John Stott — Omusomesa wa Bayibuli Eyaweereza Ensi Yonna

Yali Ani

John Robert Walmsley Stott yazaalibwa nga April 27, 1921, mu London, nga mutabani w’omusawo eyali amanyiddwa ennyo, era n’asomera mu Rugby School ne mu Trinity College, Cambridge. Yakyuka ku myaka kkumi na musanvu bwe yawulira okwogera kw’Omwawule E.J.H. Nash, era okuva mu kaseera ako obulamu bwe ne bufuna ekkubo eritakyuka. Yatuuzibwa ng’omuyambi w’omusumba ku All Souls Church, Langham Place, London, mu 1945, era n’aweereza ekkanisa eyo mu bifo eby’enjawulo okumala emyaka nkaaga mu mukaaga egyaddirira — okusooka ng’omuyambi w’omusumba, oluvannyuma ng’omusumba omukulu, n’oluvannyuma ng’omusumba omukulu eyawummula. Okunnyonnyola kwe okwa Bayibuli, ebitabo bye, n’obuweereza bwe mu nsi yonna byamufuula omusomesa wa Bayibuli ow’enjiri asinga okuba n’obuyinza mu kyasa eky’amakumi abiri: magazini Time yamubala mu bantu kikumi abaasinga okuba n’obuyinza mu nsi mu 2005. Yategeka Olukuŋŋaana olw’Ensi Yonna olw’Okubunyisa Enjiri olwa 1974 e Lausanne, n’awandiika Endagaano ya Lausanne, era okuyita mu Langham Partnership n’ateeka ensimbi ze yafunanga mu bitabo bye mu kuwa ekkanisa mu nsi ezikyakula obuyivu bwa Bayibuli obw’enjiri n’ebitabo. Teyawasa, yabeeranga mu bulamu obwangu ennyo obwayogerwangako buli wamu, yagabanga ensimbi ze ez’ebitabo, era yafa mu 2011 ng’alina emyaka kyenda, ng’amaze emyaka nkaaga mu mukaaga ng’aweereza ekkanisa ya Kristo awatali kuyimirira.

Okwolesebwa kwe ku Buweereza obw’Obuminsani n’obw’Okwefiiriza

Ekyo John Stott kye yali akkiriza ennyo kyali nti omulimu gw’ekkanisa ogw’obuminsani mu nsi yonna tegwawukana na kuyigiriza Bayibuli okw’obwesigwa, era nti okuyigiriza Bayibuli okw’obwesigwa tekwawukana na mulimu gw’ekkanisa ogw’obuminsani mu nsi yonna. Bino tebyali mirimu ebiri egy’enjawulo egyetaaga okutebenkezebwa n’obwegendereza; byali kuyitibwa kumu okugattiddwa awamu. Ekkanisa eteyabuulira njiri yonna eri ensi yonna yali eremererwa Omusomesa waayo; ekkanisa eteyasimba kubuulira kwayo ku magezi gonna Katonda ge yabikkula mu Byawandiikibwa yali tebuulira njiri yonna. Stott yawaayo obulamu bwe eri byombi omulundi gumu, era Langham Partnership — gye yatandikawo n’agiwa ensimbi ze ez’ebitabo — kye kyali ekyakulabirako ekisinga okulabika eky’okugatta kuno.

Stott yayita empisa y’okulangirira Kristo “okuwuliriza emirundi ebiri”: okussaayo omwoyo ennyo ku Kigambo kya Katonda ne ku nsi mwe kirangirirwa, kubanga tewali na kimu ku byo ekiyinza okukwatibwako mu ngeri ey’obuvunaanyizibwa nga ekirala kirekeddwa. Omubuulizi eyamanya Bayibuli naye nga tamanyi nsi yandibuulidde obubaka obutakwatagana na bantu abamuwuliriza.

Omuminsani eyamanya ensi naye nga tamanyi Bayibuli teyandibadde na kintu kya njawulo kye yandigigambye.

Obuvunaanyizibwa buno obw’emirundi ebiri yabusimba ku bubaka bwa Pawulo obumanyiddwa ennyo bwe yabuulira ku Aleyopaago mu Asene — Pawulo mwe yalagira nga bw’amanyi obulungi ennyo ebitontome n’amagezi g’Abayonaani nga tannalangirira Kristo nga ye Katonda Atamanyiddwa: “kubanga bwe mbadde ntambulatambula ne ndaba ebyoto bya ssaddaaka bingi, ne ku kimu nga kuliko ebigambo bino nti: Kya Katonda Atamanyiddwa. Mubadde mumusinza nga temumumanyi, nange kaakano njagala mbamutegeeze” (Ebikolwa by’Abatume 17:23). Pawulo yali awulirizza ensi n’obwegendereza ekimala okuzuula w’asinziira okubatuukako. Stott yakkiriza nti ababuulizi ba buli mulembe bayitibwa okuwuliriza mu ngeri y’emu ey’obwegendereza n’ekitiibwa.

Okwolesebwa kwe okw’obuminsani okuzingiramu okubunyisa enjiri awamu n’obuvunaanyizibwa eri embeera z’abantu kye kimu ku birungi bye yaleeta ebisinga obukulu era ebyakubaganyizibwako ennyo empaka. Mu Lausanne 1974, yawolereza n’amaanyi era n’obuwanguzi nti Endagaano ya Lausanne erina okuzingiramu okuyamba abantu mu mbeera zaabwe awamu n’okubunyisa enjiri ng’ekitundu ku buvunaanyizibwa bw’ekkanisa obw’obuminsani — si ng’ekisikira okulangirira, wabula ng’omubeezi gwe kwetaaga. Kino yakisimba ku bunene bw’Ekiragiro Ekikulu kyennyini: “Era mubayigirize okugonderanga byonna bye nabalagira mmwe” (Matayo 28:20). Byonna Yesu bye yalagira byazingiramu ebiragiro ebikwata ku bwenkanya, ku kusaasira, ne ku kwagala muliraanwa. Obuminsani obulangirira okusonyiyibwa ebibi nga bwe bulagajjalira obutali bwenkanya obuli mu nteekateeka z’ensi, Stott bwe yagamba, bubuulira kitundu kimu kyokka eky’enjiri.

Obunyiikivu bwe eri ekkanisa y’omu nsi ez’Obukiikaddyo bw’ensi bwalabikira mu myaka mingi egy’obuweereza bw’okuyigiriza, ne mu nsimbi Langham Partnership ze yateeka mu buyivu bwa Bayibuli obw’abantu b’omu nsi ezo bennyini. Yategeera nti okukula kw’ekkanisa okusinga obunene mu kyasa eky’amakumi abiri kwali tekubeera mu Bulaaya ne mu Amerika ey’Obukiikakkono, wabula mu Afirika, mu Asiya, ne mu Latin Amerika — era nti obwetaavu obw’obuminsani obusinga okwanguyirira mu kkanisa ezo tebwali bwa baminsani bangi okuva mu Bugwanjuba, wabula bwa basumba n’abayivu ab’omu kitundu abategekeddwa obulungi. Yali atwala nnyo okwolesebwa kwa Pawulo okutuuka ku mirembe egy’enjawulo: “Ebyo bye wawulira nga njogera mu maaso g’abajulirwa abangi biyigirizenga abantu abeesigwa, abalisobola okubiyigiriza abalala” (2 Timoseewo 2:2). Ye yali Pawulo; abayivu ba Langham be baali Timoseewo be, n’abayizi baabwe be baali omulembe ogwaddako.

Obulamu bwa Stott obwangu bwali bujulizi bwa buminsani ku bwabwo. Yagaana okukuzibwa mu bifo eby’obukulu mu kkanisa n’ekitiibwa ekibigoberera. Yabeeranga mu nnyumba entono, ng’ayambala engoye ezaabulijjo, nga kumpi talina ky’alina, era ng’agaba ensimbi z’ebitabo bye — ebyali bivaamu ensimbi nnyingi okutuuka mu myaka gya 1970. Ebyo bye yabuuliranga ku butakwatagana wakati w’okukuŋŋaanya ebintu n’obuminsani obw’omutima ogumu yali abiyingizza mu bulamu bwe. Yali atwala nnyo ekiragiro Yesu kye yawa: “Temweterekeranga byabugagga wano ku nsi kwe biyinza okwonoonebwa ennyenje n’obutalagge, n’ababbi kwe bayinza okubibbira. Naye mweterekerenga obugagga bwammwe mu ggulu” (Matayo 6:19–20). Obugagga bwe bwali buterekeddwa walala. Ensimbi ze ez’ebitabo zaazimba amaterekero g’ebitabo, zaatendeka abayivu, era zaateeka Bayibuli mu mikono gy’abasumba mu nnimi ze yali tayogera — kye kyali ekiteekebwamu ekisinga okuwangaala era ekisinga okuba eky’obuminsani kye yali asobola okukola.

Okuyigiriza kwe okwasembayo mu lujjudde kwali kukuutira mulembe omuggya okuba abantu b’Ekigambo mu nsi eyali efiiriddwa obwesige mu kyo. Yali amaze emyaka nkaaga mu mukaaga ng’alaga obulamu obuzimbiddwa ku Byawandiikibwa bwe bufaanana. Obubaka bwe obwasembayo bwaddamu okukuutira kwa Pawulo okwasembayo: “Nkukuutirira mu maaso ga Katonda ne Kristo Yesu, anaatera okusalira abalamu n’abafu omusango, era n’olw’okujja kwe, n’olw’obwakabaka bwe, buuliranga ekigambo kya Katonda, ng’oli mwetegefu mu kiseera ekituufu n’ekitali kituufu” (2 Timoseewo 4:1–2). Yali akibuulidde okumala emyaka nkaaga mu mukaaga. Okubuulira okwo yakukwasa omulembe oguddako n’obwesige bwe bumu Pawulo bwe yalina bwe yakukwasa Timoseewo.

Essaala

Mukama w’Ekigambo n’ensi, tuwe okuwuliriza kwa Stott okw’emirundi ebiri okw’empisa ennungi — okukuwulira ng’oyogera mu Byawandiikibwa, n’okuwulira ensi mw’otuyita okwogera. Bwe tukuuma okukkiriza kwaffe nga kwa kyama ne Bayibuli yaffe nga ya kutubudaabuda ffekka, otusiikuule tutandike okulangirira. Tuyigirize okugaba nga Stott bwe yagaba — si ku bitufikkiddeko wabula okuva mu makkati g’ebyo bye tulina — n’okutereka obugagga bwaffe ennyenje gye zitasobola kubutuuka. Amiina.