nze, okuwulira omusajja ng’ayogera ne Katonda nga mukwano gwe, naye n’obukkakkamu n’ekitiibwa bingi; era n’okumuwulira, mu kusaba kwe, ng’anywerera ku bisuubizo ebiri mu Zabbuli, ng’akakasa nti ebyo by’asaba bijja kuweebwa.”
Ku William Bramwell, omubuulizi Omumethodisti eyamanyika ennyo e Bungereza, eyewuunyisa olw’obunyiikivu bwe n’okusaba, sajenti meeja ayogera bino: “Mu Julaayi, 1811, eggye lyaffe lyalagirwa okugenda e Spain, mu kiseera ekyo ekifo ky’olutalo oluwanvu era olw’okuyiwa omusaayi. Omutima gwange gwatawaanyizibwa nnyo olw’okulowooza okuleka mukyala wange omwagalwa n’abaana bange bana abatalina bwe beeyamba mu nsi engwira, nga tebalina abakuuma wadde ababalabirira. Omwami Bramwell yafaayo nnyo ku mbeera yaffe, era omwoyo gwe ogusaasira gwali ng’ogunywa ennaku yonna ey’omukyala wange omugonvu. Yeegayiriranga ku ntebe ey’ekisa emisana n’ekiro ku lwaffe. Nze ne mukyala wange twayita akawungeezi akaakulembera olugendo lwaffe mu nnyumba ya mukwano gwaffe, wamu n’Omwami Bramwell, eyatuula ng’alowooza nnyo, era ng’alabika ng’ali mu kulwana okw’omwoyo ekiseera kyonna. Oluvannyuma lw’ekyeggulo, amangu ago n’aggya omukono gwe mu kifuba kye, n’aguteeka ku kugulu kwange, n’agamba nti: “Ow’oluganda Riley, wuliriza bulungi kye ŋŋenda okwogera! Tojja kugenda Spain. Jjukira kye nkugamba, tojja kugenda; kubanga mbadde nneegayirira Katonda n’amaanyi ku lulwo, era Kitaffe ow’omu Ggulu bw’akkiriza mu kusaasira kwe okumpa amaanyi okumukwatako Ye yennyini, simuta mangu; nedda, okutuusa lw’ampa okuddibwamu. Noolwekyo oyinza okukakasa nti omulundi oguddako bwe ndiwulira okuva gy’oli, ojja kuba ng’obeera mu nkambi wano.” Kino kyatuukirira ddala nga bwe yagamba. Ku lunaku olwaddirira ekiragiro eky’okugenda e Spain kyasazibwamu.”
Abasajja bano baasabanga n’ekigendererwa. Gye bali, Katonda teyali wala, mu kitundu ekimu ekitatuukikako, wabula yali kumpi, bulijjo nga mwetegefu okuwuliriza okukaaba kw’abaana be. Tewaaliwo kiziyiza wakati. Baali ba kumpi nnyo ddala, singa omuntu ayinza okukozesa ebigambo ebyo ku muntu n’Omutonzi we. Tewaali kire kyabikka maaso ga Kitaffe eri omwana we amwesiga, eyasobolanga okutunula waggulu mu maaso ga Katonda n’afukumula ebyo omutima gwe bye gwegomba. Era ogwo gwe mutindo gw’okusaba Katonda gw’atalemwa kuwulira. Amanyi nti kuva mu mutima ogumu n’ogugwe; okuva eri omuntu eyeewaddeyo ddala eri enteekateeka ey’omu ggulu, era bw’atyo atega okutu kwe n’awa omwana amwegayirira obukakafu nti ekyo ky’asaba kiwuliddwa era kiddiddwamu.
Ffenna tetwalabako ku bintu nga bino bwe twasemberera amaaso ga Kitaffe n’ekigendererwa ekinywevu ekitakyukakyuka? Mu bulumi obw’amaanyi obw’emmeeme, twanoonya obuddukiro okuva mu kunyigirizibwa kw’ensi mu kisenge eky’omu maaso eky’eggulu; amayengo g’okuggwaamu essuubi gaalabika ng’agatiisa okutuzikiriza, era ng’ekkubo ery’okuwona teririna wonna we lirabika, twaddukira, ng’abayigirizwa ab’edda, ku buyinza bwa Mukama waffe, nga tumukaabirira atulokole tuleme kusaanawo. Awo mu kaseera akatono ennyo, ekyo ne kikolebwa. Amayengo ne gakkakkana; empewo eyawuuma n’ekkakkana ku kiragiro kya Katonda; obulumi bw’emmeeme ne bufuuka emirembe egiwummuza, ng’omuntu wonna ayingiddwamu okumanya nti Katonda ali awo, nga kuleeta obukakafu nti okusaba kuddiddwamu era n’okununulibwa okulungi.
“Mbuulira Mukama ebinteganya n’ebizibu byange, ne mmulindirira ampe eby’okubiddamu,” bw’ayogera omusajja omu owa Katonda. “Era kyewuunyisa nga ensonga eyalabikanga ng’ey’ekizikiza ennyo bw’efuuka entangaavu ng’endabirwamu mu kusaba olw’obuyambi bw’Omwoyo wa Katonda. Ndowooza Abakristaayo balemwa emirundi mingi okufuna okuddibwamu kw’essaala zaabwe kubanga tebalindirira Katonda kimala. Bafukamira bufukamizi ne boogera ebigambo bitono, ne bayimuka amangu ne beerabira, ne basuubira Katonda okubaddamu. Okusaba okw’engeri eyo bulijjo kunzijukiza omulenzi omuto akuba ekide ku mulyango gwa muliraanwa we, n’oluvannyuma n’adduka n’amaanyi ge gonna.”
Bwe tufuna empisa y’okusaba, tuyingira mu mbeera empya. “Osuubira okugenda mu ggulu?” omuntu omu bwe yabuuza Omuskooti eyali atya Katonda. “Ssebo, mbeera eyo,” kwe kwali okuddamu okw’ekyewuunyo era okutasuubirwa. Kyali kigambo kimpi ekiraga amazima amakulu, kubanga ekkubo lyonna erigenda mu ggulu ye ggulu eritandise eri Omukristaayo atambula okumpi ne Katonda ekimala okuwulira ebyama by’alina okumubikkulira.
Embeera eno eragibwa bulungi mu lugero lwa Horace Bushnell, olwanyumizibwa Dr. Parkes Cadman. Bushnell yazuulibwa ng’alina obulwadde obutawona. Akawungeezi akamu Omusumba Joseph Twichell yamukyalira, era bwe baali batudde wamu wansi w’eggulu ery’emmunyeenye, Bushnell n’agamba nti: “Omu ku ffe asaanidde okusaba.” Twichell n’asaba Bushnell asabe, Bushnell n’atandika okusaba kwe; ng’akubye amaaso ge wansi ku ttaka, n’afukumula omutima gwe okutuusa, nga Twichell bwe yagamba ng’ajjukira ekyo ekyaliwo, “Nnatya okugolola omukono gwange mu kizikiza nneme okukwata ku Katonda.”
Okubeera ne Katonda okumpi bw’atyo kwe kuyingira mu Watukuvu Ennyo—okussa akawoowo k’empewo ey’omu ggulu, okutambula mu nnimiro ennungi eza Edeni. Tewali kirala wabula okusaba ekiyinza okuleeta Katonda n’omuntu mu kussa kimu kuno okw’essanyu. Ekyo kye kyali ekyamutuukako Samuel Rutherford, nga bwe kibeera eri buli ayita mu mulyango gwe gumu. Omutukuvu ono owa Katonda bwe yasibwa mu kkomera omulundi gumu olw’omutima gwe ogw’omunda, yanyumirwa okubeera ne Katonda mu ngeri etatera kulabika, n’awandiika mu kitabo kye eky’ebya buli lunaku nti Yesu yayingira mu kasenge ke, era nti bwe yajja “buli jjinja lyamasamasa ng’ejjinja ery’omuwendo erimyufu.”
Abalala bangi bawadde obujulirwa ku kussa kimu kuno okulungi, okusaba bwe kwafuuka empisa emu ey’obulamu eyabagasa okusinga ekintu ekirala kyonna. David Livingstone yabeeranga mu bwakabaka bw’okusaba era yamanya amaanyi gaakwo ag’ekisa. Yalina empisa buli lunaku lwe yazaalibwako okuwandiika essaala, era ku lunaku lwe olw’okuzaalibwa olw’okubiri okuva ku lwasembayo, eno ye yali essaala ye: “Ayi Ggwe Katonda, sikwagadde n’obunyiikivu, mu buziba, era mu mazima ekimala. Nkwegayiridde, nkkiriza omwaka guno nga tegunnaggwaako mbe nga mmaze omulimu gwange.” Omwaka ogwaddirira bwe gwali gwakatandika, abasajja be abeesigwa, bwe baatunula mu kasiisira e Ilala, enkuba nga etonnya okuva ku bisasi, baalaba omukulu waabwe ng’afukamidde ku maviivi ge kumpi n’ekitanda kye ng’ali mu kusaba. Yali afiiridde ku maviivi ge ng’asaba.
Stonewall Jackson yali musajja wa kusaba. Yagamba nti: “Empisa eno nginywezezza nnyo mu birowoozo byange ne kiba nti sisitula giraasi ya mazzi ku mimwa gyange nga sisoose kusaba mukisa gwa Katonda, sisiba bbaluwa nga sitaddeeko kigambo kya kusaba wansi w’akabonero kaayo, sikwata bbaluwa okuva ku poosita nga sisindise birowoozo byange mu ggulu akaseera katono, era sikyusa bibiina byange mu kisenge ky’okusomeseramu nga sikoze—okwegayirira kwa ddakiika emu ku lw’abayizi abafuluma ne ku lw’abo abayingira.”
James Gilmour, omuminsani eyasooka okugenda e Mongolia, yali musajja wa kusaba. Mu kuwandiika kwe yalina empisa obutakozesanga kapapula akanywa bwino. Yeeteekera etteeka nti buli lwe yatuukanga wansi ku lupapula lwonna, alindirire bwino akale, era ekiseera ekyo akimale ng’asaba.
Mu ngeri eno obulamu bwabwe bwonna bwajjula ebya Katonda, era ne bafuuka ekifaananyi ekiraga akawoowo n’ekitiibwa eby’omu ggulu. Bwe tutambula ne Katonda mu makubo g’okusaba, tufuna ekitundu ku kifaananyi kye, era nga tetumanyi tufuuka abajulirwa eri abalala ab’obulungi bwe n’ekisa kye. Pulofeesa James, mu kitabo kye ekyamanyika ennyo, “Varieties of Religious Experience,” ayogera ku musajja ow’emyaka amakumi ana mu mwenda eyagamba nti: “Katonda wa ddala gye ndi okusinga ekirowoozo kyonna oba ekintu oba omuntu. Mpulira nti ali wano mu ngeri ey’enkakafu, era okusingawo bwe mbeera mu kukwatagana okusingako n’amateeka ge nga bwe gawandiikiddwa mu mubiri gwange ne mu birowoozo byange. Mmuwulira mu musana oba mu nkuba; era byonna nga bitabuddwamu emirembe egiwooma ennyo bye bisinga okunnyonnyola bye mpulira. Njogera naye nga mukwano gwange mu kusaba ne mu kutendereza, era okussa kimu kwaffe kunyuma nnyo. Anziramu emirundi n’emirundi, emirundi mingi mu bigambo ebyogerwa mu ngeri entegeerekeka bulungi ne kiba ng’okutu kwange okw’ebweru kwe kwawulira eddoboozi, naye okusinga mu birowoozo eby’amaanyi ebiteekebwa mu mutima. Ebiseera ebisinga kibeera kyawandiikibwa mu Byawandiikibwa, ekibikkula endaba empya ku Ye n’okwagala kwe gye ndi, n’okufaayo kwe ku bukuumi bwange ... Nti wange era nti ndi wuwe tekimbulako; ssanyu erisigalawo. Awatali kyo obulamu bwandibadde kifo kyereere, ddungu, olukoola olutaliiko lubalama wadde ekkubo.”
Kyewuunyisa kye kimu obujulirwa bwa Sir Thomas Browne, omusawo omwagalwa eyabeeranga e Norwich mu 1605, era eyawandiika ekitabo eky’enjawulo ennyo ekyabuna wonna, “Religio Medici.” Wadde nga Bungereza yali eyita mu kiseera eky’okukankana kw’eggwanga n’okusasamala mu by’obufuzi, yafuna okubudaabudibwa n’amaanyi mu kusaba. “Mmaliridde,” bwe yawandiika mu kitabo kye eky’ebya buli lunaku ekyazuulibwa mu biwandiiko bye eby’ekyama ng’amaze okufa, “okusaba okusingawo n’okusaba bulijjo, okusaba mu bifo byonna akasiriikiriro we kampita, mu nnyumba, ku luguudo olunene ne mu kkubo; era obutamanya kkubo oba kakubo mu kibuga kino ekitayinza kujulira nti seerabidde Katonda.” Era ayongerako nti: “Ngenderera okukozesa omukisa okusaba bwe nnaalabanga ekkanisa yonna gye nnaayitangako, Katonda asinzibwe omwo mu mwoyo, era emmeeme zirokolerwe omwo; okusabira buli lunaku abalwadde bange n’abalwadde b’abasawo abalala; bwe nnaayingiranga mu maka gonna okugamba nti, “Emirembe gya Katonda gibeere wano”; nga mmaze okuwulira okubuulira, okusabira omukisa ku mazima ga Katonda ne ku mubaka; bwe nnaalabanga omuntu omulungi mu ndabika okutendereza Katonda olw’ebitonde bye, okusabira obulungi bw’emmeeme y’omuntu oyo, Katonda amugaggawaze n’ebirungi eby’omunda, era eby’ebweru n’eby’omunda bikwatagane; bwe nnaalabanga omuntu omulema, okusaba Katonda abawe obulamba bw’emmeeme, era oluvannyuma abawe obulungi bw’okuzuukira.”
Nga kino kyakulabirako kya mwoyo ogw’okusaba! Endowooza eyo eraga okusaba obutayosa, eraga empisa y’okusaba mu kwegayirira kwakwo okutakoma, mu kussa kimu kwakwo okutaziyizibwa, mu kwegayiririra abalala kwakwo okutaggwaawo. Era nga kyakulabirako kya kigendererwa mu kusaba! Bameka ku ffe abayinza okwogerwako nti bwe tuyita abantu mu luguudo tubasabira, oba nti bwe tuyingira mu maka oba mu kkanisa tujjukira ababeeramu oba ekibiina mu kusaba eri Katonda?
Ensonga lwaki tetulowooza oba lwaki twerabira eri mu kuba nti eri bangi ku ffe okusaba kwe kwefaako kwokka mu ngeri endala; kitegeeza kusaba kintu ku lwaffe ffekka, ekyo kyokka, si kirala.
Era tulina okusaba tununulibwe mu ndowooza eyo.