Abasajja b’Okusaba
Jonathan Edwards (1703 – 1758)

Essuula 8 · eddakiika 4 ez’okusoma · eddakiika 5 ez’okuwuliriza

Jonathan Edwards (1703 – 1758)

Yali Ani?

Jonathan Edwards yazaalibwa nga 5 Okitobba 1703 mu East Windsor, mu Connecticut, mu maka agajjudde okutya Katonda okw’Abapulitaani. Kitaawe yali musumba, ate nnyina yali muwala w’omubuulizi omwatiikirivu Solomon Stoddard. Edwards yayingira Yale College ng’alina emyaka kkumi n’esatu era n’atikkirwa ng’alina kkumi na musanvu. Oluvannyuma lw’okweyongerayo okusoma, mu 1727 yafuuka omuyambi wa jjajjaawe e Northampton, mu Massachusetts, era Stoddard bwe yafa mu 1729 n’asigala yekka ng’alabirira ekibiina.

Edwards teyali mubuulizi bubuulizi — yali omu ku basinga amagezi mu byafaayo by’Amerika.

Yasoma abafirosoofo Locke ne Newton n’ageraageranya ebirowoozo byabwe n’Ebyawandiikibwa, n’azimba enjigiriza ey’obuziba n’obulungi obw’ekitalo. Omulamwa gwe yasinga okwagala gwe gwali obukulu n’obufuzi bwa Katonda obutaliiko kkomo, n’engeri abantu gye beesigama ddala ku kisa kya Katonda kyokka.

Mu 1734 – 35, okuzuukuka okw’amaanyi kwabalukawo e Northampton mu buweereza bwe. Abantu abasukka mu 300 ku batuuze 1,100 baatula okukkiriza kwabwe mu myezi mukaaga. Lipoota ye, Ennyonnyola Entuufu ey’Omulimu gwa Katonda Ogwewuunyisa, yakankanya Amerika ne Bungereza, n’eyamba okutegeka ettaka ly’Okuzuukuka Okunene okwa 1740 – 42 — oboolyawo kwe kuzuukuka okw’omwoyo okusinga obukulu mu byafaayo by’Amerika.

Mu 1750, ekibiina kye yennyini kyamugoba mu ngeri eyaleeta enkaayana, n’amala emyaka musanvu ng’omuminsani mu Bannansi b’Amerika e Stockbridge, mu Massachusetts. Oluvannyuma yayitibwa okufuuka Pulezidenti wa Princeton College, naye n’afa olw’okugemebwa kawaali nga 22 Maaki 1758, wiiki ntono nga yakatandika omulimu ogwo. Akyali munnaddiini asinga obukulu Amerika gw’ezaddeko, era ebiwandiiko bye ku kuzuukuka, ku kusaba ne ku mulimu gw’Omwoyo tebiriiko bye bigeraageranyizibwa nabyo.

Essaala Ennene Eyaddibwamu

Okuzuukuka kwa 1734 – 35 e Northampton kwali kuddibwamu butereevu kw’essaala ez’emyaka mingi ez’ekibiina ekitono ekyagaana okuggwamu essuubi mu Katonda. Edwards yennyini yannyonnyola embeera y’omwoyo ey’ekibuga ng’okuzuukuka tekunnatandika ng’ennafu ennyo — abavubuka nga bamaliddwa okutambulatambula ekiro, okunywera mu bbaala n’obwenzi; abakulembeze b’ekitundu nga bali mu nkaayana enkambwe; n’ekkanisa ntono era etakola nnyo.

Okufa kw’abantu babiri amangu mu biseera by’omusana mu 1734 kwakankanya ekibuga ne kitandika okufumiitiriza. Mu kiseera kye kimu, Edwards yatandika okubuulira n’amaanyi agamalirivu ku kuweebwa obutuukirivu olw’okukkiriza kwokka. Mu Ddesemba 1734, abavubuka mukaaga baakyuka, nga mu bo mwe mwali omuwala eyali amanyiddwa ng’omu ku basinga okwagala embaga n’amasanyu mu kibuga kyonna. Enkyukakyuka ye ey’amaanyi yafuuka ekyogerwako mu kitundu.

Mu myezi mukaaga, abantu abasukka mu 300 ku 1,100 ab’e Northampton — omuntu omu ku buli bana n’okusingawo — baali bakyuse. Okuzuukuka kwabuna ebibuga ebiriraanyeewo ku Kiwonvu ky’Omugga Connecticut. Edwards yawandiika nti: “Katonda era alabika ng’avudde ku ngeri ye eya bulijjo mu bwangu bw’omulimu gwe, ne mu kweyongerayo amangu Omwoyo we kw’akoze mu kukola kwe, ku mitima gy’abangi.”

Kuno kwali kuddibwamu kw’emyaka egy’okusaba okw’okukkiriza n’okugumiikiriza.

Ebyawandiikibwa Ebikulu

Isaaya 44:3 (OLCB) — “Kubanga ndifuka amazzi ku ttaka eririna ennyonta n’enzizi ku ttaka ekkalu. Ndifuka Omwoyo wange ku zadde lyo, era n’omukisa gwange ku bazzukulu bo.”

2 Ebyomumirembe 7:14 (OLCB) — “Abantu bange abatuumiddwa erinnya lyange bwe baneetowazanga, ne basaba, ne banoonya amaaso gange, ne bakyuka okuleka amakubo gaabwe amakyamu, kale nnaawuliranga nga nsinziira mu ggulu ne nsonyiwa ekibi kyabwe era ne mponya ensi yaabwe.”

Abafiripi 4:6 (OLCB) — “Temweraliikiriranga kintu na kimu, wabula mu buli kintu mu kusabanga ne mu kwegayiriranga awamu n’okwebazanga, mutegeezenga Katonda bye mwetaaga.”

Ebigambo Bye ku Kusaba

“Omwoyo ow’amazima ow’okusaba si mulala wabula Omwoyo wa Katonda yennyini abeera mu mitima gy’abatukuvu. Era nga omwoyo ono bw’ava eri Katonda, bw’atyo mu butonde bwe yeesoza Katonda mu kussa omukka okutukuvu n’okulakaasira. Mu butonde bwe akulembera omuntu eri Katonda, okwogera naye mu kusaba.”

“Katonda bw’aba n’ekintu ekinene ennyo eky’okukolera Ekkanisa ye, kye kyagaliza kye nti kisookebwa essaala ez’ekitalo ez’abantu be. Katonda bw’aba anaatera okukolera Ekkanisa ye ebintu ebinene, atandika na kufuka mu ngeri ey’ekitalo omwoyo ow’ekisa n’okwegayirira.”

“Tewali ngeri Abakristaayo, ku lwabwe bokka, gye bayinza okukolamu ebingi okutumbula omulimu gwa Katonda n’okugaziya obwakabaka bwa Kristo okusinga okusaba.”

“Oyo abeera mu bulamu obutaliimu kusaba, abeera mu nsi nga talina Katonda.”

“Okusaba kwe kulaga okukkiriza mu ngeri ey’obutonde nga okussa omukka bwe kuli eri obulamu.”

Okusaba n’Ekigambo kya Katonda

“Eddiini ey’amazima ereetera abantu okwagala ennyo okubeera bokka mu bifo eby’ekyama olw’okufumiitiriza okutukuvu n’okusaba. Kiri mu butonde bw’ekisa eky’amazima okusanyukira okwawukana n’abalala n’okwogera ne Katonda mu kyama. Omukristaayo ow’amazima awatali kubuusabuusa asanyukira okussa ekimu mu by’eddiini, naye era oluusi asanyukira okwawukana n’abantu bonna, okwogera ne Katonda ng’ali yekka.”

“Kyagaliza kya Katonda olw’ekisa kye eky’ekitalo nti essaala z’abatukuvu be zibeere emu ku ngeri enkulu ennyo ez’okutuukiriza enteekateeka z’obwakabaka bwa Kristo mu nsi.”

Okusaba n’Omwoyo Omutukuvu

“Omwoyo ow’amazima ow’okusaba si mulala wabula Omwoyo wa Katonda yennyini abeera mu mitima gy’abatukuvu.”

“Tewali kuzuukuka kwa mwoyo awatali maanyi ga Mwoyo Omutukuvu.”

“Katonda bw’aba anaatera okukola ekintu ekipya eky’amaanyi, bulijjo aleetera abantu be okusaba, n’abafukako omwoyo ow’ekisa n’okwegayirira ng’akabonero akasooka ak’ekyo ekijja.”

Olupapula 1 / 1 · 4 eddakiika zisigadde mu ssuula
Ekyayita Ekiddako