Essuula 20 · eddakiika 6 ez’okusoma · eddakiika 8 ez’okuwuliriza
Essaala okuva ku Musaalaba
“Yesu n’agamba nti, ‘Kitange, basonyiwe, kubanga kye bakola tebakimanyi.’ Awo abaserikale ne bagabana ebyambalo bye nga babikubira akalulu.” (Lukka 23:34)
Ne bamutwala ebweru wa bbugwe w’ekibuga mu kifo ekiyitibwa Ekiwanga. Eyo abaserikale Abaruumi ne bagolola emikono gye, ne bakomerera emisumaali mu mikono gye ne mu bigere bye, ne bamuwanika ku musaalaba wakati w’abamenyi b’amateeka babiri.
Okukomererwa ku musaalaba kwategekebwa okuba okufa okusingayo obulumi n’ensonyi okuyinza okulowoozebwa. Kwayinzanga okumala essaawa nnyingi, n’ennaku ezitali zimu. Okussa omukka kwonna kwali bulumi. Abasajja abaafanga bwe batyo emirundi mingi baakolimiranga ne baleekaanira abaabattanga, ekibiina, ne Katonda.
Yesu yasaba.
Enjiri zaawandiika ebigambo musanvu Yesu bye yayogera ng’ali ku musaalaba. Ebisatu ku byo ssaala eri Kitaawe. Byonna awamu bitulaga engeri Yesu gye yasabamu mu kiseera ekisingayo ekizikiza ensi ky’erabye, era bituyigiriza engeri y’okusaba mu kiseera kyaffe eky’ekizikiza.
“Kitange, basonyiwe”
Essaala esooka yajja ku ntandikwa ddala, abaserikale nga bamukomerera ku muti era nga bakuba akalulu ku byambalo bye ku bigere bye. Lukka atulaga nti Yesu yakyogera emirundi n’emirundi: “Kitange, basonyiwe, kubanga kye bakola tebakimanyi.”
Lowooza ku abo Yesu be yali ayogerako. Abaserikale abaali bakuba ennyondo. Abakulembeze b’eddiini abaali bakoze olukwe okumutta. Ekibiina ekyali kireekaanye nti “Mukomerere ku musaalaba!” Piraato, eyanaaba engalo ze. Abayigirizwa abaali badduse. Era mu makulu agasingako obuziba, ffenna, ebibi byaffe bye byamuteeka awo.
Yesu teyalinda bo kwetonda. Teyalinda bulumi kuggwaawo. Yasabira abalabe be nga bwe bamulumya. Yali akola ekyo kye yayigiriza ku lusozi: “Mwagalenga abalabe bammwe! Musabirenga ababayigganya!” (Matayo 5:44). Nnabbi Isaaya yali yayogera ku Muweereza abonaabona nti, “Yeegayiririra abakozi b’ebibi” (Isaaya 53:12). Ku musaalaba, obunnabbi obwo bwatuukirira.
Essaala eno ebadde ewuuma okuyita mu nnyaka ebikumi. Emyaka mitono oluvannyuma, Suteefano, omujulizi Omukristaayo eyasooka, yakubibwa amayinja n’afiira mu Yerusaalemi. Amayinja bwe gaali gamukuba, “n’agwa wansi ku maviivi n’akaaba mu ddoboozi ery’omwanguka nti, ‘Mukama wange, tobavunaana olw’ekibi kino.’” (Ebikolwa by’Abatume 7:60). Mu bitabo ebiddako tujja kusisinkana abalala bangi abaafa nga essaala eno eri ku mimwa gyabwe, mu Ruumi, mu Bohemiya, mu Uganda ne mu bifo ebirala bingi. Baagiyiga okuva ku Yesu.
“Katonda wange, Katonda wange, lwaki?”
Essaala ey’okubiri yajja oluvannyuma lw’essaawa nnyingi ez’okubonaabona. Okuva mu ttuntu okutuusa ku ssaawa 3 ez’olweggulo, ekizikiza ne kibikka ensi. Awo:
“Ku ssaawa nga mwenda Yesu n’ayogerera waggulu n’eddoboozi ery’omwanguka nti, ‘Eri, Eri lama sabakusaani,’ ekitegeeza nti, ‘Katonda wange, Katonda wange, lwaki onjabulidde?’” (Matayo 27:46)
Eno y’essaala esingayo okuba ey’ekyama mu Bayibuli. Omwana wa Katonda yayinza atya okukaaba nti Katonda amwabulidde? Tetusobola kukitegeera kyonna. Naye tumanyi nti mu kiseera ekyo Yesu yali yeetisse obuzito bwonna obw’ekibi kyaffe, ng’ayita mu kwawukana ne Katonda ekibi kwe kireeta. Yagenda mu kizikiza ekisingayo obukwafu, ffe tuleme kugendayo ffekka emirembe gyonna.
Weetegereze n’ekintu ekirala. Ebigambo bino si Yesu yabyeyiiyiza. Bye bigambo ebiggulawo Zabbuli 22, zabbuli ya Dawudi. Mu Kitabo Ekisooka twalaba nti Yesu yakula ng’asaba Zabbuli. Kaakano, mu bulumi bwe, ebigambo ebyajja ku mimwa gye byali bigambo by’Ebyawandiikibwa. Era Zabbuli 22 tekoma mu kuggwaamu ssuubi. Ekoma mu kutendereza: “Tabeekweka, wabula abaanukula bwe bamukoowoola” (Zabbuli 22:24).
Essaala eno etuwa olukusa okuba abeesimbu nga tuwulira nga Katonda ali wala. Yesu yennyini yakaaba nti “Lwaki?” Si kibi okubuuza Katonda nti lwaki. Kikyali kusaba. Ne mu kukaaba kwe okw’okwabulirwa, Yesu yakyagamba nti “Katonda wange.” Teyamuleka.
“Mu mikono gyo”
Essaala ey’okusatu kye kyali ekintu ekisembayo Yesu kye yayogera nga tannafa:
“Awo Yesu n’ayogerera waggulu n’eddoboozi ery’omwanguka ng’agamba nti, ‘Kitange, nteeka omwoyo gwange mu mikono gyo.’ Bwe yamala okwogera ebigambo ebyo, n’afa.” (Lukka 23:46)
Era nate Yesu yasaba zabbuli: “Nteeka omwoyo gwange mu mikono gyo” (Zabbuli 31:5). Zabbuli eno, okusinziira ku nnono, Abayudaaya abeesigwa baagisabanga akawungeezi, nga tebannagenda kwebaka. Yesu ayinza okuba nga yagisabanga buli kiro mu bulamu bwe bwonna. Kaakano yagisaba ku nkomerero y’obulamu bwe, naye n’ayongerako ekigambo kimu ku ntandikwa: “Kitange.”
Oluvannyuma lw’ekizikiza n’okukaaba nti “Lwaki?”, essaala esembayo y’essaala ey’okwesiga okujjuvu. Kitaawe y’omu gwe yawulira ng’amwabulidde, ye Kitaawe gw’akwasa omwoyo gwe mu mikono gye. Afa ng’omwana eyeebakira mu mikono gya kitaawe.
E. M. Bounds, bwe yatunuulira obulamu bwa Yesu bwonna, yalaba nti bwali kusaba okuva ku ntandikwa okutuuka ku nkomerero:
“Ng’omukka gw’okusaba guli mu kikkowe kye ekisembayo, akwasa Katonda omwoyo gwe.”
E. M. Bounds, Amazima g’Okusaba
Essaala eyaddibwamu amangu ddala
Waaliwo essaala endala ku musaalaba, si ya Yesu wabula eyamusabibwa. Omu ku bamenyi b’amateeka abaakomererwa ku mabbali ge yali yasoose okwegatta ku balala okumuduulira. Naye essaawa bwe zaagenda ziyitawo, waliwo ekyakyuka. N’akyusa omutwe gwe n’agamba nti, “Yesu, onzijukiranga bw’olijja mu bwakabaka bwo.” Yesu n’amuddamu nti, “Ddala ddala nkugamba nti olwa leero ojja kubeera nange mu Lusuku lwa Katonda.” (Lukka 23:42-43).
Eno ye ssaala esembayo omuntu yenna gye yasaba Yesu nga tannafa, era yaddibwamu amangu ddala. Omubbi eyali afa, nga talina ky’ayinza kuwaayo, yasaba ajjukirwe, n’asuubizibwa Olusuku lwa Katonda. Ne ku musaalaba, Yesu yali akyawulira okusaba.
Amagezi asatu amakulu
- Yesu yasabira abalabe be. Ku musaalaba, mu bulumi, yasaba Kitaawe asonyiwe abantu abaali bamutta. Essaala eyo etulaga omutima gwa Katonda, era etuyita okusabira abo abatulumya.
- Okukaaba okw’obwesimbu nti “Lwaki?” kukyali kusaba. Yesu yakaaba nti Katonda amwabulidde, ng’akozesa ebigambo bya zabbuli. Bwe tuwulira nga Katonda ali wala, tusobola okumutegeeza bwe tutyo, era ne tukyamuyita nti “Katonda wange.”
- Tusobola okufa, n’okubeera abalamu, nga twesiga. Ebigambo bya Yesu ebisembayo byali ssaala ya kwesiga: “Kitange, nteeka omwoyo gwange mu mikono gyo.” Kyonna ekinaatutuukako, tusobola okwetwala mu mikono gya Kitaffe.
Gye tuli leero
Waliwo omuntu eyakulumya ennyo? Essaala “Kitange, basonyiwe” eyinza okuba essaala esingayo obuzibu mu nsi okusaba. Naye y’essaala ya Yesu, era asobola okutuwa ekisa okugisaba naffe. Nga Ye, kiyinza okutwetaagisa okugyogera emirundi n’emirundi, emitima gyaffe nga teginnagoberera bigambo byaffe.
Katonda asirise mu bulamu bwo kaakano? Owulira ng’akwabulidde? Yesu naye yayita omwo. Osobola okukaaba wamu naye nti, “Katonda wange, Katonda wange, lwaki?” Ategeera. Era tajja kukuleka, ne bw’owulira nga ggwe olekulira okumukwata.
Otya okufa, oba ebiseera eby’omu maaso? Essaala ya Yesu esembayo esobola okuba yaffe buli kiro: “Kitange, nteeka omwoyo gwange mu mikono gyo.” Abakristaayo bangi mu nnyaka ebikumi bino basabye ebigambo bino nga tebannaba kwebaka, era bangi babisabye nga bafa. Bigambo bya kwesiga okutuukiridde.
Gezaako kino
Wiiki eno, saba essaala ez’oku musaalaba.
- “Kitange, basonyiwe.” Lowooza ku muntu omu eyakulumya. Musabire essaala eno ng’omwogerako erinnya lye buli lunaku, ne bwe kiba nti enneewulira zo tezinnagoberera.
- “Katonda wange, lwaki?” Bwe wabaawo ekifo mu bulamu bwo Katonda w’alabika ng’ali wala, mutegeeze mu bwesimbu. Awo soma Zabbuli 22 okutuuka ku nkomerero yaayo.
- “Mu mikono gyo.” Buli kiro nga tonneebaka, saba Lukka 23:46 oba Zabbuli 31:5: “Kitange, nteeka omwoyo gwange mu mikono gyo.” Teeka mu mikono gye ggwe kennyini, ab’omu maka go, n’enkya.
- “Onzijukiranga.” Weebaze Yesu nti yawulira omubbi eyali afa, era nti naawe akuwulira.
Essaala ey’okufundikira
Mukama Yesu, ku musaalaba wasabira abo abaali bakutta. Nsonyiwa, era onjigirize okusonyiwa abo abannumya. Wakaaba mu kizikiza nti, “Katonda wange, Katonda wange, lwaki?” Nkwebaza nti wagenda mu kizikiza ekyo ku lwange, nze nneme kwabulirwa ddala emirembe gyonna. Era wafa n’ebigambo eby’okwesiga: “Kitange, mu mikono gyo.” Njigiriza okubeera omulamu n’okufa mu ngeri eyo. Onzijukiranga, Mukama, mu bwakabaka bwo. Amiina.
Ebibuuzo by’okufumiitirizaako
- Ku ssaala ssatu za Yesu ez’oku musaalaba, eruwa esinga okwogera naawe kaakano? Lwaki?
- Waliwo omuntu gw’oteekwa okusabira nti “Kitange, basonyiwe”? Kiki ekikizibuwaza?
- Kikuyamba kitya okumanya nti Yesu yasabanga Zabbuli, ne ku musaalaba?
Soma ebisingawo ku Ochorus
- E. M. Bounds, Amazima g’Okusaba, naddala “Yesu Kristo, Ekyokulabirako ky’Okusaba”
- John Bunyan, Omwonoonyi w’e Yerusaalemi Alokolebwa