Essuula 10 · eddakiika 16 ez’okusoma · eddakiika 20 ez’okuwuliriza
Okusaba Okutaliimu Kusaba
Enjiri zonna ennya nzitwala nga za mazima ddala, kubanga mu zo mulimu ekifaananyi ky’obukulu obwava mu muntu wa Yesu, era nga bwa Katonda ddala okusinga ekirala kyonna ekyali kirabiddwako ku nsi.—Goethe
Tewali nsonga yonna, tewali bwetaavu bwonna obw’okusaba okutaliimu kusaba, okukola ekintu awatali mutima, enkola etaliimu magezi, empisa enfu, okukola mu kwanguyiriza n’obulagajjavu—tewali kye kiwolereza. Okusaba okutaliimu kusaba tekulina bulamu, tekuwa bulamu, kufu, kussa okufa. Si mbazzi ya lutalo wabula kya kuzannyisa kya mwana, kya kuzannya so si kya buweereza. Okusaba okutaliimu kusaba tekutuuka wadde ku bukulu n’ebigendererwa by’okwewummuzaamu. Okusaba okutaliimu kusaba buzito bwokka, kiziyiza mu kiseera eky’okulwana, eky’olutalo olw’amaanyi, kuba kuyita kudda nnyuma mu kaseera ak’olutalo n’obuwanguzi.
Lwaki tetusaba? Biki ebiziyiza okusaba? Kino si kibuuzo kya kwagala kumanya bumanya wadde ekitali kikulu. Kikwata si ku nsonga yonna ey’okusaba kwaffe kwokka, wabula ne ku nsonga yonna ey’eddiini yaffe. Eddiini teyinza butakendeera okusaba bwe kuziyizibwa. Ekiziyiza okusaba kiziyiza eddiini. Oyo alina emirimu emingi ennyo n’atasobola kusaba, ajja kuba n’emirimu emingi ennyo n’atasobola kubeera mu bulamu obutukuvu.
Emirimu emirala gifuuka gya bwangu era gitwala omwoyo gwaffe gwonna, ne gisindiikiriza okusaba ne kuvaawo. Kwazibirwa okutuusa okufa, eyo ye yandibadde ensala y’omukugu anoonyereza ku nfa mu nsonga nnyingi ez’okusaba okwafa, singa wabaddewo okunoonyereza ku kabenje kano ak’omwoyo ak’entiisa. Okuziyiza okusaba mu ngeri eno kufuuka kwa bulijjo, kwangu, era kulabika nga tekuliimu kabi, ne kutujjira nga tetukimanyiridde. Bwe tunakkiriza okusaba kwaffe okusindiikirizibwa ebweru, kino kinaakolebwanga bulijjo. Setaani asinga kwagala tuleke omuddo gumere ku kkubo erigenda mu kisenge kyaffe eky’okusabiramu okusinga ekintu ekirala kyonna. Ekisenge eky’okusabiramu ekiggale kitegeeza okuva mu bizinensi mu by’eddiini, oba ekisingako obubi, okuwaayo ebyaffe eri ababanja, ne tweyongera okukola eddiini yaffe mu linnya eddala eritali lya Katonda era olw’ekitiibwa ky’omuntu omulala. Ekitiibwa kya Katonda kifunibwa mu bizinensi y’eddiini nga eddiini eyo etambuzibwa n’entandikwa ennene ey’okusaba. Abatume baakitegeera kino bwe baalangirira nti obudde bwabwe tebwalina kukozesebwa wadde mu mirimu emitukuvu egy’okugabira abaavu; baagamba nti bateekwa okwewaayo, “twemalire ku kusaba, n’okubuulira n’okuyigiriza,” okusaba nga kye kisooka gye bali, n’obuweereza bw’Ekigambo nga bufuna amaanyi gaabwo n’obulamu bwabwo okuva mu kusaba.
Enkola y’okuziyiza okusaba nga kusindiikirizibwa ebweru nnyangu era etambulira mu mitendera egigenda gyeyongera. Okusooka, okusaba kukolebwa mu kwanguyiriza. Obutateredde n’okweraliikirira, ebitta okusinza kwonna okw’omwoyo, ne biyingira. Oluvannyuma obudde ne bukendeezebwa, okwagala okusaba ne kuggwaawo. Oluvannyuma okusaba ne kusindikibwa mu nsonda ne kusigala nga kwesigama ku bufunfugu bw’obudde obusigaddewo. Omuwendo gwakwo ne gukka. Omulimu ogwo ne guba nga gufiiriddwa obukulu bwagwo. Tegukyaweebwa kitiibwa era tegukyaleeta mugaso. Gugudde okuva mu kitiibwa, okuva mu mutima, okuva mu mpisa, okuva mu bulamu. Tulekeraawo okusaba ne tulekeraawo okubeera abalamu mu mwoyo.
Tewali kiyinza kuziyiza mataba agazikiriza ag’ebintu by’ensi, n’emirimu, n’okweraliikirira, okuggyako okusaba. Kristo kino kye yali ategeeza bwe yatulagira okutunula n’okusaba. Tewali kibinja kitegula kkubo lya Njiri okuggyako okusaba. Pawulo yali akimanyi kino bwe yalangirira nti “Katonda tumwegayirira nnyo nnyini emisana n’ekiro, atukkirize okubalabako tujjuulirize ebyo ebikyabulako mu kukkiriza kwammwe.” Tewali kutuuka ku ddaala lya waggulu erya kisa awatali kusaba nnyo, era tewali kusigala ku ntikko ezo awatali kusaba kw’amaanyi. Epafula yali akimanyi kino bwe yali “afuba bulijjo ku lwammwe okubasabira” ku lw’Ekkanisa y’e Kolosaayi, “mulyoke muyimirirenga nga munywedde mu kukkiriza era nga mutegeereranga ddala mu byonna Katonda by’ayagala.”
Engeri yokka ey’okukuuma okusaba kwaffe obutaziyizibwa kwe kutwala okusaba ng’ekintu eky’omuwendo omunene ogwa ddala. Kutwale nga Danyeri bwe yakutwala, oyo, “bwe yamanya ng’etteeka liwandiikiddwa, n’agenda ewuwe mu nnyumba ye, n’ayambuka mu kisenge kye ekya waggulu ekyalina amadirisa nga goolekedde Yerusaalemi, n’afukamiranga emirundi esatu olunaku, n’asabanga era ne yeebazanga Katonda we nga bwe yakolanga bulijjo.” Teeka okusaba mu bintu eby’omuwendo ogw’oku ntikko nga Danyeri bwe yakola, waggulu w’ekifo, ekitiibwa, okuwummula, obugagga, n’obulamu. Okusaba kufuule empisa yo nga Danyeri bwe yakola. Ebigambo bino, “nga bwe yakolanga bulijjo,” birimu bingi ebiwa obunywevu n’obwesigwa mu kiseera eky’okugezesebwa; birimu bingi ebiggyawo ebiziyiza era ebiwangula embeera ezikontana naffe.
Emu ku nkwe za Setaani ezisinga obukalabakalaba kwe kuzikiriza ekisinga obulungi ng’akozesa ekirungi. Bizinensi n’emirimu emirala birungi, naye tubyejjuza nnyo ne bisindiikiriza ne bizikiriza ekisinga obulungi. Okusaba kwe kukuuma ekigo ku lwa Katonda, era Setaani bw’asobola mu ngeri yonna okunafuya okusaba, aba afunyeeko okutuuka awo, era okusaba bwe kufa ekigo kiwambibwa. Tuteekwa okukuuma okusaba ng’omukuumi omwesigwa bw’akuuma, nga tetwebaka. Tetuteekwa kukukuuma nga kufa enjala era nga kunafu ng’omwana omuwere, wabula tuteekwa okukukuuma nga kuli mu maanyi ag’omuzira. Ekisenge kyaffe eky’okusabiramu kisaana kuweebwa amaanyi gaffe agasinga obuggya, obudde bwaffe obusinga emirembe, essaawa zaakyo nga teziriiko kiziyiza, awatali kutaataaganyizibwa, awatali kwanguyiriza. Ekifo eky’ekyama n’obudde obumala bwe bulamu bw’okusaba. “Okufukamiranga emirundi esatu olunaku, okusabanga n’okwebazanga Katonda nga bwe twakolanga bulijjo,” gwe mutima n’emmeeme y’eddiini, era kifuula abantu, nga Danyeri, okuba n’“omwoyo omulungi,” buli omu nga “mwagalwa nnyo” mu ggulu.
Obukulu bw’okusaba, nga bwe kukwata omuntu yenna mu ngeri esinga amaanyi, tebutegeerekeka awatali kukangavvulwa mu mwoyo. Kino kye kikufuula omulimu omuzibu, era mu maaso g’okufuba kuno okusaba ebingi era okumalawo amaanyi, obugayaavu bwaffe obw’omwoyo oba obunafu bwaffe buswala.
Obwangu bw’okusaba, ebintu byakwo eby’obuto, bye biziyiza ebinene eri okusaba okw’amazima. Amagezi g’omutwe gaziyiza omutima. Omwoyo gw’omwana gwokka gwe mwoyo gw’okusaba. Si mulimu gwa lunaku lwa kuwummula okufuula omuntu omukulu omwana nate. Mu luyimba, mu bitontome, mu kujjukira, ayinza okwegomba okuddamu okuba omwana, naye mu kusaba ateekwa okuba omwana nate mu mazima. Ku maviivi ga nnyina, nga talina bukuusa, nga muwoomu, ng’ayaayaanira nnyo, ng’ayogera butereevu, ng’eyesiga. Awatali kisiikirize kya kubuusabuusa, awatali mwoyo gukkiriza kugaanibwa. Okwegomba okwaka ne kwokya, okuyinza okwolesebwa mu kukaaba kwokka. Si mulimu mwangu okuba n’omwoyo guno ogw’okusaba ogw’obulamu bw’omwana.
Singa okusaba kwali ssaawa emu yokka mu kisenge eky’okusabiramu, ebizibu byandiyimiridde mu maaso ne biziyiza wadde essaawa eyo, naye okusaba bwe bulamu bwonna nga bwetegekera ekisenge. Nga kizibu nnyo okubikka awaka ne bizinensi, ebiwoomu byonna n’ebikaawa byonna eby’obulamu, n’embeera entukuvu ey’ekisenge eky’okusabiramu! Obulamu obutukuvu kwe kwetegeka kwokka okw’okusaba. Kizibu okusaba nga bwe kiri ekizibu okubeera mu bulamu obutukuvu. Mu kino tusangamu bbugwe ow’okuggalira ebweru ezimbiddwa okwetooloola ebisenge byaffe; abantu tebaagala kusaba kutukuvu, kubanga tebaagala era tebajja kubeera mu bulamu obutukuvu. Montgomery alaga ebizibu by’okusaba okw’amazima bw’alangirira obugulumivu n’obwangu bw’okusaba.
Okusaba kwe kwogera okusinga obwangu
Emimwa gy’abaana abawere kwe giyinza okugezaako.
Okusaba bwe buyimba obusinga obugulumivu obutuuka
Eri Ow’Ekitiibwa waggulu.
Kino si bitontome birungi byokka, wabula mazima ga buziba agakwata ku bugulumivu n’obwangu bw’okusaba. Waliwo ebizibu ebinene mu kutuuka ku buyimba bw’okusaba obw’oku ntikko obufaanana obwa bamalayika. Obuzibu bw’okukka wansi okutuuka ku bwangu bw’emimwa gy’abaana abawere tebuli butono nnyo okusinga obwo.
Mu Ndagaano Enkadde okusaba kuyitibwa okumeggana. Kulimu olutalo n’obukugu, n’okufuba okw’amaanyi okumalawo amaanyi. Mu Ndagaano Empya tulina ebigambo nga okufuba, okufuba ennyo, okwaka, okukola n’amaanyi, obulumi obw’amaanyi, byonna nga biraga okufuba okw’amaanyi okukoleddwa, n’ebizibu ebiwanguddwa. Naffe, mu nnyimba zaffe ez’okutendereza, tuyimba nti—
“Nga bingi ebiziyiza bye tusanga
Nga tujja ku ntebe ey’okusaasira.”
Era tuyize nti ebivaamu eby’ekisa ebifunibwa mu kusaba, emirundi mingi bigeraageranyizibwa n’ebyo bye tusaasaanya mu kuggyawo ebiziyiza ebiremesa okussa ekimu kw’emmeeme yaffe okw’oku ntikko ne Katonda.
Kristo yagera olugero ku nsonga eno, nti abantu bagwanidde obutakoowanga kusaba n’obutaggwaamu mwoyo. Olugero lwa nnamwandu eyeetayirira luyigiriza ebizibu ebiri mu kusaba, engeri gye biteekwa okuwangulwamu, n’ebivaamu ebisanyusa ebiddirira okusaba okw’obuzira. Ebizibu bijja kuziyizanga ekkubo erigenda mu kisenge eky’okusabiramu kasita kino kinaasigala nga kya mazima,
“Nti Setaani akankana bw’alaba
Omutukuvu asinga obunafu ng’afukamidde.”
Okukkiriza okw’obuvumu kufuulibwa okw’amaanyi era okulongoofu nga kuwangula ebizibu. Ebizibu bino biggyawo olufu ku liiso ly’okukkiriza, ne lirengera empeera ey’ekitiibwa egenda okuwangulwa omumeggana awangula mu kusaba. Abantu tebateekwa kuggwaamu mwoyo mu lutalo lw’okusaba, wabula mu mulimu guno ogw’oku ntikko era omutukuvu bateekwa okwewaayo, nga basoomooza ebizibu ebiri mu kkubo, era bafune essanyu erisinga erya malayika mu bivaamu. Luther yagamba nti: “Okusaba obulungi kwe kusoma obulungi.” Okusinga ekyo, okusaba obulungi kwe kulwana obulungi. Okusaba obulungi kwe kubeera mu bulamu obulungi. Okusaba obulungi kwe kufa obulungi.
Okusaba kirabo kya bbeeyi ekitatera kulabika, si kirabo kya bonna ekyangu okufuna. Okusaba si kibala kya bitone bya buzaale; kiva mu kukkiriza, mu butukuvu, mu mpisa ez’omwoyo ennyo. Abantu bayiga okusaba nga bwe bayiga okwagala. Okutuukirira mu bwesimbu, mu bwetoowaze, mu kukkiriza—bino bye bikola ebitundu byakwo ebikulu. Abatandisi mu bisa bino si bakugu mu kusaba. Tekuyinza kukwatibwa mikono egitatendekebwanga; abo bokka abaamaliriza mu ssomero ery’oku ntikko ery’obukugu ery’omu ggulu be bayinza okukuba ennanga yaakwo mu ngeri esinga obulungi, ne bayimusa amaloboozi gaakwo agasinga obuwoomu, agasinga obugulumivu. Ebikozesebwa ebirungi n’okumaliriza okw’eddembe byetaagisa. Abakozi abakugu beetaagibwa, kubanga abakozi aba bulijjo tebasobola kukola mulimu gwa kusaba.
Omwoyo gw’okusaba gusaanidde okufuga emyoyo gyaffe n’empisa zaffe. Omwoyo gw’ekisenge eky’okusabiramu guteekwa okufuga obulamu bwaffe, oba essaawa ey’omu kisenge ejja kuba nkalu etaliimu bulamu. Okusaba bulijjo mu mwoyo; okukola bulijjo mu mwoyo gw’okusaba; bino bye bifuula okusaba kwaffe okw’amaanyi. Omwoyo gwa buli kaseera gwe guwa amaanyi okussa ekimu kw’omu kisenge. Kye tuli nga tuli bweru wa kisenge kye kireeta obuwanguzi oba okuwangulwa eri ekisenge. Omwoyo gw’ensi bwe gufuga mu ssaawa zaffe ez’ebweru w’ekisenge, omwoyo gw’ensi gujja kufuga mu ssaawa zaffe ez’omu kisenge, era ekyo kijja kuba kizannyo kya bwereere ekitaliimu nsa.
Tuteekwa okubeera abalamu ku lwa Katonda ebweru w’ekisenge bwe tuba twagala okusisinkana Katonda mu kisenge. Tuteekwa okutendereza Katonda n’obulamu obusaba bwe tuba twagala okufuna omukisa gwa Katonda mu kisenge. Tuteekwa okukola Katonda by’ayagala mu bulamu bwaffe bwe tuba twagala Katonda atuwulirize mu kisenge. Tuteekwa okuwuliriza eddoboozi lya Katonda mu lujjudde bwe tuba twagala Katonda awulirize eddoboozi lyaffe mu kyama. Katonda ateekwa okuba n’emitima gyaffe ebweru w’ekisenge, bwe tuba twagala okubeera n’okubeerawo kwa Katonda mu kisenge. Bwe tuba twagala okuba ne Katonda mu kisenge, Katonda ateekwa okuba naffe ebweru w’ekisenge. Tewali ngeri ya kusaba Katonda okuggyako okubeera abalamu ku lwa Katonda. Ekisenge si kifo kya kwatulira bibi kyokka, wabula ssaawa ya kussa kimu okutukuvu, n’okwogeraganya okw’oku ntikko era okuwoomu, n’okwegayiririra abalala okw’amaanyi.
Abantu bandisabye bulungi singa babadde mu bulamu obulungi. Bandifunye bingi okuva eri Katonda singa babadde mu bulamu obugondera era obusanyusa Katonda. Twandibadde n’amaanyi mangi n’obudde bungi eri omulimu gwa Katonda ogw’okwegayiririra abalala singa tetwalina kusaasaanya maanyi mangi n’obudde bungi nga tusasula amabanja amakadde n’emisolo gyaffe gye tutaasasula. Amabanja gaffe ag’omwoyo gasinga nnyo obugagga bwaffe obw’omwoyo, ne kiba nti obudde bwaffe mu kisenge bumalibwa nga tusaba okulangirirwa nti tuwedde, mu kifo ky’okuba obudde obw’obugagga obungi obw’omwoyo ku lwaffe ne ku lw’abalala. Ebisenge byaffe bifaanana nnyo ekipande ekigamba nti, “Kiggaddwa olw’Okuddaabiriza.”
Yokaana yayogera ku kusaba kw’Abakristaayo abaasooka nti, “Buli kye tumusaba akituwa, kubanga tugondera ebiragiro bye, era ne tukola ebimusanyusa.” Tusaanidde okwetegereza ebifo ebitaliiko kkomo ebyabikkibwa, n’ebirabo ebitaliiko kkomo bye baafuna olw’okusaba kwabwe okw’amaanyi: “buli kye”—nga kubikka ebingi nnyo era nga kufuna bingi okusaba okw’amaanyi; era nga biraga bulungi ensonga ezireeta obusobozi okusaba n’okuddibwamu essaala. Obuwulize, naye okusinga obuwulize obwa bulijjo, okukola ebintu ebisanyusa ennyo Katonda. Baagendanga mu bisenge byabwe nga bafuuliddwa ab’amaanyi olw’obuwulize bwabwe obukakali n’obwesigwa obw’okwagala eri Katonda mu nneeyisa yaabwe. Obulamu bwabwe tebwali bwa mazima n’obuwulize bwokka, wabula baali balowooza ku bintu ebisukka obuwulize, nga banoonya era nga bakola ebintu ebisanyusa Katonda. Abo bayinza okujja n’ebigere ebyanguwa n’obwenyi obumasamasa okusisinkana Kitaabwe mu kisenge, si kusonyiyibwa kwokka, wabula okusiimibwa n’okufuna.
Kya njawulo nnyo oba tujja eri Katonda ng’omumenyi w’amateeka oba ng’omwana; okusonyiyibwa oba okusiimibwa; okusasula amabanja oba okuwambaatirwa; olw’okubonerezebwa oba olw’ekisa. Okusaba kwaffe okusobola okuba okw’amaanyi kuteekwa okuwanirirwa obulamu obutukuvu. Erinnya lya Kristo liteekwa okuweebwa ekitiibwa mu bulamu bwaffe nga terinnaba kuwa kitiibwa kwegayirira kwaffe. Obulamu obw’okukkiriza butuukiriza okusaba okw’okukkiriza.
Obulamu bwaffe tebuwa kusaba kwaffe langi kyokka, wabula era bukuwa n’omubiri. Obulamu obubi buleeta okusaba okubi. Tusaba kinafu kubanga tubeera mu bulamu obunafu. Omugga gw’okusaba teguyinza kulinnya waggulu okusinga ensulo y’obulamu. amaanyi g’omu kisenge gakolebwa okuva mu maanyi agakulukuta okuva mu migga gy’obulamu egyegatta. Obunafu bw’obulamu busuula okuzirika kwabwo mu bisenge eby’okusabiramu. Tetuyinza kwogera na Katonda n’amaanyi nga tetubadde balamu ku lwa Katonda n’amaanyi. Ekisenge tekiyinza kufuulibwa kitukuvu eri Katonda ng’obulamu tebubadde butukuvu eri Katonda. Ekigambo kya Katonda kiggumiza enneeyisa yaffe ng’ewa okusaba kwaffe omuwendo. “Olwo olikoowoola, Mukama n’akuddamu; olikaaba naye n’akuddamu nti, Ndi wano. Bwe muliggyawo ekikoligo ekinyigiriza n’okusonga ennwe, n’okwogera n’ejjoogo.”
Abantu bateekwa okusaba “nga bayimusa emikono gyabwe emirongoofu, nga tebalina busungu wadde empaka.” Tuteekwa okumala ebiro by’okubeera kwaffe wano nga tutya, bwe tuba twagala okukoowoola Kitaffe. Tetuyinza kwawukanya kusaba na nneeyisa. “Buli kye tumusaba akituwa, kubanga tugondera ebiragiro bye, era ne tukola ebimusanyusa.” “ne bwe mubisaba, temubifuna kubanga ekigendererwa kyammwe kikyamu; mugenderera kubikozesa ku masanyu gokka.” okulagira kwa Kristo, “Mutunule nga bwe musaba,” kwa kubikka n’okukuuma enneeyisa yaffe, tulyoke tujje mu bisenge byaffe n’amaanyi gonna agafunibwa mu kukuuma obulamu bwaffe n’obwegendereza.
Eddiini yaffe esinga okumenyekera n’ennaku ennyingi mu nneeyisa yaffe. Endowooza ennungi zoonoonebwa obulamu obubi. Ekisinga obuzibu era ekisinga okukwata ku bantu mu kutya Katonda kwe kukubeeramu. Okusaba kwaffe kubonaabona nga eddiini yaffe bw’ebonaabona olw’obulamu obubi. Ababuulizi mu biro eby’edda baalagirwanga okubuulira n’obulamu bwabwe oba obutabuulira n’akatono. Bwe kityo Abakristaayo buli wamu basaanidde okulagirwa okusaba n’obulamu bwabwe oba obutasaba n’akatono. Kya lwatu, okusaba okw’okwenenya kukkirizibwa. Naye okwenenya kitegeeza okulekeraawo okukola ebibi n’okuyiga okukola obulungi. Okwenenya okutaleeta nkyukakyuka mu nneeyisa kwa bulimba. Okusaba okutavaamu nneeyisa nnongoofu kwa kwerimba. Tuba tusubiddwa omulimu gwonna n’amaanyi gonna ag’okusaba singa tekutereeza nneeyisa. Kiri mu buzaaliranwa bw’ebintu nti tuteekwa okulekeraawo okusaba oba okulekeraawo enneeyisa embi. Okusaba okunnyogovu okufu kuyinza okubeerawo awamu n’enneeyisa embi, naye okusaba okunnyogovu okufu si kusaba n’akatono mu maaso ga Katonda. Okusaba kwaffe kweyongera amaanyi nga bwe kutereeza obulamu. Obulamu obukula mu bulongoofu n’okwewaayo eri Katonda bujja kuba bulamu obusaba ennyo.
Ekisaasirwa kiri nti okusaba kwaffe kungi tekuliiko kigendererwa wadde ekiruubirirwa. Tekuliimu kigendererwa. Nga waliwo okusaba kungi okw’abasajja n’abakazi abatabeera mu Kristo—okusaba okw’amangu, okusaba okuwoomu okujjudde okuwulira, okusaba okusanyusa, naye nga tekuwagirwa bulamu obugattiddwa ne Kristo. Okusaba okwagalibwa abangi! Nga okusaba kuno kungi kuva mu mitima egitatukuziddwa n’emimwa egitali mitukuvu! Essaala zizaalibwa wansi w’okusikirizibwa okw’amaanyi okumu, olw’embeera ey’amangu emu, olw’okuleekaana kw’abantu okumu, olw’akabi akanene akamu. Naye embeera z’okusaba teziriiwo. Tufubutuka mu maaso ga Katonda ne tugezaako okumugatta—ku nsonga yaffe, okumwakiza n’okwegomba kwaffe, okumukyusa—olw’akabi kaffe. Ebintu byonna bisaanidde okusabirwa—naye n’emikono emirongoofu, nga tugondera ddala Katonda by’ayagala era nga tubeera mu Kristo. Okusaba okutaliimu kusaba okw’emimwa n’emitima egitatendekebwanga kusaba, okw’obulamu obutakwatagana ne Yesu Kristo; okusaba okutaliimu kusaba, okulina ekifaananyi n’entambula y’okusaba naye nga tekulina mutima gwa ddala ogw’okusaba, tekukyusa Katonda kuddamu. Okusaba ng’okwo Yakobo kw’ayogerako nti: “ne mutabifuna … kubanga mulemeddwa okubisaba. Era ne bwe mubisaba, temubifuna kubanga ekigendererwa kyammwe kikyamu.”
Ebibi ebibiri ebinene—obutasaba, n’okusaba mu ngeri enkyamu. Oboolyawo ekibi ekisinga obunene kwe kusaba obubi, kubanga kirimu okwefuula nti omulimu gukoleddwa, nti waliwo okusaba nga tewabaddewo kusaba—obulimba, olukujjukujju, eky’okwefuula. Ebiseera eby’okusaba okusinga obungi si bye biseera eby’okusaba okusinga obulungi. Abafalisaayo baasabanga nnyo, naye baakubirizibwanga malala; okusaba kwabwe kwali kabonero k’obunnanfuusi bwabwe, mwe baafuulira ennyumba ya Katonda ey’okusabiramu empuku y’abanyazi. Okwabwe kwali kusaba ku mikolo emikulu—okw’ekyuma, okw’okutuukiriza obutuukiriza, okw’ekikugu, okulungi mu bigambo, okuwunya akawoowo mu kuwulira, okutegekeddwa obulungi, okusanyusa amatu agaakuwulira, naye nga tekulina n’akatono ekintu kyonna eky’okusaba okwa ddala.
Embeera z’okusaba ntegeke bulungi era ntangaavu—okubeera mu Kristo; mu linnya lye. Ekimu ku bintu ebisooka okwetaagisa, bwe tuba tugenda okukwata ebisoboka ebitaliiko kkomo eby’okusaba, kwe kweggyako okusaba okutaliimu kusaba. Emirundi mingi kuba kulungi mu bigambo ne mu ngeri gye kukolebwamu; kulina ebyambalo by’okusaba mu ngeri ey’ebbeeyi era ey’omuwendo, naye kubulamu emmeeme y’okusaba. Tugwa mangu nnyo mu mpisa ey’obuweereza obutaliimu kusaba, ey’okutuukiriza obutuukiriza enteekateeka.
Singa abantu baasabanga ddala ku mikolo gyonna ne mu buli kifo gye bakolera entambula y’okusaba! Singa emabega w’ebigambo bino byonna ebirungi n’engeri ezisanyusa mwabaddemu emitima emitukuvu egyaka! Singa bulijjo mwabaddemu emitima egyayimuka mu basajja bano abayimiridde nga beegolodde, aboogera ebigambo ebitaliiko kamogo naye ebya bwereere mu maaso ga Katonda! Singa bulijjo mwabaddemu emitima egifukamidde n’ekitiibwa ng’abafukamidde boogera ebigambo mu maaso ga Katonda okusanyusa amatu g’abantu!
Tewali kiyinza kukuuma bulamu bwa kusaba; amaanyi gaakwo, obuwoomu bwakwo, obuvunaanyizibwa bwakwo, obukulu bwakwo n’omuwendo gwakwo, okwenkana okumanya okw’omu buziba nti okusaba kwe kusemberera Katonda, kwe kwegayirira Katonda, kwe kusaba Katonda. Olwo amazima gajja kubaamu; okussa ekitiibwa kujja kubeera mu ngeri gye tweteeka, mu kifo, ne mu mpewo. Okukkiriza kujja kusika, kujja kwokya, era kujja kuggulawo. Obulombolombo n’obufu tebiyinza kubeera mu maka gano ag’oku ntikko era ag’obukulu bwonna ag’emmeeme.
Okusaba okutaliimu kusaba kubulamu ekintu ekikulu eky’okusaba okw’amazima; tekwesigamiziddwa ku kwegomba, era tekuliimu kunyiikira wadde okukkiriza. Okwegomba kutikka eggaali ly’okusaba, n’okukkiriza kwe kuvuga nnamuziga zaalyo. Okusaba okutaliimu kusaba tekulina mugugu, kubanga tekulina kuwulira bwetaavu; tekulina bbugumu, kubanga tekulina kulaba, amaanyi, wadde okwaka kw’okukkiriza. Tewali kunyigiriza kwa maanyi eri okusaba, tewali kunywerera ku Katonda n’omukono ogutafa, ogw’okuggwaamu essuubi, nti “Sijja kukuta nga tompadde mukisa.” Tewali kwerekerera ddala, nga weebuze mu bulumi bw’okwegayirira okw’okuggwaamu essuubi, okutaggwaawo, era okumalawo amaanyi: “Bw’oba osiima basonyiwe ekibi kyabwe; naye bwe kitaba kityo, nkwegayirira onsangule mu kitabo kyo ky’owandiise;” oba “Mpa Scotland, oba nfe.” Okusaba okutaliimu kusaba tekulina kye kuteeka mu kabi ku bikivaamu, kubanga tekulina kya kuteeka. Kujja n’emikono egyereere, mazima, naye emikono egitaliimu bunyiikivu era egyereere. Tegyayiga ssomo lya mikono egyereere egyekwata ku musaalaba; essomo lino gye bali teririna kitiibwa wadde obulungi.
Okusaba okutaliimu kusaba tekulina mutima mu kusaba kwakwo. Obutaba na mutima bunyaga okusaba obwa ddala bwakwo, ne bukufuula ekibya ekyereere era ekitasaana. Omutima, emmeeme, obulamu biteekwa okuba mu kusaba kwaffe; eggulu liteekwa okuwulira amaanyi g’okukaaba kwaffe, era liteekwa okuleetebwa mu kusaasira okunyigiriziddwa olw’embeera yaffe ey’obulumi era ey’obwetaavu, Obwetaavu obutunyigiriza, era obutaliiko buweerero okuggyako mu kukaaba kwaffe eri Katonda, bulina okwogera mu kusaba kwaffe.
Okusaba okutaliimu kusaba si kwa mazima. Tekulina bwesimbu mu mutima. Twatula mu bigambo bye tutayagala mu mutima. Essaala zaffe zitegeeza mu ngeri ey’obulombolombo ebintu emitima gyaffe bye gitalumwa njala yaabyo kyokka, wabula bye gitaliiko kwagala n’akatono. Twawulirako omubuulizi omututumufu era omutukuvu, kati ali mu ggulu, ng’abuuza mu bwangu era n’amaanyi ekibiina ekyali kyakava mu kusaba, ekibuuzo n’ekigambo kino: “Kiki kye musabye? Singa Katonda abakwata n’abakankanya, n’abuuza kye musabye, temwandisobodde kumubuulira wadde nga mulokola obulamu bwammwe essaala eyo kye yabadde, eyakafiira ku mimwa gyammwe.” Bwe kityo bwe kiri bulijjo, okusaba okutaliimu kusaba tekulina kujjukira wadde mutima. Ekifaananyi kyokka, ekitole ekitabuddwatabuddwa, ekitabuddwa ekitaliimu buwoomi, ekigatte ekisuddwa awamu olw’eddoboozi n’okujjuza obujjuza, naye nga tekirina mutima wadde ekigendererwa, ekyo kwe kusaba okutaliimu kusaba. Enkola enkalu, omulimu ogw’obuddu ogukooya, omugugu omuzito ogw’ennaku, ekyo kye kusaba kuno okutaliimu kusaba.
Naye okusaba okutaliimu kusaba kubi nnyo okusinga omulimu omuzito oba obuddu, kwawukanya okusaba n’obulamu; kwogera ebigambo byakwo nga kuwakanya ensi, naye n’omutima n’obulamu ne kuddukira mu nsi; kusaba obwetoowaze, naye kuliisa amalala; kusaba okwefiiriza, ate nga kwekkusa omubiri. Tewali kisinga kusaba okw’amazima mu bivaamu eby’ekisa, naye kisinga obutasaba n’akatono okusinga okusaba essaala ezitaliimu kusaba, kubanga ziba kwonoona bwonoonyi, era okwonoona okusinga obubi kwe kwonoona nga tufukamidde.
Empisa y’okusaba mpisa nnungi, naye okusaba olw’empisa yokka mpisa mbi nnyo. Okusaba okw’engeri eno tekutegekeddwa okusinziira ku nteekateeka ya Katonda, era tekuzaalibwa maanyi ga Katonda. Si kufiirwa kwokka, okukyamya, n’okwerimba, wabula nsulo engimu ey’obutakkiriza. Okusaba okutaliimu kusaba tekufuna bivaamu. Katonda tatuukibwako, ne nnyini kusaba tayambibwa. Kisinga obutasaba n’akatono okusinga obutafuna bivaamu mu kusaba. Kisinga eri oyo asaba, kisinga eri abalala. Abantu bawulira ku bivaamu ebyewuunyisa ebisobola okufunibwa mu kusaba: ebirungi ebitageraageranyizika ebisuubizibwa mu Kigambo kya Katonda eri okusaba. Abantu bano ab’ensi abalina amaaso amasongovu oba abo abatiitiizi abalina okukkiriza okutono balaba enjawulo ennene wakati w’ebivaamu ebisuubizibwa n’ebivaamu ebifunibwa, ne kibaleetera okubuusabuusa amazima n’omuwendo gw’ekyo ekinene ennyo mu bisuubizo naye ekyavu ennyo mu bivaamu. Eddiini ne Katonda biswazibwa, okubuusabuusa n’obutakkiriza byongerwamu amaanyi olw’okusaba ennyo n’obutafuna kintu.
Bw’ogeraageranya n’ekyo, nga okusaba okujjudde okusaba kwa maanyi nnyo. Okusaba okwa ddala kuyamba Katonda n’omuntu. Obwakabaka bwa Katonda bugenda mu maaso olw’okwo. Ebirungi ebisinga obunene bijjira omuntu olw’okwo. Okusaba kuyinza okukola buli kintu Katonda ky’ayinza okukola. Ekisaasirwa kiri nti kino tetukikkiriza nga bwe tusaanidde, era tetukigezesa.