Ennyanjula: Obuzito n’Ekitiibwa eky’Okuyitibwa okw’Obusumba

Tewali kuyitibwa kulala kufaanana nakwo. Omusumba ayimiridde we bisisinkanira ebitaggwaawo n’eby’obulijjo — ekigere ekimu mu tterekero ly’ebitabo by’eddiini, ekirala mu kisenge ky’eddwaliro; omukono ogumu ku Byawandiikibwa, ogwokubiri ku kibegabega ky’omuntu obulamu bwe bwe bukyakamala okumenyekamenyeka. Mu kiseera kye kimu ye muyizi, omubuulizi, omuwi w’amagezi, omubudaabuzi, omukulembeze era omuweereza. Asitula obuzito bw’emyoyo. Wansi wa Katonda, y’avunaanyizibwa okuliisa n’okukuuma mu mwoyo abantu abaliyimirira lumu mu maaso g’Omuyinza w’Ebintu Byonna — era akimanyi. Abasajja ab’omu kitabo kino baawulira obuzito obwo, ne babukkiriza, era olw’ekisa kya Katonda ne babutuukiriza n’obwesigwa ebyafaayo bwe bitasobodde kwerabira.

Okuyitibwa okw’obusumba si kuyiiya kwa muntu. Kukulukuta butereevu okuva mu mutima gwa Katonda, eyeeyoleka mu Byawandiikibwa byonna okuva ku ntandikwa okutuuka ku nkomerero ng’omusumba. Ekifaananyi ekyo kirabika buli wamu.

Isaaya yawulira ekisuubizo kya Katonda: “Aliisa ekisibo kye ng’omusumba, akuŋŋaanya abaana b’endiga mu mukono gwe n’abasitula mu kifuba kye, n’akulembera mpola mpola ezibayonsa.” (Isaaya 40:11). Nga tannawa Kkanisa basumba ba bantu abakola wansi we, Katonda yasooka kulaga mpisa ye ey’obusumba ng’ekyokulabirako kye bandiyitiddwa okugoberera. Buli musumba eyali akaabye wamu ne nnamwandu ali mu nnaku, eyali anoonyezza emmeeme ewabye, oba eyali aliisizza n’obugumiikiriza abo abafa enjala mu mwoyo, yali akola ekyo ng’alaga ekifaananyi kya Katonda, ye kennyini Omusumba eyasooka era asinga obukulu.

Katonda teyakwatibwa nsonyi kuvunaana basumba ba bantu olw’okulabirira ekisibo kye. Ezeekyeri yawandiika ebimu ku bigambo ebisinga okufumita mu biwandiiko by’abannabbi — ebigambo ebitaagambibwa bakaafiiri wabula abakulembeze ba Isirayiri bennyini: “Zibasanze abasumba ba Isirayiri abeefaako bokka. Abasumba tebasaanye kuliisa ndiga? Mulya amasavu, ne mwambala ebyoya, ne mutta ensolo ensava, naye temufaayo ku bisibo. Ennafu temuzizzaamu maanyi, so n’endwadde temuzijjanjabye, so n’ezirumizibbwa temusibye biwundu byazo, so n’ezibuze temuzikomezzaawo” (Ezeekyeri 34:2–4). Omusango guno Katonda gwe yasala, bw’ogusoma okuva ku ludda olulala, gwe gusinga okunnyonnyola mu bujjuvu omulimu gw’obuweereza obw’obusumba obw’obwesigwa ogwali gukyawandiikibwa. Omusumba omulungi akola ddala buli kimu ekyogerwako wano nti kyalagajjalirwa.

Omusumba omulungi y’aliwa? Okusookera ddala si mwogezi akubiriza bantu, si mukulembeze wa kibiina kya bwannakyewa, era si muzannyi asanyusa abantu mu by’omwoyo. Musajja Katonda gwe yayita okuliisa, okukuuma, okukulembera n’okwagala ekibinja ky’abantu ekigere ekyamukwasibwa — si mu kiseera eky’okwenoonyeza ebibye, wabula mu lugendo oluwanvu olw’obuweereza obw’obwesigwa. Abasajja ekkumi ab’omu kitabo kino tebaafuna birabo bye bimu, tebaasoma kyenkanyi, era empisa zaabwe tezaafaanagana. Chrysostom yabwatuka ng’eggulu okuva ku kituuti ekinene eky’e Constantinople, n’agobebwa mu buwaŋŋanguse olw’okugaana okuwaanawaana ab’obuyinza. George Herbert yawandiika ennyimba mu kyalo ekitono, n’afa ng’aweza emyaka amakumi asatu mu mwenda ng’amaze okukikyusa. Richard Baxter yakyalira buli maka mu Kidderminster ng’alina katekisimu n’okukakasa okwaka ng’omuliro nti tewali mmeeme mu kitundu kye esaanye kuzikirira olw’obutafibwako musumba. Dietrich Bonhoeffer yaddukanya mu kyama essomero ly’abasumba eryali ligaaniddwa amateeka, era n’akkiriza okuwanikibwa ku kalabba mu kifo ky’okwonoona obwesimbu bw’Ekkanisa gye yali aweereza.

Okukuutira kw’omutume Pawulo eri abakadde b’e Efeso kukyali kwe kusinga okunnyonnyola kye kwetaaga okuyitibwa okw’obusumba: “Mwekumenga era mukuumenga n’ekisibo kyonna Mwoyo Mutukuvu mwe yabateeka okuba abalabirizi okulabiriranga Ekkanisa ya Katonda gye yeegulira n’omusaayi gwe.” (Ebikolwa by’Abatume 20:28). Mu kiragiro kino ebintu bibiri tebiyinza kwawukana: omusumba alina okusooka okwekuuma yekka — emmeeme ye, okutambula kwe ne Katonda, n’obwesimbu bwe — n’alyoka akuuma ekisibo. Omuntu tayinza kuwa ky’atalina. Omusumba ng’emmeeme ye yennyini erumwa enjala, mangu ddala aliremwa okuliisa abo b’alabirira. Abasajja ab’omu kitabo kino ekyo baakitegeera.

Ebibala by’obusumba bwabwe tebyayawukana ku kwewaayo kwabwe eri Katonda mu bulamu bwabwe obw’omunda.

Okuyigiriza kwa Peetero eri abakadde kulimu obuzito bw’ekiragiro n’ebbugumu ly’okuyita: “Mulundenga ekisibo kya Katonda ekiri mu mmwe, mukiriisenga nga mukirabirira n’okwagala so si na kwemulugunya, nga mukolerera amagoba ag’obukuusa wabula olw’okujjumbira Katonda. Be mukulembera temubakambuwaliranga wabula mubakulemberenga nga mubalaga ekyokulabirako ekirungi. Era Omusumba Omukulu bw’alikomawo, muliweebwa engule ey’ekitiibwa ekitaliggwaawo.” (1 Peetero 5:2–4). Ekisuubizo ekyo eky’enkomerero — engule etaggwaawo okuva mu mukono gw’Omusumba Omukulu yennyini — kye kyanyweza abasajja bano ekkumi okuyita mu myaka amakumi n’amakumi egy’obuweereza obutalabika, obw’ebbeeyi, era emirundi mingi obutasiimibwa. Tebaakolera kukubirwa mu ngalo bantu. Baakoleranga Omu yekka abalaba.

Essuula zino si nfumo za kugulumiza batukuvu. Tezeefuula nti abasajja bano baali tebaliiko kamogo wadde okulemererwa. Abamu ku bo baakola ensobi ez’amaanyi; abalala baalina obunafu bwe baakkiriza mu biwandiiko byabwe bennyini n’obwerufu obulumya. Kye baagabana tekyali kutuukirira, wabula okussaayo ennyo omwoyo ku kuyitibwa okw’obusumba — okukakasa nti okukwasibwa okulabirira emyoyo gwe mulimu ogusinga obuzito omuntu gw’ayinza okusitula, n’okumalirira okugutuukiriza, olw’ekisa kya Katonda, n’amaanyi gaabwe gonna.

Empapula zino ziwandiikiddwa abasumba n’abo ababaagala. Ziwandiikiddwa abayizi b’eddiini abakyasalawo omuweereza ow’engeri ki gwe banaaba, abakadde abeebuuza obanga obwesigwa bwabwe obusirifu mu buweereza bulina kye bugasa, n’ab’ekkanisa abaagala okutegeera okuyitibwa kw’omusajja ayimirira mu maaso gaabwe buli wiiki. Okusinga byonna, ziwandiikiddwa buli muntu yenna ayaayaanira okulunda — mu ngeri yonna, ku bunene bwonna — mu mwoyo gw’Oyo eyagamba nti, “Nze musumba omulungi.”