Ennukuta etta

Mu kubonaabona kuno nnaleetebwa okwekebejja obulamu bwange mu nkolagana yaabwo n’obulamu obutaggwaawo, okusinga bwe nnali nkikoze nga nkyali mulamu bulungi. Mu kwekebejja kuno ku ngeri gye nnatuukirizaamu emirimu gyange eri bantu bannange ng’omuntu, ng’omuweereza Omukristaayo, era ng’omukulembeze mu Kkanisa, omutima gwange tegwansalira musango; naye ku bikwata ku Mununuzi wange era Omulokozi wange, ebyavaamu byali bya njawulo. Okwebaza kwange n’obuwulize bwange obw’okwagala tebyenkana n’ebyo bye mmubanja olw’okunnunula, okunkuuma, n’okunnyweza mu nkyukakyuka z’obulamu okuva mu buto okutuuka mu bukadde. Obunnyogovu bw’okwagala kwange eri Oyo eyasooka okunjagala era ankoledde ebingi bwe bityo bwanzitoowerera ne bunsobera; era okumaliriza embala yange etasaanira, saalagajjalira kyokka okukozesa ekisa kye nnaweebwa nga bwe kyali kinsaanidde era nga bwe nnali nsobola, naye olw’obutakikozesa, wadde nga nnali njijudde emitawaana egitabula n’okutegana, nnali nkendedde mu buggya n’okwagala bye nnalina olubereberye. Nnaswala, ne neetoowaza, ne nneegayirira okusaasirwa, ne nzza buggya endagaano yange ey’okufuba n’okwewaayo eri Mukama awatali kwekuumirako kantu.—Omulabirizi McKendree

OKUBUULIRA okutta kuyinza okuba, era emirundi mingi kuba, okw’enzikiriza entuufu—entuufu mu njigiriza, entuufu etenyeenyezeka. Enzikiriza entuufu tugyagala. Nnungi. Y’esinga obulungi. Y’enjigiriza ennongoofu era etegeerekeka obulungi ey’Ekigambo kya Katonda, ebirabo by’obuwanguzi amazima bye gaafuna mu lutalo lwago n’obukyamu, ebisenge eby’ettaka okukkiriza bye kwazimba okuziyiza amataba agazikiriza ag’okukkiriza okukyamu oba obutakkiriza, obw’omutima omwesimbu oba obw’obugwagwa; naye enzikiriza entuufu, ennongoofu era enkakanyavu ng’endabirwamu, eyeekengera era eyaagala entalo, eyinza okuba nga si kirala wabula ennukuta ekoleddwa obulungi, etuumiddwa obulungi era eyigiddwa obulungi—ennukuta etta. Tewali kintu kifu ng’enzikiriza entuufu efudde, efudde nnyo nga tekyasobola kunoonyereza, efudde nnyo nga tekyasobola kulowooza, kuyiga, wadde okusaba.

Okubuulira okutta kuyinza okuba n’okutegeera n’okukwata obulungi emisingi, kuyinza okuba okw’abayivu era okw’okwekebejja ennyo, kuyinza okumanya buli kantu akakwata ku nsibuko y’ebigambo n’enzimba y’olulimi lw’ennukuta, kuyinza okusobola okusala ennukuta n’efuna ekifaananyi kyayo ekituukiridde, ne kugitangaaza nga Plato ne Cicero bwe bayinza okutangaazibwa, kuyinza okugyekenneenya ng’omuwolereza bw’ekenneenya ebitabo bye eby’amateeka okutegeka ensonga ze oba okuwolereza omusango gwe—era kyokka ne kuba ng’omuzira, omuzira ogutta ebimera. Okubuulira kw’ennukuta kuyinza okuba okw’ebigambo ebinyuma, okusiigiddwa ebitontome n’obukugu bw’okwogera, okumansirwamu okusaba okuteekeddwamu ebiwoomerera eby’okusisimula abantu, okwakiddwa amagezi ag’ekitalo—naye ebyo byonna ne biba nga si birala wabula eby’okwewunda ebinene oba ebyegendereza, eby’ebbeeyi ennene, ebimuli ebirungi ebitatera kulabika ebyetooloola omulambo mu ssanduuko. Okubuulira okutta kuyinza okuba nga tekulina kuyiga, nga tekulina kirowoozo oba kiwulizi kipya, nga kwambaziddwa ebigambo eby’awamu ebitaliimu kawoowo oba eby’obutonotono ebitaliimu nsa, nga kwa ngeri etali ntegeke, eya kasobeza, okutawunyaamu kisenge kya kusabiramu wadde eky’okusomeramu, okutayooyootebwa kirowoozo, wadde ebigambo, wadde okusaba. Wansi w’okubuulira ng’okwo, okuzikirira nga kugazi era nga kwa ddala ddala! Okufa okw’omwoyo nga kwa buziba nnyo!

Okubuulira kuno okw’ennukuta kukwata ku ngulu n’ekisiikirize ky’ebintu, so si ku bintu byennyini. Tekuyingira munda. Tekulina kutegeera kwa buziba, wadde okukwata okw’amaanyi, ku bulamu obukusike obw’Ekigambo kya Katonda. Kwesigwa ku bweru, naye obweru kye kikuta ekirina okumenyebwa n’okuyingirwa okutuuka ku mpeke. Ennukuta eyinza okwambazibwa n’esikiriza era n’eba ya mulembe, naye okusikiriza okwo tekuli eri Katonda, n’omulembe ogwo si gwa ggulu. Ensobi eri mu mubuulizi. Katonda si y’amukoze. Tabangako mu mikono gya Katonda ng’ebbumba mu mukono gw’omubumbi. Abadde yeemalidde ku bubaka bwe—ebirowoozo byabwo n’okubunyiriza, n’amaanyi gaabwo ag’okusikiriza n’okukwata ku bantu; naye eby’omunda ennyo ebya Katonda tabinoonyangako, tabiyizangako, tategeeranga buziba bwabyo, wadde okubimanya mu bulamu bwe. Tayimiriranga mu maaso ga Mukama “atudde ku ntebe empanvu,” tawulirangako luyimba lwa basseraafi, talabangako kwolesebwa wadde okuwulira omuyaga gw’obutukuvu obwo obw’entiisa, n’akaaba nga yeerekeddaawo ddala era nga aweddemu essuubi olw’okuwulira obunafu bwe n’omusango gwe, n’obulamu bwe ne buzzibwa buggya, omutima gwe ne gukwatibwako, ne gutukuzibwa, ne gukoleezebwa n’eryanda eryaka eriggyiddwa ku kyoto kya Katonda. Obuweereza bwe buyinza okusikiriza abantu gy’ali, eri Ekkanisa, eri ennono n’emikolo; naye tewali kusikirizibwa kwa mazima eri Katonda, tewali kussa kimu kuwoomu, kutukuvu, kwa bwakatonda kuleetebwa. Ekkanisa esiigiddwa ebifaananyi ku bisenge naye tezimbiddwa, esanyusiddwa naye tetukuziddwa. Obulamu buziyiziddwa; obunnyogovu buli mu mpewo ey’ekyeya; ettaka liyokeddwa ne likalubala. Ekibuga kya Katonda waffe kifuuka ekibuga ky’abafu; Ekkanisa n’efuuka ekifo ky’amalaalo, so si ggye eryetegekedde olutalo. Okutendereza n’okusaba bitugiddwa; okusinza kufudde. Omubuulizi n’okubuulira kwe biyambye ekibi, so si butukuvu; bijjuzizza ggeyeena, so si ggulu.

Okubuulira okutta kwe kubuulira okutaliimu kusaba. Awatali kusaba omubuulizi aleeta kufa, so si bulamu. Omubuulizi omunafu mu kusaba aba munafu mu maanyi agaleeta obulamu. Omubuulizi eyawummuza okusaba ng’ekitundu ekyeyolefu era ekifuga ennyo mu mbala ye ye yennyini, aba aggye ku kubuulira kwe amaanyi gaakwo ag’enjawulo agaleeta obulamu. Okusaba okw’omukolo kuliwo era kujja kubaawo, naye okusaba okw’omukolo kuyamba okubuulira mu mulimu gwakwo ogw’okutta. Okusaba okw’omukolo kunnyogoza era kutta okubuulira n’okusaba byombi. Obulagajjavu bungi mu kwewaayo eri Katonda n’engeri ez’obugayaavu ezitaliimu kitiibwa mu kusaba kw’ekibiina biva ku kusaba okw’omukolo ku kituuti. Mu bituuti bingi okusaba kuwanvu, kwetala wonna, kukalu, era tekuliimu nsa. Awatali kufukibwako mafuta wadde omutima, kugwa ng’omuzira ogutta ku birungi byonna eby’okusinza. Kuno kusaba okuleeta okufa. Buli kasigalira konna ak’okwewaayo kazikiridde wansi w’omukka gwakwo. Gye kukoma okufa, gye kukoma okuwanvuwa. Kino kye kiseera eky’okwegayirira olw’okusaba okumpi, okusaba okulamu, okusaba okuva mu mutima ddala, okusaba mu Mwoyo Omutukuvu—okugenderera ensonga, okulambulukufu, okubuguma, okwangu, okulimu okufukibwako amafuta ku kituuti. Essomero eriyigiriza ababuulizi engeri y’okusaba, nga Katonda bw’abala okusaba, lyandibadde lya mugaso nnyo eri okutya Katonda okw’amazima, okusinza okw’amazima, n’okubuulira okw’amazima okusinga amatendekero gonna ag’eby’eddiini.

Yimirira! Wummula akatono! Lowooza! Tuli wa? Tukola ki? Tubuulira kutta? Tusaba kutta? Okusaba Katonda! Katonda omukulu, Omutonzi w’ensi zonna, Omulamuzi wa bonna! Okussaamu ekitiibwa nga kwetaagibwa nnyo! Obwangu nga bwetaagibwa! Obwesimbu nga bwetaagibwa! Amazima agaviira ddala mu mutima nga geetaagibwa! Nga tulina okuba ab’amazima! Nga tulina okuva mu mutima! Okusaba Katonda—omulimu ogusinga ekitiibwa, okufuba okusinga obugulumivu okw’omuntu, ekintu ekisinga obwa ddala! Tetwandisudde ddala emirembe gyonna okubuulira okwakolimirwa okutta n’okusaba okutta, ne tukola ekintu eky’amazima, ekintu ekisinga amaanyi—okusaba okujjudde okusaba, okubuulira okuleeta obulamu, ne tuleeta amaanyi agasinga obunene okukola ku ggulu ne ku nsi, ne tusena mu ggwanika lya Katonda eritaggwaamu era eriggule olw’obwetaavu n’obwavu bw’omuntu?