Essuula 19 · eddakiika 6 ez’okusoma · eddakiika 7 ez’okuwuliriza
Okusaba okutali kwa kwanguyiriza kwe kuleeta ebibala ebisinga
Okwanguyiriza kuno okutakoma mu mirimu ne mu kukyalirwa abantu kunzikiriza mu mwoyo, oba si mu mubiri. Kaakano nneetaaga okubeera nzekka ennyo n’okuzuukuka amangu! Nteebereza nti bulijjo mbadde mpa obudde butono nnyo eri ebikolwa by’eddiini, gamba ng’okusinza mu kyama n’okufumiitiriza ku bya Katonda, okusoma Ebyawandiikibwa, n’ebirala. Kyenvudde nkogga, ne nnyogoga, ne nkakanyala. Kiba kirungi mpeeyo essaawa bbiri oba essaawa emu n’ekitundu buli lunaku. Mbadde ngenda okwebaka kikeerezi nnyo, era kyenvudde nfuna ekitundu ky’essaawa kyokka eky’okwanguyiriza ku makya nga ndi nzekka. Mazima ddala ebyo abantu abalungi bonna bye bayiseemu bikakasa nti omwoyo gukogga awatali kusinza mu kyama okw’ekiseera ekimala. Naye byonna bisobola okukolebwa mu kusaba—okusaba okw’amaanyi gonna, nandyagadde okugamba—era lwaki si bwe kityo? Kubanga amaanyi ago gonna gava mu kulagira kwa kisa okwa Katonda ow’okwagala n’amazima. Kale nno, saba, saba, saba!—William Wilberforce
OKUSINZA kwaffe tekupimibwa na ssaawa, naye obudde kye kikulu ennyo mu kwo. Obusobozi bw’okulinda, n’okulwawo, n’okunyiikira kitundu kikulu nnyo mu kukolagana kwaffe ne Katonda. Okwanguyiriza, okutasaana era okwonoona buli wantu, kwonoona nnyo okusingawo mu mulimu omunene ogw’okussa ekimu ne Katonda. Okusinza okumpi kwe kuttira ddala okutya Katonda okw’omunda. Obukkakkamu, okunywerera n’amaanyi tebitambula na kwanguyiriza. Okusinza okumpi kuggyawo amaanyi ag’omwoyo, kuziyiza okukula mu mwoyo, kunafuya emisingi gy’omwoyo, kukaza ekikolo n’ebimuli by’obulamu obw’omwoyo. Kye kisibuko ekingi eky’okudda ennyuma, akabonero akakakafu ak’okutya Katonda okw’oku ngulu obungulu; kulimbalimba, kukaza, kuvunza ensigo, era kukozza ettaka.
Kituufu nti essaala eziri mu Bayibuli, nga bwe ziwandiikiddwa, mpimpi, naye abantu abaasabanga mu Bayibuli baabeeranga ne Katonda essaawa nnyingi ez’okumeggana okw’essanyu era okutukuvu. Baawangulanga mu bigambo bitono naye mu kulinda okw’ebbanga eddene. Essaala Musa z’awandiika ziyinza okuba ennyimpi, naye Musa yasaba Katonda ng’asiiba era ng’akaaba n’amaanyi okumala ennaku amakumi ana emisana n’ekiro.
Ebyawandiikibwa ku kusaba kwa Eriya biyinza okufunzibwa mu butundu butono obumpi, naye tewali kubuusabuusa nti Eriya, oyo eyogerwako nti “yeewaayo n’asaba,” yamala essaawa nnyingi ng’alwana olutalo olw’omuliro era ng’akolagana ne Katonda mu ngeri ey’awaggulu, nga tannaba kusobola, n’obuvumu obukakafu, kugamba Akabu nti, “tewaabe musulo newaakubadde enkuba mu myaka egijja wabula olw’ekigambo kyange.” Ebigambo ebifunze eby’essaala za Pawulo bimpi, naye Pawulo yagamba nti, “tumwegayirira nnyo nnyini emisana n’ekiro.” “Essaala ya Mukama waffe” nfunzo ey’obwakatonda ey’emimwa gy’abaana abato, naye omuntu Kristo Yesu yasaba ekiro kyonna emirundi mingi nga tannamaliriza mulimu gwe; era okusaba kwe okw’ekiro kyonna n’okw’ebbanga eddene kwe kwawa omulimu gwe okuggwa kwagwo n’okutuukirira kwagwo, n’empisa ze obujjuvu n’ekitiibwa ky’obwakatonda bwe.
Omulimu ogw’omwoyo gukooya, era abantu tebaagala kugukola. Okusaba, okusaba okwa nnamaddala, kwetaagisa okussaayo omwoyo ddala n’obudde, ebintu omubiri n’omusaayi bye bitaagala. Abantu batono abalina amaanyi ag’enkukunala bwe batyo okuwaayo ebya bbeeyi ennene ate ng’omulimu ogw’oku ngulu gutundibwa bulungi mu katale. Tuyinza okwemanyiiza okusaba kwaffe okw’obwavu okutuusa lwe kututunuulira ng’okulungi, oba waakiri ne kukuuma endabika ey’ekitiibwa era ne kusirisa omwoyo omulamuzi—eddagala ly’otulo erisinga okutta! Tuyinza okunyooma okusaba kwaffe ne tutategeera kabi okutuusa ng’emisingi gigenze. Okusinza okw’okwanguyiriza kuleeta okukkiriza okunafu, okumatira okutaliimu maanyi, n’okutya Katonda okubuusibwabuusibwa. Abeera ne Katonda kitono, ne Katonda amukolera kitono. Okusala ku kusaba kufuula empisa zonna ez’eddiini ennyimpi, enfunda, ez’omululu era ezitaliiko ntegeka.
Kyetaagisa obudde obumala Katonda okukulukutira mu bujjuvu mu mwoyo gw’omuntu. Okusinza okumpi kusala omukutu Katonda mw’akulukutira mu bujjuvu. Kyetaagisa obudde mu bifo eby’ekyama okufuna okubikkulirwa okujjuvu okwa Katonda. Obudde obutono n’okwanguyiriza byonoona ekifaananyi.
Henry Martyn akungubaga nti “obutasoma bitabo bya kusinza mu kyama n’okusaba okumpi olw’okuteekateeka obubaka obutakoma byali bireese obugwira bungi wakati wa Katonda n’omwoyo gwe.” Yalaba nti yali awaddeyo obudde bungi nnyo mu buweereza obw’olwatu, ate butono nnyo mu kussa ekimu ne Katonda mu kyama. Yakwatibwako nnyo okwawula ebiseera eby’okusiiba n’okuwaayo ebiseera eby’okusaba okw’amaanyi. Ekyavaamu, yawandiika nti: “Leero ku makya nnyambiddwa okusaba okumala essaawa bbiri.” William Wilberforce, eyali ayenkana ne bakabaka mu kitiibwa, yagamba nti: “Nteekwa okufuna obudde obusingawo obw’okusinza mu kyama. Mbadde mbeera nnyo mu lwatu okusinga bwe kinsaanidde. Okusala ku kusinza okw’ekyama kuyiisa omwoyo enjala; gukogga era gunafuwa. Mbadde ngenda okwebaka kikeerezi nnyo.” Ku kulemererwa kwe yafuna mu Palamenti agamba nti: “Ka mpandiike ennaku yange n’ensonyi zange, era byonna, oboolyawo, byava ku kusinza okw’ekyama okwakendeezebwa, Katonda kyeyava andeka ne nneesittala.” Okubeera yekka ennyo n’okuzuukuka amangu kye kyali eddagala lye.
Obudde obusingawo n’okuzuukuka amangu okusaba byandikoze ng’eky’amagezi ag’ekyamagero okuzuukiza n’okuzza amaanyi mu bulamu bungi obw’omwoyo obwavunda. Obudde obusingawo n’okuzuukuka amangu okusaba byandirabikidde mu bulamu obutukuvu. Obulamu obutukuvu tebwandibadde kintu kirabikalabika oba ekizibu bwe kityo singa okusinza kwaffe tekwali kumpi era kwa kwanguyiriza bwe kutyo. Empisa ezifaanana eza Kristo, n’evvumbe lyazo eddungi era ery’ekkakkamu, tezandibadde busika obw’ewala era obutasuubirwa bwe butyo singa okubeera kwaffe mu kisenge eky’ekyama kwongerwako era ne kunywezebwa. Tubeera mu bulamu obw’obwavu kubanga tusaba mu ngeri ey’obwavu. Obudde obumala okuliira embaga mu bisenge byaffe eby’ekyama bulireeta obusomyo n’amasavu mu bulamu bwaffe. Obusobozi bwaffe okubeera ne Katonda mu kisenge eky’ekyama bwe bupima obusobozi bwaffe okubeera ne Katonda ebweru w’ekisenge. Okukyala mu kisenge eky’ekyama mu kanyomero kulimba era kulemererwa. Tekutulimba kyokka, naye era tufiirwa nnyo olw’akwo mu ngeri nnyingi ne mu busika bungi obw’omuwendo. Okulwawo mu kisenge eky’ekyama kuyigiriza era kuwangula. Tukuyigiramu, era obuwanguzi obusinga obunene emirundi mingi buva mu kulinda okunene—okulinda okutuusa ebigambo n’enteekateeka lwe biggwaawo, era okulinda okusirifu era okugumiikiriza ne kufuna engule. Yesu Kristo abuuza n’essira ly’omuntu anyiiziddwa nti, “Kale Katonda talisingawo nnyo kulamula abantu be, be yeerondera, abamukaabirira emisana n’ekiro?”
Okusaba kye kintu ekisinga obukulu kye tusobola okukola: era okukukola obulungi kwetaagisa obukkakkamu, obudde, n’okufumiitiriza; bwe kitaba bwe kityo, kufuuka ekintu ekisinga obutono n’okunyoomebwa. Okusaba okwa nnamaddala kuleeta ebibala ebisinga obungi eby’obulungi; ate okusaba okubi, ebisinga obutono. Okusaba okwa nnamaddala tetusobola kukukola nnyo kusukkiridde; ate okusaba okw’obulimba tetusobola kukukendeeza kusukkiridde. Tuteekwa okuyiga obuggya omugaso gw’okusaba, tuyingire obuggya mu ssomero ly’okusaba. Tewali kintu kyetaagisa budde bungi okuyiga okusinga kino. Era bwe tuba twagala okuyiga ekikugu kino eky’ekyewuunyo, tetuteekwa kuwaayo butundutundu wano na wali—“Okwogera akatono ne Yesu,” ng’abatukuvu obutono bwe bayimba—naye tuteekwa okusaba n’okukwata n’omukono ogw’ekyuma essaawa ezisinga obulungi ez’olunaku nga za Katonda n’okusaba, oba tewaabeewo kusaba kwonna kusaanira linnya eryo.
Wabula, guno si mulembe gwa kusaba. Abantu abasaba batono. Okusaba kunyoomebwa ababuulizi ne bakabona. Mu nnaku zino ez’okwanguyiriza n’okujagalala, ez’amasannyalaze n’omukka, abantu tebaagala kuwaayo budde kusaba. Waliwo ababuulizi “abasoma essaala” ng’ekitundu ku nteekateeka yaabwe, ku mikolo egya bulijjo oba egy’ekitiibwa; naye ani “eyewaliriza okukwata ku Katonda?” Ani asaba nga Yakobo bwe yasaba—okutuusa lw’atikkirwa engule ng’eyeegayiririra abalala omuwanguzi, ow’ekitiibwa eky’obulangira? Ani asaba nga Eriya bwe yasaba—okutuusa amaanyi gonna ag’obutonde agaali gasibiddwa lwe gaasumululwa, ensi eyali erumbiddwa enjala n’emerako ebimuli ng’ennimiro ya Katonda? Ani yasaba nga Yesu Kristo bwe yasaba, bwe yali ku lusozi “n’asaba ekiro kyonna eri Katonda?” Abatume “beemalira ku kusaba”—ekintu ekisinga obuzibu okuleetera abantu, wadde n’ababuulizi, okukola. Waliwo abantu abatali babuulizi abanaawaayo ensimbi zaabwe—abamu ku bo mu bungi obuyitirivu—naye tebaagala “kwemalira” ku kusaba, ate awatali kwo ensimbi zaabwe ziba kikolimo bukolimo. Waliwo ababuulizi bangi abanaabuulira era ne bawa emboozi ennene ez’ebigambo ebinyuma ku bwetaavu bw’okuzuukuka mu mwoyo n’okubuna kw’obwakabaka bwa Katonda, naye batono abanaakola ekyo awatali kyo okubuulira kwonna n’okutegeka kwonna bisinga n’obwereere—okusaba. Kuvudde ku mulembe, kumpi kikugu ekyabula, era omuyambi asinga obukulu omulembe guno gwe guyinza okufuna ye muntu alizza ababuulizi n’Ekkanisa eri okusaba.
Essuula 19 ewedde
Okusaba okutali kwa kwanguyiriza kwe kuleeta ebibala ebisinga