Omwesigwa mu Bintu Ebitono
Enjegere z’Oyo Eyeewola

Essuula 12 · eddakiika 5 ez’okusoma · eddakiika 6 ez’okuwuliriza

Enjegere z’Oyo Eyeewola

Lumu nnabbi Erisa yajjirwa nnamwandu eyali mu buzibu bungi. Bba yali omu ku bannabbi, omusajja eyatyanga Katonda. Yafa ng’alina ebbanja, era kaakano omuntu eyali amubanja yali ajja okutwala batabani be bombi babeere abaddu okusasula ebbanja eryo.

Erisa n’amubuuza ky’alina mu nnyumba. N’addamu nti talina kintu kyonna, okuggyako akasumbi akatono ak’amafuta. N’amugamba yeewole ensuwa ezitaliimu kintu eri baliraanwa be bonna, nnyingi nga bw’asobola, aggale oluggi atandike okufuka. Amafuta ne gagenda mu maaso nga gakulukuta okutuusa buli nsuwa lwe yajjula. Awo Erisa n’agamba nti, “Genda otunde amafuta ago, osasule amabanja go, ebinaafikkawo bikuliisenga ggwe ne batabani bo” (2 Bassekabaka 4:7).

Eno mboozi ya Katonda okugabirira mu ngeri ey’ekyamagero. Naye era mboozi eraga nti ebbanja liyinza okuba ekintu eky’entiisa ennyo. Mu nsi ey’edda, ebbanja lyali liyinza okukufiiriza eddembe ly’abaana bo.

Ebbanja kika kya buddu

“Omugagga afuga abaavu, naye eyeewola aba muddu w’oyo amuwola.” (Engero 22:7)

Ekyo kigambo kizibu, naye kya mazima. Bw’oba ng’olina ebbanja ly’ensimbi, toli wa ddembe ddala. Ekitundu ku nsimbi z’olifuna mu maaso kiri dda kya muntu mulala. Buli mwezi ekitundu ku mulimu gwo kigenda okusasula eby’emabega mu kifo ky’okuzimba eby’omu maaso oba okugabira Katonda. Ebbanja likendeeza ku by’osobola okulondawo. Oyinza obutasobola kukyusa mulimu, kusenguka, kugaba n’omutima omugabi, oba kwanukula Katonda bw’akuyita, kubanga olina okugenda mu maaso n’okusasula.

Ebbanja era lya bbeeyi. Amagoba gategeeza nti osasula ensimbi nnyingi nnyo okusinga ekintu kye wagula bwe kigula. Ku kaadi z’ebbanja ez’amagoba amangi oba looni ez’akaseera akatono ez’amagoba agasukkiridde, ekyo kiyinza okukuzikiriza.

Era ebbanja litera okuleeta okweraliikirira, obukuubagano mu bufumbo n’ensonyi. Abantu bangi beetikka ebbanja ng’omugugu gwe batayogerako n’akatono.

Amabanja gonna kibi?

Bayibuli teyogera nti okwewola kwonna kibi. Amateeka ga Musa gaawa ebiragiro ku kuwola, ekiraga nti okwewola kwaliwo, era gaalagira Abayisirayiri okuwola baliraanwa baabwe abaavu n’omutima omugabi. Yesu yagamba nti, “Akusaba omuwanga, n’oyo ayagala okukwewolako tomukubanga mabega” (Matayo 5:42). Abantu abasinga obungi beetaaga okwewola okugula ennyumba, era looni y’ennyumba eteekeddwateekeddwa obulungi eyinza okuba ey’amagezi.

Naye Bayibuli etwala lwatu ebbanja ng’ekintu eky’okwewala bwe kiba kisoboka, era eky’okuvaamu amangu ddala nga bw’osobola. Ekiragiro kya Pawulo kiri nti: “Temubeeranga na bbanja lyonna eri omuntu yenna, wabula okwagalananga” (Abaruumi 13:8). Ebbanja lyokka lye tusaanidde okusigala nalyo emirembe gyonna lye bbanja ly’okwagala.

Era Bayibuli eyogera lwatu nti tulina okusasula bye twewola. “Ababi beewola, ne batasasula; naye abatuukirivu basaasira era bagaba bingi” (Zabbuli 37:21). Obutasasula, ng’osobola okusasula, kika kya bubbi.

Weegendereze okweyimirira amabanja

Engero ziddiŋŋana okulabula ku kika ky’ebbanja ekirala: okweyimirira looni y’omuntu omulala.

“Teweegattanga ku abo abeeyama, newaakubadde ku abo abeeyimirira ab’amabanja. Bw’oliba nga tolina kya kusasula ekitanda kyo kyennyini kye kirikuggyibwako” (Engero 22:26-27)

Ekyo kiwulikika ng’ekikakali. Tetusaanidde kuyamba mikwano gyaffe? Yee, naye Engero za magezi. Bw’oyeyimirira ebbanja ly’omuntu omulala, oba osuubiza okusasula bw’aliba nga tasobola, era ofiirwa obuyinza ku nsimbi zo wekka. Emikwano mingi n’amaka mangi byayabika mu ngeri eno. Bw’oba oyagala okuyamba omuntu, emirundi mingi kirungi okumuwa ky’osobola okugaba, okusinga okweyimirira ky’otoyinza kugumira kufiirwa.

Okufuna eddembe

Bw’oba ng’olina ebbanja, toggwaamu maanyi. Abantu bangi bavudde mu mabanja nga Katonda abayamba, naawe osobola. Bino bye bimu ku by’okukola.

Lekera awo okusima. Etteeka erisooka ery’okuva mu kinnya kwe kulekera awo okusima. Teweewola bbanja ddala lipya. Ekyo kiyinza okutegeeza okusalaasala kaadi oba okuggalawo akawunti.

Tunuulira amazima. Wandiika buli bbanja ly’olina: gw’obanjibwa, obungi bwalyo, amagoba, n’ensimbi z’osasula buli mwezi. Kiyinza okutiisa, naye tosobola kuwangula mulabe gw’otayagala kutunuulira.

Kola enteekateeka. Kozesa enteekateeka y’ensimbi eri mu Byongerezeddwako 2. Noonya buli ssente gy’osobola okusumulula. Abantu bangi basooka kusasula bbanja lyabwe erisinga obutono, okufuna amaanyi, oluvannyuma ensimbi ze baabadde basasula ne bazongera ku bbanja eriddako. Abalala batandikira ku bbanja erisinga amagoba, okukekkereza ensimbi. Kyonna ky’onoolondamu, beera n’enteekateeka.

Funa obuyambi. Mu nsi nnyingi waliwo empeereza ez’obwereere era ez’okwesigibwa eziwa amagezi ku mabanja, era amakanisa mangi galina abantu abasobola okuyamba. Tewali nsonyi mu kusaba buyambi. Amalala gakuuma abantu bangi mu mabanja okusinga obwavu.

Genda mu maaso n’okugaba. Kiyinza okulabika ng’ekyewuunyisa, naye tolekeraawo ddala kugaba, ne bwe kiba nti ky’ogaba kirina okuba kitono okumala ekiseera. Okugaba kukuuma omutima gwo nga gwa ddembe okuva mu nkwata y’ensimbi, era kukujjukiza Omugabirizi wo y’ani.

Saba. Saba Katonda akuyambe, akuwe amagezi, era oluusi akugabirire by’oyetaaga. Nnamwandu ow’omu biseera bya Erisa ekyo kyennyini kye yakola, era Katonda n’amuddamu.

Gumiikiriza. Kirabika teweeyingiza mu bbanja mu lunaku lumu, era tojja kulivaamu mu lunaku lumu. Jaguza buli bbanja ly’omaliriza okusasula.

Eddembe

Ekifaananyi kya Bayibuli eky’obulamu obulungi kizingiramu okuba nga tolina bbanja. Kuba akafaananyi ku kye kyandibadde okuba nga tobanjibwa muntu yenna kintu kyonna. Buli pawundi oba ddoola gy’ofuna yandibadde yiyo okuddukanya ku lwa Katonda: okugiriirako, okugitereka n’okugigaba. Wandibadde wa ddembe okwanukula Katonda bw’akuyita, yonna gy’akutwala. Eddembe eryo lisaanira okulikolerera.

Era jjukira enjiri. Ffenna twali tubbidde mu bbanja lye tutaali tusobola kusasula, ebbanja ly’ekibi. Yesu yalisasula lyonna. Yatuyigiriza okusaba nti, “Tusonyiwe ebyonoono byaffe nga naffe bwe tusonyiwa abatwonoona” (Matayo 6:12). Eddembe erisingayo obuziba lyaffe dda mu Kristo. Okuva mu bbanja ly’ensimbi kifaananyi kitono eky’eddembe eryo eddene.

Eddoboozi okuva mu biseera eby’edda

John Ploughman wa Spurgeon yawa amagezi gano ku kuwola n’okweyimirira:

“Emirundi mingi oyo awola ensimbi ze afiirwa zaabu ye n’emikwano gye, era oyo eyeeyimirira omulala tabeera mukakafu n’akatono.”

Charles H. Spurgeon, John Ploughman’s Talk

Ky’okukola wiiki eno

Kola olukalala olujjuvu olwa buli bbanja ly’olina. Lusabire. Oluvannyuma salawo ekintu kimu ekirambulukufu ky’osobola okukola wiiki eno okugenda mu ddembe, era okikole. Bw’oba tolina bbanja, weebaze Katonda, era weebuuze oba waliwo omuntu gw’oyinza okuyamba, oboolyawo ng’omuwa mu kifo ky’okumuwola.

Ku lw’ebibinja

  • Lwaki Engero zigeraageranya eyeewola n’omuddu? Ekyo mwali mukirabyeko?
  • Musome Abaruumi 13:8. “Ebbanja ly’okwagala” kye ki?
  • Lwaki mulowooza nti Engero zirabula nnyo bwe zityo ku kweyimirira looni z’abantu abalala?
  • Kintu ki ekimu ekiremesa abantu okufuna obuyambi ku mabanja? Ekkanisa eyinza kuyamba etya?

Ebibuuzo eby'okufumiitirizaako

Bayibuli egamba nti amabanja gonna kibi?

Nedda. Amateeka gaawa ebiragiro ku kuwola, Yesu yagamba obutakuba mabega oyo ayagala okwewola, era looni y’ennyumba eteekeddwateekeddwa obulungi eyinza okuba ey’amagezi. Naye Bayibuli etwala ebbanja ng’ekintu eky’okwewala bwe kiba kisoboka, n’okuvaamu amangu ddala nga bw’osobola: “Temubeeranga na bbanja lyonna eri omuntu yenna, wabula okwagalananga” (Abaruumi 13:8). Era bye twewola tulina okubisasula.

Emboozi ya Erisa n’amafuta ga nnamwandu eyigiriza ki ku mabanja?

Bba wa nnamwandu yafa ng’alina ebbanja, era eyali amubanja yali ajja okutwala batabani be bombi babeere abaddu. Katonda yajjuza amafuta buli nsuwa gye yeewola, n’asobola okugatunda, okusasula ebbanja n’okuliisibwa ebyafikkawo (2 Bassekabaka 4:7). Eyo mboozi ya Katonda okugabirira, era eraga nti ebbanja liyinza okuba ekintu eky’entiisa ennyo.

Omukristaayo ayinza atya okuva mu mabanja?

Lekera awo okusima ng’olekayo okwewola amabanja amapya; tunuulira amazima ng’owandiika buli bbanja, amagoba n’ensimbi z’osasula; kola enteekateeka; funa obuyambi, kubanga amalala gakuuma abantu bangi mu mabanja okusinga obwavu; genda mu maaso n’okugaba, ne bwe kiba kitono; saba, nga nnamwandu ow’omu biseera bya Erisa bwe yakola; era gumiikiriza, ng’ojaguza buli bbanja ly’omaliriza okusasula.

Omalirizza Enjegere z’Oyo Eyeewola

Ekyayita Ekiddako