Obutukuvu n’Okwawulibwa

‘Nze Mukama Katonda wammwe eyabaawula ku mawanga amalala. Kibasaanira okubeeranga abatukuvu gye ndi, kubanga Nze, Mukama, ndi mutukuvu, era mbaawudde ku mawanga amalala mubeerenga ggwanga lyange.’—Ebyabaleevi 20:24, 26.

‘Anaabanga mutukuvu eri Mukama Katonda okutuusa ekiseera kye eky’okweyawula nga kiweddeko…. Okumala ebbanga lyonna ery’obweyamo bwe obw’okweyawula, anaabanga mutukuvu eri Mukama Katonda.’—Okubala 6:5, 8.

‘Noolwekyo ne Yesu kyeyava abonaabonera era n’afiira ebweru w’ekibuga alyoke atutukuze n’omusaayi gwe ye. Kale naffe tufulume tulage gy’ali ebweru w’olusiisira nga twetisse ekivume kye.’—Abaebbulaniya 13:12-13.

Okwawulibwa si bwe butukuvu, naye lye kkubo erituusa ku bwo. Newaakubadde nga tewayinza kubaawo butukuvu awatali kwawulibwa, wayinza okubaawo okwawulibwa okutatuusa ku butukuvu. Kikulu nnyo okutegeera enjawulo yaabyo n’akakwate kaabyo, tulyoke tukuumibwe obutagwa mu nsobi ey’oku ludda olwa ddyo, ey’okulowooza nti okwawulibwa kwokka bwe butukuvu, wadde mu nsobi ey’oku ludda olwa kkono, ey’okunoonya obutukuvu awatali kwawulibwa.

Ekigambo ky’Olwebbulaniya ekitegeeza obutukuvu kiyinzika okuba nga kiva ku kikolo ekitegeeza okwawula. Naye we tusanga mu Bayibuli yaffe ebigambo ‘okwawula’ oba ‘okusalako’ oba ‘okwawulako,’ mu Lwebbulaniya biba bigambo birala ddala. Ekigambo ‘omutukuvu’ kikozesebwa kyokka okulaga ekirowoozo ekyo eky’enjawulo. Era newaakubadde ng’ekirowoozo ky’obutukuvu bulijjo kizingiramu eky’okwawulibwa, kyo kyennyini kiri waggulu nnyo ddala okukisinga. Kikulu nnyo okukitegeera obulungi, kubanga okwawulibwa eri Katonda, okwewaayo eri obwannannyini bwe ku ffe, okwewaayo oba okwetukuza olw’obuweereza bwe, emirundi mingi byogerwako ng’ebyo bye biba obutukuvu. Ekirowoozo kino tetuyinza kukiggumiza kimala: ekyo ntandikwa bw’eti, omusingi ogusookerwako; obutukuvu bwennyini businga nnyo ddala; obutukuvu si kye ndi, oba kye nkola, oba kye mpaayo, wabula Katonda ky’ali, era ky’ampa, era ky’ankolera. Katonda okunfuula owuwe kye kinfuula omutukuvu; Okubeerawo kwa Katonda n’ekitiibwa kye bye bitukuza ddala. Okwekenneenya n’obwegendereza ebigambo Katonda bye yagamba Isirayiri kujja kukitulaga bulungi. Emirundi munaana tusanga mu Ebyabaleevi ebigambo bino, ‘kibasaanira okubeeranga abatukuvu, kubanga Nze ndi mutukuvu.’ Obutukuvu ye mpisa ya Katonda esingira ddala obukulu, nga tebulaga kyokka nkolagana ye ne Isirayiri, wabula n’obulamu bwe n’obutonde bwe bwennyini, obulungi bwe obutuukiridde obutaliiko kkomo. Era newaakubadde nga mpola mpola, mu mitendera emitono ennyo, mw’ayinza okuyigiriza amagezi g’omuntu ag’omubiri era agali mu kizikiza ekyo kye kitegeeza, kyokka okuva ku ntandikwa ddala abuulira abantu be nti ekigendererwa kye kwe kuba nti bamufaanane—babeere batukuvu kubanga ye mutukuvu, era nga bw’ali omutukuvu. Okuŋŋamba nti Katonda ayawula abantu ku lulwe okubeera ababe, nga naye bwe yeewaayo okubeera owaabwe, kumbuulira ku nkolagana eriwo, naye tekumbuulira kintu kyonna ku butonde obwa nnamaddala obw’Omutukuvu ono, wadde ku muwendo omutuufu ogw’obutukuvu bw’ayagala okumpa. Okwawulibwa kwe kwawula n’okutwala ekibya kyokka, kiryoke kinaazibwe era kikozesebwe; naye okukijjuza ebintu eby’omuwendo bye tukiteresaamu kye kikiwa omuwendo gwakyo omutuufu. Obutukuvu kwe kujjuzibwa okuva eri Katonda, era awatali kwo okwawulibwa kutuleka nga tetuliimu kintu. Okwawulibwa si bwe butukuvu.

Naye okwawulibwa kwetaagisa nnyo eri obutukuvu. ‘Mbaawudde ku mawanga amalala, era kibasaanira okubeeranga abatukuvu.’ Okutuusa lwe nnaaba nga nnonze ekibya ne nkyawula ku birala ebikyetoolodde, era bwe kiba kyetaagisa, ne nkinaaza, siyinza kukijjuza wadde okukikozesa. Kiteekwa okuba mu mukono gwange, nga nkifuga ddala nzekka mu kiseera ekyo, bwe kitaba bwe kityo sijja kukifukamu mata oba wayini ow’omuwendo. Era bw’atyo ddala Katonda yayawula abantu be bwe yabaggya mu Misiri, n’abaawula eri ye yennyini bwe yabawa endagaano ye n’amateeka ge, alyoke abafuge era abe n’obuyinza ku bo, atuukirize ekigendererwa kye eky’okubafuula abatukuvu. Kino teyayinza kukikola okutuusa lwe yabaawula, n’abazuukusaamu okumanya nti bantu be ab’enjawulo, babe ddala era babe bokka, okutuusa lwe yabayigiriza nabo okweyawula ne beewaayo gy’ali. Okwawulibwa kwetaagisa nnyo eri obutukuvu.

Etteeka ery’Omunazaalayiti lijja kukakasa kino, era lijja kulaga bulungi nnyo okwawulibwa kye kitegeeza. Isirayiri yali egendereddwa okubeera eggwanga ettukuvu. Obutukuvu bwalyo bwalagibwanga nnyo mu bakabona baalyo. Ku Muyisirayiri kinnoomu, tetusoma wonna mu bitabo bya Musa nti yali mutukuvu. Naye waaliwo ebiragiro Omuyisirayiri ayagala okulaga okwegomba kwe okubeera omutukuvu ddala mwe yayinzanga okukikolera. Yayinzanga okweyawula ku bulamu obwa bulijjo obw’eggwanga erimwetoolodde, n’abeera mu bulamu bw’Omunazaalayiti, omuntu ayawuliddwa. Okwawulibwa kuno, mu biseera ebyo eby’ebisiikirize n’ebifaananyi, kwakkirizibwanga ng’obutukuvu. ‘Okumala ebbanga lyonna ery’obweyamo bwe obw’okweyawula, anaabanga mutukuvu eri Mukama Katonda.’

Okwawulibwa kuno kwali nnyo mu bintu bisatu—okwefuga, mu kwewala ebibala by’omuzabbibu; okwetoowaza, mu butasala wadde okumwa enviiri ze (‘omusajja bw’aba n’enviiri empanvu tekimuweesa kitiibwa’); okwefiiriza, mu butafuuka atali mulongoofu wadde olwa kitaawe oba nnyina, nga bafudde. Kye tuteekwa okwetegereza ennyo kwe kuba nti okwawulibwa tekwali kuva ku bintu ebitakkirizibwa, wabula ku bintu ebikkirizibwa. Ibulayimu okubeera mu nnyumba ya kitaawe, oba Isirayiri okubeera mu Misiri, tekyali kibi ku bwakyo. Omwoyo ogw’okwawulibwa gweyoleka mu kulekawo, si ekyo kyokka ekiyinza okukakasibwa nti kibi, wabula byonna ebiyinza okuziyiza okwewaayo kwaffe okujjuvu mu mikono gya Katonda alyoke atufuule abatukuvu.

Ka tuyige amagezi amazima gano ge gatuwa. Tuteekwa okumanya obwetaavu bw’okwawulibwa. Si kiragiro Katonda kye yeesalirawo obwesalizi, wabula kirina omusingi gwakyo mu butonde bw’ebintu bwennyini. Okwawula ekintu kwe kukiteera eddembe kikozesebwe mu mulimu gumu ogw’enjawulo, oba ku kigendererwa kimu, kiryoke kituukirize n’amaanyi gaakyo gonna nga tegagabanyiziddwamu by’ayagala oyo eyakironda, bwe kityo kituuke ku ekyo kye kyatondebwa okubeera. Guno gwe musingi oguli ku ntobo y’okugabanya emirimu kwonna; okwewaayo ddala eri ettabi limu ery’okusoma oba ery’omulimu lye kkubo ery’okutuuka ku buwanguzi n’obutuukirivu. Mu maaso gange waliwo ekibira ky’emivule, emiti gyonna nga gimeze nga gyesimbye era nga gyegasse. Ku mabbali waliwo omuti gumu ogwawuddwa ku banne; enduli yaagwo ennene n’amatabi gaagwo agagaziye bikakasa nti okwawulibwa kwagwo, n’okuba n’ekifo ekinene ekyawuddwa ku lwagwo, emirandira n’amatabi mwe biyinza okubunya, kye kyama ky’okukula kwagwo n’obukulu bwagwo. Amaanyi gaffe ag’obuntu galina ekkomo; Katonda bw’aba wa kututwala ddala, era ffe bwe tuba ba kumunyumirwa ddala, okwawulibwa eri ye si kirala wabula ekyetaagisa ekyangu, eky’obutonde, ekitayinza kubulawo. Katonda ayagala tubeere babe ddala mu byonna, alyoke naye yeewe gye tuli mu byonna.

Tuteekwa okumanya ekigendererwa ky’okwawulibwa. Kisangibwa mu ebyo Katonda by’ayogedde: ‘Kibasaanira okubeeranga abatukuvu gye ndi, kubanga Nze, Mukama, ndi mutukuvu, era mbaawudde ku mawanga amalala mubeerenga ggwanga lyange.’ Katonda yatwawula ku lulwe mu makulu agasinga obuziba ag’ekigambo ekyo; ayingire mu ffe, era yeeyoleke mu ffe. Obutukuvu bwe gwe mugatte era ye ntabiro y’ebirungi bye byonna ebituukiridde; yatwawula alyoke atufuule abatukuvu nga ye. Okwawulibwa tekulina muwendo gwonna ku bwakwo; kuyinza n’okufuuka ekikyamu ennyo oba eky’obulabe; byonna byesigama ku kigendererwa. Katonda bw’atufuna era bw’atutwala ddala, obulamu obutaggwaawo mu Kristo bwe bufuga obulamu bwaffe bwonna, Omwoyo Omutukuvu bw’akulukuta mu ffe mu bujjuvu era mu ddembe, ne tubeera mu Katonda, ne Katonda mu ffe, olwo okwawulibwa ne kulyoka kubeera, si kintu kya biragiro na mikolo, wabula ekintu eky’omwoyo ekya nnamaddala. Era ekigendererwa kino ekya Katonda bwe kirabibwa, ne kikkirizibwa, ne kinoonyezebwa, ebibuuzo ebizibu ku bye tuteekwa okwawulibwako, n’obunene bw’okwefiiriza okwawulibwa bwe kwetaaga, birifuna eky’okuddamu ekyangu. Katonda atwawula ku byonna ebitatutuusa mu butukuvu bwe ne mu kussa ekimu naye.

Twetaaga, okusinga byonna, okumanya amaanyi g’okwawulibwa, amaanyi agatutwala mu kwo nga tulina omwoyo ogw’okwegomba n’essanyu, ogw’eddembe n’okwagala. Ekigambo ekikulu ennyo eky’okwawula mu lulimi lw’abantu kye kigambo Kyange. Mu kino mwe muli ensulo enkulu ey’okufuba n’essanyu: mu mwana n’ebintu bye eby’okuzannyisa, mu mukozi n’empeera ye n’amagoba ge, mu muntu ayagala ennyo eggwanga lye n’alifiirira, kino Kyange kye kissa omukono ku ekyo kye kyawula ku birala byonna. Kye kigambo ekikulu okwagala kwe kukozesa. Ka kibe omwana agamba nnyina nti, Maama wange, n’aleeta okuddamu nti, Mwana wange; oba omugole omusajja aggya omuwala mu maka ge ag’omukwano ne mu bazadde be n’amufuula owuwe; oba Katonda Omutukuvu ayogera nti, ‘mbaawudde ku mawanga amalala mubeerenga ggwanga lyange;’ bulijjo n’ekyo Kyange okwagala mwe kukozesa amaanyi gaakwo amangi, ne kusika okuva ku birala byonna eri kwo kwennyini. Katonda yennyini tamanyi nsonga esinga eno amaanyi, tayinza kulaga kisikiriza kisinga kino amaanyi: ‘mubeerenga ggwanga lyange.’ Era amaanyi g’okwawulibwa galijja gye tuli, era galikola mu ffe, nga bwe twewaayo okwekenneenya n’okutegeera ekigendererwa ekyo ekitukuvu, okuwuliriza n’okwefunira ekyo Kyange ekyewuunyisa, okukwatibwa n’okufugibwa Okwagala okwo Okw’amaanyi gonna.

Ka twekenneenye mutendera ku mutendera ekkubo ery’ekitalo Okwagala kwa Katonda mwe kukolera omulimu gwakwo ogw’okwawula. Mu kununulibwa kwe kulongoosa ekkubo. Isirayiri eyawulibwa ku Misiri olw’omusaayi gw’Omwana gw’Endiga n’empagi y’omuliro eyabakulembera. Mu kiragiro kyakwo, ‘muve wakati mu bo, mubeeyawuleko,’ kuzuukusa omuntu okukola; mu bisuubizo byakwo, ‘nnaabanga Katonda wammwe,’ kusiikuula okwegomba ne kunyweza okukkiriza. Mu batukuvu bonna n’abaweereza ba Katonda, era ku nkomerero mu Oyo eyali omutukuvu, ataliiko musango, wadde ebbala, eyayawulibwa okuva ku abo abalina ebibi, kulaga ekkubo. Mu maanyi g’Omwoyo Omutukuvu, Omwoyo ow’Obutukuvu, kussaako akabonero ku kwawulibwa olw’Okubeerawo kwa Katonda Abeera mu ffe. Gano ge maanyi g’okwawulibwa ddala. Amaanyi ag’okwawula ag’Okubeerawo kwa Katonda; kino kye twetaaga okumanya. ‘Kale abantu balitegeerera ku ki nga Nkusanyusizza, nze n’abantu bo?’ Musa bwe yagamba: ‘Si lwa kubanga onooba ogenze naffe, ne tuba ba njawulo, nze n’abantu bo, nga twawukana ku bantu bonna ab’oku nsi?’ Kwe kumanya Okubeerawo kwa Katonda Abeera mu ffe, okutufuula era okutukuuma nga tuli babe ddala, okukola okwawulibwa okwa nnamaddala ku nsi n’omwoyo gwayo, ku ffe ffennyini ne ku kwagala kwaffe ffekka. Era okwawulibwa kuno bwe kukkirizibwa, ne kutwalibwa ng’eky’omuwendo, ne tukunywererako, obutukuvu bwa Katonda bulyoke buyingire bututwale. Era tulitegeera nti okubeera abantu ba Mukama, eggwanga lye ku bubwe, kisinga nnyo okubalibwa obubalibwa oba okukkirizibwa obukkirizibwa nti tuli babe; nti kitegeeza si kirala wabula nti Katonda, mu maanyi n’okubeera mu ffe okw’Omwoyo Omutukuvu, ajjuza obulamu bwaffe, okwegomba kwaffe, n’okusalawo kwaffe n’obulamu bwe n’obutukuvu bwe. Atwawula ku lulwe, era atutukuza okubeera ennyumba ye mw’abeera. Ajja ye yennyini okututwala ng’owuwe, Kristo ng’abeera mu mutima. Era olwo tubeera ddala ba njawulo, era tukuumibwa nga tuli ba njawulo, olw’Okubeerawo kwa Katonda munda mu ffe.

Mubenga batukuvu, kubanga nze ndi mutukuvu.

Ai Katonda wange! ggwe eyanjawula ku lulwo, nkwegayiridde, olw’amaanyi go amangi, ofuule okwawulibwa kuno okwa Katonda ekikolwa era amazima gye ndi. Munda, mu buziba bw’omwoyo gwange, ne kungulu, mu bye nkola byonna n’abantu, engule ey’okwawulibwa kwa Katonda wange ebeere ku nze.

Nkwegayirira nnyo, Ai Katonda wange, otuukirize mu maanyi okwawulibwa ku nze kennyini! Okubeerawo kwo, Mukama wange Yesu ng’abeera mu nze, kubeere amaanyi agagoba nze kennyini ku ntebe. Nkyekyusizzaako nga nkyetamiddwa; ai, Kitange, bikkula Omwana wo mu nze mu bujjuvu! Ye okutuula ku ntebe mu mutima gwange kwe kuyinza okunkuuma nga ndi wuwo, nga ye yennyini atwala ekifo kya nze kennyini.

Era mpa ekisa, Mukama, mu bulamu bwange obw’ebweru okulindirira amagezi agava eri Katonda, ndyoke mmanye okuwa obujulirwa, olw’ekitiibwa kyo n’olw’ebyo abantu bo bye beetaaga, ku mukisa gw’okulekayo ddala buli kimu ku lwa Katonda, okwawulibwa okutakuuma kintu kyonna, okubeera owuwe era owuwe yekka.

Mukama Katonda Omutukuvu! kyalira abantu bo. Ai, bajje mu nsi ne mu kugifaanana. Yawula, Mukama, yawula ababo ku lulwo. Yawula, Mukama, eŋŋaano ku bisusunku; yawula, ng’omuliro bwe gukola, zaabu ku masengere; kirabike abo aba Mukama be baani, be batukuvu be. Amiina.

1. Okwagala kwawula ddala. Bba akuuma mukyala we n’obuggya bungi nnyo, maama abaana be, n’omukodo eby’obugagga bye! Saba Omwoyo Omutukuvu akulage engeri Katonda gye yakuleeta gy’ali, obeere wuwe. ‘Katonda mutukuvu, Katonda wa buggya.’ Okwagala kwa Katonda okufukiddwa mu mutima kufuula okwawulibwa okwangu.

2. Okufa kwawula ddala. Bwe nneerowooza okuba nga nfudde ddala mu Kristo, njawulibwa ku nze kennyini olw’amaanyi g’okufa kwa Kristo. Obulamu bwawula n’amaanyi okusingawo. Bwe njogera nti, ‘si ku bwange, wabula ku bwa Kristo abeera mu nze,’ nsitulibwa okuva mu bulamu bwa nze kennyini.

3. Okwawulibwa kuteekwa okulabika; kugendereddwa okuba obujulirwa eri abalala ne gye tuli ffennyini; kuteekwa okweyoleka kungulu, bwe kuba kwa kubeera kwa nnamaddala era kwa maanyi munda. Ekikolwa eky’akabonero kirina empisa eno: tekikoma ku kulaga enneewulira, wabula era kigiriisa era kinyweza enneewulira gye kituukagana nayo. Omwoyo bwe guyingira mu kussa ekimu ne Katonda, guwulira obwetaavu bw’okwawulibwa okw’ebweru, oluusi ne ku ebyo abalala bye balaba nga tebirina kabi. Bwe kuba nga kukubirizibwa omwoyo ogw’okwewaayo eri Katonda mu bwetoowaze, eby’ebweru biyinza okunyweza ennyo okwawulibwa okwa nnamaddala.

4. Okwawulibwa eri Katonda n’okufuulibwa owuwe bigendera wamu. Guno gwe mukisa ogwatuuka ku bajulizi abattibwa olw’okukkiriza, ku abo abaayatula Kristo mu kuyigganyizibwa, ku baminsani,—bonna abaalaga mu ngeri etegeerekeka okuleka byonna.

5. Okwawulibwa kutandika mu kwagala, era kukoma mu kwagala. Omwoyo ogw’okwawulibwa gwe mwoyo ogw’okwefiiriza, ogw’okwewaayo eri okwagala kwa Katonda; oyo ayawuliddwa ddala y’asinga okwagala n’okusikiriza abalala okwagala, nga yeewaddeyo okuweereza Katonda n’abantu. Ekyo ekyawula Yesu, ekimufuula ow’enjawulo ku balala bonna, si kwe kwagala kwe okwefiiriza? Kuno kwe kwawukana kwe, mwe tuteekwa okufuulibwa okumufaanana.

6. Obutukuvu bwa Katonda kwe kwawukana kwe; ka tuyingire mu kwawukana kwe ku nsi; ekyo kye kinaaba obutukuvu bwaffe. Weegatte ku Katonda. Olwo nno oli wa njawulo era oli mutukuvu. Katonda ayawula ku lulwe, si lwa kikolwa okuva ebweru, wabula nga by’ayagala n’Okubeerawo kwe bwe bitutwala.

Olunaku olw’Ekkumi n’Olumu.