Essuula 1 · eddakiika 4 ez’okusoma · eddakiika 6 ez’okuwuliriza
Ennyanjula: Gye Tuli mu Lugero
“Kale nga bwe tulina ekibiina ekinene eky’abajulirwa ekyenkana awo, twambulengamu buli ekizitowa, awamu n’ekibi ekitwesibako amangu, tuddukenga n’okugumiikiriza embiro ez’empaka ezatutegekerwa.” (Abaebbulaniya 12:1)
Ekitabo kino kitundu ku lugero oluwanvu, era kiyamba okumanya gye tuyimiridde.
Omuddiring’anwa kwe kiri, Ekibiina ky’Abajulirwa Abasaba, gugoberera abantu ba Katonda nga basaba, okuva ku mpapula ezisooka eza Bayibuli okutuuka ku kkanisa ya leero. Omuwandiisi w’Abaebbulaniya yalaba abasajja n’abakazi bonna abeesigwa abaatusooka ng’ekibiina ekinene eky’abajulirwa, abatwetoolodde ng’abalabi abeetoolodde embiro ez’empaka. Bo baamaze okudduka ekitundu kyabwe. Kaakano kiseera kyaffe. Mu kitabo ekisembayo ekya Bayibuli, Yokaana alaba essaala z’abantu ba Katonda nga ziri mu maaso g’entebe ya Katonda, nga zikuumibwa mu bibya: “ekibya ekya zaabu, ekyali kijjudde obubaane” (Okubikkulirwa 5:8). Tewali ssaala n’emu eva ku mutima egenda bwereere. Tewali n’emu ebula. Bw’osaba, oyingira mu lukuŋŋaana lw’okusaba olumaze emyaka enkumi n’enkumi.
Ekitabo Ekisooka eky’omuddiring’anwa guno, Essaala Yesu Ze Yayiga, kiwuliriza essaala z’Endagaano Enkadde: Ibulayimu ng’eegayirira ku lw’ekibuga, Musa ng’ayimiridde mu mwagaanya, Kaana ng’ayiwa emmeeme ye, Dawudi ng’ayimba zabbuli ze, Danyeri ng’afukamidde ku ddirisa lye eriggule. Ezo ze ssaala Yesu ze yakuliramu. Ng’akyali mulenzi e Nazaaleesi, yandiziwulidde nga zisomebwa mu kkuŋŋaaniro buli Ssabbiiti, era yandiziyimbye ku kkubo erigenda e Yerusaalemi ku mbaga ennene.
Kaakano, mu Kitabo eky’Okubiri, tutuuka mu makkati g’olugero. Tutuuka ku Yesu yennyini.
Ensi Yesu mwe yasabiranga
Yesu yabeeranga mu nsi entono ku ludda olw’ebuvanjuba olw’Ennyanja Meditereniyani, eyali efugibwa Obwakabaka bwa Rooma. Obuweereza bwe obusinga bwali mu Ggaliraaya, ekitundu eky’ennimiro, ebyalo by’abavubi n’enguudo ezijjudde abantu mu bukiikakkono, ne mu Buyudaaya mu bukiikaddyo, Yerusaalemi ne yeekaalu yaakyo gye byali. Abantu abasinga be yasisinkana baali baavu. Baakolanga n’emikono gyabwe, nga basasula emisolo emizito, era enjala yabanga kumpi nabo.
Era baali bantu ba kusaba. Amaka g’Abayudaaya abeesigwa gaayogeranga Shema, “Wulira, Ayi Isirayiri: Mukama Katonda waffe ali omu” (Ekyamateeka Olwokubiri 6:4), buli ku makya n’akawungeezi. Bangi baasabanga mu ssaawa ez’olunaku ezaategekebwa, nga Danyeri bwe yakolanga. Yeekaalu y’e Yerusaalemi yalina essaawa zaayo ez’okusaba, era buli kyalo kyalina ekkuŋŋaaniro lyakyo, abantu mwe baakuŋŋaaniranga okusaba, okusoma Ebyawandiikibwa n’okuyimba Zabbuli. Abayigirizwa ba Yesu tebaali batandisi mu kusaba. Baali basabye obulamu bwabwe bwonna.
Naye bwe baalaba Yesu ng’asaba, ne balaba ekintu kye baali batalabangako. Ekyo kye kitabo kino kyogerako.
Bye tujja okulaba
Enjiri ennya, Matayo, Makko, Lukka ne Yokaana, zitubuulira olugero lwa Yesu. Tewali n’emu ku zo etuwa byonna ebikwata ku bulamu bwe obw’okusaba, naye zonna zitulaga nti okusaba kwe kwali omutima gwabwo. Lukka naddala alabika nga yakulabanga buli wamu. Emirundi n’emirundi awandiika, kumpi mu kuyita buyisi, nti “Yesu bwe yali ng’asaba.” Asaba ku kubatizibwa kwe, nga tannalonda bayigirizwa be, ku lusozi endabika ye gye yakyusibwa, mu nnimiro nga tebannamukwata, ne ku musaalaba.
E. M. Bounds, ebitabo bye ku kusaba by’oyinza okusoma byonna mu tterekero ly’ebitabo erya Ochorus, yamala emyaka mingi ng’ayiga ebitundu bino. Kye yatuukako kyali kyangu:
“Tewali kintu kyeyoleka nnyo mu bulamu bwa Mukama waffe okusinga okusaba.”
E. M. Bounds, Amazima g’Okusaba
Ekitabo kino kirina essuula amakumi abiri, era zigoberera ebitundu bina:
- Yesu ng’asaba (essuula 1 okutuuka ku 3). Tulaba Yesu ng’asaba: nga bukyali tebunnakya, ekiro kyonna ku lusozi, ne mu kifo abayigirizwa be gye baamalira ne bamusaba nti, “Mukama waffe, naawe tuyigirize okusaba.”
- Essaala gye yayigiriza (essuula 4 okutuuka ku 6). Tutambula mpola mu Ssaala ya Mukama Waffe, essaala Abakristaayo mu buli ggwanga na buli lulimi gye basabye okumala emyaka enkumi bbiri, era tuyiga ku kisenge eky’ekyama.
- Okuyigiriza kwe ku kusaba (essuula 7 okutuuka ku 16). Tuwuliriza engero ze n’ebisuubizo bye: saba, noonya era konkona; toggwaamu mwoyo; weetoowaze; kkiriza; musabe wamu; saba olw’amakungula; weebaze; saba mu linnya lye.
- Essaala ze ezisembayo (essuula 17 okutuuka ku 20). Tuyimirira kumpi naye ng’asabira abagoberezi be mu kiro ekyasooka okufa kwe, mu nnimiro ya Gesusemane, ne ku musaalaba. Era tukomekkereza gy’ali kaakano, ku mukono ogwa ddyo ogwa Kitaffe, ng’akyatusabira.
Engeri buli ssuula gy’etegekeddwamu
Buli ssuula mu muddiring’anwa guno erina enkula y’emu, n’olwekyo mangu ddala ojja kumanya ekkubo.
- Olunyiriri olukulu lwe lutandika essuula. Lwe lunyiriri lw’Ebyawandiikibwa essuula kw’esimbye.
- Olugero luteekawo embeera.
- Okuyigiriza kutunuulira ekyo ekitundu ky’Ebyawandiikibwa kye kitulaga ku kusaba, n’engeri Yesu gye yasabangamu.
- Amaloboozi okuva mu biseera eby’edda gajuliza abasajja n’abakazi ab’okusaba okuva mu byafaayo by’ekkanisa, ekigambo ku kigambo okuva mu bitabo byabwe ebiri mu tterekero lya Ochorus.
- Amagezi asatu amakulu gafunza ebyo essuula by’eyigiriza.
- Gye tuli leero kireeta essomo mu bulamu obwa bulijjo, buli wonna mu nsi gy’obeera.
- Gezaako kino kikuwa enkola emu ennyangu ey’okukola mu wiiki eddako.
- Essaala ey’okufundikira n’Ebibuuzo by’okufumiitirizaako bikuyamba okuddamu, ng’oli wekka oba ng’oli n’abalala.
- Soma ebisingawo ku Ochorus kikulaga ebitabo eby’edda eby’omuwendo mw’oyinza okweyongera okugenda mu buziba.
Ku nkomerero y’ekitabo ojja kusangako ebyongerezeddwako bibiri. Ekisooka kikuŋŋaanya amagezi gonna amakulu nga gasengekeddwa mu miramwa, olwo n’olaba mangu ekyo ekitabo kino kye kiyigiriza ku kukkiriza, okunyiikira, okusonyiwa n’ebirala. Ekyokubiri kiwandiika buli Kyawandiikibwa ekijulizibwa mu kitabo, mu nsengeka ya Bayibuli, n’essuula mwe kirabikira.
Engeri y’okusoma ekitabo kino
Oyinza okukisoma kyonna okuva ku ntandikwa okutuuka ku nkomerero, naye kisinga okukisoma mpola. Essuula emu buli lunaku ejja kukutambuza mu kitabo kyonna mu nnaku amakumi abiri. Bw’oba osoma n’ekibinja ekitono, essuula emu oba bbiri buli wiiki zikola bulungi, era ebibuuzo ku nkomerero ya buli ssuula bijja kutandika emboozi yammwe.
Okusinga byonna, kisome nga Bayibuli yo eggule n’omutima gwo nga mwetegefu okusaba. Kino si kitabo kya kwogera ku kusaba kyokka, wabula kitabo kya kusaba nakyo. Abayigirizwa tebaayiga kusaba nga basoma ebikwata ku kwo. Baayiga nga babeera ne Yesu. Essuubi lyaffe liri nti bw’onoosomanga, onoosanga ng’oyogera nabo nti, “Mukama waffe, naawe tuyigirize okusaba,” era nti alikikola.