Obutukuvu n’Obutaliiko Kya Kunenyezebwa

‘Mmwe muli bajulirwa, era ne Katonda, nga bwe tweyisa mu butukuvu ne mu butuukirivu era nga tetuliiko kya kunenyezebwa mu mmwe abakkiriza.—Mukama waffe aboongereko okwagala kwammwe, mwagalanenga mwekka na mwekka era mwagalenga nnyo abantu bonna, alyoke anyweze emitima gyammwe nga temuliiko kya kunenyezebwa mu butukuvu mu maaso ga Katonda Kitaffe, Mukama waffe Yesu Kristo bw’alikomawo n’abatukuvu be bonna.’—1 Basessaloniika 2:10; 3:12-13.

‘Yatulonda mu ye ng’ensi tennatondebwa, ffe tube batukuvu, abataliiko kamogo mu maaso ge mu kwagala.’—Abaefeso 1:4.

Waliwo ebigambo bibiri eby’Oluyonaani, ebitegeeza kumpi ekintu kye kimu, ebikozesebwa emirundi mingi wamu n’ekigambo omutukuvu, nga bikigoberera, okulaga ebiva mu butukuvu n’ebibala byabwo nga bwe birabikira mu bulamu obweyolekera. Ekimu kivvuunulwa nti ataliiko kamogo, ataliiko bbala, era kye kimu ekikozesebwa ku Mukama waffe ne ku ssaddaaka ye, omwana gw’endiga ogutaliiko kamogo (Abaebbulaniya 9:14; 1 Peetero 1:19). Oluvannyuma kikozesebwa ku baana ba Katonda nga kigattiddwa ku mutukuvu—abatukuvu era abataliiko kamogo (Abaefeso 1:4, 5, 27; Abakkolosaayi 1:22; Abafiripi 2:15; Yuda 24; 2 Peetero 3:14). Ekirala kye kigambo ataliiko kya kunenyezebwa, atalina nsobi (nga mu Lukka 1:6; Abafiripi 2:15; 3:6), era nakyo kisangibwa nga kigattiddwa ku mutukuvu (1 Basessaloniika 2:10; 3:13; 5:23). Bwe tubuuza obanga obutaliiko kya kunenyezebwa buno bukwata ku ngeri Katonda gy’apimamu abatukuvu oba ku ngeri abantu gye babapimamu, Ebyawandiikibwa biraga lwatu nti bukwatagana n’ebyombi. Mu bifo ebimu (Abaefeso 1:4; 5:27; Abakkolosaayi 1:22; 1 Basessaloniika 3:15; 2 Peetero 3:14) ebigambo ‘mu maaso ge,’ ‘yeefunire,’ ‘mu maaso ga Katonda Kitaffe,’ biraga nti ekirowoozo ekisooka kwe kuba nga tetuliiko bbala wadde ensobi mu maaso ga Katonda Omutukuvu, ekiteekeddwa mu maaso gaffe ng’ekigendererwa kye era ng’enkizo yaffe. Mu birala (nga Abafiripi 2:15; 1 Basessaloniika 2:10), obutaliiko kya kunenyezebwa mu maaso g’abantu bwe busooka. Mu buli kifo ekigambo kiyinza okutwalibwa nti kizingiramu enjuyi zombi: ataliiko kamogo era ataliiko kya kunenyezebwa alina okuyita mu kugezesebwa okw’emirundi ebiri—okusala kwa Katonda n’okw’abantu nabo.

Kale ssomo ki ery’enjawulo okugatta kuno okw’ebigambo bino ebibiri mu Byawandiikibwa, n’okunnyonnyola omutukuvu nga kwongerwako ataliiko kya kunenyezebwa, kwe kugenderera okutuyigiriza? Ssomo lya mugaso munene nnyo. Mu kunoonya obutukuvu, omukkiriza, gy’akoma okutegeera obulungi nti mukisa gwa mwoyo ogw’omunda ennyo, ogusangibwa mu kwawukana n’ensi kwokka ne mu kukolagana ne Katonda butereevu, era ogufunibwa mu bujjuvu olw’okubeera kwa Katonda munda mu ffe okwa ddala kwokka, ayinza okuba mu kabi ak’okutunuulira ennyo oludda lw’omukisa olwa Katonda lwokka, mu ndabika yaagwo ey’omu ggulu era esukkulumye ku butonde. Ayinza okwerabira nti okwenenya n’obuwulize, ng’ekkubo eridda mu butukuvu, birina okubikka buli kantu, ne bwe kaba katono katya, mu bulamu obwa buli lunaku. Ayinza obutategeera nti obwesigwa eri okukulembera kw’Omwoyo, okusinziira ku kigero kye tumulinamu kaakano, obwesigwa eri n’okwogera kwe okusingira ddala okuba okw’akaama ku nneeyisa eya bulijjo, kyetaagisa ddala okusobola okumanya mu bujjuvu amaanyi ge n’omulimu gwe ng’Omwoyo ow’obutukuvu. Okusinga byonna, ayinza okuba nga tannayiga nti si buwulize bwokka eri ky’amanyi nti Katonda ky’ayagala, wabula n’omwoyo omugonvu ennyo era ogwagala okuyigirizibwa, okukkiriza byonna Omwoyo by’alina okumulaga ku bunafu bwe ne ku Kitaffe by’ayagala ebituukiridde ku lulwe, ye nkola yokka Obutukuvu bwa Katonda mw’busobola okweyolekera mu bujjuvu gye tuli ne mu ffe. Bw’atyo, ng’amalirivu ddala okuzuula ekyama ky’obutukuvu obw’amazima era obujjuvu ku ludda lwa Katonda, ayinza okuba ng’agumiikiriza mu ye ensobi abamwetoolodde bonna ze balaba, oba ng’asigala—era ekyo si nga tekirimu kibi, kubanga kiva mu kubulwa omwoyo ogukkiriza okuyigirizibwa mu bujjuvu—nga tamanyi mpisa nnungi n’obulungi bw’obutukuvu Kitaffe bye yandyagadde ayonje nabyo enjigiriza y’obutukuvu mu maaso g’abantu. Ayinza okunoonya okubeera mu bulamu obutukuvu ennyo, naye n’atafaayo nnyo ku bulamu obutaliiko kya kunenyezebwa n’akatono.

Wabaddewo abatukuvu ab’engeri eyo: batukuvu naye nga bakakanyavu, batukuvu naye nga beesudde wala, batukuvu naye nga bakambwe mu kusalira abalala emisango; batukuvu, naye abantu ababeetoolodde ne bagamba nti tebalina kwagala era beefaako bokka; Omusamaliya, eyali kumpi omukaafiiri, ng’alina ekisa era nga yeewaayo okusinga Omuleevi ne kabona abatukuvu. Bwe kiba nga kya mazima, si kuyigiriza kwa Byawandiikibwa Ebitukuvu kwe kulina okunenyezebwa. Mu kugatta omutukuvu n’ataliiko kamogo (oba ataliiko kya kunenyezebwa) bwe kityo nga bikwatagana ddala, Omwoyo Omutukuvu ayagala okutukulembera okunoonya obutukuvu ng’amaanyi ag’omwoyo nga bweyolekera mu nneeyisa n’obulamu obwa buli lunaku obutaliiko kya kunenyezebwa. Buli mukkiriza asanyukira ekirangiriro kya Katonda nti mutukuvu mu Kristo, anoonye era n’okutuukiriza obutukuvu, era aluubirire okuba ‘ataliiko kya kunenyezebwa mu butukuvu’—si kitono ku ekyo.

Nti obutaliiko kya kunenyezebwa buno bukwatagana nnyo n’engeri gye tukolaganamu ne bantu bannaffe, tukiraba mu ngeri gye bugattibwamu n’okwagala. Bwe kityo mu Abaefeso 1:4: ‘ffe tube batukuvu, abataliiko kamogo mu maaso ge mu kwagala.’ Naye okusingira ddala mu kitundu kiri eky’ekitalo: ‘Mukama waffe aboongereko okwagala kwammwe, mwagalanenga mwekka na mwekka era mwagalenga nnyo abantu bonna, alyoke anyweze emitima gyammwe nga temuliiko kya kunenyezebwa mu butukuvu.’ Obutukuvu n’obutaliiko kya kunenyezebwa, ensibuko y’obulamu bwa Katonda ey’omunda ekwekeddwa, n’enneeyisa y’obulamu ey’ebweru era ey’obuntu—byombi birina okufuna amaanyi gaabyo, agatunyweza mu byo, mu kwagala kwaffe okuyitirira era okukulukuta obutayosa.

Obutukuvu n’okwagala—kikulu nnyo ebigambo bino bigattibwe mu birowoozo byaffe nga tebiyinza kwawulwa, nga bwe birina okuba mu bulamu bwaffe. Twalaba, bwe twali tuyiga ku butukuvu bwa Katonda, nti okwagala kye kifo obutukuvu obwo mwe bubeera era mwe bukolera, nga busika gye buli era nga bufuula nga bwo byonna bye busobola okwefunira. Ku muliro gw’obutukuvu bwa Katonda, okwagala lwe lulimi lwagwo olulungi, olugolola okwegabira n’okufuula nga lwo byonna bye lusobola okukwatako. Mu baana ba Katonda obutukuvu obw’amazima bwe butyo; omuliro gwa Katonda gwaka okuleeta mu mukisa gwagwo byonna ebigusemberera. Yesu bwe yeetukuza tulyoke tutukuzibwe mu mazima, ekyo tekyali kirala wabula okwagala nga kwewaayo okutuuka ku kufa, aboonoonyi balyoke bagabane ku butukuvu bwe. Okwefaako n’obutukuvu tebiyinza kutabagana. Obutamanya buyinza okulowooza ku butukuvu ng’ekyambalo ekirungi eky’okwewunda nakyo mu maaso ga Katonda, so nga wansi waakyo waliwo amalala ag’okwefaako agagamba nti, ‘Nze ndi mutukuvu okukusinga,’ era nga gamatidde ddala omulala abulwe ekyo kye geenyumiririzaamu. Obutukuvu obw’amazima, ku ludda olulala, kwe kugobebwa n’okufa kw’okwefaako, nga butwala omutima n’obulamu okubifuula abaweereza b’omuliro ogwo ogw’okwagala ogwemalawo gwokka, okutuuka ku balala n’okubatukuza n’okubalokola. Obutukuvu kwe kwagala. Okwagala okuyitirira Pawulo kw’asabira ng’ekisaanyizo ky’obutukuvu obutaliiko kya kunenyezebwa. Mukama bw’atwongeramu okwagala era n’atuyitiriza mu kwo, bw’atyo bw’asobola okunyweza emitima gyaffe nga tegiriiko kya kunenyezebwa mu butukuvu.

Omutume ayogera ku kwagala okw’emirundi ebiri: ‘mwagalanenga mwekka na mwekka era mwagalenga nnyo abantu bonna.’ Okwagala ab’oluganda Mukama waffe yennyini kye yalagira ng’akabonero akasinga ak’obuyigirizwa. Era yakisabira Kitaawe ng’obujulizi obusinga eri ensi nti ddala Katonda ye yamutuma. Mu butukuvu bw’okwagala, mu butukuvu obujjudde okwagala, obumu bw’omubiri mwe bunaakakasibwa ne bukulaakulana, ne buteekebwateekebwa olw’emirimu gy’Omwoyo Omutukuvu egisingawo. Mu Bbaluwa eri Abakkolinso n’Abaggalatiya, okwawukana n’okwesamba wakati w’abakkiriza biyogerwako ng’obujulizi obukakafu obw’obulamu bw’okwefaako n’obw’omubiri. Kale, bwe tuba twagala okuba abatukuvu, ka tutandike nga tuba bagonvu nnyo, era abagumiikiriza, era abasonyiwa, era ab’ekisa, era abagabi mu nkolagana yaffe n’abaana ba Kitaffe bonna. Ka tuyige ekifaananyi kya Katonda eky’okwagala okutanoonya byakwo, era tusabe obutayosa Mukama atuyitirize mu kwagala eri bannaffe. Asinga obutukuvu y’anaasinga obwetoowaze n’okwerabira, y’anaasinga obugonvu n’okwefiiriza, y’anaasinga ekisa n’okulowooza ku balala ku lwa Yesu. ‘Ng’abalonde ba Katonda abatukuvu era abaagalwa, mwambalenga omwoyo ogusaasira, n’ekisa, n’obuwombeefu, n’obuteefu, n’obugumiikiriza’ (Abakkolosaayi 3:12-13).

Kale n’okwagala eri abantu bonna. Okwagala okukakasibwa mu nneeyisa ne mu nkolagana ey’obulamu obwa buli lunaku. Okwagala okutakoma ku kwewala busungu, n’empisa embi, n’okusala emisango okukambwe, naye okulaga n’empisa ennungi ennyo ey’okwemalira ku bulungi n’ebyetaago bya buli muntu. Okwagala okw’ekisa okufaayo ku mibiri wamu n’emmeeme. Okwagala okutali kwetegefu kuyamba kwokka nga kuyitiddwa, naye okwemalira ddala ku kwefiiriza n’okwewaayo nga kunoonya era nga kumalawo ebyetaago by’abo abasinga okubonaabona n’abatasaana. Okwagala okutwala ddala okwagala kwa Kristo—okwamuggya mu ggulu ne kumuleetera okulonda omusaalaba—ng’etteeka lyokka n’ekipimo ky’enneeyisa yaakwo, era okussa byonna wansi w’essanyu erifaanana erya Katonda ery’okugaba, ery’okukola obulungi, ery’okwaniriza n’okulokola abali mu bwetaavu n’ababula. Bwe tutyo nga tuyitirira mu kwagala, tunaabeera nga tetuliiko kya kunenyezebwa mu butukuvu.

Mu Kristo mwe tuli abatukuvu; ku bwa Katonda tuli mu Kristo, eyafuuka okutukuzibwa gye tuli okuva eri Katonda: mu kukkiriza kuno Pawulo mw’asabira Mukama, Mukama waffe Yesu, atwongereko era atuyitirize mu kwagala. Kitaffe ye nsulo, Ye ye mukutu; Omwoyo Omutukuvu ye mugga omulamu. Era Ye bwe Bulamu bwaffe, ku bw’Omwoyo. Olw’okumukkiriza, olw’okubeera mu ye ne mu kwagala kwe, olw’okuleka Omwoyo, nga twegasse naye ddala, okufuka okwagala kwa Katonda mu ffe, kwe tunaafunira okuddibwamu kw’okusaba kwaffe, era ye yennyini anaatunyweza nga tetuliiko kya kunenyezebwa mu butukuvu. Kino kibeere gye tuli okusaba okw’okukkiriza okufuuka okutendereza: Mukama atenderezebwe, alitwongera era alituyitiriza mu kwagala, era alitunyweza nga tetuliiko kya kunenyezebwa mu butukuvu mu maaso ga Katonda Kitaffe, Mukama waffe Yesu bw’alikomawo n’abatukuvu be.

Mubenga batukuvu, kubanga nze ndi mutukuvu.

Ayi Katonda era Kitaffe asinga ekisa! Nkwebaza nate olw’obulokozi obwo obw’ekitalo, olw’okutukuzibwa kw’Omwoyo, obutufudde abatukuvu mu Kristo. Era nkwebaza nti Omwoyo asobola okutugabanya ku bulamu bwa Kristo bwe kityo, naffe tulyoke tubeere nga tetuliiko kya kunenyezebwa mu butukuvu. Era nti Mukama yennyini y’atwongera era y’atuyitiriza mu kwagala, emitima gyaffe giryoke ginywezebwe bwe gityo; nti okwagala okuyitirira n’obutukuvu obutaliiko kya kunenyezebwa byombi biva gy’ali.

Ayi Mukama era Omulokozi Omutendereze! Kaakano nzije okwetwalira n’okufuula ebyange ebyo by’osobola okunkolera. Ndi mutukuvu mu ggwe mwokka; mu ggwe ndi mutukuvu. Mu ggwe mwe ndi n’amaanyi ag’okuyitirira mu kwagala. Ayi ggwe, abeeramu obujjuvu bw’okwagala kwa Katonda, era gwe mbeeramu, Mukama, Mukama wange, onnyitirize mu kwagala. Nga nneegasse naawe, mu bulamu bw’okukkiriza mw’obeerera mu nze, kiyinza okubaawo era kirituukirira. Ku bw’okuyigiriza kw’Omwoyo wo Omutukuvu, nkulembera mu bigere byonna eby’okwagala kwo okwefiiriza, nange ndyoke nneemalire ddala mu kuwa abalala omukisa.

Era bw’otyo, Ayi Mukama! nyweza n’amaanyi omutima gwange gubeere nga teguliiko kya kunenyezebwa mu butukuvu. Okwefaako kuzikirire mu maaso go. Obutukuvu bwo, obwewaayo okufuula omwonoonyi omutukuvu, butwale byonna ddala, okutuusa omutima gwange n’obulamu bwange lwe binaatukuzibwa ddala, era omwoyo gwange gwonna n’emmeeme yange n’omubiri gwange bikuumibwe nga tebiriiko kya kunenyezebwa okutuusa ku kujja kwo. Amiina.

1. Ka tusabe n’omutima gwaffe gwonna, obunyiikivu bwaffe mu kuyiga ku butukuvu buleme kuba bwa magezi oba bwa nneewulira bwokka, wabula bubeere bwa kusalawo n’obulamu, obulabibwa abantu bonna mu kutambula n’enneeyisa ey’obulamu obwa buli lunaku. ‘Okuyitirira mu kwagala,’ ‘obutaba na kya kunenyezebwa mu butukuvu,’ binaatuleetera okulaba ekisa mu maaso ga Katonda ne mu maaso g’abantu.

2. ‘Katonda kwagala;’ Okutonda kwe kukulukuta kw’okwagala. Okununulibwa kwe kwewaayo n’obuwanguzi bw’okwagala. Obutukuvu gwe muliro gw’okwagala. Obulungi bw’obulamu bwa Yesu kwe kwagala. Byonna bye tunyumirwa ebiva eri Katonda tubifunye lwa kwagala. Obutukuvu bwaffe si bwa Katonda, si bwa Kristo, bwe tutaagala.

3. ‘Okwagala tekunoonya byakwo.’ ‘Okwagala tekulemererwa.’ ‘Okwagala kwe kutuukiriza amateeka.’ ‘Naye ekisingako ku ebyo obukulu kwe kwagala.’ ‘Kye tugenderera mu kiragiro kino, kwe kwagala.’ Okwagala Katonda n’abantu kwe kuba omutukuvu. Mu nkolagana ey’obulamu obwa buli lunaku, obutukuvu busobola okufuniramu entandikwa yaabwo ennyangu era ennungi n’okukozesebwa kwabwo; bwe kityo, mu kutuuka kwabwo okw’oku ntikko, obutukuvu kwe kwagala okutuukiridde.

4. Okukkiriza kufuna omugaso gwakwo gwonna okuva mu kwagala, okuva mu kwagala kwa Katonda, mwe kusena era mwe kunywa, n’okuva mu kwagala eri Katonda n’abantu okukulukuta okuva mu kwo. Ka tube n’amaanyi mu kukkiriza, olwo tunaayitirira mu kwagala.

5. ‘Katonda atuwadde Mwoyo Mutukuvu ajjuza emitima gyaffe okwagala kwe.’ Kino kibeere obwesige bwaffe.

Olunaku olw’Amakumi Abiri mu Mukaaga.