Okutta Ekibi mu Bakkiriza
Omusingi gw’okwogera kwonna, oguzimbiddwa ku Abaruumi 8:13

Essuula 2 · eddakiika 8 ez’okusoma · eddakiika 10 ez’okuwuliriza

Omusingi gw’okwogera kwonna, oguzimbiddwa ku Abaruumi 8:13

Omusingi gw’okwogera kwonna okuddako guzimbibwa ku (Abaruumi 8:13) — Ebigambo by’omutume binnyonnyolwa — Okukwatagana okukakafu wakati w’okutta ekibi okw’amazima n’obulokozi — Okutta ekibi mulimu gwa bakkiriza — Omwoyo ye nsibuko enkulu ekukola — Kiki ekitegeezebwa “omubiri” mu bigambo by’omutume — Kiki ekitegeezebwa “ebikolwa eby’omubiri” — Obulamu, mu ngeri ki gye busuubizibwa olw’omulimu guno.

Obulagirizi bwe nnina okuwaayo ku kutwala mu maaso omulimu gw’okutta ekibi mu bakkiriza bulyoke bubeere mu nteekateeka era butegeerekeke, nja kuzimba omusingi gwabwo ku bigambo by’omutume ebyo, (Abaruumi 8:13), ebigamba nti ku bw’Omwoyo, “bwe munnatta ebikolwa eby’omubiri, muliba balamu;” era nja kukyusa byonna okuba okukozesa amazima ag’enjiri amakulu n’ekyama ebiri mu byo.

Omutume bw’amala okuddamu mu bufunze okuyigiriza kwe ku kuweebwa obutuukirivu olw’okukkiriza, n’embeera ey’omukisa ey’abo abafuulibwa ku bw’ekisa okugabana ku bwo, (ennyiriri 1-3) ez’essuula eno, agenda mu maaso okubikozesa ku butukuvu n’okubudaabudibwa kw’abakkiriza.

Mu nsonga ze n’ebimukubiriza ku butukuvu, olunyiriri lwe twogeddeko lulimu emu eva mu bivaamu n’ebibala ebikontana eby’obutukuvu n’ekibi: “Bwe munaagobereranga omubiri, mugenda kufa.” Kye kitegeeza “munaagobereranga omubiri,” ne kye kitegeeza “kufa,” olw’okuba ekyo si kye ngenderera kaakano, sijja kukinnyonnyola okuggyako nga bwe kinaakwatagana n’amakulu g’ebigambo eby’oluvannyuma eby’olunyiriri, nga bwe twabiteeseteese.

Mu bigambo ebiragiddwa okuba omusingi gw’okwogera okuddako, mulimu, —

Ekisooka, Omulimu ogulagiddwa: “Mutte ebikolwa eby’omubiri.”

Ekyokubiri, Abantu balagibwa abo be gulagirwa: “Mmwe,” — “bwe munnatta.”

Ekyokusatu, Mu bo mulimu ekisuubizo ekigattiddwa ku mulimu ogwo: “Muliba balamu.”

Ekyokuna, Ensibuko oba ekkubo ery’okutuukiriza omulimu guno, — Omwoyo: “Bwe mu… ku bw’Omwoyo.”

Ekyokutaano, Obukwakkulizo obw’ekiteeso kyonna, omuli omulimu, ekkubo, n’ekisuubizo: “Bwe munnatta,” n’ebirala.

1. Ekintu ekisooka okulabika mu bigambo nga bwe biri mu kiteeso kyonna kye kigambo eky’obukwakkulizo, Εἰ δὲ, “Naye bwe.” Ebigambo eby’obukwakkulizo mu biteeso ng’ebyo biyinza okutegeeza ebintu bibiri:—

(1.) Obutali bukakafu obw’ekiriva mu kyo oba ekisuubiziddwa, eri abo abalagiddwa omulimu. Kino kibaawo ng’obukwakkulizo bwetaagisa ddala okutuuka ku kivaamu, ate nga bwo bwennyini tebwesigamye ku nsonga yonna enkakafu emanyiddwa oyo aweereddwa omulimu. Bwe tutyo tugamba nti, “Bwe tunaaba abalamu, tujja kukola kino oba kiri.” Kino tekiyinza kuba kye kigendererwa ky’ebigambo eby’obukwakkulizo mu kifo kino. Ku bantu abo ebigambo bino be byogerwako, kigambibwa mu (olunyiriri 1) olw’essuula y’emu nti, “Tebaliiko musango.”

(2.) Obukakafu bw’okukwatagana n’okuyungibwa okuli wakati w’ebintu ebyogerwako; nga bwe tugamba omulwadde nti, “Bw’onoonywa eddagala lino, oba n’okozesa obujjanjabi buno, ojja kuwona.” Kye tugenderera okwogera kyokka bwe bukakafu bw’okukwatagana okuli wakati w’eddagala oba obujjanjabi n’obulamu. Era kino kye kitegeezebwa wano. Okukwatagana okukakafu okuli wakati w’okutta ebikolwa eby’omubiri n’okuba omulamu kulagibwa mu kigambo kino eky’obukwakkulizo.

Kaakano, okukwatagana kw’ebintu bwe kuba okw’engeri nnyingi, ng’okw’ensibuko n’ekivaamu, okw’ekkubo n’enkomerero, okukwatagana kuno wakati w’okutta ekibi n’obulamu si kwa nsibuko n’ekivaamu mu bulambulukufu bwakwo, — kubanga “ekirabo kya Katonda, bwe bulamu obutaggwaawo mu Yesu Kristo Mukama waffe,” (Abaruumi 6:23), — wabula kwa kkubo n’enkomerero. Katonda yateekawo ekkubo lino olw’okutuuka ku nkomerero eyo gye yasuubiza ku bwereere. Amakubo, newaakubadde nga geetaagisa, gali bulungi wansi w’enkomerero ey’ekisuubizo eky’obwereere. Ekirabo, n’ensibuko ekifunya mu oyo akiweebwa, tebiyinza kubeerera wamu. Kale ekigendererwa ky’ekiteeso kino eky’obukwakkulizo kiri nti waliwo okukwatagana okukakafu, okutasobya, wakati w’okutta ekibi okw’amazima n’obulamu obutaggwaawo: bw’onookozesa ekkubo lino, ojja kutuuka ku nkomerero eyo; bw’onootta ekibi, ojja kuba mulamu. Era wano we wali ensonga enkulu ekubiriza n’okuggumiza omulimu ogulagiddwa.

2. Ekiddako kye tusanga mu bigambo be bantu abalagiddwa omulimu guno, era kino kyogerwa mu kigambo “Mmwe,” ekiri mu kikolwa mu lulimi olwasooka, θανατοῦτε “bwe munnatta;” — kwe kugamba, mmwe abakkiriza; mmwe abagambibwa nti “tebaliiko musango,” (olunyiriri 1); mmwe “temufugibwa mubiri wabula mufugibwa Mwoyo,” (olunyiriri 9); “abaafuulibwa abalamu ku bw’Omwoyo wa Kristo,” (ennyiriri 10, 11); mmwe mulagiddwa omulimu guno. Okukaka omulimu guno butereevu ku muntu omulala yenna kibala kyeyoleka eky’obulombolombo n’obutuukirivu obw’okwekolera ensi bye ejjudde, — omulimu omukulu n’ekigendererwa ky’abantu abeewaddeyo eri eddiini naye nga tebamanyi njiri, (Abaruumi 10:3, 4; Yokaana 15:5). Kaakano, ennyinnyonnyola eno ey’abantu, nga egattiddwa ku kulagira omulimu, gwe musingi omukulu ogw’okwogera okuddako, nga bwe guli mu kiteeso kino:—

Abakkiriza abasinga obulungi, abaasumululwa ddala okuva mu buyinza bw’ekibi obusalira omusango, kibagwanidde naye okufuula omulimu gwabwe ennaku zaabwe zonna okutta obuyinza bw’ekibi ekibeera mu bo.

3. Ensibuko enkulu ekola omulimu guno ye Mwoyo: Εἰ δὲ Πνεύματι, — “ Bwe mu… ku bw’Omwoyo.” Omwoyo ayogerwako wano ye Mwoyo ayogeddwako mu (olunyiriri 11), Omwoyo wa Kristo, Omwoyo wa Katonda, “abeera mu ffe,” (olunyiriri 9), “atufuula abalamu,” (olunyiriri 11); “Omwoyo Omutukuvu,” (olunyiriri 14); “Omwoyo eyabafuula abaana,” (olunyiriri 15); “Omwoyo yennyini atwegayiririra,” (olunyiriri 26). Amakubo amalala gonna ag’okutta ekibi tegaliimu nsa, n’obuyambi bwonna butuleka nga tetuyambiddwa; kirina okukolebwa ku bw’Omwoyo. Abantu, ng’omutume bw’alaga, (Abaruumi 9:30-32), bayinza okugezaako omulimu guno ku misingi emirala, nga bakozesa amakubo n’ebibayamba ebiweebwa ku lw’ensonga endala, nga bwe bakoze bulijjo, era bwe bakola: naye agamba nti, “Guno mulimu gwa Mwoyo; ye yekka y’alina okugukola, era tewali maanyi galala gayinza kuguleeta.” Okutta ekibi okuva mu maanyi g’omuntu ku bubwe, okutwalibwa mu maaso mu makubo g’okwegunjira, olw’ekigendererwa ky’obutuukirivu obw’okwekolera, gwe mwoyo era kye kikula ky’eddiini yonna ey’obulimba mu nsi. Era kino gwe musingi ogwokubiri ogw’okwogera kwange okuddako.

4. Omulimu gwennyini, “Mutte ebikolwa eby’omubiri,” gwe guddako okwetegerezebwa.

Ebintu bisatu bye tulina okunoonyereza wano:— (1.) Kiki ekitegeezebwa omubiri; (2.) Kiki ekitegeezebwa ebikolwa eby’omubiri; (3.) Kiki ekitegeezebwa okubitta.

(1.) Omubiri ku nkomerero y’olunyiriri kye kimu n’omubiri ku ntandikwa: “Bwe munaagobereranga omubiri, mugenda kufa. Naye bwe munnatta ebikolwa eby’omubiri,” — kwe kugamba, eby’omubiri ogwo ogwogeddwako mu ntandikwa. Gwe mutume gw’abadde ayogerako ebbanga lyonna ng’aguyita omubiri; ekyo kyeyoleka mu kugenda mu maaso n’okukontanya Omwoyo n’omubiri, emabega n’oluvannyuma. Kale omubiri wano gutegeeza obwonoonefu n’okuvunda kw’obutonde bwaffe, omubiri gw’ennyama bwe gubeera mu kitundu ekinene ekifo kyabwo n’ekikozesebwa kyabwo, ebitundu by’omubiri byennyini nga bifuulibwa abaddu b’obutali butuukirivu olw’obwo, (Abaruumi 6:19). Kye kibi ekibeera mu ffe, omubiri ogwonoonese oba okwegomba okubi, ekitegeezebwa. Ensonga nnyingi ziyinza okuweebwa olw’enjogera eno ey’okuyita ekintu erinnya ly’ekirala, sijja kuzinnyonnyolako kaakano. “Omubiri” wano kye kimu ne παλαιὸς ἄνθρωπος, ne σῶμα τῆς ἁμαρτίας, “omuntu waffe ow’edda,” ne “omubiri gw’ekibi,” (Abaruumi 6:6); oba guyinza, ng’ekitundu kiyimirirwako ekiramba, okutegeeza omuntu yenna nga bw’alowoozebwa ng’ayonoonese, era ekifo ky’okwegomba okubi n’enneewulira ezitali nnamu bulungi.

(2.) Ebikolwa eby’omubiri. Ekigambo kiri πράξεις, ekitegeeza ddala okusinga byonna ebikolwa eby’okungulu, “Ebikolwa by’omubiri,” nga bwe biyitibwa, τὰ ἔργα τῆς σαρκός, (Abaggalatiya 5:19); ebyogerwako eyo nti “bya lwatu,” era ne bibalibwa. Kaakano, newaakubadde ng’ebikolwa eby’okungulu byokka bye byogeddwa wano, naye ensibuko ez’omunda era ezibiriraanye ze zisinga okugenderebwa; “embazzi … eteekeddwa ku buli kikolo kya muti,” — ebikolwa by’omubiri birina okuttibwa mu nsibuko zaabyo, gye biva. Omutume abiyita ebikolwa, kubanga ekyo buli kwegomba okubi kye kugenderera; newaakubadde nga kufuna bufunyi olubuto ne luvaamu, kugenderera okuzaala ekibi ekituukiridde.

Bw’amala, mu ssuula ey’omusanvu ne ku ntandikwa y’essuula eno, okwogera ku kwegomba okubi n’ekibi ekibeera mu ffe ng’ensulo n’ensibuko y’ebikolwa byonna eby’ekibi, wano ayogera ku kuzikirizibwa kwakyo ng’akozesa erinnya ly’ebibala bye kizaala. Πράξεις τοῦ σώματος kye kimu ne φρόνημα τῆς σαρκός, (Abaruumi 8:6), “Okulowooleza mu by’omubiri,” mu ngeri y’emu ey’enjogera ng’eyasooka; oba ne παθήματα ne ἐπιθυμίαι, “okwegomba kwagwo, n’omululu gwagwo,” (Abaggalatiya 5:24), ebikolwa n’ebibala byagwo gye biva; era mu makulu gano omubiri gwe gukozesebwa, (Abaruumi 8:10): “Omubiri gwammwe mufu olw’ekibi.”

(3.) Okutta. Εἰ θανατοῦτε, — “Bwe munnatta;” enjogera ey’olugero, eggiddwa mu kutta ekintu kyonna ekiramu. Okutta omuntu, oba ekintu ekirala kyonna ekiramu, kwe kumuggyako ensibuko y’amaanyi ge gonna, obuvumu bwe, n’obuyinza bwe, aleme kusobola kukola oba kweyoleka, oba okukola ebikolwa bye ku bubwe; bwe kiri ne mu nsonga eno. Ekibi ekibeera mu ffe kigeraageranyizibwa ku muntu, omuntu omulamu, ayitibwa “omuntu waffe ow’edda,” n’obusobozi bwe, n’engeri ze, amagezi ge, obukujjukujju bwe, obukalabakalaba bwe, amaanyi ge; ono, omutume agamba nti, alina okuttibwa, — kwe kugamba, okuggibwako obuyinza bwe, obulamu bwe, obuvumu bwe, n’amaanyi ge, okuzaala ebibala bye, ku bw’Omwoyo. Ddala, olw’omuwendo gw’omulimu gwa Kristo, ne mu ngeri ey’ekyokulabirako, kyattibwa era ne kizikirizibwa ddala ku musaalaba gwa Kristo; era “omuntu waffe ow’edda” kye kiva kyogerwako nti “yakomererwa wamu naye ku musaalaba,” (Abaruumi 6:6), naffe nti “twafiira wamu ne Kristo,” (olunyiriri 8), era mu butuufu ne kitandika mu kuzaalibwa omulundi ogwokubiri, (Abaruumi 6:3-5), ensibuko ekikontana nakyo, era ekikizikiriza, (Abaggalatiya 5:17), bw’esimbibwa mu mitima gyaffe; naye omulimu gwonna gulina okutwalibwa mu maaso mpolampola okutuuka ku kutuukirira ennaku zaffe zonna. Ku kino tujja kwogera nate mu maaso mu kwogera kwaffe. Ekigendererwa ky’omutume mu kulagira omulimu guno kiri nti, — okutta ekibi ekibeera mu ffe ekisigadde mu mibiri gyaffe egifa, kireme kubeera na bulamu n’amaanyi okuzaala emirimu oba ebikolwa by’omubiri, gwe mulimu ogw’olubeerera ogw’abakkiriza.

5. Ekisuubizo ekiweereddwa olw’omulimu guno bwe bulamu: “Muliba balamu.” Obulamu obusuubiziddwa bukontana n’okufa okwalabulwako mu kitundu ekisooka, “Bwe munaagobereranga omubiri, mugenda kufa;” omutume y’omu kye yogera bw’ati, “Oyo asiga eri omubiri gwe, alikungula ebiggwaawo,” (Abaggalatiya 6:8), oba okuzikirizibwa okuva eri Katonda. Kaakano, oboolyawo ekigambo kino tekitegeeza bulamu obutaggwaawo bwokka, wabula n’obulamu obw’omwoyo mu Kristo, bwe tulina wano; si mu kikula n’okubeerawo kwabwo, abakkiriza bye balina edda, wabula mu ssanyu, okubudaabudibwa, n’amaanyi gaabwo: ng’omutume bw’agamba mu nsonga endala, “Bwe muba abanywevu mu Mukama waffe, naffe tuba balamu,” (1 Abasessaloniika 3:8); — “Kaakano obulamu bwange bujja kungasa; nja kuba n’essanyu n’okubudaabudibwa mu bulamu bwange;” — “Muliba balamu, nga mutambuza obulamu obulungi, obw’amaanyi, obw’okubudaabudibwa, obw’omwoyo nga mukyali wano, era mulifuna obulamu obutaggwaawo oluvannyuma.”

Nga twetegereza bye twasoose okwogera ku kukwatagana okuli wakati w’okutta ekibi n’obulamu obutaggwaawo, ng’okw’ekkubo n’enkomerero, nja kwongerako kyokka, ng’ensonga ey’okubiri ekubiriza omulimu ogulagiddwa, nti, —

Amaanyi, obuyinza, n’okubudaabudibwa kw’obulamu bwaffe obw’omwoyo byesigamye ku kutta ebikolwa by’omubiri.

Omalirizza Omusingi gw’okwogera kwonna, oguzimbiddwa ku Abaruumi 8:13

Ekyayita Ekiddako