Enjigiriza Enkulu za Richard Baxter
Omukristaayo Bwokka

Essuula 3 · eddakiika 6 ez’okusoma · eddakiika 8 ez’okuwuliriza

Omukristaayo Bwokka

Kye ŋŋamba kye kino nti buli omu ku mmwe agamba nti nze ndi wa Pawulo, nze ndi wa Apolo …Kale Kristo ayawuliddwamu? 1 ABAKKOLINSO 1:12–13

Mu 1680, ng’akooye olw’emyaka amakumi ana egy’okugambibwa ekibiina ky’alimu, Baxter yawandiika sentensi esigaddewo okusinga kumpi ekintu ekirala kyonna kye yafulumya. Yagamba nti yali Mukristaayo — Mukristaayo bwokka — atali wa ddiini ndala yonna, era nti teyandikkirizza kuyitibwa linnya lirala lyonna erifunda. Nga wayise kumpi ebyasa bisatu, C. S. Lewis yeewola ekigambo ekyo n’akiteeka ku kitabo kye, era n’akkiriza gye yakiggya. Abantu abasinga obungi abakikozesa kaakano tebamanyi n’akatono nti kyatandikira ku Mupulitaani eyayigganyizibwa, eyali tasobola kukkirizisa muntu yenna nti teyali wa kibiina.

Omusajja ataategeerekeka kifo

Obuzibu bwa Baxter bwali nti mazima ddala teyagwanga mu kibiina kyonna. Baamuyita Mu-Presbyterian, so nga teyali omu ku bo mu makulu amakakali; yakkiriza mu bwepisikoopi obw’ekigero, obw’engeri Ssaabalabirizi Ussher gye yali aleese. Yagobwa ng’omu ku abo abaali batakkiriza nkola ya kkanisa ya ggwanga, so nga yayagala okusigala mu kkanisa y’eggwanga era yafuba nnyo okukisobozesa. Yaweereza oludda lwa Palamenti, oluvannyuma n’ateganira okuzzaawo kabaka. Yalumbibwa Abakalvini abakakali olw’okugonza enjigiriza y’okutangirira, n’Aba-Arminian olw’okunywerera ku kulondebwa, n’Abagaana Amateeka olw’okukakkatira obuwulize, n’Aba-Quaker kumpi ku buli kimu. Mu bigambo ebirala, yali mu buzibu na buli muntu, era ekyo tekyali kya butanwa. Yakkiriza nti ebikulu eby’Obukristaayo bitono era bitegeerekeka okusinga abaagala empaka bwe balowooza, era nti ebisinga obungi ku ebyo ebyawukanya abakkiriza biri mu ddaala ery’okubiri ery’ensonga abantu abalungi ze banaasigala nga tebakkiriziganyaako okutuusa Mukama lw’alikomawo.

Omubiri nga bwe guli ogumu, n’Omwoyo omu, n’essuubi liri limu ery’okuyitibwa kwammwe. Mukama waffe ali omu, n’okukkiriza kumu n’okubatizibwa kumu. Katonda ali omu, era ye Kitaawe wa bonna, afuga byonna, akolera mu byonna era abeera mu byonna. ABAEFESO 4:4–6

Enkola ya Baxter yali kwebuuza omuntu ky’alina okukkiriza n’okukola okulokolebwa, n’akitwala ng’omusingi gw’okussa ekimu — ng’agaana okufuula okukkiriziganya ku kintu ekirala kyonna okusukka awo okuba obukwakkulizo bw’okwaniriza ow’oluganda.

Ebikulu, n’ebibuusibwabuusibwa

Enkola y’ebigambo etera okugattibwa ku linnya lye esaanidde okujulizibwa obulungi, era n’okuweebwa nnannyini yo obulungi, kubanga buli kiseera Baxter aweebwa ekitiibwa kyayo: mu bikulu obumu, mu bibuusibwabuusibwa eddembe, mu byonna okwagala. Ekigambo ekyo tekyatandikira ku Baxter. Kirabika kyava ku muwandiisi Omulutheri Omugirimaani ow’omulembe ogwamusooka, Rupertus Meldenius, era okumala ebyasa bingi kibadde kigambibwa nti kya Augustine, so nga si kituufu. Baxter kye yakola kwe kukireeta mu Lungereza n’agezaako okukiwangaaliramu, ekizibu okusinga okukiyiiya. Obuzibu obw’ebikolwa, nga bwe yali akimanyi bulungi ddala, buli nti buli muntu akkiriziganya n’enkola eyo, naye tewali akkiriziganya ku bintu ki ebigwa mu lubu luno n’ebigwa mu lulala. Eky’okuddamu kya Baxter kyali kukola okuva ku bifunze by’abatume — Enzikiriza, Essaala ya Mukama, Amateeka Ekkumi — n’okuwoza nti ekyo ekkanisa kye yetaagisanga ku bakyuse mu byasa ebyasooka kyali kipimo ekisaanidde eky’ekyo ekyetaagisa ddala kaakano.

Noolwekyo ffe ffenna abatuukiridde ekyo kye tusaana okulowoozanga, naye obanga mulowooza bulala, na kino Katonda alikibabikkulira. Naye ka tunywerere ku ekyo kye tutuuseeko. ABAFIRIPI 3:15–16

Ogwo ye Pawulo ng’alowooza ku butakkiriziganya mu bakkiriza abakuze, ng’agaana okukaka ensonga, era ng’abagamba okutambulira awamu ku musingi gw’ebyo bye basangiramu dda.

Obumu obwakolerwako ddala

Okwagala emirembe kwa Baxter tekwali nneewulira bweewulira eyayogerwanga mu nnyanjula z’ebitabo. E Kidderminster yategeka abasumba b’essaza mu kibiina ekyasala mu bugenderevu ku njawulo z’ebibiina — Aba-Presbyterian, Abeetongodde n’Abeepisikoopi nga bakkiriziganya okukolera awamu mu kukangavvula, mu kuyigiriza katekisimu ne mu kubuuliriragana, nga bwe baleka obutakkiriziganya bwabwe nga tebunnagonjoolwa. Kyakola, mu kitundu ekyo era okumala ekiseera, era amasaza amalala ne gakikoppa. Ekyo kisingako ku ebyo enteekateeka ezisinga obungi ez’okugatta amakanisa bye zituukako, era kyatuukibwako omusajja eyalina endowooza ez’amaanyi ku buli kibuuzo ku ebyo ebyali biteekebwa ku bbali.

Munyiikirenga okukuuma obumu obw’Omwoyo mu kwegatta awamu okw’emirembe. ABAEFESO 4:3

Weetegereze ekigambo ekikolwa. Si kutonda bumu — wabula kubukuuma. Bumaze dda okubaawo; omulimu gwaffe kwe kwewala okubuzikiriza.

Enkyukakyuka gye yeerabamu

Ekintu ekisinga omuwendo Baxter kye yawandiika ku nsonga eno kye kitundu eky’okwekebera mu byafaayo bye yennyini, mw’annyonnyolera engeri endowooza ye gye yakyukamu okuva mu buvubuka okutuuka mu bukadde. Yali afuuse, bwe yagamba, atali mukakafu nnyo ku kusalawo kwe era ategeera nnyo obungi bw’ebyo by’atamanyi. Teyali akyewuunya nnyo basajja bagezigezi naye yeewuunyanga nnyo abatukuvu. Yali atandise okulowooza nti enjawulo wakati w’Abakristaayo abatya Katonda ntono, ate enjawulo wakati w’abatya Katonda n’abatamutya nnene, okusinga bwe yali alowooza edda. Yali tayanguwa kusalira balala musango, ng’ayanguwa okutegeera nti omuntu ayinza okusobya mu mazima, era ng’afaayo nnyo ku mazima amatono amakulu okusinga ku mangi agawakanyizibwa. Kino kibalo kyewuunyisa okuva ku musajja eyali amaze obulamu bwe obw’emirimu mu mpaka, era kiraga nti mu mpaka ezo zonna yayigamu ekintu empaka zennyini kye zitaasobola kumuyigiriza.

Ensalo

Okulabula kumu, kubanga obugazi busobola okufuuka obwereere. Baxter teyali muntu atafaayo ku njigiriza, era kyandibadde kutegeera bubi nnyo okumukozesa ng’omujulirwa w’endowooza nti ebyo bye tukkiriza tebiriiko nnyo nsonga. Yawandiika ebitabo ebinene ennyo ng’alwanirira endowooza ze yalaba nga nkulu nnyo, era yakkiriza okugenda mu kkomera mu kifo ky’okussa omukono ku bukwakkulizo bwe yalaba nga bwa bulimba. Okwagala kwe tekwali kutategeerekeka; kwali kusalawo okwalowoozebwako ku mazima ki agawanirira ennyumba yonna.

Mwekenneenyenga ebintu byonna, kale bwe bibanga ebirungi mubinywezenga. 1 BASESSALONIIKA 5:21

Ekigezo ky’atulekera kya ddala era kikwata ku muntu obutereevu. Si kino nti: Osiima obumu? — buli muntu abusiima. Wabula: yogera ekibinja ky’Abakristaayo ky’osinga okulaba nga kizibu okutwala nga kikulu, era weebuuze obanga ekintu ekibaawukanya kigwa mu lubu olusooka oba olw’okubiri.

Ekipimo eky’ebikolwa

Okuwakanya okweyoleka okw’enteekateeka ya Baxter kwe kuli nti buli muntu agamba nti ayawula ebikulu ku bitali bikulu, naye tewali bantu babiri abateeka nsalo mu kifo kye kimu. Ekyo yali akimanyi, era n’aleeta ekipimo eky’okukozesa. Kye yaleeta kwali kutunuulira ekyo ekkanisa kye yetaagisanga ddala ku bakyuse mu byasa byayo ebyasooka. Nga tewannabaawo biwandiiko binene eby’okukkiriza, nga tewannabaawo nkiiko, nga tewannabaawo kwawukana kwa mu kiseera ky’Okuddaabiriza Ekkanisa, omuntu yayanirizibwanga ku musingi gw’ekifunze ekimpi eky’okukkiriza, okweyama okugondera, n’okubatizibwa. Okuva ku kino yazimba ekipimo kye eky’ebitundu bisatu: Enzikiriza y’Abatume olw’ebyo ebiteekwa okukkirizibwa, Amateeka Ekkumi olw’ebyo ebiteekwa okugonderwa, n’Essaala ya Mukama olw’ebyo ebiteekwa okwegombebwa. Kkiriza, gondera, yegomba — era omuntu bw’akwata bino n’omutima gumu, Baxter bwe yawoza, tetulina buyinza kumuggya mu kussa kimu okw’Ekikristaayo, ka abe ng’asobya mu bintu ebirala ebiruwa.

Bw’oyatula n’akamwa ko nti, Yesu ye Mukama, n’okkiriza n’omutima gwo nga Katonda yamuzuukiza mu bafu, olokoka. ABARUUMI 10:9

Si kikozesebwa kituukiridde, era Baxter teyagamba nti kituukiridde. Obukyamu bukkiriziddwa abantu abaali basobola okwatula Enzikiriza. Naye kirina ekirungi kimu ekinene: kimpi, kya dda nnyo, era si kya kibiina kyonna. Tewali ayinza kukivunaana nti kyakolebwa okuyingiza mikwano gye n’okuggyamu abamuwakanya. Obwekuume bwe kireeta busaanidde okugezaako. Twala enjigiriza gy’oli mwetegefu okwawukanirako kaakano, weebuuze gy’esangibwa mu bifunze ebyo ebisatu. Bw’eba tebirimu, eyinza okuba nga ekyali ya mazima era nkulu — naye oba oyize ekintu ku lubu lw’egwamu.

OKUFUMIITIRIZA N’OKUKOLA

1. Wandiika ekyo ky’olowooza nti kyetaagisa ddala okuba Omukristaayo. Olukalala lube lumpi. Olwo weetegereze obungi bw’ebyo by’owakanako ebitali ku lwo.

2. Yogera ekibinja ky’abakkiriza ky’osinga obutassaamu kitiibwa. Weebuuze mu mazima obanga obutakkiriziganya bwammwe bukulu ddala oba bwa kika bwokka.

3. Mu mwezi guno kola ekintu eky’ebikolwa n’Abakristaayo abali ebweru w’ennono yo — musabe, muweereze, oba muwe wamu.

4. Tunuulira, nga Baxter bwe yakola, engeri endowooza yo gy’ekyuseemu mu myaka kkumi. Bw’eba tekyukanga n’akatono, ekyo kisaanidde okwekebejjebwa.

5. Kuuma ensalo. Obugazi si butafaayo; beera ng’osobola okwogera ekyo ky’oyinza okusibibwa mu kkomera ku lwakyo.

ESSAALA
Mukama, nneetwalidde erinnya erifunda okusinga Omukristaayo, ne ndirwanirira ng’olinga gye Njiri.
Ndaga ebyo bye nkkiriza ebiwanirira ennyumba, n’ebyo ebiri ebyange obwange. Mpa obwesimbu okwawula, n’obuvumu okukwata ebisooka nga sinyooma abo abatakkiriziganya nange ku by’okubiri.
Nfuula atewuunya nnyo bugezigezi naye eyeewuunya ennyo obutukuvu. Nnyimiriza nga sinnasalira muntu musango.
Ka nkuume obumu bw’omaze okukola, era nneme kuba nze abumenya. Amiina.
Ekyayita Ekiddako