Okusaba n’Abasajja Abaasabanga
Samwiri, Omwana w’Okusaba

Essuula 10 · eddakiika 7 ez’okusoma · eddakiika 10 ez’okuwuliriza

Samwiri, Omwana w’Okusaba

Kyali kikolwa kya kitiibwa ekya Jerome, omu ku bakitaffe ab’e Rooma. Yateeka ku bbali emirimu gyonna egyali gimunyigiriza n’agenda okutuukiriza omulimu Katonda gwe yamuyitira, kwe kugamba, okuvvuunula Ebyawandiikibwa Ebitukuvu. Ebibiina bye byali binene okusinga eby’ababuulizi bangi ab’ennaku zino, naye yagamba abantu be nti, “Kaakano kyetaagisa Ebyawandiikibwa okuvvuunulwa; mugwanidde okwefunira omusumba omulala: ŋŋenda mu ddungu era sijja kudda okutuusa ng’omulimu gwange guwedde.” N’agenda, n’akola n’asaba okutuusa lwe yafulumya Vulgate ey’Olulattini, ejja okubeerawo ensi yonna ng’ekyaliwo. Bwe tutyo naffe tuteekwa okugamba mikwano gyaffe nti, “Nteekwa okugenda nfune ebiseera eby’okusaba n’okubeera nzekka.” Era newaakubadde nga tetuwandiika Vulgate za Lulattini, omulimu gwaffe gujja kubeerawo emirembe gyonna: Ekitiibwa kibe eri Katonda.—Omwawule C. H. Spurgeon.

Samwiri yajja mu nsi muno era n’aweebwa obulamu ng’eky’okuddamu ekitereevu eri okusaba. Yazaalibwa maama eyasabanga, eyali n’omutima ogujjudde okwegomba okw’amaanyi okufuna omwana ow’obulenzi. Yajja mu bulamu mu mbeera ey’okusaba, era emyezi gye egyasooka mu nsi muno yagimalira ng’akwatagana butereevu n’omukazi eyali amanyi okusaba. Kwali kusaba okwagendera wamu n’obweyamo obw’amaanyi nti bw’aliweebwa, alimuwaayo nga bw’agamba nti, “mmuwaayo eri Mukama,” era ng’atuukiriza obweyamo obwo, maama ono eyasabanga n’amuteeka butereevu ku lusegere lw’omuweereza w’awatukuvu era wansi w’obuyinza bw’“ennyumba ya kusabirangamu.” Tekyali kyewuunyisa nti yakula n’afuuka omusajja w’okusaba. Tetwandisuubidde kirala ng’alina entandikwa bw’etyo mu bulamu n’embeera ng’ezo ez’obuto. Embeera ng’ezo bulijjo zikwata ku baana, era ziyamba okuzimba empisa zaabwe n’okusalawo enkomerero yaabwe.

Yali mu kifo ekirungi okuwulira Katonda bwe yayogera naye, era yali mu mbeera eyamuyamba okussaayo omwoyo ku kuyita kwa Katonda okwamujjira. Kyali kintu kya butonde ddala, ku mulundi ogwokusatu ogw’okuyitibwa okuva mu ggulu, bwe yategeera eddoboozi lya Katonda, omutima gwe ogw’omwana okuddamu amangu nti, “Yogera, Ayi Mukama kubanga omuweereza wo awulira.” Omwoyo gwe ogw’omulenzi gwaddamu mangu n’okugonda, n’obwetegefu, n’okusaba.

Singa yazaalibwa maama ow’engeri endala, singa yateekebwa mu mbeera endala, singa ennaku ze ez’obuto yazimalira mu kukwatibwako ebintu ebirala, waliwo omuntu yenna alowooza akaseera n’akamu nti yandisobodde okuwulira obulungi eddoboozi lya Katonda nga limuyita mu buweereza bwe, era nti yandiwaddeyo amangu obulamu bwe obuto eri Katonda eyamuleeta mu nsi? Amaka ag’ensi, mu mbeera ez’ensi, nga geeyawudde ku Kkanisa ya Katonda, ne maama alowooza eby’ensi, gandizadde omuntu ow’empisa nga Samwiri? Kyetaagisa ebintu ebikwata ku bulamu n’amaanyi ng’ago mu buto okuzaala abasajja abaasabanga nga Samwiri. Oyagala omwana wo ayitibwe mangu mu buweereza bwa Katonda era ayawulibwe ku nsi okuba owa Katonda? Oyagala abeere mu mbeera ennaamuyamba okuyitibwa Omwoyo wa Katonda ng’akyali muto? Muteeke wansi w’amaanyi g’okusaba. Muteeke kumpi era wansi w’obuyinza bw’Omusajja wa Katonda, era ku lusegere lw’ennyumba eyo eyitibwa “ennyumba ya kusabirangamu.”

Samwiri yamanya Katonda mu buto. Olw’ekyo yamanya Katonda nga musajja mukulu. Yategeera Katonda mu buto, n’amugondera era n’amusaba. Ekyavaamu kwe kuba nti yategeera Katonda nga musajja mukulu, n’amugondera, era n’amusaba. Singa abaana abasingawo bazaalibwa bamaama abasaba, ne bakuzibwa nga bakwatagana butereevu n’“ennyumba ya kusabirangamu,” era ne bakulira mu mbeera ey’okusaba, abaana abasingawo bandiwulidde eddoboozi ly’omwoyo wa Katonda nga liyogera nabo, era bandiddizza mangu okuyitibwa okwo okwa Katonda eri obulamu obw’eddiini. Twagala abasajja abasaba mu kkanisa zaffe? Tuteekwa okuba ne bamaama abasaba okubazaala, amaka agasaba okuwa obulamu bwabwe langi, n’embeera ey’okusaba okukwata ku birowoozo byabwe n’okuzimba emisingi gy’obulamu obw’okusaba. Ba Samwiri abasaba bava mu ba Kaana abasaba. Bakabona abasaba bava mu “nnyumba ya kusabirangamu.” Abakulembeze abasaba bava mu maka agasaba.

Isirayiri yali emaze emyaka mingi mu buddu bw’Abafirisuuti, era essanduuko yali eterekeddwa mu nnyumba ya Abinadaabu, mutabani we Eriyazaali gwe baalonda okukuuma obujulirwa buno obutukuvu obwa Katonda. Abantu baali bagudde mu kusinza ebifaananyi, era Samwiri yali yeeraliikirira embeera y’eddiini ey’eggwanga. Essanduuko ya Katonda yali teriiwo, abantu baali beewaddeyo eri okusinza ebifaananyi, era baali bavudde nnyo ku Katonda. Bwe yabakoowoola okuggyawo bakatonda baabwe abagwira, n’abakubiriza okuteekateeka emitima gyabwe eri Mukama n’okuddamu okumuweereza — ng’abasuubiza nti Mukama yandibawonyezza mu mikono gy’Abafirisuuti. Okubuulira kwe okwatangaala bwe kutyo — kubanga ku byonna bye yalina, Samwiri yali mubuulizi wa mu biseera ebyo — kwakwata nnyo ku mitima era ne kubala ebibala bingi, nga okubuulira okw’engeri eyo bwe kubala bulijjo. “Awo Abayisirayiri ne bava ku Babaali ne Baasutoleesi, ne baweerezanga Mukama yekka.”

Naye kino kyali tekimala. Okusaba kwali kugwanidde okutabikibwa n’okugendera awamu n’okuzzibwa obuggya kwabwe. N’olwekyo Samwiri, ng’ali mwesigwa eri bye yali akakasa ku kusaba, n’agamba abantu nti, “Mukuŋŋaanye Isirayiri yenna e Mizupa, mbegayiririre eri Mukama.” Samwiri bwe yali ng’awaayo okusaba ku lw’Abayisirayiri bano ababi, Abafirisuuti ne basembera okulwanyisa eggwanga, naye Mukama n’ayingira mu nsonga mu kaseera akazibu, n’abwatuka okubwatuka okw’amaanyi, n’atabula abalabe bano aba Isirayiri, “ne badduka Abayisirayiri.”

Eggwanga lyalina omukisa okuba n’omusajja eyali asobola okusaba, eyali amanyi ekifo n’omugaso gw’okusaba, era omukulembeze Katonda gwe yawuliriza era eyali asobola okukwata ku Katonda.

Naye okusaba kwa Samwiri tekwakoma awo. Yalamula Isirayiri ennaku zonna ez’obulamu bwe, era buli mwaka yalinanga okwetooloola okugenda e Beseri, e Girugaali n’e Mizupa. Oluvannyuma n’addayo eka e Laama, gye yabeeranga. “N’azimbirayo Mukama ekyoto.” Kino kyali kyoto kya ssaddaaka, naye era kyali kyoto kya kusaba. Era newaakubadde nga kiyinza okuba nga kyali kya kuyamba abantu b’ekitundu gye yabeeranga, ng’ekkanisa y’ekibuga, naye tetusaanidde kubuusa maaso nti kiteekwa okuba nga kyali kyoto kya maka, ekifo ssaddaaka olw’ekibi we yaweebwangayo naye mu kiseera kye kimu ab’omu maka ge we baakuŋŋaaniranga okusinza, okutendereza n’okusaba. Wano Katonda Ayinzabyonna yategeerebwanga mu maka, wano we waali akabonero k’amaka ag’eddiini, era wano taata ne maama we baakoowoolanga erinnya lya Mukama, ne kyawula amaka gano ku maka gonna ag’ensi n’agasinza ebifaananyi agaali gabeetoolodde.

Kino kye kyokulabirako ky’amaka ag’eddiini, ag’engeri eyetaagibwa ennyo mu mulembe guno ogutalina ddiini era ogutamanyi Katonda. Galina omukisa amaka agalimu ekyoto kya ssaddaaka n’eky’okusaba, okwebaza buli lunaku gye kulinnyira mu ggulu era okusaba gye kukolebwa ku makya n’ekiro.

Samwiri teyali kabona eyasabanga kyokka, omukulembeze eyasabanga n’omuyigiriza eyasabanga era omukulembeze, wabula yali taata eyasabanga. Era buli amanyi embeera bw’eri ku nsonga y’eddiini mu maka amanyi bulungi nti ekyetaago ekikulu eky’ebiseera bino eby’ennaku zino kye ky’amaka ag’eddiini ne bataata ne bamaama abasaba. Wano eddiini we tandikira okugwa, obulamu bw’eddiini obw’ekitundu we butandikira okuvunda, era wano we tuteekwa okusooka okugenda okuzaala abasajja n’abakazi abasaba mu Kkanisa ya Katonda. Okuzuukuka kuteekwa okutandikira mu maka.

Mu byafaayo by’eggwanga lino ne wabaawo ekizibu ekinene. Abantu baali basikiriziddwa ekitiibwa ky’obwakabaka obulina kabaka omuntu, era baali beetegefu okugaana Katonda nga kabaka waabwe, nga bwe yali bulijjo. Bwe batyo ne bajja eri Samwiri n’okusaba okw’obuvumu: “Tulondere kabaka anaatukulemberanga, tubeere ng’amawanga amalala gonna.” Ekintu kino tekyasanyusa musajja ono owa Katonda, eyalina obuggya olw’erinnya, ekitiibwa n’essanyu lya Mukama Katonda. Yandibadde atya mu ngeri endala? Ani ataandinyiize mu ngeri y’emu singa yali azimbiddwa ng’ekifaananyi kya Samwiri? Kyamunakuwaza mu mmeeme. Naye Mukama n’ajja gy’ali mu kiseera ekyo kyennyini n’okumukakasa okumugumya ku kitundu kye yennyini mu nsonga eyo, nti “Tebajeemedde ggwe, naye bajeemedde nze nneme kuba kabaka waabwe. Wuliriza ebigambo byonna abantu bye bakugamba.”

Awo Samwiri n’agoberera omutima gwe bwe gwali gumulaga, “Samwiri n’asaba eri Mukama.” Kyalabika nti mu buli nsonga ekwata ku bantu bano, Samwiri mwe yalina ekitundu, yalinanga okugisabira. Kale kino kyali kisingako nnyo kaakano nga wagenda kubaawo enkyukakyuka ennambulukufu mu ngeri y’obufuzi, era Katonda nga agenda kuggibwa ku kifo ky’omufuzi w’abantu, ne kabaka omuntu n’assibwawo? Ensonga z’eggwanga zeetaaga okusabirwa. Abasajja abasaba beetaagibwa okutwala ensonga z’obufuzi eri Katonda mu kusaba. Abakola amateeka, abalamuzi n’abassa amateeka mu nkola beetaaga abakulembeze mu Isirayiri okubasabira. Ensobi zandibadde ntono zitya singa okusaba kungiko kukolebwa mu nsonga z’eggwanga?

Naye eno teyali nkomerero ya nsonga eno. Katonda yali agwanidde okulaga mu ngeri ennambulukufu era etegeerekeka obunyiikaavu bwe olw’okusaba okw’engeri eyo okwali kusabiddwa olwa kabaka omuntu, abantu balyoke bamanye ekibi kye baali bakoze, newaakubadde nga Katonda yakkiriza kye baasaba. Baali bagwanidde okumanya nti Katonda akyaliwo era akyakwatagana n’abantu bano, ne kabaka waabwe, n’ensonga z’obufuzi. N’olwekyo okusaba kwa Samwiri kwali kugwanidde okuddamu okukozesebwa okutuukiriza ebigendererwa bya Katonda. Bw’atyo Samwiri n’agamba abantu bayimirire buyimirizi, era yandibalaze Mukama ky’agenda okukola mu maaso gaabwe. Bw’atyo n’akoowoola Katonda, era ng’addamu Katonda n’aweereza omuyaga ogw’amaanyi ogw’okubwatuka n’enkuba, ne gutiisa nnyo abantu, ne kubaleetera okukkiriza ekibi kyabwe ekinene eky’okusaba kabaka. Abantu baatya nnyo ne bayanguwa okwegayirira Samwiri abasabire era abawonye ekyali kirabika ng’okuzikirira. Samwiri n’asaba nate, era Katonda n’awulira n’addamu, okubwatuka n’enkuba ne bikoma.

Ekintu ekirala kimu mu bulamu bwa Samwiri obw’okusaba kisaanira okwetegerezebwa. Kabaka Sawulo yali alagiddwa okuzikiriza Abamaleki bonna, emirandira n’amatabi, n’ebintu byabwe byonna, naye Sawulo, mu kujeemera ebiragiro bya Katonda, yali alese Kabaka Agagi n’endiga n’ente ezisinga obulungi, era n’akyekwasa ng’agamba nti abantu be baali baagala kikolebwe.

Katonda n’aleetera Samwiri obubaka buno mu kiseera ekyo:

“Nejjusizza okufuula Sawulo kabaka, kubanga avudde kukungoberera, n’atakolera ku biragiro byange.”

“Samwiri n’anyolwa nnyo, n’akabira Mukama ekiro kyonna.” Ekirangiriro eky’amangu bwe kityo kyali kimala okuleeta ennaku mu mmeeme y’omusajja nga Samwiri, eyayagala eggwanga lye, eyali omwesigwa eri Katonda, era eyayagala okusinga byonna Sayuuni okukulaakulana. Ennaku ey’emmeeme bw’etyo olw’ebibi by’Ekkanisa n’olw’okulaba eby’emizizo eby’ebiseera bulijjo ewaliriza omuntu okufukamira mu kusaba. Kya lwatu Samwiri n’atwala ensonga eri Katonda. Kyali kiseera kya kusaba. Ensonga yali ya maanyi nnyo obutamukwatako nnyo okusaba. Emmeeme ya Samwiri ey’omunda yatabulwa nnyo n’okutuuka n’okusaba ekiro kyonna ku nsonga eyo. Ebintu bingi nnyo byali mu kabi aleme kuziba maaso ku nsonga eyo, okugitwala nga si nkulu, n’okugireka okuyitawo nga tayingizza Katonda mu nsonga, kubanga obulungi bwa Isirayiri obw’omu maaso bwali mu minzaani.

Ekyayita Ekiddako