Essuula 21 · eddakiika 9 ez’okusoma · eddakiika 12 ez’okuwuliriza
Obutukuvu n’Eddembe
‘Noolwekyo mwasumululwa okuva mu kibi, ne mufuuka baddu ba butuukirivu: bwe mutyo muweeyo ebitundu byammwe eby’omubiri okuba abaddu b’obutuukirivu, nga mweweerayo ddala eri Katonda, mube batukuvu. Naye kaakano obanga mwasumululwa mu kibi, ne mufuuka baddu ba Katonda, ebivaamu bibatuusa ku kutukuzibwa, n’enkomerero bwe bulamu obutaggwaawo.’—Abaruumi 6:18-19, 22.
‘eddembe lye tulina mu Kristo Yesu.’—Abaggalatiya 2:4.
‘Kale nga Kristo bwe yatufuula ab’eddembe, bwe mutyo munywerere mu ddembe eryo muleme kusibwa nate mu kikoligo ky’obuddu.’—Abaggalatiya 5:1.
Tewali kintu kye tuyinza kuba nakyo ekisinga eddembe omuwendo n’obulungi obutagerageranyizika. Tewali kintu kizzaamu muntu maanyi era kimugulumiza okusinga lyo; era ku luuyi olulala, tewali kintu kimumalamu maanyi era kimutoowaza okusinga obuddu. Obuddu bunyaga omuntu ekyo ekimufuula omuntu ddala: obuyinza okwesalirawo, okwekolera, okubeera n’okukola ky’ayagala.
Ekibi buddu: kwe kufugibwa obuyinza obugwira obwatuwangula, era emirundi mingi obutukaka okuweereza nga tetwagala n’akatono. Okununulibwa kwa Kristo kutuzzaayo eddembe lyaffe era kutusumulula okuva mu buyinza bw’ekibi. Bwe tuba ab’okubeera ddala mu bulamu ng’abanunule, tetwetaaga kutunuulira mulimu gwokka Kristo gwe yakola okututuusa ku kununulibwa kwaffe, wabula twetaaga n’okukkiriza n’okutegeerera ddala eddembe Kristo lye yatufuula ab’eddembe nga bwe lijjuvu, nga bwe lyesigika, era nga bwe litaliiko kkomo. Ebibala ebituusa ku kutukuzibwa tubifuna nga ‘tunywerera mu ddembe lyaffe mu Kristo Yesu’ kyokka.
Kyewuunyisa nti ekigambo mutukuvu kirabika mirundi mitono nnyo mu kuwoza okunene okw’Ebbaluwa eri Abaruumi, era nti mu ssuula 6, gye kikozesebwa emirundi ebiri mu bigambo ‘ku kutukuzibwa,’ kiteekebwawo mu bulambulukufu ng’ekigendererwa n’ekibala ekituukibwako mu bulamu obw’obutuukirivu. Ebigambo ‘ku kutukuzibwa’ ebyogerwa emirundi ebiri, ebiraga ekivaamu ekirina okufunibwa, bikulemberwa ebigambo ebyogerwa emirundi ebiri nti ‘mwasumululwa okuva mu kibi, ne mufuuka baddu ba butuukirivu.’ Kino kituyigiriza nti okusumululwa okuva mu buyinza bw’ekibi n’okwewaayo okuweereza obutuukirivu si bye butukuvu byennyini, wabula lye kkubo lyokka erikakafu eributuusaako. Okutegeera okw’amazima n’okuyingirira ddala eddembe lyaffe okuva mu kibi mu Kristo tebiyinza kubulawo mu bulamu obw’obutukuvu. Isirayiri bwe yasumululwa okuva ku Falaawo, Katonda n’alyoka atandika okweyoleka ng’Omutukuvu: era bwe tumanya nti ffe ‘twasumululwa okuva mu kibi,’ ne tununulibwa mu mukono gw’abalabe baffe bonna, lwe tuliweereza Katonda mu butuukirivu ne mu butukuvu ennaku zonna ez’obulamu bwaffe.
Ebigambo bino, ‘mwasumululwa okuva mu kibi’: okubitegeera obulungi, tulina okwekuuma ensobi ey’emirundi ebiri. Tetulina kubikendeeza ne tubiwa amakulu amatono, wadde okubiyingizaamu amakulu amangi okusinga Omwoyo Omutukuvu ge yagenderera wano. Pawulo tayogera ku kubalirwa, wadde ku kintu omuntu ky’awulira. Tetulina kukikomya ku kusumululwa okuva mu kikolimo oba mu kibonerezo ky’ekibi. Ebigambo ebikyetoolodde biraga nti ayogera, si ku mbeera yaffe mu maaso g’omulamuzi, wabula ku kintu eky’amazima eky’omwoyo: okubeera kwaffe mu kwegatta okulamu ne Kristo mu kufa kwe ne mu kuzuukira kwe, era bwe tutyo okuggibwa ddala wansi w’obufuzi oba obuyinza bw’ekibi. ‘Ekibi tekiribafuga.’ Era tannayogera ku kintu ekiwulirwa, nti tuwulira nga tuli ba ddembe okuva mu kibi kyonna. Ayogera ku kintu ekinene ekiriwo ddala: Kristo okutununula olw’enkomerero okuva mu buyinza ekibi bwe kyalina okutukaka okukola bye kyagala n’emirimu gyakyo; era atukubiriza, mu kukkiriza ekintu kino eky’ekitalo, okugaana n’obuvumu okuwuliriza ebiragiro oba okukema kw’ekibi. Okumanya eddembe lye tulina mu Kristo, okusumululwa kwaffe okuva mu bufuzi n’obuyinza bw’ekibi, lye kkubo ery’okulifuula ekintu kye tulaba mu bulamu bwaffe.
Mu biseera eby’edda, Abatuluki oba Abawalabu bwe baafuulanga Abakristaayo abaddu emirundi mingi, ensimbi nnyingi zaasasulwanga okununula abo abaali mu buddu. Naye kyabaawo emirundi egisukka mu gumu, ewala munda mu nsi y’abaddu, abaanunulibwa obutawulira ku mawulire ago; bakama baabwe baasanyukanga nnyo okubakisa. Abalala nabo baawulira amawulire, naye baali bamaze okumanyiira obuddu bwabwe, ne batasobola kwekunkumula kufuba kutuuka ku lubalama lw’ennyanja. Obugayaavu oba okuggwamu essuubi ne bibakuumira mu buddu; tebaasobola kukkiriza nti bandisobodde okutuuka emirembe mu nsi ey’eddembe. Ensimbi ez’okubanunula zaali zisasuddwa; mu mazima baali ba ddembe; naye mu bulamu bwabwe, olw’obutamanya oba olw’obutaba na buvumu, baali bakyali mu buddu. Okununulibwa kwa Kristo kumalirawo ddala ekibi n’obuyinza obw’amateeka bwe kyalina ku ffe,—kubanga ‘amaanyi g’ekibi gava mu mateeka,’—ne kiba nti mu bikolwa ddala, mu mazima agasingayo obuziba, ekibi tekirina buyinza kutukaka kukigondera. Kisobola okutufuga lwokka nga tukikkirizza okuddamu okufuga, nga tweweerayo nate okuba abaddu baakyo. Setaani akola kyonna ky’asobola okukuuma abakkiriza mu butamanya bwa ddembe lino lyabwe nga bwe lijjuvu okuva mu buddu bwe. Era olw’okuba abakkiriza bamativu nnyo n’ebirowoozo byabwe bo bennyini ku makulu g’okununulibwa, ne beegomba katono era ne basaba katono okukulaba n’okukufuna mu bujjuvu bwakwo obw’okununulibwa n’omukisa, okumanya kwabwe mu bulamu eddembe okuva mu kibi gye liyinza okutuukira kye kiva kunafuye bwe kutyo. ‘buli Omwoyo wa Mukama w’abeera, wabaawo eddembe.’ Eddembe lino lifuuka lyaffe ku bw’Omwoyo Omutukuvu, olw’ekitangaala kye n’okuluŋŋamya kwe munda mu ffe, bwe tubirindirira n’obwetoowaze ne tubigondera.
Mu ssuula ey’omukaaga Pawulo ayogera ku ddembe okuva mu kibi, ne mu ssuula 7 (nny. 3, 4, 6) ku ddembe okuva mu mateeka, nti byombi byaffe mu Kristo ne mu kwegatta naye. Mu ssuula 8 (nny. 2) ayogera ku ddembe lino ng’eryafuuka eryaffe mu bulamu bwe tuyitamu. Agamba nti, ‘etteeka ery’Omwoyo aleeta obulamu mu Kristo Yesu, lyannunula okuva mu tteeka ly’ekibi n’okufa.’ Eddembe eriri eryaffe mu Kristo lirina okufuuka eryaffe ku bwaffe, mu kulyetwalira n’okulinyumirwa, ku bw’Omwoyo Omutukuvu. Eky’okubiri kyesigamye ku kisooka: okukkiriza gye kukoma okujjula, okutegeera gye kukoma okulongooka, okwenyumiriza mu Kristo Yesu ne mu ddembe lye yatufuula ab’eddembe gye kukoma okuwangula, n’okuyingira mu ddembe ery’ekitiibwa ery’abaana ba Katonda gye kukoma okwanguwa n’okujjula. Nga eddembe bwe liri mu Kristo yekka, bwe kityo Omwoyo wa Kristo yekka y’alifuula eryaffe mu bulamu obwa bulijjo, era y’atukuuma nga tubeera omwo: ‘etteeka ery’Omwoyo aleeta obulamu mu Kristo Yesu, lyannunula okuva mu tteeka ly’ekibi n’okufa.’ ‘buli Omwoyo wa Mukama w’abeera, wabaawo eddembe.’ Omwoyo bw’atubikkulira Yesu nga ye Mukama era Mukulu waffe, Mukulu waffe omuggya, oyo yekka alina obuyinza ku ffe, n’atuluŋŋamya okwewaayo, okuwaayo ebitundu byaffe, n’okuwaayo obulamu bwaffe bwonna okuweereza Katonda mu Kristo, okukkiriza kwaffe mu ddembe okuva mu kibi kufuuka ekintu kye tumanyi era kye tulaba. Bw’akkiriza nti okununulibwa kujjuvu, omusibe afuluma nga ‘ow’eddembe owa Mukama.’ Kaakano amanyi nti ekibi tekikyalina buyinza, wadde akaseera akamu, okumulagira okukigondera. Kiyinza okugezaako okukakasa obuyinza bwakyo obw’edda; kiyinza okwogera mu ddoboozi ery’obuyinza; kiyinza okututiisa ne tugonda; naye obuyinza ku ffe tekirina n’akatono, okuggyako nga ffe, nga twerabidde eddembe lyaffe, tugondera okukema kwakyo, ne tukiwa ffe bennyini obuyinza.
Tuli ba ddembe aba Mukama. ‘Tulina eddembe lyaffe mu Kristo Yesu.’ Mu Abaruumi 7 Pawulo annyonnyola okulwana okw’entiisa okw’emmeeme ekyagezaako okutuukiriza amateeka, naye n’eyeesanga nga teyeesobola n’akatono; ng’etundiddwa wansi w’ekibi, omusibe era omuddu, nga terina ddembe kukola omutima gwonna bye gwegomba. Naye Omwoyo bw’atwala ekifo ky’amateeka, okwemulugunya nti, ‘Nga ndi muntu munaku!’ kukyuka ne kufuuka oluyimba olw’obuwanguzi: ‘Katonda yeebazibwe mu Yesu Kristo; etteeka ery’Omwoyo aleeta obulamu lyannunula.’
Okwemulugunya okutabalika okw’amaanyi agatamala okukola Katonda by’ayagala, okw’okufuba okutavaamu kantu n’essuubi eryamenyeka, n’okw’okulemererwa obutayosa, kuddamu mu ngeri nkumi na nkumi okwemulugunya kw’omusibe nti, ‘Nga ndi muntu munaku!’ Katonda yeebazibwe! Waliwo okununulibwa. ‘Kale nga Kristo bwe yatufuula ab’eddembe, bwe mutyo munywerere mu ddembe eryo muleme kusibwa nate mu kikoligo ky’obuddu.’ Setaani bulijjo anoonya okututeekako nate ekikoligo, oba eky’ekibi oba eky’amateeka, okuzaala nate omwoyo ogw’obuddu, ng’ekibi oba amateeka n’ebyo bye biragira birina obuyinza ku ffe mu ngeri emu oba endala. Si bwe kiri: temukkiriza kusibwa nate; munywerere mu ddembe Kristo lye yabafuula ab’eddembe. Ka tuwulirize obubaka buno: ‘mwasumululwa okuva mu kibi, ne mufuuka baddu ba butuukirivu; bwe mutyo muweeyo ebitundu byammwe eby’omubiri okuba abaddu b’obutuukirivu, mube batukuvu.’ ‘mwasumululwa mu kibi, ne mufuuka baddu ba Katonda, ebivaamu bibatuusa ku kutukuzibwa.’ Okuba omutukuvu, olina okuba ow’eddembe, ow’eddembe ddala ddala; ow’eddembe Yesu akufuge, akuluŋŋamye; ow’eddembe Omwoyo Omutukuvu akukozese nga bw’ayagala, akufuuweemu omukka gwe, akole omulimu gwe ogw’ekyama, omuteefu, naye ogw’amaanyi, olyoke okule okutuuka mu ddembe lyonna Yesu lye yakuwangulira. Yeekaalu teyandisobodde kutukuzibwa olwa Katonda okugibeeramu, okuggyako nga teriiko mukama mulala yenna era nga tekozesebwa mulimu mulala gwonna, ebe yiye yekka n’okumuweereza kwokka. Yeekaalu ey’omunda ey’omutima gwaffe teyinza kutukuzibwa ddala mu bujjuvu, okuggyako nga tuli ba ddembe okuva ku buli mukama omulala na buli buyinza, okuva ku buli kikoligo ky’obuddu, oba ky’okutya, oba ky’okubuusabuusa, Omwoyo we alyoke atuluŋŋamye mu ddembe erituukiridde eribala ekibala ky’obutukuvu obw’amazima.
Bwe mwasumululwa okuva mu kibi, ne mufuuka baddu ba butuukirivu, mulina ebibala byammwe ebituusa ku butukuvu, n’enkomerero bwe bulamu obutaggwaawo. Eddembe, Obutuukirivu, Obutukuvu—gano ge madaala mu kkubo erigenda eri ekitiibwa ekijja. Gye tukoma okuyingira mu buziba n’okukkiriza mu ddembe lyaffe lye tulina mu Kristo, gye tukoma okuwaayo ebitundu byaffe eri Katonda n’essanyu n’obuvumu ng’ebikozesebwa eby’obutuukirivu. Katonda ye Kitaffe, gwe tusanyukira okukola by’ayagala, era okumuweereza lye ddembe erituukiridde. Omununuzi ye Mukama waffe, okwagala gwe kutusiba gy’ali mu buwulize obw’okweyagalira. Eddembe si kubeera awatali tteeka: ‘twalokolebwa okuva mu mukono gw’abalabe baffe, tulyoke tumuweereze mu butuukirivu ne mu butukuvu ennaku zonna ez’obulamu bwaffe.’
Eddembe kye kisaanyizo ky’obutuukirivu; n’obutuukirivu nabwo kye kisaanyizo ky’obutukuvu. Okukola Katonda by’ayagala kutuyingiza mu kussa kimu okwo, mu kukwatagana kw’omutima ne Katonda yennyini, omuva ekifaananyi ky’Okubeerawo kwa Katonda ekyakaayakana, kwe kugamba Obutukuvu. Bwe tusumululwa okuva mu kibi, ne tufuulibwa abaddu b’obutuukirivu era aba Katonda, tulina ebibala byaffe ebituusa ku butukuvu, n’enkomerero—ekibala ky’obutukuvu, bwe kyengera, kifuuka ensigo y’—obulamu obutaggwaawo.
Mubenga batukuvu, kubanga nze ndi mutukuvu.
Ai Katonda ow’ekitiibwa ekisingirayo ddala! Nkwegayirira ozibule amaaso gange ndabe eddembe lino ery’ekitalo Kristo lye yanfuula ow’eddembe. Ka nnyingire mu bujjuvu mu kigambo kyo, nti ekibi tekiriba na buyinza ku nze kubanga sifugibwa mateeka wabula ekisa. Ka mmanye eddembe lyange lye nnina mu Kristo Yesu, era nnywerere omwo.
Kitaffe! Okukuweereza lye ddembe erituukiridde: kino nakyo kimbikkulire. Ggwe oli wa Ddembe atalina kkomo, era by’oyagala tebiriiko kkomo okuggyako eryo okutuukirira kwabyo kwennyini lye kwateekawo. Era otuyita okuyingira mu by’oyagala, tulyoke tubeere ba ddembe nga ggwe bw’oli. Ai Katonda wange! Ndaga obulungi bw’ebyo by’oyagala, nga bwe binsumulula okuva mu nze kennyini n’okuva mu kibi, era bibeere omukisa gwange gwokka. Okuweereza obutuukirivu kubeere gye ndi essanyu n’amaanyi, nga kubala ebibala ebituusa ku kutukuzibwa, nga kunnyingiza mu Butukuvu bwo.
Mukama Yesu Omutendereze! Omununuzi wange era Eddembe lyange, ndi wuwo. Nneewaayo eri by’oyagala, nneme kumanya kye njagala okuggyako ky’oyagala. Mukama wange! Ggwe, era ggwe wekka, gwe njagala okuweereza. Eddembe lyange liri mu ggwe! Beera Mukuumi wange. Siyinza kuyimirira wadde akaseera akamu nga siri mu ggwe. Mu ggwe nsobola okunywerera: mu ggwe mwe nteeka obwesige bwange.
Ai Katonda Omutukuvu ennyo! Nga ndi mwana wo ow’eddembe, omuwulize, era akwagala, ojja kunfuula omutukuvu. Amiina.
1. Eddembe bwe buyinza okukola awatali kiziyiza ekyo obutonde bwaffe kye butusindiikiriza okukola. Mu Kristo omwana wa Katonda wa ddembe okuva ku buli buyinza obuyinza okumuziyiza okukola ng’etteeka ly’obutonde bwe obuggya bwe liragira.
2. Eddembe lino liva mu kukkiriza (Abaggalatiya 5:5-6). Olw’okukkiriza Kristo nnyingira mu lyo, era nnyimirira mu lyo.
3. Eddembe lino liva mu Mwoyo Omutukuvu. ‘buli Omwoyo wa Mukama w’abeera, wabaawo eddembe.’ ‘bwe muluŋŋamizibwa Omwoyo, olwo nga temukyafugibwa mateeka.’ Omutima ogujjudde Omwoyo gufuulibwa ogw’eddembe ddala. Naye tetwafuulibwa ba ddembe tulyoke tukole bye twagala ffe. Nedda, twafuulibwa ba ddembe okugoberera okuluŋŋamya kw’Omwoyo Omutukuvu. ‘Buli Omwoyo w’abeera, wabaawo eddembe.’
4. Eddembe lino liri mu kwagala. ‘mwayitibwa lwa ddembe, noolwekyo eddembe teribawa bbeetu kugoberera bya mubiri. Naye olw’okwagala buli omu abeerenga muweereza wa munne.’ Eddembe Omwana ly’atuwa bw’atufuula ab’eddembe, lye ddembe ery’okufaanana nga ye, okwagala n’okuweereza. ‘newaakubadde nga ndi wa ddembe eri abantu bonna, nfuuka omuddu wa bonna olw’okweyagalira, ndyoke ndeete bangi eri Kristo.’ Lino lye ddembe ery’okwagala.
5. ‘Noolwekyo mwasumululwa okuva mu kibi, ne mufuuka baddu ba butuukirivu, okutuuka ku kutukuzibwa.’ ‘Leka abantu bange bagende, balyoke bansinze.’ Omuntu akola eby’obutuukirivu yekka y’ayinza okufuuka omutukuvu.
6. Eddembe lino kintu kya ssanyu n’okuyimba.
7. Eddembe lino lye musingi gw’obutukuvu. Omununuzi atufuula ab’eddembe ye Katonda, Omutukuvu. Nga Omwoyo Omutukuvu, y’atuluŋŋamya okulifuna mu bujjuvu. Okuba ow’eddembe ennyo okuva ku buli kintu, Katonda alyoke asobole okukutwala yenna, kwe kuba omutukuvu.
Olunaku olw’Amakumi Abiri mu Lumu.
Essuula 21 ewedde
Obutukuvu n’Eddembe