Okugonda

Ekintu ekirala ekikulu mu kusaba kwe kugonda. Okusaba kwonna okw’amazima kuteekwa okusabibwa nga tuwaddeyo ddala bulijjo eri Katonda. Bwe tumaze okumanyisa Katonda bye twetaaga, ebigambo byaffe bisaanidde okuba nti, “Ky’oyagala kikolebwe.” Nnandisinze emirundi lukumi okulaba nga Katonda by’ayagala bikolebwa okusinga bye njagala nze. Sisobola kulaba mu biseera eby’omu maaso nga Katonda bw’asobola; noolwekyo kisinga bulungi okumuleka ye annonderemu okusinga nze okwennonderamu. Mmanyi ky’alowooza ku bintu eby’omwoyo. Ky’ayagala kwe kuntukuza; kyenva nsobola okusaba Katonda ekyo n’obwesige, era ne nsuubira okuddibwamu okusaba kwange. Naye bwe kituuka ku bintu eby’ensi eno, kya njawulo; kye nsaba kiyinza obutaba kye Katonda ky’ateeserezza ku nze.

Nga omuntu omu bwe yakyogera obulungi nti: “Kikakafu, okusaba tekitegeeza nti nzija kussa Katonda wansi mu birowoozo byange ne mu bigendererwa byange, ne nkyusa obufuzi bwe okusinziira ku ndowooza yange ey’obusirusiru, ey’obutamanya, era oluusi ey’ekibi. Okusaba kitegeeza nti nze nnina okusitulibwa waggulu mu kuwulira, mu bumu ne mu kigendererwa kimu naye; nti nnina okuyingira mu kuteesa kwe, ne ntuukiriza ekigendererwa kye mu bujjuvu. Oluusi ntya nti tulowooza ku kusaba ng’ekintu eky’enjawulo ddala, ng’olwo tusendasenda oba tuwaliriza Kitaffe ali mu ggulu okukola kyonna ekituuka mu birowoozo byaffe, ne kyonna ekyandituukirizza ebigendererwa byaffe eby’obusirusiru era eby’amaaso amafu. Nkikakasa ddala kino, nti Katonda amanyi bulungi ekisingira ddala obulungi nze n’ensi okusinga nze bwe nnyinza okumanya; era ne bwe kyandibadde mu buyinza bwange okugamba nti, ‘Ebyange bye njagala bikolebwe,’ nnandisinze okumugamba nti, ‘Ebibyo by’oyagala bikolebwe.’”

Kyogerwa ku mukazi omu, eyali mulwadde, bwe yabuuzibwa oba yali ayagala okuba omulamu oba okufa, nga yaddamu nti, “Katonda ky’ayagala.” “Naye,” omuntu omu n’agamba, “singa Katonda akikuleka gwe okusalawo, kiruwa kye wandironze?” “Mazima,” n’addamu, “nnandikizzizzaayo gy’ali nate.” Bw’atyo omuntu oyo, ayagala kwe okugonze eri Katonda, y’afuna ky’ayagala okuva eri Katonda.

Mukama Spurgeon ku nsonga eno agamba nti, “Omuntu akkiriza addukira eri Katonda ebbanga lyonna, alyoke akuume enkolagana ye n’obulowoozo bwa Katonda. Okusaba si kwogera nekka wekka, wabula kwogera na mulala; si kwekebejja munda, wabula kutunula eri ensozi, obuyambi bwaffe gye buva. Waliwo okuwummulamu bwe tuvuumuula ebituleemedde eri mukwano gwaffe atusaasira, era okukkiriza kuno kukiwulira mu bujjuvu; naye mu kusaba mulimu ekisingawo. Omulimu ogw’obuwulize bwe gumala okutuuka ku nkomerero yaakwo, ate ng’ekintu ekyetaagisa tekinnatuukibwako, olwo omukono gwa Katonda gwe gwesigibwa okugenda okusinga ffe, nga bwe gwesigibwa okusooka okugenda naffe. Okukkiriza tekulina kwegomba kutuukiriza kwe kwennyini, ng’okwagala okwo tekutuukana na birowoozo bya Katonda; kubanga okwegomba okwenkana awo mu ntobo kwandibadde ekisikiriza eky’obutakkiriza obuteesiga kusalawo kwa Katonda ng’omukulembeze waffe asinga obulungi. Okukkiriza kumanyi nti okwagala kwa Katonda kwe kirungi ekisinga byonna, era nti buli kintu kye kitugasa kirituweebwa mu kusaba kwaffe.”

Ebyafaayo bitutegeeza nti Abatusculani, abantu b’e Italy, bwe baali banyiizizza Abaruumi, ab’amaanyi agasukkiridde nnyo agaabwe, Camillus, ng’akulembeddemu eggye ery’amaanyi, yali mu lugendo okubawangula. Nga bamanyi nti tebasobola kwolekagana na mulabe afaanana bw’atyo, baakola bwe bati okumukkakkanya: Baava ku birowoozo byonna eby’okwerwanako, ne bagguewo emiryango gyabwe, era buli muntu ne yeeteekamu omulimu gwe ogumusaanira, nga basazeewo okugonda mu kifo we baamanya nti okulwanagana kwali kwa bwereere. Camillus, bwe yayingira mu kibuga kyabwe, yeewuunya amagezi n’obwesimbu bw’empisa zaabwe, n’ayogera nabo mu bigambo bino nti: “Mmwe mwekka, mu bantu bonna, mwe muzudde engeri entuufu ey’okukkakkanya obusungu bw’Abaruumi; era okugonda kwammwe kwe kufuuse okwerinda kwammwe okusinga obulungi. Ku mpisa zino, tetusobola kusanga mu mitima gyaffe kubalumya, nga bwe ku mpisa endala temwandisobodde kufuna maanyi gakutuziyiza.” Omukulu w’ekibuga n’addamu nti: “Twenenyezza n’omutima gumu obusirusiru bwaffe obw’edda, olwo mu bwesige obwo eri omulabe ow’ekisa, tetutya kwatula musango gwaffe.”

Olw’obuzibu obw’okuleeta emitima gyaffe eri okugonda kuno okutuukiridde eri okwagala kwa Katonda, tuyinza bulungi okukozesa okusaba kwa Fenelon nti: “Ai Katonda, twala omutima gwange, kubanga siyinza kuguwaayo; era bw’oba oguufunye, gukuume; kubanga siyinza kugukuumira ggwe; era omponye newankubadde nze kennyini bwe ndi.”

Abamu ku basajja abasinga obulungi ensi be yali erabyeko baakola ensobi ennene ku nsonga eno. Musa yasobola okusabira Isiraeri, era n’awangula ne Katonda; naye Katonda teyaddamu kusaba kwe kwe yeesabira. Yasaba Katonda amusomose Yoludaani, alyoke alabe Lebanooni; era nga wayiseewo emyaka amakumi ana ng’atambulira mu ddungu, yayagala okuyingira mu Nsi Eyasuubizibwa; naye Mukama teyamuwa kye yayagala. Ekyo kyali kabonero nti Katonda teyamwagala? Nedda n’akatono. Yali musajja Katonda gwe yayagala nnyo, nga Danyeri; naye era Katonda teyaddamu kusaba kuno kwe. Omwana wo agamba nti, “Njagala kino oba kiri,” naye tomuwa ky’asabye, kubanga omanyi nti kyandizikirizza omwana okumuwa buli ky’ayagala. Musa yayagala okuyingira mu Nsi Eyasuubizibwa; naye Mukama yali amutegekedde ekintu ekirala. Nga omu bw’ayogera, Katonda yamunywegera n’aggyawo omwoyo gwe, n’amutwala eka gy’ali. “Katonda yamuziika”—ekitiibwa ekisinga obunene ekyaweebwa omuntu ow’omubiri.

Nga wayiseewo emyaka lukumi mu bitaano oluvannyuma, Katonda yaddamu okusaba kwa Musa; yamukkiriza okuyingira mu Nsi Eyasuubizibwa, n’okulengera ekitiibwa ekyali kijja. Ku Lusozi olw’Okufuusibwa, wamu ne Eriya, nnabbi omukulu, ne wamu ne Peetero, Yakobo, ne Yokaana, yawulira eddoboozi nga liva ku ntebe ya Katonda ey’obwakabaka nti, “Ono ye Mwana wange omwagalwa; mumuwulirize.” Ekyo kyali kirungi okusinga okusomoka Yoludaani, nga Yoswa bwe yakola, n’okusula emyaka amakumi asatu mu nsi ya Kanani. Kale ng’okusaba kwaffe olw’ebintu eby’ensi tekuddibwamu, tugonde eri okwagala kwa Katonda, era tumanye nti byonna birungi.

Omuntu omu bwe yabuuza omulenzi omuggavu era omusiru ensonga lwaki yalowooza nti yazaalibwa nga muggavu era musiru, n’addira omuchoko n’awandiika ku lubaawo nti, “Weewaawo, Kitange; kubanga bwe kityo bwe kyakusanyusa.”

John Brown, ow’e Haddington, yali agambye nti. “Tewali kubuusabuusa nti nnasanga ebigezo ng’abalala; naye newankubadde bwe kiri, Katonda ambadde wa kisa nnyo, nti ndowooza singa yampa emyaka nga bwe nnamala mu nsi eno, sandyagadde kintu na kimu ku bintu byange okukyusibwa, wabula nnandyagadde ekibi kibeere kitono. Kiyinza okuwandiikibwa ku ssanduuko yange ery’omufu nti, ‘Wano wagalamidde omu ku abo Katonda be yalabirira, eyafiirwa mu buto kitaawe ne nnyina, naye n’atabaako kwetaaga kulabirirwa kwa n’omu ku bo.’”

Eriya yali w’amaanyi mu kusaba; yaleeta omuliro okuva mu ggulu ku ssaddaaka ye, era okusaba kwe kwaleeta enkuba ku nsi eyali eyeetaaga amazzi. Yayimirira awatali kutya mu maaso ga Kabaka Akabu mu maanyi g’okusaba. Naye era tumusanga ng’atudde wansi w’omuti oguyitibwa juniper ng’omuntu atalina buvumu, ng’asaba Katonda amuleke afe. Mukama yamwagala nnyo okusinga okumuleka afe; yali agenda okumutwala waggulu mu ggulu mu ggaali ery’omuliro. Kale tetusaanidde kukkiriza Setaani kutuwangula, n’atuleetera okukkiriza nti Katonda tatwagala olw’okuba nga taddamu kusaba kwaffe kwonna mu kiseera ne mu ngeri gye twandyagadde ye akole.

Nga Musa bw’atwala ekifo ekisingako mu Ndagaano Enkadde okusinga omuntu omulala yenna, bwe kityo ne Pawulo mu Ndagaano Empya, okuggyako, oboolyawo, Mukama yennyini. Naye era Pawulo teyamanya bwe yandyesabidde. Yeegayirira Mukama okumuggyako “eliggwa mu mubiri.” Kye yasaba tekyaweebwa; naye Mukama yamuwa omukisa omukulu okusingawo. Yamuwa ekisa ekisingawo. Kiyinza okuba nga tulina ekigezo—eriggwa eriri mu mubiri. Bwe kiba nga si kwagala kwa Katonda okukiggyawo, tumusabe atuwe ekisa ekisingawo, tulyoke tukigumiikirize. Tusanga nga Pawulo yeenyumiririza mu bizibu bye ne mu bunafu bwe, kubanga amaanyi ga Katonda gaamubeerangako nnyo n’okusingawo. Kiyinza okuba nga waliwo abamu ku ffe abawulira ng’ebintu byonna bituwakanya. Katonda atuwe ekisa okukwata ekifo kya Pawulo ne twogera nti: “Ebintu byonna bikolagana okuleeta obulungi eri abo abaagala Katonda.” Kale bwe tusaba eri Katonda tuteekwa okuba abagonvu, ne twogera nti, “Ky’oyagala kikolebwe.”

Mu Njiri ya Yokaana tusoma nti: “Bwe munaabeeranga” (ekigambo “bwe” ekyo kya lusozi okusookera ddala), “Bwe munaabeeranga mu nze, n’ebigambo byange ne bibeera mu mmwe, munaasabanga kye mwagala, ne kibakolerwa.” Ekitundu eky’oluvannyuma kitera okujuliza, naye si ekisooka. Lwaki, mu nnaku zino waliwo okubeera mu Kristo okutono nnyo! Ogenda n’omukyalira oluusi n’oluusi; naye ekyo kye kimala. Kristo bw’aba mu mutima gwange, mazima siyinza kusaba kintu kyonna ekiwakanya okwagala kwe. Era ffe bameka Ekigambo kya Katonda mwe kibeera? Tuteekwa okuba n’olukusa olw’okusaba kwaffe. Bwe tuba n’okwegomba okunene, tuteekwa okunoonyereza mu Byawandiikibwa okuzuula oba kituufu okukisaba. Waliwo ebintu bingi bye twagala ebitatugasa; n’ebintu ebirala bingi bye twagala okwewala mazima gy’emikisa gyaffe egisinga obulungi. Mukwano gwange yali amwa ekirevu enkya emu, n’omwana we omuto, atannaweza myaka ana, n’amusaba akamwano ke, ng’agamba nti ayagala okubajja nako. Bwe yakizuula nti tayinza kukafuna, n’atandika okukaaba ng’omutima gwe gugenda okumenyeka. Ntya nti waliwo bangi ku ffe abasaba obumwa. John Bunyan yeebaza Katonda olw’ekkomera ery’e Bedford okusinga ekintu kyonna ekirala ekyamubaako mu bulamu buno. Tetusaba kubonaabona; naye era kitera okuba ekintu ekisingayo obulungi kye twandisabye.

Dyer agamba nti: “Okubonaabona kuli mikisa gye tuli bwe tusobola okwebaza Katonda olw’okubonaabona. Okubonaabona kukuumye bangi obutayonoona. Katonda yalina Omwana omu atalina kibi; naye teyabeerako n’omu atalina nnaku. Ebigezo eby’omuliro bifuula Abakristaayo aba zaabu; okubonaabona okutukuzibbwa kwe kuyimusibwa mu by’omwoyo.”

Rutherford awandiika bulungi, ng’ayogera ku muwendo gw’ekigezo ekitukuzibbwa, n’amagezi ag’okugonda mu kyo eri okwagala kwa Katonda nti: “Woowe, nsasula ki eri ekyuma ekiwagula, eri ennyondo, eri ekikoomi kya Mukama wange Yesu, kaakano atadde n’andaga engeri eŋŋaano ya Kristo gy’erungiba, eyita mu lubengo lwe ne mu kikoomi kye, okufuuka omugaati ogw’emmeeza ye ye! Ekisa ekigezeddwa kisinga ekisa; era kisinga okuba ekisa; kwe kutiibwa mu buto bwakwo. Kaakano ndaba nti okutya Katonda kusinga ebweru, n’ebyokwewunda by’ensi eno n’ebibujjuko byabyo. Ani amanyi amazima g’ekisa awatali kugezesebwa? Woowe, Kristo afuna katono nnyo okuva mu ffe, okuggyako ekyo ky’afuna (nga bwe kiyinza okwogerwa) n’okutegana n’okufuba okunene! Era okukkiriza kwandikutte omuzira mangu nnyo awatali musaalaba! Emisaalaba emikakanyavu emeka egyateekebwa ku mugongo gwange, egitaalina lulimi kwogera ku buwoomi bwa Kristo, nga guno bwe gulina! Kristo bw’awa emisaalaba gye eddoboozi, gifuluma okwagala kwa Kristo, amagezi ge, ekisa kye, n’okutufaako kwe. Lwaki nnyekanga olw’enkumbi ya Mukama wange, ekukola ebisala ebiwanvu ku mwoyo gwange? Mmanyi nti si mulimi mugayaavu; assaawo okukungula. Woowe singa ettaka lino eryeru, eriwotose, lifuulibwa eggimu okubala amakungula ku lulwe, oyo agulima n’obuyinza obungi, era singa ettaka lino ekkalu lyabikulwa! Lwaki nze (omusirusiru!) nnali munakuwavu olw’okuba nga yateeka engule ye n’akamuli ke ku mutwe gwange—ekitiibwa n’ettendo ery’abajulizi be abeesigwa? Kaakano saagala kuddamu kuwakana na Kristo. Mazima tampeeseza kufiirwa olw’ebyo bye mbonaabona; talina ky’andina; kubanga mu njegere zange, okulowooza ku ye kubadde kuwoomerevu era kusanyusa nnyo gye ndi, mwe nsanga empeera enkwatagana! Abalabe bange bazibe ba maaso nnyo, abantuma mu nnyumba y’embaga, mu nnyumba ya wayini, mu mbaga ennungi eza Mukama wange omwagalwa Yesu, so si mu kkomera, oba mu kifo eky’obuwaŋŋanguse!”

Tuyinza okumaliriza ebigambo byaffe ku nsonga eno nga tujuliza ebigambo bya Nnabbi Yeremiya, mu Kukungubaga, w’agamba nti: “Mukama mulungi eri abo abamulindirira, eri emmeeme emunoonya. Kirungi omuntu okusuubira n’okulindirira mu kasirise obulokozi bwa Mukama. Kirungi eri omuntu okwetikka ekikoligo mu buto bwe. Atuula yekka era asirika, kubanga akimutuddeko. Ateeka akamwa ke mu nfuufu; oboolyawo wayinza okubaawo essuubi. Awaayo oluba lwe eri oyo amukuba; ajjuzibwa okuvumibwa. Kubanga Mukama tagobera ddala emirembe gyonna; naye newankubadde aleeta ennaku, era alisaasira ng’obungi bw’okusaasira kwe bwe buli. Kubanga tabonyaabonya ku bwe yeeyagalira, wadde okunakuwaza abaana b’abantu.... Ani oyo ayogera ne kituukirira, Mukama nga takiragidde? Mu kamwa k’Oyo Ali Waggulu Ennyo, ebibi n’ebirungi si mwe biva? Kale lwaki omuntu omulamu yeemulugunya, omuntu olw’okubonerezebwa kw’ebibi bye? Twekebejje era twetegereze amakubo gaffe, tudde nate eri Mukama. Tuyimuse emitima gyaffe wamu n’emikono gyaffe eri Katonda ali mu ggulu.”

Okugonda

“Mpuliriza, Katonda wange, era oba akamwa kange kanoonyeezza
Okwemulugunya wansi w’Omukono gwo, woowe, njigiriza kaakano
Okuwulira buli kirowoozo eky’omunda nga kyeruliddwa mu maaso go,
N’okukkakkanya okwagala kuno okujeemu mu kukkiriza.
Newankubadde nnakaabira nnyo essabo eryazikirira,
Bakatonda ab’ensi gye baali balidde ekifo kyo wekka,
Kaakano tukuza era ofuule eyekaalu lino eryo lyo,
Era onjigirize, Mukama, okwogera nti, ‘Ky’oyagala kikolebwe!’

“Kiki kye nnyinza okuleeta okuwaayo ekyange?
Obuvubuka obw’ennaku, n’obulamu obw’ekibi.
Kiki kye nnyinza okuteeka ku ssabo lyo ettukuvu,
Essuubi limu ery’okusonyiyibwa okuwangula eby’edda?
Nga bwe ntyo nga nsaba ku bigere byo nga nvuunama,
Kyokka nkyaguma okuyimusa gy’oli amaaso gange ag’amaziga,
Nsaba okusuubiza kw’ekigambo kyo, nti Ggwe
Omutima ogwamenyeka, ogwenenya tolinyooma.

“Kiki kye ndeeta? Omwoyo ogwabetentebwa, Mukama,
Oguzze empanvu olw’olutalo, kaakano nga gwegomba okuwummula,
Nga gwegomba emirembe gyo, ng’akanyonyi akaavu,
Wakati mu kibuyaga eky’amaanyi, akanoonya ekifuba kya nnyina,
Ssaddaaka yange, Omwana gw’Endiga eyanfiirira;
Nsaba obulungi bw’Omwana wo atalina kibi;
Nleeta ebisuubizo byo; nkwesiga;
Mu kwagala onkuba; Mukama, ‘Ky’oyagala kikolebwe!’”