Essuula 4 · eddakiika 10 ez’okusoma · eddakiika 13 ez’okuwuliriza
Okusaba n’Okwesiga
“Lumu akawungeezi nnava mu ofiisi yange mu New York, ng’empewo ennyogovu ennyo enfuuwa mu maaso. Nnali ndowooza nti nnina ekiwero kyange eky’ensingo ekinene era ekibuguumirira, naye bwe nnagezaako okukyesiba okwekuuma omuyaga, ne nkizuula nga tekikyaliwo. Ne nzirayo emabega, ne ntunuulira mu nguudo, ne nnoonya mu ofiisi yange, naye nga bwereere. Awo ne ntegeera nti nteekwa okuba nga nkisudde, ne nsaba Katonda nkizuule; kubanga embeera y’obudde yali bw’eti nti okweyongerayo nga sirina kyo kyandibadde kya kabi kanene. Ne nnoonya nate mu nguudo ezaali okumpi, naye ne sikiraba. Amangu ago, ne ndaba omusajja ku luuyi olulala olw’oluguudo ng’agolodde ekintu mu mukono gwe. Ne nsala oluguudo ne mmubuuza obanga ekyo kye kiwero kyange? N’akimpa ng’agamba nti, ‘Empewo y’ekireese gye ndi.’ Oyo eyeebagala omuyaga yali akozesezza empewo ng’ekkubo ery’okuddamu okusaba.” — WILLIAM HORST.
OKUSABA tekuyimirira kwokka. Si mulimu gwa njawulo oba nnono eyeemalirira. Kubeera wamu n’emirimu emirala egy’Omukristaayo, kufumbiriddwa nnono endala, kwe kwegatta n’ebirabo by’ekisa ebirala. Naye ku kukkiriza, okusaba kwegasse mu ngeri etayinza kwawukanyizibwa. Okukkiriza kwe kukuwa langi n’eddoboozi, kwe kubumba embala yaakwo, era kwe kukakasa ebivaamu byakwo.
Okwesiga kwe kukkiriza okutuuse ku ntikko, okukakasiddwa, okutuukiridde. Bwe tumala okwogera byonna, mu kukkiriza ne mu kukukozesa mulimu ekika ky’okwetuusa mu kabi. Naye okwesiga kwe kukkiriza okunywevu, kwe kukkiriza okumulisizza ddala. Okwesiga kikolwa kye tumanyi, kintu kye tuwulira. Okusinziira ku ndowooza y’Ebyawandiikibwa, ge maaso g’omwoyo ogwazaalibwa obuggya, era kye kutu ky’omwoyo ogwafuulibwa omuggya. Kwe kuwulira kw’omwoyo; amaaso ag’omwoyo, okutu, okuloza, okuwulira — ebyo byonna bikwatagana n’okwesiga. Okwesiga ng’okwo nga kwakaayakana, nga kweyolefu, nga kumanyiddwa, nga kwa maanyi, era okusinga byonna, nga kwa mu Byawandiikibwa! Nga kwawukana nnyo ku ngeri nnyingi ez’okukkiriza ez’omulembe guno, ezinafu bwe zityo, enkalu era ennyogovu! Engeri zino empya ez’okukkiriza tezireeta kumanya nti weeziri, era okuzikozesa tekuvaamu “essanyu eritayogerekeka” era ery’ekitiibwa. Okusinga, za kugezaagezaamu mu bitali bikakafu eby’omwoyo. Tewali kwesiga kunywevu era kukakafu mu kintu kyonna. Ensonga yonna ebeera mu ttwale lya Mpozzi ne Oboolyawo.
Okwesiga, okufaananako obulamu, kwe kuwulira, wadde nga kusukka nnyo okuwulira. Obulamu obutawulirwa kwe kwekontana; okwesiga okutawulirwa linnya erikyamu, kwe kwerimba, kwe kwekontana. Okwesiga kwe kusinga embala zonna okuwulirwa. Kwe kuwulira kwonna, era kukola kuyita mu kwagala kwokka. Okwagala okutawulirwa tekuyinzika ng’okwesiga okutawulirwa bwe kutayinzika. Okwesiga kwe twogerako kati kwe kumatira okw’omunda. Okumatira okutawulirwa? Nga kino kya busirusiru!
Okwesiga kulaba Katonda ng’akola ebintu wano era kaakano. Weewaawo, n’okusingawo. Kwambuka ku ntikko empanvu, ne kutunuulira ebitalabika n’eby’emirembe n’emirembe, ne kutegeera nti Katonda yamaze okukola ebintu, ne kubitwala ng’ebimaze okukolebwa. Okwesiga kuleeta emirembe n’emirembe mu byafaayo n’ebibaawo eby’ekiseera, kufuula ekyo ekisuubirwa okuba ekituukiridde ekiriwo ddala, era kufuula ekisuubizo okuba ekintu kye tulina kaakano mu mukono. Tumanya nga twesiga nga bwe tumanya nga tulaba, era nga bwe tuwulira nti tukoma ku kintu. Okwesiga kulaba, kufuna, kukwata. Okwesiga kwe kujulira kwakwo kwokka.
Naye emirundi mingi, okukkiriza kunafu nnyo okufuna amangu ago ekirungi kya Katonda ekisinga obunene; noolwekyo kuteekwa okulindirira mu buwulize obw’okwagala, obw’amaanyi, obw’okusaba era obunyiikivu, okutuusa lwe kunaakula mu maanyi, ne kusobola okuleeta eby’emirembe n’emirembe mu ttwale ly’ebyo bye tuyitamu ne mu kiseera.
Awo okwesiga we kukuŋŋaanyiza amaanyi gaakwo gonna. Awo we kunywerera. Era mu lutalo olwo, okukwata kw’okwesiga kweyongera amaanyi, ne kwekwatira byonna Katonda bye yakukolera mu magezi ge ag’emirembe n’emirembe ne mu bujjuvu bw’ekisa kye.
Mu nsonga y’okulindirira mu kusaba, okusaba okusinga amaanyi, okukkiriza kwambuka ku ddaala lyakwo erisinga obuwanvu, ne kufuuka ddala ekirabo kya Katonda. Kufuuka embala n’okweyoleka okw’omukisa okw’omwoyo, ebifunibwa olw’okukolagana ne Katonda buli kiseera n’okumunyiikirira awatali kukoowa.
Yesu Kristo yayigiriza lwatu nti okukkiriza kye kisaanyizo okusaba kwe kuddibwamu. Mukama waffe bwe yamala okukolimira omutiini, abayigirizwa ne beewuunya nnyo nti ddala gwali guwotoka, era ebigambo byabwe ne biraga obutakkiriza bwabwe. Awo Yesu n’abagamba nti, “Mukkiririze mu Katonda.”
“Ddala ddala mbagamba nti buli aligamba olusozi luno nti, ‘Siguka ogwe mu nnyanja,’ n’atabuusabuusa mu mutima gwe, naye n’aba n’okukkiriza, ky’ayogedde kirituukirira. Noolwekyo mbagamba nti buli kye munaasabanga, mukkirize nti mukiweereddwa, era kinaabanga bwe kityo gye muli.”
Okwesiga tekukula wantu wonna mangu era mu bungi nga mu kisenge eky’okusaberamu. Okubikkuka n’okukula kwakwo kwa mangu era kwa bulamu obulungi, ebiseera ebyo bwe bikuumibwa buli kiseera era obulungi. Ebiseera ebyo bwe bibeeramu omutima gwonna, obujjuvu n’eddembe, okwesiga kumulisa nnyo. Amaaso ga Katonda n’okubeerawo kwe biwa okwesiga obulamu obw’amaanyi, ng’amaaso n’okubeerawo kw’enjuba bwe bikuza ebibala n’ebimuli, era ne bifuula ebintu byonna eby’essanyu era ebimasamasa n’obulamu obujjuvu.
“Mukkiririze mu Katonda,” “Weesigenga Mukama” bye bibeera eddoboozi ekkulu n’omusingi gw’okusaba. Okusooka, si kwesiga Kigambo kya Katonda, wabula kwesiga Katonda yennyini. Kubanga okwesiga Katonda yennyini kuteekwa okusooka okwesiga Ekigambo kya Katonda. “Mukkiriza Katonda, era nange munzikirize,” kye Mukama waffe ky’asaba abayigirizwa be okumwesiga ye yennyini. Yesu Kristo yennyini ateekwa okuba wakati mu maaso g’okwesiga. Amazima gano amakulu Yesu yagezaako okugateeka mu Maliza, mwannyina bwe yali afudde mu maka e Besaniya. Maliza yakakasa nti akkiriza nti mwannyina alizuukira:
“Maliza n’amuddamu nti, ‘Mmanyi nti alizuukira ku lunaku olw’enkomerero.’”
Yesu asitula okwesiga kwe okukuggya ku kintu obwakyo eky’okuzuukira, n’akutwala ku Ye yennyini, ng’agamba nti:
“Nze kuzuukira n’obulamu; akkiriza nze newaakubadde ng’afudde, aliba mulamu, na buli muntu omulamu akkiriza nze talifa emirembe n’emirembe. Ekyo okikkiriza? Maliza n’amugamba nti, ‘Mukama wange nzikiriza nti ggwe Kristo Omwana wa Katonda, ajja mu nsi.’”
Okwesiga ekintu ekyaliwo mu byafaayo oba ekiwandiiko obuwandiike kuyinza okuba ekintu ekitaliimu bulamu, naye okwesiga omuntu kuwa embala eyo obulamu, kugibalisa, kugijjuza okwagala. Okwesiga okujjuza okusaba kussa ku Muntu.
Okwesiga kugenda n’okusingawo wano. Okwesiga okutuleetera okusaba tekuteekwa kuba kwesiga Katonda yennyini ne Kristo kyokka, wabula n’okwesiga obusobozi bwabwe n’okwagala kwabwe okuwa ekyo kye tusaba. Si “Weesigenga Mukama” kyokka, wabula era nti mu Mukama Yakuwa mwe muli amaanyi ag’emirembe n’emirembe.
Okwesiga Mukama waffe kwe yayigiriza ng’ekisaanyizo ky’okusaba okuddibwamu, si kwa mu mutwe wabula kwa mu mutima. Kwe kwesiga “atabuusabuusa mu mutima gwe.” Okwesiga ng’okwo kulina obukakafu obuva eri Katonda nti kujja kuweebwa ekitiibwa n’okuddibwamu okunene era okumatiza. Ekisuubizo eky’amaanyi ekya Mukama waffe kireeta okukkiriza mu kiseera kino, era kusuubira okuddibwamu kaakano.
Tukkiriza awatali kubuusabuusa? Bwe tusaba, tukkiriza, si nti tulifuna bye tusaba ku lunaku olulijja, wabula nti tubifuna, awo wennyini mu kiseera ekyo? Ekyo kye kiyigiriza Ekyawandiikibwa kino ekizzaamu amaanyi. Nga twetaaga nnyo okusaba Mukama nti, “Twongereko okukkiriza,” okutuusa okubuusabuusa lwe kunaggwaawo, era okwesiga okutaliimu kabuuza ne kwefunira emikisa egyasuubizibwa ng’egyakwo ddala.
Kino si kisaanyizo kyangu. Kituukibwako oluvannyuma lw’okulemererwa emirundi mingi, oluvannyuma lw’okusaba ennyo, oluvannyuma lw’okulindirira emirundi mingi, oluvannyuma lw’okugezesebwa okungi okw’okukkiriza. Okukkiriza kwaffe kweyongere bwe kutyo okutuusa lwe tunaategeera ne tufuna obujjuvu bwonna obuli mu Linnya eryo erikakasa okukola ebingi bwe bityo.
Mukama waffe ateeka okwesiga ng’omusingi gwennyini ogw’okusaba. Emabega w’okusaba waliwo okwesiga. Ebyavaamu byonna eby’obuweereza bwa Kristo n’omulimu gwe byesigama ku kwesiga Kitaawe okutaliimu kabuuza. Ekifo ekya wakati eky’okwesiga ye Katonda. Ensozi z’ebizibu, n’ebiziyiza ebirala byonna eby’okusaba, bijjibwawo mu kkubo olw’okwesiga n’omuyambi wakwo ow’amaanyi, okukkiriza. Okwesiga bwe kuba okutuukiridde era nga tekuliimu kubuusabuusa, okusaba kubeera mukono bugolole, nga gweteeseteese okufuna. Okwesiga okutuukiridde kwe kusaba okutuukiridde. Okwesiga kusuubira okufuna ekyo ekisabiddwa — era kukifuna. Okwesiga si kukkiriza nti Katonda ayinza okuwa omukisa, nti aliwa omukisa, wabula nti awa omukisa, wano era kaakano. Okwesiga bulijjo kukolera mu kiseera kino. Essuubi litunuulira ebiseera eby’omu maaso. Okwesiga kutunuulira ekiseera kino. Essuubi lisuubira. Okwesiga kulina. Okwesiga kufuna ekyo okusaba kye kufunye. N’olwekyo okusaba kye kwetaaga buli kiseera kwe kwesiga okw’enkalakkalira era okungi.
Okubulwa okwesiga okw’ennaku kw’abayigirizwa, n’okulemererwa kwe kwavaamu okukola ekyo kye baatumibwa okukola, kulabikira mu nsonga y’omulenzi eyagwanga ensimbu, kitaawe gwe yaleeta eri mwenda ku bo nga Mukama waabwe ali ku Lusozi olw’Okufuusibwa. Omulenzi, eyali abonyaabonyezebwa ennyo, yaleetebwa eri abasajja bano awonyezebwe obulwadde bwe. Baali baaweebwa obuyinza okukola omulimu ogw’engeri eno ddala. Kino kyali kitundu ku buweereza bwabwe. Baagezaako okugoba dayimooni mu mulenzi, naye ne balemererwa ddala. Dayimooni yabasinga amaanyi. Baaswala olw’okulemererwa kwabwe, ne bajjula ensonyi, ng’abalabe baabwe bajaganya. Mu kavuyo akaava mu kulemererwa okwo, Yesu n’asembera. Abuulirwa ebyabaddewo, ne bamutegeeza n’embeera eyabyetooloola. Laba bwe kyagenda mu maaso:
“Yesu n’addamu nti, ‘Mmwe omulembe ogutalina kukkiriza omubi. Ndituusa ddi okubeera nammwe? Ndibagumiikiriza kutuusa ddi? Kale mumundeetere wano.’ Yesu n’aboggolera dayimooni, n’ava ku mulenzi, omulenzi n’awona mu kiseera ekyo. Awo Yesu bwe yayingira mu nnyumba abayigirizwa be, ne bamubuuza mu kyama nti, ‘Lwaki ffe tetwasobodde kumugoba?’ N’addamu nti, ‘Dayimooni ow’engeri eno tagobeka awatali kusaba na kusiiba.’”
Obuzibu bw’abasajja bano bwali wa? Baali bagayaavu mu kukuza okukkiriza kwabwe nga bayita mu kusaba, era ekyavaamu, okwesiga kwabwe ne kuggweerawo ddala. Tebeesiga Katonda, newakubadde Kristo, newakubadde nti obutume bwe bwali bwa mazima, oba obwabwe. Era bwe kityo bwe kibadde emirundi mingi okuva olwo, mu buzibu bungi mu Kkanisa ya Katonda. Okulemererwa kuvudde ku butaba na kwesiga, oba ku bunafu bw’okukkiriza, era ekyo nakyo kivudde ku butanyiikira kusaba. Okulemererwa kungi mu kufuba okw’okuzuukusa abantu mu by’omwoyo kuvudde ku nsonga y’emu. Okukkiriza kwali tekuliisiddwa ne kufuulibwa okw’amaanyi olw’okusaba. Okulagajjalira ekisenge eky’omunda kye kinnyonnyola okulemererwa okusinga obungi mu by’omwoyo. Era kino kya mazima mu ntalo zaffe ku bwaffe ne Setaani nga bwe kyali bwe twagenda okugezaako okugoba dayimooni ebweru. Okumala ebiseera bingi ku maviivi gaffe nga tukolagana ne Katonda mu kyama kye kyokka ekikakasa nti tujja kuba naye mu ntalo zaffe ku bwaffe, oba mu kufuba kwaffe okukyusa aboonoonyi.
Buli wantu, abantu bwe baasemberanga gy’ali, Mukama waffe yakulembezanga okumwesiga, n’obwakatonda bw’obutume bwe. Teyawa nnyinnyonnyola ya kwesiga, era tatuwa kukubaganya birowoozo kwa ddiini ku kwo, oba okukwekenneenya; kubanga yali amanyi nti abantu bandirabye okukkiriza kye kuli olw’ebyo okukkiriza bye kwakola; era okuva mu kukukozesa mu ddembe, okwesiga ne kukula kwokka mu maaso ge. Kwali kibala ky’omulimu gwe, amaanyi ge ne Ye yennyini. Ebyo byawa era ne bitonda embeera esinga okusaanira okukukozesa n’okukukuza. Okwesiga kwangu nnyo mu ngeri ey’ekitalo, ne kitasoboka kunnyonnyolwa mu bigambo; kwa mutima nnyo era kwa kweyagalira nnyo, ne kitasoboka kuteekebwa mu bigambo bya ddiini. Obwangu bwennyini obw’okwesiga bwe busoberya abantu bangi. Batunula wala nga balindirira ekintu ekinene okubaawo, so nga ekiseera kyonna “Ekigambo kiri kumpi naawe, kiri mu kamwa ko era kiri mu mutima gwo.”
Amawulire ag’ennaku ag’okufa kwa muwala we bwe gaaleetebwa eri Yayiro, Mukama waffe n’ayingira mu nsonga: “Totya,” bwe yagamba mu ddoboozi ekkakkamu, “ggwe kkiriza bukkiriza.” Eri omukazi eyali alwala ekikulukuto ky’omusaayi, eyayimirira mu maaso ge ng’akankana, n’amugamba nti:
“Omuwala, okukkiriza kwo kukuwonyezza, genda mirembe obulwadde bwo buwonedde ddala.”
Abazibe b’amaaso ababiri bwe baali bamugoberera, nga beesindika okuyingira mu nnyumba, n’abagamba nti:
“Kale, olw’okukkiriza kwammwe, kye musabye mukiweereddwa. Amangwago amaaso gaabwe ne gazibuka.”
Omulwadde eyali akoozimbye bwe yassibwa wansi ng’ayita mu kasolya k’ennyumba Yesu mwe yali ayigiririza, n’ateekebwa mu maaso ge mikwano gye ena, kyawandiikibwa bwe kiti:
“Bwe yalaba okukkiriza kwabwe n’agamba omulwadde nti, ‘Mwana wange, guma omwoyo, nkusonyiye ebibi byo!’”
Yesu bwe yasiibula omukulu w’ekitongole, omuddu we eyali alwadde ennyo, eyali azze eri Yesu ng’amusaba ayogere ekigambo eky’okuwonya, nga tagenze na ku nnyumba ye, yakikola bw’ati:
“Awo Yesu n’agamba omukulu w’ekitongole Omuruumi nti, ‘Ggenda. Nga bw’okkirizza kikukolerwe.’ Omulenzi we n’awonerawo mu kiseera ekyo.”
Omugenge omwavu bwe yagwa ku bigere bya Yesu n’akaaba ng’asaba okuwonyezebwa, “Mukama wange, bw’obanga oyagala oyinza okunnongoosa,” Yesu amangu ago n’amuwa kye yasaba, era omusajja n’amugulumiza mu ddoboozi ery’omwanguka. Awo Yesu n’amugamba nti, “Situka weetambulire, okukkiriza kwo kukuwonyezza.”
Omukazi Omusulofoyiniiki yajja eri Yesu n’ensonga ya muwala we eyali abonaabona, ng’ensonga eyo agifudde yiye, n’okusaba nti, “Mukama wange, nnyamba,” ng’alwana olutalo olw’entiisa era olw’obuzira. Yesu n’assa ekitiibwa mu kukkiriza kwe n’okusaba kwe, ng’agamba nti:
“Mukazi watu, ng’okukkiriza kwo kunene! Kale kikukolerwe nga bw’oyagala. Amangwago muwala we n’awonera mu kiseera ekyo.”
Abayigirizwa bwe baamala okulemererwa ddala okugoba dayimooni mu mulenzi eyagwanga ensimbu, kitaawe w’omulenzi oyo n’ajja eri Yesu n’okukaaba okw’ennaku era okwali kumpi okuggwaamu essuubi, “Obanga olina ky’osobola okutukolera, tusaasire.” Naye Yesu n’addamu nti, “Obanga osobola! Buli kimu kisoboka eri oyo akkiriza.”
Battimaayo omuzibe w’amaaso, ng’atudde ku mabbali g’ekkubo, awulira Mukama waffe ng’ayitawo, n’akaaba nga yeegayirira era kumpi ng’aggwaamu essuubi, “Yesu, Omwana wa Dawudi, onsaasire!” Amatu amasongovu aga Mukama waffe amangu ago gawulira eddoboozi ly’okusaba, n’agamba omusabiriza nti:
“Ggenda, okukkiriza kwo kukuwonyezza. Amangwago omusajja n’azibuka amaaso, n’agoberera Yesu.”
Eri omukazi eyali akaaba, eyeenenya, ng’anaaza ebigere bye n’amaziga ge era ng’abisiimuula n’enviiri ez’oku mutwe gwe, Yesu ayogera ebigambo ebizzaamu amaanyi era ebibudaabuda omwoyo: “Okukkiriza kwo kukulokodde, genda mirembe.”
Lumu Yesu yawonya abagenge kkumi omulundi gumu, ng’addamu okusaba kwabwe okw’awamu, “Yesu, Mukama waffe, tukwatirwe ekisa!” n’abagamba bagende beeyanjule eri bakabona. “Bwe baali nga bagenda ne bawona ne baba balongoofu.”