Obulamu n’Ekitabo ky’Ennaku ekya David Brainerd
Emirimu olw’Abazaaliranwa ku Masaŋŋanzira ga Delaware n’okumpi nago—embaga n’amazina ag’okusinza ebifaananyi—olugendo mu ddungu okutuuka e Opeholhaupung oba ku Susquehanna

Essuula 7 · eddakiika 46 ez’okusoma · essaawa 1 ez’okuwuliriza

Emirimu olw’Abazaaliranwa ku Masaŋŋanzira ga Delaware n’okumpi nago—embaga n’amazina ag’okusinza ebifaananyi—olugendo mu ddungu okutuuka e Opeholhaupung oba ku Susquehanna

Jjuuni 13, 1744.—Jjuuni 18, 1745.

Jjuuni 13, 1744. [E Elizabeth Town.]—“Nnamala ekiseera kinene nga mpandiika ebyafaayo by’ensonga z’Abazaaliranwa, okusindikibwa e Scotland; ekirala, nga nnyumya n’ab’emikwano; naye saafuna ssanyu lingi ery’omwoyo.”

Ku Lwokubiri, Jjuuni 19, yasimbula olugendo lwe, era mu nnaku ssatu n’atuuka mu kifo kye ekisulo okumpi n’Amasaŋŋanzira ga Delaware. Yatambula olugendo ng’ali mu bunafu bungi bw’omubiri, naye ng’alina okubudaabudibwa mu mmeeme ye, buli lunaku.

Olunaku lwa Mukama, Jjuuni 24.—“Nnali munafu nnyo; kumpi nga siyinza kutambula: naye nnakyalira Abazaaliranwa bange, ne nfuba nnyo okubayigiriza; ne nkola n’abamu abaali tebaagala nnyo Bukristaayo. Omwoyo gwange gwazitoowererwa nnyo obuzito n’obuzibu bw’omulimu gwange. Okwesigama kwange kwonna n’essuubi ly’obuwanguzi byalabika nga biri ku Katonda; ye yekka gwe nnalaba ng’ayinza okubafuula abeetegefu okukkiriza okuyigirizibwa. Omutima gwange gwali gwemalidde nnyo mu kusaba, nga gusindika okwegayirira okw’akasiriikiriro eri Katonda, ne bwe nnali nkyayogera nabo. Ayi singa nnyinza bulijjo okugenda mu maanyi ga Mukama!

Jjuuni 25.—“Nnali bulungi katono mu bulamu okusinga ennaku zino; era ne nsobola okumala ekitundu kinene eky’olunaku mu kusaba ne mu kusoma n’obunyiikivu. Nnafuna eddembe n’obubuguma mu kusaba okusinga bulijjo mu nnaku zino; naddala ne neegomba okubeerawo kwa Katonda mu mulimu gwange, n’Abakaafiiri abaavu bakyuke. Era mu kusaba okw’akawungeezi okukkiriza kwange n’essuubi mu Katonda byasitulibwa nnyo. Eri eriiso ly’amagezi g’omuntu buli kintu ekikwata ku kukyuka kw’Abakaafiiri kiri kizikiza ng’ettumbi; naye siyinza butasuubira mu Katonda nti alituukiriza ekintu eky’ekitiibwa mu bo. Emmeeme yange yeegomba nnyo okukulaakulana kw’obwakabaka bw’Omununuzi ku nsi. Nnatya nnyo nneme okukkiriza ekirowoozo ekitaliimu nsa, ne nfiirwa bwe ntyo okutegeera kwe nnalina mu kiseera ekyo ku bintu bya Katonda. Ayi omwoyo ogw’omu ggulu ogubeerera!

Jjuuni 26.—“Ku makya, okwegomba kwange kwalabika nga kusituka, era nga kulinnya mu ddembe eri Katonda. Nnali nkola ebiseera ebisinga eby’olunaku nga mvvuunula essaala mu lulimi lw’Abazaaliranwa ab’e Delaware; ne nsanga obuzibu bungi, kubanga omuvvuunuzi wange yali tamanyi ddala mulimu ogwo. Naye wadde nga nnaggwaamu nnyo amaanyi olw’obuzibu obusukkiridde obw’omulimu ogwo, naye Katonda yampanirira; era naddala akawungeezi, yampa okuzzibwamu amaanyi okuwooma. Mu kusaba emmeeme yange yagaziwa, n’okukkiriza kwange ne kuleetebwa mu kukola okw’okuwulirwa; ne nsobozesebwa okukaabira Katonda ku lw’Abazaaliranwa bange abaavu; era wadde ng’omulimu gw’okukyuka kwabwe gwalabika nga tegusoboka eri abantu, naye eri Katonda nnalaba nga byonna bisoboka. Okukkiriza kwange kwanywezebwa nnyo, bwe nnalaba obuyambi obw’ekitalo Katonda bwe yawa abaddu be Nekkemiya ne Ezera, mu kulongoosa abantu be n’okuzzaawo ekkanisa ye ey’edda. Nnayambibwa nnyo mu kusabira ab’emikwano bange Abakristaayo abaagalwa, n’abalala be nnalowooza nti tebalina Kristo; naye nnali neeraliikirira nnyo naddala ku lw’abakaafiiri abaavu, n’abo abali mu buvunaanyizibwa bwange; ne nsobozesebwa okunyiikira mu kubasabira; ne nsuubira nti Katonda alikutamya eggulu n’akka olw’obulokozi bwabwe. Kyandabikira nti tewayinza kubaawo kiziyiza kimala kulemesa mulimu ogwo ogw’ekitiibwa, okuva Katonda omulamu, nga bwe nnasuubira ennyo, bwe yali yeenyigidde mu gwo. Nnasigala mu mbeera ey’ekitiibwa, nga nsitula omutima gwange eri Katonda olw’obuyambi n’ekisa, ndyoke nfe nnyo eri ensi eno eya kaakano, emmeeme yange yonna ebeere nga bulijjo ewambiddwa okweraliikirira olw’okukulaakulana kw’obwakabaka bwa Kristo. Nneegomba n’obunyiikivu Katonda annongoose okusingawo, ndyoke mbeere ng’ekibya ekirondeddwa okutwala erinnya lye mu Bakaafiiri.

Jjuuni 28.—“Nnamala ku makya nga nsoma ebitundu ebiwerako eby’Ebyawandiikibwa Ebitukuvu, era nga nsabira n’obubuguma Abazaaliranwa bange, Katonda ateekewo obwakabaka bwe mu bo, era abaleete mu kkanisa ye. Nga ku ssaawa ssatu nneekweka mu kifo kyange eky’ekyama nga bulijjo mu kibira, ne nziramu okufuna obuyambi obumu mu kusaba. Okweraliikirira kwange okunene kwali olw’okukyuka kw’abakaafiiri eri Katonda; era Mukama n’annyamba okumwegayirira olw’ekyo. Nga ttuntu tennatuuka nnavuga embalaasi okwambuka eri Abazaaliranwa okubabuulira; era bwe nnali ŋŋenda omutima gwange gwalinnya eri Katonda mu kubasabira; nnasobola mu ddembe okugamba Katonda nti amanyi nga ensonga gye nnali nkolera si yange; wabula nga nsonga ye yennyini, era nti kyandibadde olw’ekitiibwa kye yennyini okukyusa Abazaaliranwa abaavu: era Katonda yeebazibwe saawulira kwegomba kukyuka kwabwe ndyoke nfune ekitiibwa okuva mu nsi ng’ekikozesebwa kyakwo. Nnafuna eddembe erimu mu kwogera eri Abazaaliranwa.

Jjuuni 30.—“Emmeeme yange yali mu kitiibwa kinene nga nsoma ekigambo kya Katonda, naddala essuula ey’omwenda eya Danyeri. Nnalaba nga Katonda bwe yayita abaddu be okusaba, n’abafuula okumeggana naye, bwe yabanga ategeka okuwa ekkanisa ye okusaasira okunene kwonna. Era, zitusanze! nnakwatibwa ensonyi okulowooza ku bukalu bwange n’obutakola bwange nga kyalabika nga waliwo bingi nnyo eby’okukola olw’okuzimba Sayuuni. Ayi Sayuuni nga eri matongo! Nneegomba ekkanisa ya Katonda egaziwe; ne nsobozesebwa okusaba, ndowooza, mu kukkiriza; emmeeme yange yalabika nga yeesiga Katonda mu ngeri ey’okuwulirwa, era n’esobozesebwa okumeggana naye. Oluvannyuma ne ntambula ebweru okugenda mu kifo eky’okwekweka okuwooma; ne mfuna obuyambi obumu mu kusaba, ne ntegeera obwetaavu bwange obunene obw’obuyambi bwa Katonda, ne mpulira emmeeme yange nga yeesigama ku Katonda mu ngeri ey’okuwulirwa. Katonda yeebazibwe, eno ebadde wiiki ebudaabuda gye ndi.

Olunaku lwa Mukama, Jjulaayi 1.—“Bwe nnatuuka gye bali omwoyo gwange gwali gutabuse, ne siwulira n’akatono kwesigama okwo okuwooma ku Katonda emmeeme yange kwe yabudaabudibwangamu mu nnaku ezayita. Nnamala ku makya mu mbeera eno ey’omwoyo, ne mbuulira Abazaaliranwa awatali mutima. Olweggulo nnali nkyawulira nga sirina kibala bwe nnatandika okubuulira, era okumala nga ekitundu ky’essaawa: neerabanga nga simanyi kintu, era nga sirina kye nnyinza kugamba Abazaaliranwa; naye amangu oluvannyuma ne nzuula mu nze omwoyo ogw’okwagala, n’ebbugumu, n’amaanyi, okwogera eri Abazaaliranwa abaavu, era Katonda n’annyamba okubeegayirira, ‘okukyuka okuva mu bitaliimu nsa byonna eby’abakaafiiri okudda eri Katonda omulamu;’ nkakasa nti Mukama yakwata ku myoyo gyabwe; kubanga sirabanga bwegendereza bwe butyo nga buzuukusibbwa mu bo. Bwe nnava gye bali, nnamala ekiseera kyonna kye nnali nvuga okudda mu kisulo kyange, mayiro ssatu okuva eyo, nga nsaba era nga ntendereza Katonda. Bwe nnamala okuvuga mayiro ezisukka mu bbiri ne kijja mu birowoozo byange okuddamu okwewaayo eri Katonda, kye nnakola n’ekitiibwa kinene n’okumatira okutayogerekeka; naddala ne nziramu okwewaayo gy’ali mu mulimu gw’obuweereza. Kino nnakikola olw’ekisa kya Katonda, nsuubira, awatali kuggyako kintu wadde okwesigaliza; nga sidda mabega n’akatono olw’ebizibu byonna ebiyinza okuwerekera omulimu guno omunene era ogwesiimiddwa. Nnalabika nga ndi wa ddembe nnyo, mu ssanyu, era mujjuvu mu kwewaayo kuno. Emmeeme yange yonna yakaaba nti, ‘Mukama, gy’oli neewaayo! Ayi nzikiriza, era ka mbeere wuwo emirembe gyonna. Mukama, seegomba kirala kyonna; seegomba kisingawo. Ayi jjangu, jjangu, Mukama, kkiriza ekiwuka ekyavu. Omutima gwange gwasanyukira omulimu gwange ogw’enjawulo ng’omuminsani; ne gusanyukira obwetaavu bwange obw’okwegaana mu ngeri nnyingi, era ne neeyongera okwewaayo eri Katonda, n’okumwegayirira ansaasire, nga nsaba obutasalako buli kaseera n’obubuguma obuwooma. Obutonde bwange bwe bwali bunafu nnyo ennaku zino, era nga buweddemu nnyo amaanyi, kaakano ne buwangulwa nnyo: engalo zange ne zinafuwa nnyo, era ne zifa katono, ne kiba nti kumpi nnali siyinza kuzigolola, era bwe nnava ku mbalaasi yange kumpi nnali siyinza kutambula; ennyondo zange zonna zaalabika nga zisumuluddwa. Naye nnawulira amaanyi mangi mu muntu ow’omunda. Nnabuulira abazungu; Katonda yannyamba nnyo, naddala mu kusaba. Abazaaliranwa bange abaavu abawerako baakwatibwako nnyo ne bajja ne mu lukuŋŋaana, era omu yalabika nga yeeraliikirira nnyo.

Jjulaayi 3.—“Nnali nkyali munafu nnyo. Ku makya ga leero nnasobozesebwa okusaba nga mpulira obwetaavu bwange obw’obuyambi okuva eri Katonda, era nneesiga nti nnalina okukkiriza okumu okukola; era, Katonda yeebazibwe, ne nsobozesebwa okumwegayirira okumala ekiseera kinene. Mazima Katonda mulungi gye ndi. Naye emmeeme yange yakungubaga, n’enakuwala olw’obwonoonyi bwange n’obutaba na kibala, ne yeegomba okwenyigira ennyo ku lwa Katonda. Nga ku ssaawa ssatu, nnaddamu okwekweka okusaba, era olw’obulungi bwa Katonda ne mfuna omwoyo ogwesiimiddwa ogw’okusaba; emmeeme yange yayagala omulimu ogwo, n’eyeegomba Katonda mu gwo. Ayi kiwooma okuba owa Mukama, okwewaayo gy’ali mu ngeri ey’okuwulirwa! Katonda nga mugabo gwesiimiddwa! Nga wa kitiibwa, nga wa kwagalibwa mu ye yennyini! Ayi emmeeme yange yeegomba okukozesa ebiseera ddala ku lwa Katonda! Nnamala ebiseera ebisinga eby’olunaku nga mvvuunula essaala mu lulimi lw’Abazaaliranwa. Akawungeezi nnasobozesebwa nate okumeggana ne Katonda mu kusaba n’obubuguma. Nnasobozesebwa okukuuma omwoyo ogutali mwesige mu gwo gwokka era omwegendereza, era nnali n’obuggya, nga ntya nneme okukkiriza obulagajjavu n’okwesiga nzekka.

Jjulaayi 6.—“Nnazuukuka ku makya ga leero mu kutya Katonda, ne mmala eddakiika zange ezisooka nga nzuukuse mu kusaba olw’okutukuzibwa, emmeeme yange enaazibweko obugwagwa bwayo n’obucaafu obusukkiridde. Bwe nnamala okugolokoka ne mmala ekiseera nga nsoma ekigambo kya Katonda, era nga nsaba. Nnakaabira Katonda nga ntegeera obwavu bwange obunene. Ennaku zino nsinga kweraliikirira bisaanyizo by’obuweereza, n’okukyuka kw’abakaafiiri. Omwaka oguwedde nneegomba okutegekebwa olw’ensi ey’ekitiibwa, n’okuva mu nsi eno amangu; naye ennaku zino kumpi okweraliikirira kwange kwonna kuli ku kukyuka kw’abakaafiiri, era olw’ekigendererwa ekyo neegomba okuba omulamu. Naye Katonda yeebazibwe nnina okwegomba okutono okuba omulamu olw’essanyu lyonna ery’ensi okusinga bwe nnali nnina edda. Neegomba era njagala okuba omutambuze, era neetaaga ekisa okukoppa obulamu, emirimu n’okubonaabona kwa Pawulo Omutukuvu mu bakaafiiri. Era bwe neegomba obutukuvu kaakano, si nnyo ku lwange nga edda, wabula ndyoke nfuuke ‘omuweereza asobola ow’Endagaano Empya,’ naddala eri abakaafiiri.

Jjulaayi 7.—“Nnali mulwadde nnyo ku makya ga leero, n’amaanyi gange gonna nga gaweddewo era nga ganzigweeredde; naye ne nkwatibwako era ne nzzibwamu amaanyi nga nsoma ebyafaayo ebiwooma eby’okutwalibwa kwa Eriya mu ggulu, ne mfuna okwagala okumu n’obubuguma mu kusaba; ne neegomba nnyo ebirabo n’ebisa eby’obuweereza, ndyoke nkole ekintu mu nsonga ya Katonda. Oluvannyuma nnazzibwamu amaanyi era ne nzuukusibwa nga nsoma ekitabo kya Alleine ekisooka Case of Conscience, n’ebirala.—olwo ne nsobozesebwa okusaba n’obubuguma obumu obw’emmeeme—ne ntya obulagajjavu n’okwesiga nzekka, ne neegomba obutukuvu.

Olunaku lwa Mukama, Jjulaayi 8.—“Nnali mulwadde ekiro ekyayise—nga siyinza kuwummula mu mirembe. Nnafuna obuyambi obutono mu kubuulira Abazaaliranwa, era oluvannyuma ne nsobozesebwa okubuulira abazungu n’amaanyi agamu, naddala ku nkomerero y’okwogera kwange, okuva mu Yeremiya 3:23. ‘Mazima obulokozi busuubirwa bwereere okuva ku nsozi,’ n’ebirala. Mukama era yannyamba mu kigero ekimu mu kusaba okusooka; erinnya lye lyebazibwe. Ekiro nga kinaatera, wadde nga nnali nkooye nnyo, nnasobozesebwa okusoma ekigambo kya Katonda nga mpoomerwa ennyo, n’okusaba n’okwagala, obubuguma, era nneesiga n’okukkiriza; emmeeme yange yali yeesigamye ku Katonda mu ngeri ey’okuwulirwa okusinga bulijjo. Nnali mwegendereza, mugonvu, era wa buggya ku mutima gwange, nneme okukkiriza obulagajjavu n’ebirowoozo ebitaliimu nsa, ne nnakuwaza Omwoyo eyeebazibwa, n’aggyawo okukwata kwe okuwooma, okw’ekisa, era okugonvu. Nneegomba ‘okugenda, mbeere ne Kristo,’ okusinga ekiseera kyonna eky’ennaku zino. Emmeeme yange yagattibwa nnyo n’abatukuvu ab’ebiseera eby’edda, awamu n’abo abakyali abalamu kaakano; naddala emmeeme yange yasaanuuka olw’okwegomba okubeera ne Eriya ne Erisa. Nnasobozesebwa okukaabira Katonda n’omwoyo ogw’omwana omuto, n’okunyiikira mu kusaba okumala ekiseera. Nnagaziwa nnyo mu mulimu omuwoomu ogw’okwegayiririra abalala; ne nsobozesebwa okujjukira ab’emikwano abaagalwa abangi ennyo, n’emmeeme ez’omuwendo, awamu n’abaweereza ba Kristo. Nnasigala mu mbeera eno, nga ntya buli kirowoozo ekitaliimu mugaso, okutuusa lwe nnawangulwa otulo.

Jjulaayi 21.—“Ku makya ga leero nnanyigirizibwa nnyo omusango n’ensonyi olw’okutegeera obugwagwa obw’omunda n’obucaafu. Nga ku ssaawa ssatu nneekweka mu kibira okusaba, naye ne sifuna kubudaabudibwa kungi; neerabanga ng’ekitonde ekisinga obugwagwa n’obunaku ku nsi, era kumpi nga siyinza kubeera ne nze kennyini; nnalabika nga ndi munafu era mugwagwa nnyo, ne ndowooza nti siyinza n’akatono kuyimusa maaso gange mu ggulu, singa Katonda, olw’ekisa kye ekitaliiko kkomo, yanditufuddeyo. Ekiro nga kinaatera omugugu gwange ku mulimu gwange mu Bazaaliranwa ne gutandika okweyongera ennyo, era ne gwongerwako bwe nnawulira ebintu ebiwerako ebyalabika nga bimalamu nnyo amaanyi, naddala nti baali bagenderera okukuŋŋaana awamu ku lunaku oluddako olw’embaga ey’okusinza ebifaananyi n’amazina. Olwo ne ntandika okuba mu bulumi obw’amaanyi; nnalowooza nti mu buntu bwange obw’omunda nnali nteekwa okugenda ne nfuba okubasaasaanya, naye nga simanyi ngeri ya kugezaako kintu ng’ekyo. Naye nneekweka okusaba, nga nsuubira amaanyi okuva waggulu. Mu kusaba nnagaziwa nnyo, era emmeeme yange n’esikirizibwa nga bwe nzijukira nti yali esikiriziddwa mu bulamu bwange bwonna. Nnali mu bulumi obw’amaanyi bwe butyo, era ne nneegayirira n’obunyiikivu n’obutalekera awo obw’engeri eyo, ne kiba nti bwe nnasituka nga nva ku maviivi nnawulira nga ndi munafu nnyo era nga mpanguddwa; kumpi nnali siyinza kutambula bulungi; ennyondo zange zaali zisumuluddwa; entuuyo zaakulukutira ku maaso gange ne ku mubiri, era obutonde bwalabika ng’obunaatera okusaanuuka. Nga bwe nsobola okusalawo, nnali mwereere ddala okuva mu bigendererwa eby’okwefaako nzekka mu kwegayirira kwange okubuguma ku lw’Abazaaliranwa abaavu. Nnali mmanyi nti baali bakuŋŋaanye okusinza basitaani, so si Katonda; era kino kyandeetera okukaaba n’obunyiikivu Katonda alabike kaakano annyambe mu kufuba kwange okusaasaanya olukuŋŋaana luno olw’okusinza ebifaananyi. Emmeeme yange yeegayirira okumala ebbanga ddene, ne ndowooza nti Katonda alimpulira, era aligenda nange okulwanirira ensonga ye: nnalabika nga nneesiga Katonda olw’okubeerawo kwe n’obuyambi bwe. Era bwe ntyo ne mmala akawungeezi, nga nsaba obutasalako olw’obuyambi bwa Katonda, era nneme okwesigama ku nze kennyini, wabula nsigale n’okwesigama kwange kwonna ku Katonda. Bye nnayitamu byali bya kitalo, era mazima tebyogerekeka. Ebintu byonna wano wansi byabula, era kyalabika nga tewali kintu kyonna kya mugaso munene gye ndi, okuggyako obutukuvu bw’omutima n’obulamu, n’okukyukira Katonda kw’abakaafiiri. Okweraliikirira kwange kwonna, okutya, n’okwegomba, ebyandiyitiddwa eby’ensi, byabula, era byali, mu ndaba yange, bitono mu mugaso okusinga omukka gw’empewo. Nneegomba nnyo Katonda yeefunire erinnya mu bakaafiiri; era ne mmusaba n’eddembe erisinga, nti amanyi nga ‘mmwagala okusinga essanyu lyange erisinga.’ Mazima, saalina ndowooza ya ssanyu okuva mu nsi eno; saafaayo gye nnali mbeera oba engeri gye nnali mbeeramu, oba obuzibu ki bwe nnayitamu, kasita nsobola okuleeta emmeeme eri Kristo. Nnasigala mu mbeera eno akawungeezi konna n’ekiro. Bwe nnali neebase nnaloota ku bintu bino; era bwe nnazuukukanga, (nga bwe nnakolanga emirundi mingi,) ekintu ekisooka kye nnalowoozangako kwali kwe kuno, omulimu omunene ogw’okwegayirira ku lwa Katonda nga nnwanyisa Sitaani.

Olunaku lwa Mukama, Jjulaayi 22.—“Bwe nnazuukuka emmeeme yange yali ezitoowereddwa ekyo ekyalabika okuba mu maaso gange. Nnakaabira Katonda, nga sinnava ku kitanda kyange; era amangu ddala nga nnaakayambala ne neekweka mu kibira, okufuka emmeeme yange ezitoowereddwa eri Katonda, naddala olw’obuyambi mu mulimu gwange omunene; kubanga kumpi nnali siyinza kulowooza ku kintu kirala kyonna. Nnafuna eddembe n’obubuguma bye bimu nga akawungeezi akayise; era ne nziramu okwewaayo eri Katonda n’eddembe eritayogerekeka, olw’obulamu oba olw’okufa, olw’obuzibu bwonna bw’alinjitira, mu bakaafiiri; ne mpulira nga tewali kintu kiyinza kummalamu maanyi okuva ku mulimu guno ogwesiimiddwa. Nnalina essuubi ery’amaanyi nti Katonda ‘alikutamya eggulu n’akka,’ n’akola omulimu ogw’ekitalo mu bakaafiiri. Bwe nnali nvuga embalaasi okugenda eri Abazaaliranwa, mayiro ssatu, omutima gwange gwali bulijjo gulinnya eri Katonda olw’okubeerawo kwe n’obuyambi bwe; era nga nsuubira, era kumpi nga ndindirira, nti Katonda alifuula olunaku luno olunaku lw’amaanyi ge n’ekisa kye mu Bazaaliranwa abaavu. Bwe nnatuuka gye bali, nnabasanga nga beenyigidde mu binyumu byabwe; naye olw’obulungi bwa Katonda ne mbasendasenda okulekera awo n’okuwuliriza okubuulira kwange: naye era tekyalabika kintu kyonna eky’amaanyi ga Katonda ag’enjawulo mu bo. Nnaddamu okubabuulira olweggulo, ne ndaba nti Abazaaliranwa baali batebenkevu okusinga edda; naye ne sirabayo kintu kya njawulo mu bo. N’olwekyo Sitaani n’afuna omukisa okunkema n’okunkuba n’ebiteeso bino ebikolimirwa, Tewali Katonda, oba bw’aba nga gy’ali, tayinza kukyusa Bazaaliranwa, nga tebannaba kufuna kumanya kusingawo, n’ebirala. Nnali munafu nnyo era nga nkooye, n’emmeeme yange ng’enyigirizibwa okutabukatabuka; naye nnali mufu eri ensi yonna, era nga nsazeewo okweyongera okulindirira Katonda olw’okukyuka kw’abakaafiiri, wadde nga sitaani yankema okukola ekikontana n’ekyo.

Jjulaayi 24.—“Nnavuga embalaasi nga mayiro kkumi na musanvu okwolekera ebugwanjuba, nga mpita ku lusozi olw’entiisa, okutuuka ku kibinja ky’Abazaaliranwa. Nnakuŋŋaanya kumpi amakumi asatu ku bo: ne mbabuulira akawungeezi, ne nsula mu bo. Nnali munafu, era ne mpulira ekiwuubaalo mu kigero ekimu; naye saasobola kufuna ddembe mu kulowooza ku mbeera endala yonna oba omulimu omulala mu bulamu. Okwegomba kwange kwonna kwali kukyuka kw’abakaafiiri; n’essuubi lyange lyonna lyali mu Katonda. Katonda tanzikiriza kwesanyusa oba okwebudaabuda n’essuubi ery’okulaba ab’emikwano, okuddayo eri abantu bange abaagalwa be mmanyi, n’okufuna ebiwummuza eby’ensi.

Olunaku lwa Mukama, Agusito 5.—“Wadde nga nnali munafu nnyo, nnakyalira Abazaaliranwa abaavu ne mbabuulira emirundi ebiri, era ne nnywezebwa nnyo okusukka bye nnali nsuubira. Mazima Mukama yampa eddembe erimu n’obubuguma mu kwogera nabo; wadde nga saalina maanyi gamala kuyimirira, wabula nnawalirizibwa okutuula ekiseera kyonna. Ekiro nga kinaatera nnali munafu nnyo, nga nzirika, nga ndwadde, era nga njjudde obulumi. Neerabanga ng’omusajja alina obugagga bwe bwonna mu kaato kamu akatono, ak’omukisa omubi akatwalibwa omugga ogukulukuta amangu. Nnannyini kwo omwavu ayimirira ku lubalama, n’atunuulira, n’akungubagira okufiirwa kwe. Naye, zitusanze! wadde nga byonna bye nnina birabika nga bitwalibwa, era nga nnyimiridde ne mbiraba, siyinza kukungubaga; kubanga kino kyeyongera okunnyigiriza omwoyo, era kyongera obulwadde bwange obw’omubiri! N’olwekyo mpalirizibwa okwewugula n’ebintu ebitali bikulu; wadde nga mu kiseera kye kimu ntya, era emirundi mingi mpulira ng’alinga nnina omusango gw’okukozesa obubi ebiseera. Era emirundi mingi omuntu wange ow’omunda ateganyizibwa nnyo olw’engeri eno ey’obunaku ey’okumalawo ebiseera, ne kiba nti sirina mirembe; wadde nga sirina maanyi ga mwoyo wadde ga mubiri okubikozesa ku nsonga ennungi okusingawo. Ayi singa Katonda asaasira embeera yange ey’ennaku!”

Mu wiiki ssatu ezaddako obulwadde bwe tebwali bwa maanyi nnyo; era mu kigero ekimu yali asobola okukola emirimu, egy’olujjudde n’egy’ekyama, wadde nga yalina ebiseera obulwadde bwe mwe bwasingira ennyo. Okutwaliza awamu era yalina obuyambi obw’omunda bungi nnyo n’amaanyi g’omwoyo. Emirundi mingi alaga okwegomba okungi olw’okugaziwa kw’obwakabaka bwa Kristo, naddala olw’okukyukira Katonda kw’abakaafiiri; era ayogera ku ssuubi lino ng’essanyu lye lyonna n’okujaguza kwe. Agenda mu maaso n’okulaga okwegomba kwe okwa bulijjo olw’obutukuvu, okuba omulamu ku lwa Katonda, n’okutegeera obutasaanira bwe. Emirundi egiwerako ayogera ku kweraba nga ekitonde ekisinga obugwagwa ku nsi; era omulundi gumu agamba, nti mazima yalowooza nti tewaali n’omu ku baana ba Katonda eyalemwa ennyo okutuuka ku butukuvu obwo, n’obutuukirivu mu buwulize bwabwe, Katonda bw’ayagala, nga ye. Ayogera ku kuwulira nga mufu okusinga bwe kyali kibadde eri essanyu ly’ensi. Oluusi ayogera ku buyambi obw’enjawulo bwe yalina mu kiseera kino, mu kubuulira Abazaaliranwa, n’endabika z’okweraliikirira olw’eddiini mu bo. Ayogera era ku buyambi mu kusabira ab’emikwano abatali wamu naye, naddala abaweereza n’abeetegekera obuweereza; ne ku kubudaabudibwa kungi kwe yafuna mu kubeera n’abaweereza abamu abajja okumukyalira.

Seb. 1.—“Nnanywezebwa nnyo, oluvannyuma lw’ekiseera eky’obunafu bungi, ne kiba nti nnasobola okumala essaawa bbiri oba ssatu nga mpandiika ku nsonga ya Katonda. Nnafuna okubudaabudibwa okumu n’obuwoomi mu bintu bya Katonda era ebitukuvu; era nga amaanyi g’omubiri gwange bwe gaali gakomyewo mu kigero ekimu, n’emmeeme yange bw’etyo yalabika nga ya maanyi katono, era nga yeenyigidde mu bintu bya Katonda.

Olunaku lwa Mukama, Seb. 2.—“Nnasobozesebwa okwogera eri Abazaaliranwa bange abaavu n’okweraliikirira kungi n’obubuguma; era nkakasa nti Katonda yansobozesa okukozesa okukkiriza mu ye, bwe nnali njogera nabo. Nnategeera nti abamu ku bo baali batya okuwuliriza n’okukkiriza Obukristaayo, baleme kuloga n’okuweebwa obutwa abamu ku basawo baabwe ab’ekinnansi (powaws): naye nnasobozesebwa okubeegayirira obutatya bano; era, nga nneesiga Katonda olw’obukuumi n’okununulibwa, ne nsoomooza amaanyi gano gonna ag’ekizikiza, bakole obubi bwabwe bwonna ku nze okusooka. Nnagamba abantu bange nti ndi Mukristaayo, ne mbabuuza lwaki abasawo abo ab’ekinnansi tebandoga era tebampa butwa. Kumpi seewuliranga nga ntegeera obutasaanira bwange okusinga mu kikolwa kino. Nnalaba nti ekitiibwa kya Katonda kyali kikwatibwako; era ne neegomba okukuumibwa—si lwa bigendererwa bya kwefaako nzekka—wabula olw’obujulirwa bw’amaanyi ga Katonda n’obulungi bwe, n’obw’amazima g’Obukristaayo, era Katonda agulumizibwe. Oluvannyuma, nnasanga emmeeme yange ng’esanyukira Katonda olw’ekisa kye ekiyamba.”

Oluvannyuma lw’ekyo, yatambula olugendo mu New-England, n’amala nga wiiki ssatu nga tali mu kifo kye kye yali abeeramu, ku Masaŋŋanzira ga Delaware. Yali mu mbeera ey’obunafu ebiseera ebisinga. Naye mu kitundu ekyasembayo eky’olugendo yazuula nti yali afunye nnyo mu bulamu n’amaanyi.

Seb. 26.—“Nnavuga embalaasi okuddayo eka ku Masaŋŋanzira ga Delaware. Nga nnina ensonga nnene okwebaza Katonda, ankuumye mu kuvuga mayiro ezisukka mu bina mu abiri, era ‘akuumye amagumba gange gonna, ne watabaawo na limu limenyeka!’ N’obulamu bwange nabwo bukomyewo nnyo. Ayi singa nnyinza okuwonga byonna bye nnina eri Katonda! Kino kyokka kye nnyinza okumuddiza.”

Bwe yatandika okubuulira wano, yalina abawuliriza abatasukka amakumi abiri okutuuka ku amakumi abiri mu bataano; omuwendo gwabwe ku nkomerero ne gweyongera okutuuka ku amakumi ana, oba okusingawo; era emirundi mingi abasinga ab’ebitundu ebyo baakuŋŋaananga okumuwulira ng’abuulira. Mu bbaluwa eri Omwawule Mw. Pemberton, agamba nti “Ebivudde mu mazima g’ekigambo kya Katonda ku Bazaaliranwa abamu mu kifo kino, bizzaamu amaanyi katono. Abawerako ku bo baleeteddwa okulekayo okusinza ebifaananyi, n’okugaana okwetaba mu mbaga ezo ze baawangayo nga ssaddaaka eri amaanyi agamu agalowoozebwa agatamanyiddwa. Era abatono mu bo, okumala ekiseera kinene, balaze okweraliikirira okw’amaanyi olw’ebirungi by’emmeeme zaabwe ebitaggwaawo, era bakyagenda mu maaso ‘n’okubuuza ekkubo eridda e Sayuuni,’ n’obunyiikivu, okwagala, n’okweraliikirira okusaanira bwe kutyo, ne kimpa ensonga okusuubira nti ‘Katonda, bwe nneesiga, eyatandika omulimu guno mu bo,’ aligugenda mu maaso nagwo, okutuusa lwe gulivaamu okukyuka kwabwe okubalokola okudda gy’ali. Bano tebakyawa ndowooza zaabwe ez’edda ez’okusinza ebifaananyi zokka, wabula bafuba n’okuggya mikwano gyabwe ku zo. Era nga bwe banoonya obulokozi olw’emmeeme zaabwe, bwe batyo balabika nga beegomba, era abamu ku bo bafuba, abalala nabo bakubirizibwe okukola bwe batyo.

“Waliwo era ebizibu bingi, ebigenderako okufuula abakaafiiri bano abaavu Abakristaayo.

“Ekisooka, ebirowoozo byabwe bijjudde endowooza embi ku Bukristaayo, olw’obulamu obubi n’empisa ezitali za Kikristaayo ez’abamu abayitibwa Abakristaayo. Bano si nti babateekera mu maaso ebyokulabirako ebisinga obubi kyokka, wabula abamu ku bo bafuba, mu bigambo eby’olwatu, okubaziyiza okufuuka Abakristaayo, nga balaba nti singa bano bakyukira Katonda, ‘essuubi ly’amagoba gaabwe agatali ga mateeka’ lyandibuze olw’ekyo.

“Ate: abakaafiiri bano abaavu banywerera nnyo ku mpisa, ennono, n’endowooza ez’engero eza bajjajjaabwe. Era kino kimu kirabika okuba omusingi gw’endowooza zaabwe endala zonna, kwe kugamba nti ‘si Katonda y’omu eyabatonda, eyatonda abazungu,’ wabula omulala, eyabalagira okubeera abalamu olw’okuyigga, n’ebirala, era obutagoberera mpisa za bazungu. N’olwekyo, bwe basabibwa okufuuka Abakristaayo, emirundi mingi baddamu, nti ‘bajja kubeera nga bajjajjaabwe bwe baabeeranga, era bagende eri bajjajjaabwe bwe balifa.’ Era singa ebyamagero bya Kristo n’abatume be byogerwako okukakasa amazima g’Obukristaayo, nabo boogera ku byamagero eby’enjawulo bajjajjaabwe bye babagamba nti byakolebwa edda mu Bazaaliranwa, era Sitaani by’abakkirizisa nti bwe byali. Banywerera nnyo ku kusinza ebifaananyi, emirundi mingi nga bakola embaga, ze balya okussaamu ekitiibwa ebitonde ebimu ebitamanyiddwa, bye balowooza nti byogera nabo mu birooto; nga bibasuubiza obuwanguzi mu kuyigga, ne mu nsonga endala, singa banaabiwaayo ssaddaaka. Emirundi mingi era bawaayo ssaddaaka zaabwe eri emyoyo gy’abafu, gye balowooza nti gyetaaga ebirungi okuva eri abalamu, naye nga giri mu mbeera nti giyinza bulungi okusasula ebikolwa byonna eby’ekisa ebigikolerwa. Era ebibonoobono byabwe byonna babiteeka ku kulagajjalira ssaddaaka zino.

“Okwongereza ku ebyo, batya nnyo abo mu bo abayitibwa abasawo ab’ekinnansi (powaws), abalowoozebwa okuba n’amaanyi ag’okubaloga, oba okubawa obutwa ne bafa, oba waakiri mu ngeri ey’ennaku ennyo. Era baalowooza nti kyandibadde kyabwe eky’ennaku okulogebwa bwe batyo singa bandifuuse Abakristaayo.

“Engeri gye babeeramu nayo nzibu nnyo eri ekigendererwa eky’okubafuula Abakristaayo. Kumpi bulijjo babuungeeta okuva mu kifo ekimu okudda mu kirala, era tekitera kubaawo okufuna omukisa n’abamu ku bo okubayigiriza.”

Okit. 1.—“Nnali nneetegekera olugendo lwange lwe nnali ntegese okugenda ku Susquehanna. Nneekweka emirundi egiwerako mu kibira olw’emirimu egy’ekyama, ne nfuba okwegayirira okubeerawo kwa Katonda kugende nange eri Abakaafiiri abaavu, be nnali ŋŋenda okubuulira Enjiri. Ekiro nga kinaatera nnavuga embalaasi nga mayiro nnya, ne nsisinkana ow’oluganda Byram, eyali azze nga bwe nnali mmusabye okuba munnange mu lugendo eri Abazaaliranwa. Nnasanyuka okumulaba, era nneesiga nti Katonda yafuula emboozi ze okuba ez’omugaso gye ndi. Nnamulaba, nga bwe nnalowooza, nga mufu okusinga nze eri ensi, okweraliikirira kwayo n’ebintu byayo ebisikiriza; era kino ne kinfuula okwetunuulira munda, ne kimpa okutegeera okusingawo ku musango gwange, obutasiima, n’obunaku bwange.

Okit. 2.—“Nnasimbula olugendo lwange nga ndi wamu n’ow’oluganda omwagalwa Byram n’omuvvuunuzi wange, n’Abazaaliranwa abakulu babiri okuva ku Masaŋŋanzira ga Delaware. Twatambula nga mayiro amakumi abiri mu ttaano, ne tusula mu emu ku nnyumba ezisembayo ku kkubo lyaffe; oluvannyuma lwayo nga tewali kirala okuggyako eddungu ery’entiisa era eriwuuma.

Okit. 3.—“Twagenda mu kkubo lyaffe ne tuyingira mu ddungu, ne tusanga olugendo olusingira ddala obuzibu n’akabi, olwali lusinga ennyo kwonna omuntu yenna ku ffe kwe yali alabye. Kumpi twali tetulina kirala okuggyako ensozi empanvu, ebiwonvu ebiwanvu, n’enjazi ez’entiisa, mwe twali tuyita. Naye nnafuna essanyu erimu ery’omwoyo ekitundu ky’olunaku, era omwoyo gwange gwali gwemalidde mu kufumiitiriza ku nsonga ya Katonda. Ekiro nga kinaatera embalaasi yange n’ekwasa okugulu kwayo kumu mu njazi n’egwa wansi nga ngiriko, naye olw’obulungi bwa Katonda saalumizibwa. Naye yamenyeka okugulu; era bwe twali mu kifo eky’entiisa bwe kityo, era kumpi mayiro amakumi asatu okuva ku nnyumba yonna, saalaba kintu kyonna kye nnyinza kukola okutaasa obulamu bwayo, era bwe ntyo ne mpalirizibwa okugitta, n’okweyongera n’olugendo lwange n’ebigere. Ekyabaawo kino kyampa okwewuunya obulungi bwa Katonda gye ndi nti amagumba gange tegaamenyeka, era nti obungi bwago tebwajjula bulumi bwa maanyi. Ekizikiza nga kyakagwa twakuma omuliro, ne tutema obusaka butono, ne tukola ekisiikirize waggulu w’emitwe gyaffe okutuwonya omuzira, ogwali omungi ennyo ekiro ekyo, era bwe twamala okwekwasa Katonda mu kusaba, ne tugalamira ku ttaka ne twebaka mu mirembe.”

Ku lunaku olwaddako ne beeyongera mu maaso n’olugendo lwabwe, era ekiro ne basula mu kibira mu ngeri y’emu.

Okit. 5.—“Twatuuka ku mugga Susquehanna mu kifo ekiyitibwa Opeholhaupung, ne tusangayo ennyumba z’Abazaaliranwa kkumi na bbiri. Bwe nnamala okulamusa kabaka mu ngeri ey’omukwano ne mmubuulira omulimu gwange, n’okuba nti kye neegomba kwe kubayigiriza Obukristaayo. Oluvannyuma lw’okuteesa okumu Abazaaliranwa ne bakuŋŋaana, ne mbabuulira. Era bwe nnamala ne mbabuuza oba nga bandyagadde okuddamu okumpulira. Ne baddamu nti bajja kukifumiitirizaako, era amangu oluvannyuma ne bantumira nti bajja kujja amangu ddala singa nnaabuulira, kye nnakola n’eddembe, emirundi gyombi. Bwe nnaddamu okubabuuza, oba bandyagadde okweyongera okumpulira, ne baddamu nti bandyagadde ku lunaku oluddako. Nnategeera nnyo nti tekisoboka kukolera Bakaafiiri abaavu kintu kyonna awatali buyambi bwa njawulo okuva waggulu; era emmeeme yange yalabika ng’ewummulira ku Katonda, era ng’emulekera okukola nga bw’asiima mu ekyo kye nnalaba nga nsonga ye yennyini. Mazima, olw’obulungi bwa Katonda, nnali mpulidde ku mbeera eno ey’omwoyo ebiseera ebisinga bwe nnali ntambula okugenda eyo; era mu kigero ekimu nga sinnasimbula.

Okit. 6.—“Nnakeera ne nneegayirira Mukama annyambe mu mulimu gwange omunene. Nga ttuntu tennatuuka, nnaddamu okubuulira Abazaaliranwa; era olweggulo ne mbakyalira ennyumba ku nnyumba, ne mbayita okujja okuddamu okumpulira ku lunaku oluddako, n’okwongezaayo ekigendererwa kyabwe eky’okuyigga kye baali bakatandika, okutuusa ku Bbalaza. ‘Ekiro kino’ nneesiga, ‘Mukama yayimirira kumpi nange,’ okuzzaamu emmeeme yange amaanyi n’okuginyweza: nnamala essaawa esukka emu mu kwekweka mu kyama; ne nsobozesebwa ‘okufuka omutima gwange mu maaso ga Katonda,’ olw’okweyongera kw’ekisa mu mmeeme yange, olw’ebirabo by’obuweereza, olw’obuwanguzi mu Bazaaliranwa abaavu, ku lw’abaweereza ba Katonda n’abantu be, ku lw’ab’emikwano abaagalwa ab’ewala, n’ebirala. Katonda yeebazibwe!

Okit. 8.—“Nnakyalira Abazaaliranwa n’ekigendererwa eky’okubasiibula, nga ndowooza nti ku makya ga leero bandigenze okuyigga nga bakeera; naye okusukka bye nnali nsuubira n’essuubi lyange, ne beegomba okuddamu okumpulira nga mbuulira. Nnatuukiriza n’essanyu kye baasaba, era oluvannyuma ne nfuba okuddamu okuwakanya kwabwe ku Bukristaayo.

Okit. 9.—“Twazuukuka nga ku ssaawa kkumi ez’ekiro, era bwe twamala okwekwasa Katonda mu kusaba, n’okumusaba obukuumi bwe obw’enjawulo, ne tusimbula olugendo lwaffe olw’okuddayo eka nga ku ssaawa kkumi na emu, ne tutambula n’obunywevu bungi okutuusa ng’essaawa emu ey’ekiro eyise; olwo ne twekolera omuliro n’ekisiikirize eky’ebikuta by’emiti, ne tuwummula bwe tutyo. Nnalina ebirowoozo ebitangaavu era ebibudaabuda ku nsonga ya Katonda, mu kkubo, ekiro nga kinaatera. Ekiro, emisege gyawuumira okutwetooloola; naye Katonda yatukuuma.”

Ku lunaku olwaddako ne bakeera, era ekiro ne batuuka ku kabuga k’Abairish, Brainerd ke yali amanyi, ne basula eyo. Ku lunaku olwaddirira ye ne Mw. Byram bombi ne babuulira abantu.

Okit. 12.—“Nnavuga embalaasi okuddayo mu kisulo kyange; gye nnafukira emmeeme yange eri Katonda mu kusaba mu kyama, ne nfuba okumwebaza olw’obulungi bwe obungi gye ndi mu lugendo lwange olwakaggwa. Kumpi sifunangako bulamu bulungi okusinga bwe ntyo, waakiri mu myaka egy’oluvannyuma; era Katonda yampanirira mu ngeri ey’ekitalo era kumpi ey’ekyamagero, mu kukoowa kw’olugendo, n’okutambula n’ebigere. Mukama yeebazibwe, ankuuma bulijjo.

Olunaku lwa Mukama, Okit. 14.—“Nnagenda mu kifo eky’okusinziza mu lujjudde, nga nsitula omutima gwange eri Katonda olw’obuyambi n’ekisa, mu mulimu gwange omunene; era Katonda yali wa kisa gye ndi; ng’annyamba okumwegayirira olw’obutukuvu, n’okukozesa naye ensonga ezisinga amaanyi, eziggiddwa mu kufuuka omuntu kwa Kristo n’okubonaabona kwe, olw’ekigendererwa kino kyennyini, abantu bafuulibwe abatukuvu. Oluvannyuma, nnayambibwa nnyo mu kubuulira. Simanyi nti Katonda yali annyambye okubuulira mu ngeri ey’okusala ennyo era ey’okwawula okusinga bwe kutyo olw’okugezesa embeera y’abantu. Olw’obulungi bwa Katonda obutaliiko kkomo, nnawulira bye nnayogera; era yansobozesa okunnyonnyola amazima ga Katonda n’obutangaavu obutali bwa bulijjo.

Okit. 24.—“Nga ttuntu tennatuuka, nnavuga embalaasi okugenda eri abantu bange; ne mmala nabo ekiseera, ne nsaba nabo; ne mpulira embeera ey’omutambuze ku nsi; ne neegomba nnyo okuva mu kisulo kino eky’ekizikiza; naye ne nfuna okukozesa obugumiikiriza n’okwewaayo. Era bwe nnali nkomawo eka okuva eri Abazaaliranwa, nnamala ekiseera kyonna nga nsitula omutima gwange eri Katonda. Akawungeezi nnafuna ekiseera ekyesiimiddwa nga ndi nzekka mu kusaba; ne nsobozesebwa okukaabira Katonda n’omwoyo ogw’omwana omuto, okumala kumpi essaawa emu; ne mfuna eddembe eriwooma mu kwegayirira ku lwange, ku lw’ab’emikwano abaagalwa, abaweereza, n’abamu abeetegekera omulimu ogwo, ne ku lw’ekkanisa ya Katonda; ne neegomba nze kennyini okuba omulamu mu buweereza bwa Katonda nga bamalayika.

Okit. 26.—“Ku makya emmeeme yange yasaanuuka olw’okutegeera obulungi bwa Katonda n’okusaasira kwe eri ekiwuka ekigwagwa ekitasaanira bwe kityo. Nnasanyuka okwesigama ku Katonda, n’okuteeka obwesige bwange bwonna mu ye. Emmeeme yange yanakuwala nnyo olw’ekibi, n’etwala obutukuvu nga bwa muwendo era n’ebwegomba; kyafumita omutima gwange nnyo, naye mu ngeri ewooma, okulowooza nga bwe nnali nkozesezza obubi Katonda ow’ekisa. Nneegomba okuba omutukuvu ddala nneme okunakuwaza Katonda ow’ekisa; ajja okweyongera okwagala wadde ng’okwagala kwe kukozesebwa bubi! Nneegomba obutukuvu olw’ekigendererwa kino okusinga bwe nnabwegomba olw’essanyu lyange; naye kino kye kyali essanyu lyange erisinga, obutaddamu kuswaza Katonda eyeebazibwa, wabula bulijjo okumugulumiza.

Okit. 31.—“Nnategeera obutaba na kibala bwange n’okukendeera mu bintu bya Katonda: emmeeme yange yaggwaamu amaanyi bwe nnajjukira obubuguma bwe nnali nfunye ku ntebe ey’ekisa. Ayi, nnalowooza, singa nnyinza okuba ow’omwoyo, ow’ebbugumu, alowooza eby’omu ggulu, era awejjawejja eri Katonda n’okwagala, kino kyandisinze obulamu gye ndi! Emmeeme yange yeegomba nnyo okufa, esumululwe okuva mu bukalu buno n’obutaba na kibala, era efuulibwe ennyiikivu emirembe gyonna mu buweereza bwa Katonda. Nnalabika nga ndi mulamu lwa bwereere, era nga sikola kirungi: era ayi omugugu gw’obulamu obw’engeri eyo! Ayi kufa, kufa, mukwano gwange ow’ekisa, yanguwa onnunule okuva mu buntu obukalu obufa, onfuule ow’omwoyo era ow’amaanyi emirembe gyonna!”

Nov. 5.—Yasimbula olugendo okugenda e New-York, n’amala wiiki ezisukka mu bbiri nga tali waka. Yali mu bunnyogovu n’embuyaga, n’akoowa nnyo, era bwe yakomawo okuva e New-York okudda e New-Jersey n’alwala, n’alwisibwayo ekiseera.

Nov. 21.—“Nnavuga embalaasi okuva e Newark okutuuka e Rockciticus mu bunnyogovu, era kumpi ne bumpangula. Nnafuna obuwoomi obumu mu mboozi ne Mw. Jones omwagalwa, bwe nnali ndya naye ekyemisana. Emmeeme yange eyagala abantu ba Katonda, naddala abaweereza ba Yesu Kristo abawulira okugezesebwa kwe kumu nga nze.

Nov. 22.—“Nnajja mu kkubo lyange okuva e Rockciticus okudda ku Delaware. Nnali mulwadde nnyo olw’ssenyiga n’obulumi mu mutwe. Nga ku ssaawa emu ey’ekiro ne mbula ekkubo mu ddungu, ne mbuungeeta nga mpita ku njazi n’ensozi, nga nserengeta ku bunnya obw’entiisa, nga mpita mu bisenyi ne mu bifo ebisinga obutiisa n’akabi; era ekiro bwe kyali eky’ekizikiza, ne kiba nti emmunyeenye ntono zokka ze zaali zirabika, nnali mu kabi kanene. Nnanyigirizibwa nnyo obunnyogovu, ne nnakuwala olw’obulumi mu mutwe, nga buwerekerwa okusesema mu lubuto; ne kiba nti buli kigere kye nnatambulanga kyannakuwazanga. Nnalina essuubi ttono, okumala essaawa eziwerako, okuggyako nti nnali nteekwa okusula mu kibira ekiro kyonna mu mbeera eno ey’ennaku. Naye nga ku ssaawa ssatu ez’ekiro ne nsanga ennyumba, olw’obulungi bwa Katonda obungi, ne nnyanirizibwa n’ekisa. Bwe ntyo emirundi mingi mbadde mu kabi, era oluusi nsula ebweru ekiro kyonna: naye Katonda ankuumye okutuusa kaakano; era erinnya lye lyebazibwe. Okukoowa n’obuzibu nga buno bimpeera okunzigya ku nsi; era nneesiga nti biyinza okufuula eggulu okuwooma okusingawo. Edda, bwe nnabanga mu bunnyogovu, enkuba, n’ebirala bwe bityo, nnabanga kumpi okwesanyusa n’ebirowoozo eby’okubeera mu nnyumba ennungi, omuliro ogubuguma, n’ebiwummuza ebirala eby’ebweru; naye kaakano bino birina ekifo kitono mu mutima gwange, (olw’ekisa kya Katonda,) era eriiso lyange lisinga kutunuulira Katonda olw’okubudaabudibwa. Mu nsi eno nsuubira okubonaabona; era kaakano tekirabika, nga bwe kyali edda, ng’ekyewuunyo gye ndi. Mu biseera ebizibu ng’ebyo seeseesebulira nti kiriba bulungi oluvannyuma; wabula ndowooza nga bwe kiyinza okusinga obubi; okugezesebwa okunene ennyo abalala ku baana ba Katonda kwe bagumiikirizza; n’okunene ennyo okusingawo okuyinza okuba nga kunterekeddwa. Katonda yeebazibwe, nti afuula ebirowoozo ku nkomerero y’olugendo lwange, ne ku kuggibwawo kwange, okuba okubudaabudibwa okunene gye ndi mu kugezesebwa kwange okusinga obukambwe; era kumpi talekangako birowoozo bino kuwerekerwa ntiisa oba ennaku; wabula emirundi mingi biwerekerwa essanyu lingi.

Nov. 23.—“Nnakyalira omusajja omulwadde; ne nnyumya naye ne nsaba naye. Olwo ne nkyalira ennyumba endala, mwe mwali omufu eyali ategekeddwa; ne ntunuulira omulambo, ne neegomba ekiseera kyange kituuke okugenda mbeere ne Kristo. Olwo ne ŋŋenda eka mu kisulo kyange nga ku ssaawa musanvu. Nnawulira nga ndi bubi; naye nnasobola okusoma ekitundu ekisinga eky’olweggulo.”

Mu bbanga ly’ennaku kkumi n’ebbiri ezaddako yamala ebiseera bingi mu mulimu omuzibu, wamu n’abalala, okwezimbira akayumba akatono oba ekisiisira, okubeeramu yekka mu biseera by’obutiti. Naye emirundi mingi yabuuliranga Abazaaliranwa, era ayogera ku buyambi obw’enjawulo bwe yafunanga buli kiseera, mu kwogera nabo; ne ku kuzzibwamu amaanyi okunene oluusi okwavanga ku bwegendereza bwe baawangayo. Naye ku Lwokubiri, Desemba 4, yannyika mu kuggwaamu amaanyi okungi, okulaba abasinga ku bo nga bagenda mu kibinja ku mbaga n’amazina ag’okusinza ebifaananyi, nga amaze okufuba ennyo okubaziyiza ebintu bino.

Des. 6.—“Kaakano bwe nnina omukisa omulungi ogw’okwekweka mu nnyumba yange, gye nfunye gye buvuddeko ne nsengukiramu; nga ndowooza nti kaakano wayise ebbanga ddene okuva lwe nnasobola, oba olw’obunafu bw’omubiri oba olw’obutaba na kwekweka, oba obuzibu obulala, okumala ekiseera kyonna mu kusiiba n’okusaba mu kyama; nga ndowooza era ku bunene bw’omulimu gwange, ebizibu ebisukkiridde ebigugenderako, n’okuba nti Abazaaliranwa bange abaavu kaakano basinza basitaani, wadde nga nfubye nnyo nabo, ekyo ekinaatera okuwangula omwoyo gwange; okwongereza ku ebyo, nga ndowooza ku butaba na kibala bwange obusukkiridde, okufa okw’omwoyo n’okwennyamira, okw’ennaku zino; awamu n’amaanyi g’obwonoonefu obumu obw’enjawulo; olunaku luno nnaluwawulira okusaba n’okusiiba mu kyama, okwegayirira omukisa gwa Katonda ku nze kennyini, ku bantu bange abaavu, ku b’emikwano bange, ne ku kkanisa ya Katonda. Mu kusooka nnawulira obutayagala bungi olw’emirimu gy’olunaku olw’okuba nga kyalabika nga tekisoboka kugikola: naye Mukama yannyamba okumenya obuzibu buno. Kyasanyusa Katonda, olw’okukozesa amakubo ge yateekawo, okumpa okukakasibwa okutangaavu okumu ku bwonoonyi bwange, n’okubikkulirwa kawumpuli w’omutima gwange, okukwata ennyo okusinga kwe mbadde nfuna ennaku zino. Era naddala nnalaba obwonoonyi bwange mu kino, nti Katonda bwe yeggyangawo, olwo, mu kifo ky’okuba omulamu n’okufa nga mmunoonya, mbadde n’omwoyo ogugwira ku kimu ku bintu bino ebibiri: oba okussaamu ebintu ebimu eby’ensi ekitiibwa ekitasaana, ng’alinga essanyu liyinza okuva mu byo; oba okuba omukakanyavu n’omutagumiikiriza mu kyama, era ow’okwegomba okufa mu ngeri etasaana, ne kiba nti oluusi ndowoozezza nti siyinza kugumiikiriza kulowooza nti obulamu bwange bunaawanvuyizibwa. Ekyantwalanga emirundi mingi mu kwegomba kuno okw’obutagumiikiriza okw’okufa, kwali kuggwaamu ssuubi ery’okukola ekirungi kyonna mu bulamu: era ne nnonda okufa okusinga obulamu obumalibwa obwereere. Naye kaakano Katonda yanfuula okutegeera ekibi kyange mu bintu bino, n’ansobozesa okumukaabira ansonyiwe. Naye kino si kye kyokka kye nnali neetaaga, kubanga emmeeme yange yalabika ng’enyonooneddwa nnyo, omutima gwange gwalabika ng’ekisu ky’emisota egy’obusagwa, oba ekiyumba ky’ebinyonyi ebitali birongoofu era eby’omuzizo; n’olwekyo nnali njagala okulongoosebwa ‘olw’omusaayi ogumansirwa, ogunaazaako ekibi kyonna.’ Kino, nsuubira, nnasobozesebwa okukisabira mu kukkiriza. Nnafuna okwemalira, obubuguma, n’obwa mwoyo bungi nnyo okusinga bwe nnali nsuubira; Katonda yali mulungi gye ndi okusinga okutya kwange. Ekiro nga kinaatera, nnawulira emmeeme yange ng’esanyuka, nti Katonda wa ssanyu era wa kitiibwa awatali kukyuka; era nti aligulumizibwa, ne bwe kiba ki ekiriba ku bitonde bye. Nnasobozesebwa okugumiikiriza mu kusaba okutuusa akawungeezi; mu kiseera ekyo nnalaba obwetaavu bungi nnyo obw’obuyambi bwa Katonda, mu buli ngeri, ne kiba nti nnali simanyi ngeri ya kulekera awo, era nnali nneerabidde nti neetaaga emmere. Mukama yeebazibwe olw’obuyambi bwonna mu lunaku oluyise.

Des. 7.—“Nnamala ekiseera mu kusaba, ku makya; ne mfuna eddembe erimu n’okwagala mu mulimu ogwo, ne mbeera n’okwegomba okufuulibwa ‘omwesigwa okutuusa okufa.’ Nnamala akaseera katono nga mpandiika ku nsonga ya Katonda; olwo ne nkyalira Abazaaliranwa, ne mbabuulira; naye saalina mutima gwa kwogera nabo, era saasobola kukikola, okuggyako nga neewaliriza: nnali mmanyi nti bateekwa okuba nga bakyawa okumpulira, okuva bwe baali baakakomawo eka okuva ku mbaga yaabwe ey’okusinza ebifaananyi n’okusinza sitaani. Akawungeezi, nnafuna eddembe erimu mu kusaba ne mu kufumiitiriza.

Des. 12.—“Nnali munafu nnyo; naye nnayambibwako katono mu kusaba mu kyama, ne nsobozesebwa n’essanyu n’obuwoomi okukaaba nti, ‘Jjangu, Mukama Yesu! jjangu, Mukama Yesu! jjangu mangu.’ Emmeeme yange ‘yalumirwa Katonda, Katonda omulamu.’ Ayi nga kisanyusa okusaba nga ndi wansi w’okukwata okuwooma bwe kutyo! Ayi kino nga kisinga nnyo emmere y’omuntu gy’ateekwa okulya! Mu kiseera kino saalina kwagala kulya, (wadde nga obudde bwali buyise nnyo ku makya,) kubanga emmere ey’ensi yalabika nga tewooma n’akatono. Ayi nga ‘okwagala kwo kusinga omwenge,’ okusinga omwenge ogusinga okuwooma!—Olweggulo nnakyalira Abazaaliranwa ne mbabuulira; naye nga nnennyamidde nnyo. Nnasanga Omuvvuunuzi wange ng’atandise okweraliikirira olw’emmeeme ye; ekyo ne kimbudaabudako; naye ne kinjjuza okweraliikirira okuggya. Nneegomba nnyo okukyuka kwe; ne nsitula omutima gwange eri Katonda olw’ekyo, bwe nnali nkyayogera naye; ne nzirayo eka, ne nfuka emmeeme yange eri Katonda ku lulwe; ne mfuna eddembe erimu mu kusaba, era ne nsobozesebwa, ndowooza, okuleka byonna eri Katonda.

Des. 18.—“Nnagenda eri Abazaaliranwa, ne njogera nabo kumpi essaawa emu, awatali maanyi gonna kusemberera mitima gyabwe. Naye ku nkomerero ne mpulira obubuguma obumu, era Katonda n’annyamba okwogera n’ebbugumu. Ne Omuvvuunuzi wange yayambibwa mu ngeri ey’ekitalo; era amangu ago abasinga ku bantu abakulu ne bakwatibwako nnyo, amaziga ne gakulukuta ku matama gaabwe. Omusajja omu omukadde, ndowooza ow’emyaka kikumi, yakwatibwako nnyo n’akaaba, era n’alabika ng’akakasiddwa obukulu bw’ebyo bye nnabayigiriza. Nnamala nabo ekiseera kinene, nga mbakubiriza era nga mbaluŋŋamya; ne nvaayo, nga nsitula omutima gwange eri Katonda mu kusaba ne mu kutendereza, ne nzzaamu amaanyi era ne nkubiriza Omuvvuunuzi wange ‘okufuba okuyingira mu mulyango omufunda.’ Nnaddayo eka, ne mmala ekitundu ekisinga eky’akawungeezi mu kusaba ne mu kwebaza; ne neesanga nga ngaziyiziddwa nnyo era nga nzuukusiddwa. Nneeraliikirira nnyo nti omulimu gwa Mukama, ogwalabika ng’ogutandise, gugenderwemu mu maaso n’amaanyi, olw’okukyuka kw’emmeeme enjavu, n’ekitiibwa ky’ekisa kya Katonda.

Des. 19.—“Nnamala ekitundu kinene eky’olunaku nga nsaba Katonda olw’okufukibwa kw’Omwoyo we ku bantu bange abaavu; awamu n’okwebaza erinnya lye olw’okuzuukusa Omuvvuunuzi wange n’abalala abamu, n’okutuwa obubonero obumu obw’okubeerawo kwe eggulo. Era Katonda yeebazibwe, nnafuna eddembe lingi, emirundi etaano oba mukaaga mu lunaku, mu kusaba ne mu kutendereza, ne mpulira okweraliikirira okuzito mu mwoyo gwange olw’obulokozi bw’emmeeme ezo ez’omuwendo, n’okugaziwa kw’obwakabaka bw’Omununuzi mu bo. Emmeeme yange yasuubira mu Katonda olw’obuwanguzi obumu mu buweereza bwange: erinnya lye lyebazibwe olw’essuubi eringi bwe lityo.

Des. 21.—“Nnasobozesebwa nate okusaba n’eddembe, essanyu, n’essuubi. Kyasanyusa Katonda okufuula omulimu ogwo okubudaabuda era okusanyusa gye ndi; ne kiba nti nnasanyuka okugumiikiriza, n’okuguddiŋŋana. Nga ttuntu tennatuuka nnakyalira abantu bange, ne mmala ekiseera kyonna mu kkubo nga ŋŋenda gye bali mu kusaba, nga neegomba okulaba amaanyi ga Katonda mu bo, nga bwe waalabikawo ekintu ekimu ku go ku Lwokubiri oluyise; ne nzuula nti kiwooma okuwummulira n’okusuubira mu Katonda. Nnababuulira emirundi ebiri, era mu bifo bibiri ebyawukana: nnafuna eddembe lingi buli mulundi, ne Omuvvuunuzi wange bw’atyo. Abawerako ku bo bangoberera okuva mu kifo ekimu okutuuka mu kirala; ne ndowooza nti waaliwo okukwata kwa Katonda okumu okwalabika mu bo. Akawungeezi nnaddamu okuyambibwa mu kusaba. Mukama yeebazibwe.

Des. 25.—“Nnafuna otulo tutono nnyo otw’emirembe ekiro ekyayise, olw’obunafu bw’omubiri, n’okwemalira mu kusoma kwange eggulo; naye omutima gwange gwali mulamu katono mu kusaba ne mu kutendereza. Nnasanyuka olw’ekitiibwa kya Katonda n’essanyu lye, ne njaguza nti Katonda ye Katonda, era nti alina ekitiibwa n’omukisa awatali kukyuka. Wadde nga Katonda yakwata amaaso gange obutazibiriza, naye yannyamba okukozesa ebiseera byange mu ngeri ey’omugaso wakati mu bulumi bwange n’obunafu, mu kufumiitiriza okutasalako ku Lukka, 13:7. ‘Laba, emyaka gino esatu nzija nga nnoonya ebibala,’ n’ebirala. Okufumiitiriza kwange kwali kuwooma; ne njagala okuteeka mu maaso g’aboonoonyi ekibi kyabwe n’akabi kaabwe.”

Yasigala mu mbeera ey’obunafu bungi, mu bulamu bw’omubiri gwe, okumala ennaku ezimu, ekyo ekirabika nga kyamuziyiza nnyo mu kusinza kwe n’emirimu gye egy’eddiini. Naye era alaga obuyambi obumu obwa Katonda, buli lunaku, mu bbanga eryasigalawo erya wiiki eno. Yabuulira emirundi egiwerako wiiki eno Abazaaliranwa be; era waalabika nga wakyaliwo okweraliikirira okumu mu bo olw’emmeeme zaabwe.

Jjan. 9, 1745.—“Ku makya kyasanyusa Katonda okuggyawo ekizikiza ekyo ekibadde kinyigiriza omwoyo gwange ennaku zino, n’ampa eddembe n’obuwoomi mu kusaba; nnazzibwamu amaanyi, ne nnywezebwa, ne nsobozesebwa okwegayirira ekisa ku lwange, n’okusaasirwa ku lw’Abazaaliranwa bange abaavu; era ne nnyambibwa mu ngeri ewooma mu kwegayiririra abalala eri Katonda. Erinnya lye ettukuvu lyebazibwe emirembe n’emirembe. Amiina, era Amiina. Ebintu ebyo ebibadde birabika ennaku zino nga bye bisinga obuzibu era kumpi nga tebisoboka, kaakano byalabika si nga bisoboka kyokka, wabula nga byangu. Emmeeme yange yasanyuka nnyo okunyiikira mu kusaba, mu kiseera kino ekyesiimiddwa, ne kiba nti saalina kwegomba kwa mmere gye nneetaaga: nnatya n’okulekera awo okusaba, nneme okufiirwa obwa mwoyo buno, n’okwebaza Katonda kuno okwesiimiddwa kwe nnawulira mu kiseera ekyo. Kaakano nnawulira nga njagala ddala okuba omulamu, n’okugumiikiriza okugezesebwa kwonna okuyinza okunsigalira mu nsi ey’ennaku; naye ne nkyeegomba eggulu, ndyoke ngulumize Katonda mu ngeri etuukiridde. ‘Ayi jjangu, Mukama Yesu, jjangu mangu.’

Olunaku lwa Mukama, Feb. 3.—“Ku makya nnaweebwako katono obuweerero okuva mu kizikiza n’okutabulwa ebibadde biteganya ennyo omwoyo gwange ennaku zino; ne nsobozesebwa okusaba n’obutebenkevu obumu n’okubudaabudibwa. Naye nnagenda eri Abazaaliranwa bange nga nkankana; naye kyasanyusa Katonda okuwulira okukaaba kwange, n’okumpa obuyambi bungi; ne kiba nti nnawulira emirembe mu mmeeme yange; ne mmatira, nti ne bwe kiba nti tewali n’omu ku Bazaaliranwa eyandiganyuddwa mu kubuulira kwange, wabula bonna ne bazikirira, naye nze nnandikkiriziddwa era ne nsasulwa ng’omwesigwa; kubanga nkakasa nti Katonda yansobozesa okuba bwe ntyo. Nnafuna obuyambi obulungi obumu oluvannyuma mu kifo ekirala; ne neegomba nnyo okukyuka kw’Abazaaliranwa abaavu.”

Ku Ssabbiiti eyaddako yabuulira e Greenwich, mu New-Jersey. Akawungeezi n’avuga embalaasi mayiro munaana okukyalira omusajja omulwadde eyali ku kufa, n’amusanga nga tayogera era nga tategeera.

Feb. 11.—“Nga obudde bwakakya omusajja omulwadde n’afa. Nnakwatibwako bwe nnakiraba; ne mmala ku makya n’abakungubazi; era oluvannyuma lw’okusaba n’okwogera nabo katono, ne nzirayo e Greenwich, ne nziramu okubuulira okuva mu Zabbuli 89:15. Mukama yampa obuyambi obumu; nnawulira okwagala okuwooma eri emmeeme n’eri obwakabaka bwa Kristo; ne neegomba aboonoonyi abaavu ‘bamanye eddoboozi ery’essanyu.’ Abantu abawerako baakwatibwako nnyo. Oluvannyuma lw’olukuŋŋaana, nnasobozesebwa okwogera, n’eddembe n’okweraliikirira, eri abantu abamu abajja gye ndi nga bali mu buzibu bw’omwoyo. Nnava mu kifo ekyo, nga ntebenkedde bulungi, ne nvuga embalaasi okuddayo mu nnyumba yange nga mayiro munaana okuva eyo. Nnayogera n’ab’emikwano, ne nsimba amazima ga Katonda mu bamu. Akawungeezi nnali mu mbeera esinga obutukuvu kumpi gye nzijukira nti nnali nnyiseemu. Simanyi nti okufa kwali kulabise nga kwa ddala gye ndi, oba nti nnali neeraba mu mbeera y’omulambo, ogutegekeddwa, era ogwambaziddwa okusula mu ntaana esirise, mu lwatu nga mu kiseera kino. Naye nnawulira nga ndi mukkakkamu nnyo; omwoyo gwange gwali mutebenkevu era mukkakkamu, era okufa kwalabika nga tekulina kakwagulo. Ndowooza seewuliranga nga ndi mufu eri ebitonde byonna bwe ntyo nga kaakano. Ayi, nga kyalabika nga kintu kinene era kya kitiibwa okufa! Ayi, nga kiteeka ekitiibwa ekisinga obunene mu nfuufu! Era Ayi, obugagga, ekitiibwa, n’essanyu ly’ensi nga byalabika nga bitaliimu nsa era nga bya busa! Saasobola, saagumanga n’okulowooza ku kimu ku byo; kubanga okufa, okufa kwalabika nga kuli ku mulyango. Ayi, nnasobola okweraba nga ndi mufu, nga ntegekeddwa, era nga nzingiddwa mu ssanduuko yange, era nga nteekeddwa wansi mu ntaana ennyogovu, n’ekitiibwa ekisinga, naye awatali ntiisa! Nnamala ekitundu ekisinga eky’akawungeezi nga nnyumya ne mukwano gwange omwagalwa Omukristaayo. Katonda yeebazibwe olw’okubudaabudibwa okw’olunaku oluyise.

Feb. 15.—“Nnali mpandiika kumpi olunaku lwonna. Akawungeezi nnayambibwa nnyo mu kufumiitiriza ku kyawandiikibwa ekyo eky’omuwendo, Yokaana, 7:37. ‘Yesu n’ayimirira n’ayogera n’eddoboozi ery’omwanguka,’ n’ebirala. Olwo nnalina okutegeera okuwooma ku kisa eky’obwereere eky’enjiri; emmeeme yange n’ezzibwamu amaanyi, n’ebuguma, era n’ezuukusibwa. Okwegomba kwange kwasikirizibwa eri Katonda mu kusaba; era emmeeme yange yali ntunuulizi, ng’etya okufiirwa omugenyi ng’oyo gwe nnali nsembezezza mu kiseera ekyo. Nnamala ebbanga ddene mu kusaba ne mu kufumiitiriza, nga ngatta ekimu n’ekirala; era nga saagala kuwugulibwa kintu kyonna okuva ku mulimu oguwooma bwe gutyo. Nneegomba okulangirira ekisa kye nnali nfumiitirizaako mu kiseera ekyo, eri ensi y’aboonoonyi. Ayi nga ekigambo kya Katonda eyeebazibwa kiramu era nga kikola.

Olunaku lwa Mukama, Feb. 17.—“Nnabuulira abazungu [omuvvuunuzi wange nga taliiwo,] mu ddungu, ku luuyi lw’akasozi oluliko omusana; nnalina ekibiina ekinene, ekyali eky’abantu abaali babeera, waakiri bangi ku bo, mayiro ezitakka wansi wa amakumi asatu okuva ku bannaabwe; abamu ku bo bajja kumpi mayiro amakumi abiri. Nnayogera nabo olunaku lwonna, okuva mu Yokaana, 7:37. ‘Yesu n’ayimirira n’ayogera n’eddoboozi ery’omwanguka nti, Buli alina ennyonta,’ n’ebirala. Olweggulo, kyasanyusa Katonda okumpa eddembe lingi n’obubuguma mu kwogera kwange era ne nsobozesebwa okukoppa ekyokulabirako kya Kristo mu kyawandiikibwa, eyayimirira n’akaaba. Ndowooza kumpi sisobozesebwangako kulaga kisa kya Katonda eky’obwereere eri aboonoonyi abazikirira n’eddembe n’obutangaavu okusinga bwe ntyo mu bulamu bwange. Oluvannyuma, nnasobozesebwa okuyita n’obunyiikivu abaana ba Katonda okujja nate, banywe ku nsulo eno ey’amazzi ag’obulamu, gye baggye edda okumatira okutayogerekeka. Kyali kiseera ekibudaabuda ennyo gye ndi. Waaliwo amaziga mangi mu kibiina; era sibuusabuusa nti Omwoyo wa Katonda yaliwo, ng’alumiriza aboonoonyi abaavu obwetaavu bwabwe obwa Kristo. Akawungeezi nnawulira nga ntebenkedde era nga mbudaabudibwa, wadde nga nnali nkooye nnyo. Nnalina okutegeera okuwooma okumu ku bulungi n’ekitiibwa kya Katonda; emmeeme yange yasanyuka nti ye ‘Katonda afuga byonna, eyeebazibwa emirembe gyonna;’ naye nnali nzigiddwa nnyo abantu n’emboozi, ne neegomba okubeera ennyo nzekka ne Katonda. Ayi singa nnyinza okwebaza Katonda emirembe gyonna olw’okusaasira kw’olunaku luno, ‘eyanziramu mu ssanyu ly’omutima gwange.’

Olunaku lwa Mukama, Feb. 24.—“Ku makya nnatabukatabuka nnyo. Omuvvuunuzi wange bwe yali taliiwo, nnali simanyi ngeri ya kukola mulimu gwange mu Bazaaliranwa. Naye nnavuga embalaasi okugenda gye bali, ne nfuna Omudaaki okunvvuunulira, wadde nga yali tasaanira bulungi mulimu ogwo. Oluvannyuma nnajja ne mbuulira abazungu batono, okuva mu Yokaana, 6:67. Wano Mukama yalabika ng’anzigyako omugugu mu kigero ekimu, naddala ku nkomerero y’okwogera kwange: nnawulira eddembe okunnyonnyola okwagala kwa Kristo eri abayigirizwa be abaagalwa. Ensi endala yonna bw’emuleka, era n’agireka, olwo akyukira abaabe, n’agamba nti, Nammwe mwagala kugenda? Nnalina okutegeera ku kisa kya Kristo eky’obwereere eri abantu be, mu biseera ng’ebyo eby’okuva ku Katonda okwa bonna, era nga nabo mu kigero ekimu bawaba wamu n’ensi. Ayi ekisa kya Kristo eky’obwereere, nti mu kiseera ekituufu ajjukiza abantu be akabi kaabwe ak’okuwaba, n’abayita okugumiikiriza mu kunywerera ku ye! Nnalaba nti emmeeme eziwaba, ezaalabika nga zinaatera okugenda n’ensi, ziyinza okudda, ne zaanirizibwa, gy’ali amangu ago; awatali kintu kyonna kizisiimisa; wadde nga baawaba emirundi mingi edda. Bwe kityo okwogera kwange kwali kusaanira embeera y’emmeeme yange; kubanga ennaku zino, nzudde obwetaavu bunene obw’okutegeera kuno n’okumanya ekisa kya Katonda; era emirundi mingi mbadde nnakuwala nnyo mu mmeeme yange, kubanga saategeera bulungi nsulo eno eyagguddwawo okunaazaako ekibi; era mbadde nfuba nnyo olw’obulamu obw’omwoyo, emirembe gy’omuntu ow’omunda, n’obutukuvu obweyongera, mu maanyi gange. Kaakano Katonda yandaga, mu kigero ekimu, omukono gw’amaanyi gonna, n’ensulo y’ekisa kyonna. Akawungeezi, nnawulira nga ndi mu kitiibwa, nga nneesigamye ku kisa eky’obwereere olw’obuyambi, okukkirizibwa, n’emirembe gy’omuntu ow’omunda.

Maaki 6.—“Nnamala ebiseera ebisinga eby’olunaku nga neetegekera olugendo olw’e New-England; n’ekiseera mu kusaba nga nkitunuulidde. Nnatya nti nnyinza okuleka Ensulo ey’amazzi amalamu, ne ngezaako okufuna okumatira okuva mu ttanka ezirimu enjatika, ab’emikwano bange abaagalwa n’abantu be mmanyi, be nnyinza okusisinkana mu lugendo lwange. Nnatunuulira Katonda ankuume okuva mu butaliimu nsa buno awamu n’obulala. Ekiro nga kinaatera, n’akawungeezi, nnakyalirwa ab’emikwano abamu, abamu ku bo nneesiga nti baali Bakristaayo ba ddala; abaalaga okunfaako n’okwagala, era ne balabika nga banakuwala nti nnali nnaatera okubaleka; naddala nga saali nsuubira kumala nabo kiseera kinene, singa nnandibadde mulamu okukomawo. Ayi Katonda nga abadde wa kisa gye ndi! nga bw’anyimusiza ab’emikwano mu buli kifo enteekateeka ye gy’enjitidde! Ab’emikwano kubudaabudibwa kunene; era Katonda y’abawa; ye y’abafuula ab’omukwano gye ndi. ‘Weebaze Mukama, ggwe emmeeme yange, era teweerabiranga birungi bye byonna.’”

. Kirabika, okusinziira ku ebyo ebyalabika oluvannyuma, nti yalina ekigendererwa eky’okusenguka n’abeera mu Bazaaliranwa ku mugga Susquehanna.

Ku lunaku olwaddako n’asimbula olugendo lwe; era waayitawo wiiki nga ttaano nga tannakomawo. Ekigendererwa eky’enjawulo eky’olugendo luno, ye yennyini akirangirira oluvannyuma, mu kitabo kye eky’ennaku ekya Maaki 21, bw’ayogera ku kunyumya kwe n’omuweereza omu mu New-England, agamba nti, “Nnateesa naye ku ngeri y’okukuŋŋaanya ensimbi ezimu okuva mu b’emikwano Abakristaayo, okuwanirira munnange mu ddungu, (kubanga kaakano nnali mmaze emyaka ebiri mu ngeri ey’okubeera nzekka ennyo,) tulyoke tubeere ffembi: nga Kristo bwe yatuma abayigirizwa be babiri babiri; era nga kino bwe kyali okweraliikirira okusinga kwe nnalina mu birowoozo, mu kutambula olugendo luno, bwe ntyo ne nfuba mu kyo, era nsuubira nti Katonda alikiwa obuwanguzi, bwe kiba nga kya kitiibwa kye.” Yasooka kugenda mu bitundu ebitali bimu ebya New-Jersey, n’akyalira abaweereza abawerako eyo; olwo n’agenda e New-York; era okuva eyo n’agenda mu New-England, ng’agenda mu bitundu ebitali bimu ebya Connecticut. Olwo n’addayo e New-Jersey, n’asisinkana abaweereza abawerako e Woodbridge, “abaakuŋŋaana eyo,” bw’agamba “okuteesa ku nsonga z’obwakabaka bwa Kristo.” Kirabika, ebiseera ebisinga, teyalina nnaku mu lugendo luno; era emirundi mingi yafuna obuyambi obw’ekitalo mu buweereza obw’olujjudde, era okubuulira kwe oluusi kwawerekerwanga endabika ez’essuubi ennyo ez’ebivaamu ebirungi mu bawuliriza. Era yafuna ebiseera bingi eby’okubudaabudibwa okw’enjawulo n’okuzzibwamu amaanyi okw’omwoyo, mu mboozi n’abaweereza n’ab’emikwano abalala Abakristaayo, era ne mu kufumiitiriza ne mu kusaba bwe yabanga yekka.

Apuli 13.—“Nnavuga embalaasi okuddayo eka mu nnyumba yange ku Masaŋŋanzira ga Delaware; ne nsobozesebwa okujjukira obulungi bwa Mukama, ankuumye kaakano nga nvuga mayiro lukaaga mu lugendo luno; era n’ankuuma ne watabaawo ggumba lyange na limu limenyeka. Mukama yeebazibwe, ankuumye mu lugendo luno olukooya, n’ankomyawo bulungi mu nnyumba yange. Mazima Katonda y’ampanirira, era y’akuumye entambula zange.

Olunaku lwa Mukama, Apuli 14.—“Nnali mulwadde mu mubiri olw’okukoowa kw’olugendo olwakaggwa; naye nnasobozesebwa okubuulira ekibiina ekinene eky’abazungu, abaakuŋŋaana okuva mu bitundu byonna ebiriraanyeewo, n’eddembe erimu, okuva mu Ezeekyeri 33:11. ‘Nga bwe ndi omulamu, bw’ayogera Mukama,’ n’ebirala. Nnafuna obuyambi bungi nnyo okusinga bwe nnali nsuubira.”

Wiiki eno yatambula olugendo okugenda e Philadelphia, okusaba Gavana akozese obuyinza bwe ku mukulu w’Amawanga Omukaaga (Six Nations), gwe yalina naye omukwano ogw’amaanyi, amukkirize okubeera ku Susquehanna, n’okuyigiriza Abazaaliranwa abali mu bitundu byabwe.

Apuli 26.—“Nnanyumya ne mukwano gwange Omukristaayo n’ebbugumu erimu; ne mpulira omwoyo ogw’okuba omufu eri ensi, mu kigero ekinene ennyo. Oluvannyuma, nnasobozesebwa okusaba n’obubuguma, n’okwesigama ku Katonda mu ngeri ewooma, olw’‘ebintu byonna ebikwata ku bulamu n’okutya Katonda.’ Akawungeezi nga katandika, nnakyalirwa mukwano gwange omwagalwa Omukristaayo, gwe nnamala naye essaawa emu oba bbiri nga tunyumya, ku mmeeme y’eddiini yennyini. Waliwo bangi be nsobola okwogera nabo ku ddiini; naye zitusanze! nsanga batono be nsobola okwogera nabo eddiini yennyini; naye, Mukama yeebazibwe waliwo abamu abaagala okulya ensigo, okusinga ekikuta.

Apuli 30.—“Nnali kumpi siyinza kutambulatambula, era nnawalirizibwa okugenda mu kitanda ekitundu kinene eky’olunaku; ne mmalawo ebiseera mu ngeri ey’okubeera nzekka ennyo; nga siyinza kusoma, kufumiitiriza, wadde kusaba, era nga sirina gwe nnyumya naye mu ddungu lino. Ayi, ebiseera nga biyita mpola nnyo nga siyinza kukola kintu kyonna eky’omugaso; naye nga ndabika ng’awalirizibwa okwonoona ebiseera eby’omuwendo mu bintu ebitali bikulu! Naye ennaku zino ndabye nti buvunaanyizibwa bwange okwewugula mu ngeri zonna ezikkirizibwa, ndyoke nsaanire, waakiri ekitundu ekitono eky’ebiseera byange, okukolera Katonda. Era wano we wali enjawulo wakati w’ebinzannyisa ebya kaakano, n’ebyo bye nnagobereranga edda, nga ndi mu mbeera ey’obutonde. Olwo ebinyumu byange nnabifuula katonda, ne mbisanyukira nga ndagajjalira Katonda, ne nfuna okumatira kwange okusinga okuva mu byo. Kaakano mbikozesa ng’amakubo ganyamba okuba omulamu ku lwa Katonda; nga nsanyukira ye obutakyuka, so si byo, nga nfuna okumatira kwange okusinga okuva gy’ali. Olwo byali byonna byange; kaakano biri makubo gokka agantuusa ku byonna byange. Era ebintu ebyo ebisinga okwewugula, bwe bigobererwa n’endowooza eno, tebiziyiza, wabula byongera obwa mwoyo bwange; era kaakano ndaba, okusinga bwe kyali kibadde, nti byetaagisa ddala.

Maayi 2.—“Akawungeezi, nga ndi bulungi katono mu bulamu, nnatambula ne nnyingira mu kibira, ne mfuna ekiseera ekiwooma eky’okufumiitiriza n’okusaba. Ebirowoozo byange byali ku Zabbuli 17:15. ‘Ndimatira, bwe ndizuukuka, nga mfaanana ggwe.’ Era mazima kyali kyawandiikibwa kya muwendo gye ndi. Nneegomba okubuulira ensi yonna; era kyandabikira nti bonna bateekwa okusaanuuka nga bawulira amazima ga Katonda ag’omuwendo bwe gatyo nga ge nnali ndaba mu kiseera ekyo. Ebirowoozo byange byali bitangaavu nnyo, era emmeeme yange n’ezzibwamu amaanyi. Mukama yeebazibwe, nti mu bunafu bwange obwa gye buvuddeko n’obwa kaakano, kaakano okumala ennaku nnyingi, omwoyo gwange teguli mu kizikiza, nga mu biseera ebirala.

Maayi 7.—“Nnamala olunaku okusinga nga neetegekera olugendo mu ddungu. Nnali nkyali munafu, era nga neeraliikirira engeri gye nnandikozeemu olugendo oluzibu bwe lutyo; naye nnali sirina maanyi ga mubiri kumala lunaku nga nsiiba era nga nsaba.”

Ku lunaku olwaddako yasimbula olugendo lwe okugenda ku Susquehanna, n’omuvvuunuzi we. Yagumiikiriza obuzibu bungi n’okukoowa mu kkubo lye ng’agenda eyo ng’ayita mu ddungu; gye, bwe yamala okusula ekiro kimu mu kibira ebweru, n’atuukibwako kibuyaga ow’omu bukiikakkono-buvanjuba, mwe yali kumpi okufiira. Bwe yali talina kifo kyonna kya kwekwekamu, era nga tasobola kukuma muliro mu nkuba ennyingi bw’etyo, teyandifunye buweerero bwonna singa yayimirira; n’olwekyo n’asalawo okweyongera mu maaso ng’asuubira okusanga ekifo eky’okwekwekamu, kye yalowooza nti awatali kyo tekyandisobose kuwangaala okutuusa ekiro okuggwaako; naye embalaasi zaabwe zaali zirya obutwa, olw’obutaba na mmere ndala, mu kifo we baasula ekiro ekyasooka, ne zirwala nnyo ne kiba nti tebaasobola kuzivuga wadde okuzikulembera, wabula baawalirizibwa okuzigoba ne batambula n’ebigere; okutuusa, olw’okusaasira kwa Katonda, nga obudde bwakawungeera ne batuuka ku kayumba ak’ebikuta by’emiti, ne basula omwo ekiro ekyo. Bwe yatuuka ku Susquehanna n’atambula nga mayiro kikumi ku mugga, n’akyalira ebibuga n’obubuga bingi eby’Abazaaliranwa; n’alaba abamu ku bika musanvu oba munaana, n’abuulira amawanga ag’enjawulo, ng’ayita mu bavvuunuzi ab’enjawulo. Oluusi yaggwangamu nnyo amaanyi, n’okwennyamira mu mwoyo gwe, olw’okuwakanya Obukristaayo okwalabika mu Bazaaliranwa. Ebiseera ebirala yazzibwangamu amaanyi olw’omwoyo abamu ku bantu bano gwe baalaga ogw’okuwulira, n’obwetegefu bwabwe okuyigirizibwa. Wano yasisinkana abamu abaali edda abawuliriza be e Kaunaumeek, abaali basengukidde wano; abaamulaba ne bamuwulira nate n’essanyu lingi. Yamala wiiki bbiri mu Bazaaliranwa ku mugga guno, n’ayita mu mirimu mingi n’obuzibu, ng’asula ku ttaka okumala wiiki eziwerako, era oluusi ebweru. Ku nkomerero n’alwala nnyo, bwe yali avuga mu ddungu, ng’akwatibwa omusujja ogw’okukankana, oguddirirwa omusujja ogwokya n’obulumi obw’amaanyi mu mutwe ne mu byenda, nga biwerekerwa okuvaamu omusaayi mungi; ne kiba nti yalowooza nti yandifiiridde mu ddungu. Naye ku nkomerero bwe yatuuka ku kayumba k’omusuubuzi w’Abazaaliranwa, n’afuna olukusa okubeera eyo; era wadde nga yali talina ddagala wadde emmere emusaanira, kyasanyusa Katonda, oluvannyuma lw’ennaku nga wiiki emu, okumuwummuzaako ne kiba nti yasobola okuvuga embalaasi. Yaddayo eka okuva e Juncauta, ekizinga ekiri wala wansi ku mugga, gye waali omuwendo omunene ogw’Abazaaliranwa, abaalabika nga tebalina ndowooza mbi ku Bukristaayo okusinga Abazaaliranwa abalala abasinga; n’atuuka ku Masaŋŋanzira ga Delaware ku Lwokuna, Maayi 30, ng’amaze okuvuga mu lugendo luno nga mayiro bisatu mu ana. Yakomawo eka ng’ali mu mbeera ey’obunafu bungi, era ng’ali mu kwennyamira kw’omwoyo; ekyamuziyiza ennyo mu kusinza. Naye, ku Ssabbiiti, bwe yamala okubuulira Abazaaliranwa, n’abuulira abazungu n’obuwanguzi obumu, okuva mu Isaaya, 53:10. “Songa ate yali nteekateeka ya Mukama okumubetenta,” n’ebirala. abamu ne bazuukusibwa olw’okubuulira kwe. Ku lunaku olwaddako yateganyizibwa nnyo olw’obutaba na bulamu bwa mwoyo n’obubuguma.

Jjuuni 5.—“Nnawulira okwegomba okw’ennyonta eri Katonda, ku makya. Akawungeezi, nnafuna ekiseera eky’omuwendo eky’okwekweka: ne mpeebwa okufumiitiriza okumu okutangaavu era okuwooma ku kyawandiikibwa ekitukuvu; ebintu bya Katonda byeyoleka n’obutangaavu n’obukakafu, era nga biriko akabonero ka Katonda. Emmeeme yange era yagaziwa ne yazzibwamu amaanyi mu kusaba; nnasanyuka okugenda mu maaso n’omulimu ogwo; era ne nnyambibwa mu ngeri ewooma mu kusabira Abakristaayo bannange, ne baganda bange abaagalwa mu buweereza. Mukama omwagalwa yeebazibwe olw’essanyu ng’eryo. Ayi nga kiwooma era kya muwendo okuba n’okutegeera okutangaavu n’okuwulira okugonvu ku kyama ky’okutya Katonda, ku butukuvu obwa ddala, ne ku kufaanana Oyo asinga obulungi! Ayi nga mukisa okufaanana Katonda nga bwe kisoboka ekitonde okufaanana Omutonzi waakyo omukulu! Mukama mpa ku kifaananyi kyo okusingawo; ‘ndimatira, bwe ndizuukuka, nakyo.’”

Ku Lwokutaano, Jjuuni 7, yatambula olugendo lwa kumpi mayiro amakumi ataano, okugenda e Neshaminy, okuyamba ku mukolo gw’Ekijjulo kya Mukama, ogwali gugenda okukolerwa mu nnyumba y’okusinzizaamu eya Mw. Beatty; nga ayitiddwa eyo ye n’abantu be.

Jjuuni 8.—“Nnali munafu nnyo era nga nkooye olw’okuvuga embalaasi mu bbugumu eggulo; naye bwe bansaba, ne mbuulira olweggulo, ekibiina ekyali kijjudde ennyo, okuva mu Isaaya, 40:1. ‘Mugumye, mugumye abantu bange, bw’ayogera Katonda wammwe.’ Kyasanyusa Katonda okumpa eddembe lingi, mu kunnyonnyola ennaku z’abantu be, ne mu kuteeka mu maaso gaabwe ebirowoozo ebibudaabuda. Era, Mukama yeebazibwe, kyali kiseera kiwooma ekisaanuusa emitima mu kibiina.

Olunaku lwa Mukama, Jjuuni 9.—“Nnawulira okwegomba okumu okw’okubeerawo kwa Katonda okubeera n’abantu be ku mukolo omutukuvu ogw’olunaku. Ku makya Mw. Beatty yabuulira; era ne walabikawo ebbugumu erimu mu kibiina. Oluvannyuma, nnayamba mu kugaba Ekijjulo kya Mukama: era nga kinaatera okuggwa, nnayogera eri ekibiina ekinene awatali kwetegeka, nga ntunuulidde ekitundu ekyo ekitukuvu, Isaaya, 53:10. ‘Songa ate yali nteekateeka ya Mukama okumubetenta.’ Wano Katonda yampa obuyambi bungi mu kwogera eri aboonoonyi: era ekigambo ne kiwerekerwa amaanyi ag’ekitalo: emitwalo, oba si ebikumi, mu kibiina ekyo ekinene, ekyali eky’abantu enkumi ssatu oba nnya, baakwatibwako nnyo; ne kiba nti waaliwo ‘okukungubaga okunene ennyo, ng’okukungubaga kwa Kadadulimmoni.’

Jjuuni 10.—“Nnabuulira n’obutangaavu obulungi n’ebbugumu erimu eriwooma okuva mu Zabbuli 17:15. ‘Ndimatira, bwe ndizuukuka, nga mfaanana ggwe.’ Era Katonda yeebazibwe, waaliwo obutukuvu bungi, n’obwegendereza mu kibiina, n’okuzzibwamu amaanyi okuwooma mu bantu ba Katonda; nga bwe kyalabika mu lwatu mu kiseera ekyo n’oluvannyuma.

Jjuuni 11.—“Nnamala olunaku okusinga nga nnyumya n’ab’emikwano Abakristaayo abaagalwa; ne mfuna okutegeera okumu okuwooma ku bintu bya Katonda. Ayi nga kyegombebwa okubeera n’abaana ba Katonda abaagalwa! ‘Bano be b’ekitiibwa ab’oku nsi,’ mu bo, nsobola okugamba mu mazima nti ‘mwe muli essanyu lyange lyonna.’ Ayi nga kiriba kya ssanyu, okubasisinkana bonna nga bali mu mbeera etuukiridde! Mukama ntegekera embeera eyo.

Jjuuni 18.—“Nnasimbula okuva e New-Brunswick n’ekigendererwa eky’okukyalira Abazaaliranwa abamu mu kifo ekiyitibwa Crossweeksung, mu New-Jersey, okwolekera ennyanja. Olweggulo, nnatuuka mu kifo ekiyitibwa Cranberry, era bwe nnasisinkana omuweereza omutebenkevu, Mw. Macknight, ne nsula eyo naye. Nnafuna okugaziwa okumu n’eddembe mu kusaba n’abantu abawerako.”

Endabika y’Akagga n’Akabuga k’e Crosswicks, mu New Jersey, Jjulaayi, 1833.

Omalirizza Emirimu olw’Abazaaliranwa ku Masaŋŋanzira ga Delaware n’okumpi nago—embaga n’amazina ag’okusinza ebifaananyi—olugendo mu ddungu okutuuka e Opeholhaupung oba ku Susquehanna

Ekyayita Ekiddako