Essuula 7 · eddakiika 8 ez’okusoma · eddakiika 11 ez’okuwuliriza
Okusaba n’Okwetayirira
“Nga twogera mangu ku kusaba obutayosa! Naye tutera okulekulira, okusaba kwaffe bwe kumala wiiki emu oba omwezi gumu nga tekunnaddibwamu! Tulowooza nti Katonda ajja kutuwa kye tusaba mu kugolola omukono gwe omulundi gumu, oba mu kwagala kwe okumu. Tekituyingira mu mutwe nti ye Mukama w’ebitonde, nga bw’ali Mukama w’ekisa, era nti oluusi alonda ekkubo erimu, oluusi eddala, okukolamu omulimu gwe. Oluusi okusaba kumu kutwala emyaka okuddibwamu, era bwe kuddibwamu ne tutunula emabega, tulaba nga bwe kyali. Naye Katonda amanyi ebbanga lyonna, era kwe kwagala kwe tusabe, tusabe, era tweyongere okusaba, tulyoke tumanye ddala, mu mazima, okusaba obutayosa kye kuli.” — ATAMANYIKIDDWA.
MUKAMA waffe Yesu yalangirira nti abantu “bagwanidde obutakoowanga kusaba n’obutaggwaamu mwoyo,” era olugero mw’ayogerera ebigambo bino lwayigirizibwa n’ekigendererwa eky’okuwonya abantu okuggwaamu omwoyo n’obunafu mu kusaba. Mukama waffe yali ayigiriza nti tulina okwekuuma obugayaavu, era nti okunyiikira kulina okukuzibwa n’okuzzibwamu amaanyi. Tewali ayinza kuba na ndowooza ndala ku bukulu bw’empisa eno etayinza kubulawo mu kusaba kwaffe.
Okusaba okw’okwetayirira kwe kutambula kw’emmeeme okw’amaanyi okugenda eri Katonda. Kwe kusituka kw’amaanyi g’emmeeme agasinga obuziba, nga galaga eri entebe ey’obwakabaka ey’ekisa eky’omu ggulu. Kwe kusobola okunywerera, okweyongerayo, n’okulindirira. Mu kwo mwe muli okwegomba okutawummula, okugumiikiriza okuwummudde, n’amaanyi ag’okukwata ennyo. Si kintu ekibaawo obubaavu, wadde omukolo ogukolebwa, wabula kwe kwagala okw’amaanyi okw’emmeeme. Si kwetaaga okw’ekitundu, wabula kye kintu ekyetaagisa ddala.
Okumeggana okuli mu kusaba okw’okwetayirira tekuva mu maanyi ga mubiri wadde mu bumalirivu bw’omubiri. Si kufubutuka kwa maanyi, era si bumalirivu bwokka obw’emmeeme; wabula maanyi agaakolebwa munda, obusobozi Omwoyo Omutukuvu bw’asimba era bw’azuukusa. Mu butuufu, kwe kwegayirira kw’Omwoyo wa Katonda munda mu ffe; era ate, kwe “Okusaba n’omutima omumalirivu ... kubeera n’obuyinza bungi.” Omwoyo wa Katonda ng’ajjuza buli kitundu ekiri munda mu ffe n’amaanyi g’okufuba kwe ye, ye nsibuko y’okwetayirira okusindiikiriza okusaba kwaffe ku ntebe ey’okusaasira, okugenda mu maaso okutuusa omuliro lwe gukka n’omukisa ne gukka. Okumeggana kuno mu kusaba kuyinza obutaba kwa luyoogaano wadde okw’obukambwe, wabula okusirifu, okunywevu era okw’amaanyi. Kuyinza okuba okusirifu, nga tewali makubo galabika amaanyi gaakwo amangi mwe gayita.
Tewali kintu kyawula baana ba Katonda bulungi era mu ngeri ey’amaanyi ng’okusaba. Kye kabonero akamu akatasobya era ekigezo ky’okuba Omukristaayo. Abakristaayo basaba, ab’ensi tebasaba. Abakristaayo bakoowoola Katonda; ab’ensi Katonda tebamufaako, era tebakoowoola Linnya lye. Naye n’Omukristaayo yeetaaga okukuza okusaba okutayosa. Okusaba kulina okuba empisa ey’olubeerera, naye kusinga nnyo empisa obuyisa. Mulimu, naye omulimu ogusituka ennyo waggulu era ogusukka amakulu aga bulijjo ag’ekigambo ekyo. Kwe kulaga enkolagana ne Katonda, okwegomba okussa ekimu ne Katonda. Kwe kukulukuta okw’obulamu obw’omunda okufuluma n’okulinnya waggulu okudda ku luzzi lwabwo olw’olubereberye. Kwe kulangirira nti emmeeme erina Kitaayo, kwe kwesigaanya obwana, obugatta omuntu n’Oyo ow’Olubeerera.
Okusaba kulina akakwate konna ku kubumba emmeeme mu kifaananyi kya Katonda, era kulina akakwate konna ku kwongera n’okugaziya ekipimo ky’ekisa kya Katonda. Kulina akakwate konna ku kuyingiza emmeeme mu kussa ekimu ne Katonda okujjuvu. Kulina akakwate konna ku kugaggawaza, okugaziya n’okukuza obumanyirivu bw’emmeeme ku Katonda. Omuntu atasaba tayinza n’akatono kuyitibwa Mukristaayo. Tewali nsonga yonna gy’ayinza kwekwasa okwefunira erinnya eryo, wadde amakulu galyo. Bw’aba tasaba, mwonoonyi, ekyo kyokka, kubanga okusaba lye kkubo lyokka emmeeme y’omuntu mw’eyinza okuyingira mu kussa ekimu ne Nsibuko y’omwoyo n’amaanyi byonna ebifaanana nga Kristo. N’olwekyo, bw’aba tasaba, si wa mu nnyumba ya kukkiriza.
Naye mu kuyiga kuno, tukyusa ebirowoozo byaffe ku ludda lumu olw’okusaba — olw’okwetayirira; okunyigiriza Katonda n’okwegomba kwaffe, n’amaanyi era n’obugumiikiriza; okusaba n’obunywevu n’obunyiikivu obutaddirira era obutakoma okutuusa okwegayirira kwakwo lwe kuwulirwa, n’ensonga yaakwo n’ewangulwa.
Oyo alina okumanya okutangaavu ku Katonda, n’endowooza ku mpisa za Katonda eziva mu Bayibuli; asiima enkizo ye ey’okusemberera Katonda; ategeera nti munda mu ye yeetaaga byonna Katonda by’amuterekedde — omuntu oyo ajja kuba ayaayaana, ayogera lwatu, era eyeetayirira. Mu Kigambo Ekitukuvu, omulimu gw’okusaba gwennyini gukubirizibwa mu bigambo ebisinga katono amaanyi ku ebyo ebyogera ku bwetaavu bw’okwetayirira mu kwo. Okusaba okukyusa Katonda kwogerwako nga kwe kufuka omutima okw’omuntu omutuukirivu okw’omwoyo ogwaka era okulina amaanyi. Kwe kugamba nti, kwe kusaba okuliko omuliro, ogutali gwa kalimi kanafu akakankana, si kumyansa kwa kaseera katono, wabula ogwaka n’ekitangaala eky’amaanyi era ekinywevu.
Okwegayirira kwa Ibulayimu okw’emirundi n’emirundi olw’okulokolebwa kwa Sodomu ne Ggomola kwe kulabirako okw’edda okulaga obwetaavu, n’omugaso oguva mu kusaba okw’okwetayirira. Yakobo, eyameggana ne malayika ekiro kyonna, alaga mu ngeri ey’amaanyi obuyinza bw’okunyiikira okutaddirira mu kusaba, era alaga nga mu bintu eby’omwoyo okwetayirira bwe kuwangula, nga bwe kuwangula mu bintu eby’ensi n’ebyo ebirabika.
Nga bwe twalaba awalala, Musa yasaba ennaku amakumi ana emisana n’ekiro, ng’agezaako okuziyiza obusungu bwa Katonda eri Isirayiri, era ekyokulabirako kye n’obuwanguzi bwe bizzaamu amaanyi okukkiriza kw’ennaku zino mu kiseera kyakwo ekisinga ekizikiza. Eriya yaddiŋŋana okusaba kwe era n’akunyiikiramu emirundi musanvu ekire ky’enkuba nga tekinnalabika ku ggulu, nga kirangirira obuwanguzi bw’okusaba kwe n’okuwangula kw’okukkiriza kwe. Ku mulundi gumu Danyeri, newaakubadde nga yali ayongobedde era munafu, yanyiikira mu nsonga ye okumala wiiki ssatu, okuddibwamu n’omukisa nga tebinnajja.
Ebiro bingi mu bulamu bwe ku nsi Omulokozi waffe ow’omukisa yabimala mu kusaba. Mu Gesusemane yaleeta okwegayirira kumu emirundi esatu, n’okwetayirira okutakendeera, okw’amaanyi, naye okw’obuwulize, okwazingiramu buli kitundu ky’emmeeme ye, ne kuvaamu amaziga n’entuuyo ez’omusaayi. Ebiseera ebikulu mu bulamu bwe byalabikira ddala, n’obuwanguzi bwe bwonna bwawangulirwa, mu biseera eby’okusaba okw’okwetayirira. Era Omuddu tasinga mukama we.
Olugero lwa Nnamwandu Eyeetayirira lwe lugero olusingayo ku kusaba okutalekulira. Kijja kutugasa okujjukira olugero olwo, mu kifo kino eky’okuyiga kwaffe:
“Awo Yesu n’agerera abayigirizwa be olugero ng’agamba nga bwe bagwanidde obutakoowanga kusaba n’obutaggwaamu mwoyo, Waaliwo omulamuzi mu kibuga ekimu, nga tatya Katonda era nga tafa ku muntu yenna. Mu kibuga ekyo mwalimu nnamwandu eyajjanga ew’omulamuzi oyo buli lunaku ng’amwegayirira nti, Nnamula n’omulabe wange. Omulamuzi n’amala ebbanga ng’akyagaanyi. Naye oluvannyuma n’agamba mu mutima gwe nti, Newaakubadde nga sitya Katonda era nga sirina muntu gwe nzisaamu kitiibwa, naye olwokubanga nnamwandu ono aneetayiridde nnyo, nzijja kumumalira ensonga ze, kubanga ajja kunkooya olw’okuneetayirira ng’ajja gye ndi buli lunaku! Awo Mukama waffe n’agamba nti, Muwulire omulamuzi atali wa mazima bw’agamba. Kale Katonda talisingawo nnyo kulamula abantu be, be yeerondera, abamukaabirira emisana n’ekiro ate ng’abagumiikiriza? Mbagamba nti agenda kubalamula mangu.”
Olugero luno lunyweza amazima ag’omusingi ag’okusaba okw’okwetayirira. Nnamwandu anyigiriza ensonga ye okutuusa omulamuzi atali wa mazima lw’agonda. Olugero luno bwe luba nga teluyigiriza bwetaavu bw’okwetayirira, terulina makulu wadde okuyigiriza kwonna. Ggyamu endowooza eno emu, toosigaze kintu kyonna ekisaana okuwandiikibwa. Awatali kubuusabuusa kwonna, Kristo yagenderera lubeere obujulizi bw’obwetaavu obuliwo, obw’okusaba okutalekulira.
Okuyigiriza kwe kumu kunywezebwa mu ebyo ebyatuuka ku mukazi Omusulofoyiniiki, eyajja eri Yesu ku lwa muwala we. Wano, okwetayirira kulagibwa, si ng’obuyisi obw’obujoozi, wabula ng’okwambadde ebyambalo ebisikiriza eby’obwetoowaze, obwesimbu, n’omwoyo ogwaka. Tulagibwa akatundu ku kukkiriza okunywerera okw’omukazi, ennaku ey’obulumi ey’omukazi, n’okutegeera okw’omwoyo okw’omukazi. Omusomesa yasomoka n’agenda mu nsi eyo ey’e Sidoni amazima gano galyoke galabikire emirembe gyonna — tewali kwegayirira kukola nnyo ng’okusaba okw’okwetayirira, era tewali kwe Katonda yeewaayo nnyo era mu ddembe bw’atyo.
Okwetayirira kwa maama ono eyali mu buyinike kwamuwangulira, era ne kufuula okusaba kwe ekintu ekituukiridde. Naye mu kifo ky’okunyiiza Omulokozi, kwamuleetera okwogera ekigambo eky’okwewuunya, n’essanyu eritasuubirwa. “Mukazi watu, ng’okukkiriza kwo kunene! Kale kikukolerwe nga bw’oyagala.”
Oyo atanyigiriza kwegayirira kwe tasaba n’akatono. Okusaba okunnyogovu tekulina kye kusaba mu ggulu, era tekuwulirwa mu mpya za waggulu. Omuliro bwe bulamu bw’okusaba, era eggulu lituukibwako olw’okwetayirira okwaka ng’omuliro, nga kulinnya waggulu buli kiseera.
Bwe tuddayo ku nsonga ya nnamwandu eyeetayirira, tulaba nti obwannamwandu bwe, obutaba na mukwano, n’obunafu bwe tebyalina kye bitegeeza eri omulamuzi atali wa mazima. Okwetayirira kwe kwali buli kimu. “olwokubanga nnamwandu ono aneetayiridde nnyo,” bwe yagamba, “nzijja kumumalira ensonga ze” — era mangu — “kubanga nnamwandu ono aneetayiridde nnyo, nzijja kumumalira ensonga ze, kubanga ajja kunkooya.” Olw’ensonga eno yokka nti nnamwandu yamutwalira obudde n’amaaso g’omulamuzi atali wa mazima, ensonga ye n’ewangulwa.
Katonda alindirira n’obugumiikiriza, ng’emisana n’ekiro abalonde be bwe bamukaabirira. Okwegayirira kwabwe kumukwatako emirundi lukumi okusinga bwe kwakwata ku mulamuzi oyo atali wa mazima. Okulwa kwe kuteekebwako ekkomo olw’okusaba okw’okwetayirira okw’abantu be, era okuddibwamu kuweebwa mu bungi. Katonda asanga okukkiriza mu mwana we asaba — okukkiriza okunywerera era okukaaba — n’akuwa ekitiibwa ng’akukkiriza okweyongera okukozesebwa, kulyoke kunywezebwe era kugaggawale. Olwo n’akusasula ng’akuwa ekyo kye kwegayirira kye kwali kusinga okwetikka, mu bujjuvu era mu ngeri ey’enkomerero.
Ensonga y’omukazi Omusulofoyiniiki gye twayogeddeko waggulu kye kyokulabirako ekyeyoleka eky’okwetayirira okwawangula, ekizzaamu nnyo amaanyi abo bonna abaagala okusaba nga bawangula. Kyali kyokulabirako kya kitalo eky’okunywerera n’okugumiikiriza okutuuka ku buwanguzi obw’enkomerero, mu maaso g’ebiziyiza n’ebizibu kumpi ebitayinza kuwangulwa. Naye omukazi yabiwangula byonna olw’okukkiriza okw’obuzira n’omwoyo ogunyiikira, ebyali eby’ekitalo nga bwe byawangula. Yesu yali agenze mu nsi ye, “n’atayagala kitegeerekeke nti ali mu bitundu ebyo.” Naye omukazi amenya ekigendererwa kye, ayingirira ekyama kye, asikiriza amaaso ge, era amufukira okwegayirira okulumya okw’obwetaavu n’okukkiriza. Omutima gwe gwali mu kusaba kwe.
Mu kusooka, Yesu alabika ng’atafaayo ku bulumi bwe, era tafaayo ku kukaaba kwe ng’asaba okuyambibwa. Tamuwa liiso, wadde okutu, wadde ekigambo. Okusirika, okw’amaanyi era okunyogovu, kwe kwaniriza okukaaba kwe okw’omutima ogwaka. Naye takyuka, era taggwaamu maanyi. Anywerera. Abayigirizwa, nga banyiigidde oluyoogaano lwe olutasaana, bamwegayiririra, naye ne basirisibwa Mukama waffe bw’alangirira nti omukazi ali bweru ddala w’ekigendererwa kye n’obuweereza bwe.
Naye okulemererwa kw’abayigirizwa okumufunira okuwulirwa, wadde okumanya — okw’okuggwaamu essuubi mu buzaaliranwa bwakwo — nti aziyizibwa emikisa gy’omulimu gwe, tebyamutiisa, era byamwongera bwongezi amaanyi n’obuvumu bw’okusemberera Kristo. Yasembera kumpi, n’asala okusaba kwe wakati, n’agwa ku bigere bye, ng’amusinza, era ng’ensonga ya muwala we agifuula okukaaba kwe ye, mu bigambo ebimpi era ebyoogi — “Mukama wange, nnyamba.” Okukaaba kuno okw’enkomerero kwe kwamuwangulira ensonga ye; muwala we n’awonyezebwa mu kiseera ekyo kyennyini. Ng’alina essuubi, ng’anyiikira, era nga takoowa, abeera kumpi n’Omusomesa, ng’anywerera era ng’asaba okutuusa okuddibwamu lwe kuweebwa. Nga kino kyokuyiga kya kitalo ku kwetayirira, ku bumalirivu, ku kunyiikira, ebyakubirizibwa era ne bisindiikirizibwa mu mbeera ezandiggyeemu amaanyi buli muntu yenna okuggyako emmeeme ey’obuzira era enywevu.
Mu ngero zino ez’okusaba okw’okwetayirira, Mukama waffe atulaga, olw’okutumanyisa n’okutuzzaamu amaanyi, ebizibu eby’amaanyi ebiyimirira mu kkubo ly’okusaba. Mu kiseera kye kimu ayigiriza nti okwetayirira kuwangula embeera zonna embi era kwefunira obuwanguzi ku kibinja kyonna eky’ebiziyiza. Ate era ayigiriza nti okuddibwamu kw’okusaba kwesigamye ku bungi bw’okukkiriza okuteekebwa mu kwegayirira. Okukugezesa, alwisaawo okuddamu. Omusabi ow’okungulu asirika, okuddibwamu bwe kulwawo. Naye omuntu ow’okusaba anywerera, era yeeyongera okunywerera. Mukama ategeera okukkiriza kwe era akuwa ekitiibwa, era amuddamu mu ngeri ey’omugaso era mu bungi ku kusaba kwe okw’okwetayirira okulaga okukkiriza kwe.