Essuula 5 · eddakiika 18 ez’okusoma · eddakiika 23 ez’okuwuliriza
Lwaki ebintu byonna bikola olw’obulungi
1. Ensonga enkulu lwaki ebintu byonna bikola olw’obulungi, gwe mugabo ogw’oku lusegere era ogw’omuwendo Katonda gw’alina mu bantu be. Mukama akoze nabo endagaano. “balibeera bantu bange, nange mbeere Katonda waabwe” (Yeremiya 32:38). Olw’endagaano eyo, ebintu byonna bikola, era biteekwa okukola, olw’obulungi bwabwe. “Nze Katonda, Katonda wo” (Zabbuli 50:7). Ekigambo kino, ‘Katonda wo,’ kye kigambo ekisinga obuwoomi mu Bayibuli yonna; kiraga enkolagana ezisinga obulungi; era tekiyinzika nti enkolagana ezo zibeerewo wakati wa Katonda n’abantu be, ate buli kintu ne kitakola olw’obulungi bwabwe. Ekigambo kino, ‘Nze Katonda wo,’ kitegeeza,
(1). Enkolagana ey’omusawo: ‘Nze Musawo wo.’ Katonda Musawo mukugu. Amanyi ekisinga obulungi. Katonda alaba embeera z’abantu ez’enjawulo, era amanyi ekinaakola obulungi okusinga. Abamu balina embeera ennyangu, era basikirizibwa kusaasira. Abalala bakaluba ng’emiti egirimu ebikonge; abo Katonda abakwata mu ngeri ey’amaanyi. Ebintu ebimu bikuumibwa mu sukaali, ebirala mu mazzi ag’omunnyo. Katonda tayisa bonna kyenkanyi; alina ebigezo eri ab’amaanyi, n’eddagala eriwoomerera eri abanafu. Katonda Musawo mwesigwa, n’olwekyo alifuula byonna okuba ebisinga obulungi. Katonda bw’atakuwa ky’oyagala, ajja kukuwa ky’oyetaaga. Omusawo tafaayo nnyo kusanyusa kalimi k’omulwadde, wabula okuwonya obulwadde bwe. Twemulugunya nti ebigezo ebizito ennyo bitutuuseeko; tujjukire nti Katonda ye Musawo waffe, n’olwekyo afuba okutuwonya okusinga okutusanyusa. Engeri Katonda gy’akwatamu abaana be, newakubadde nga nkakali, naye teriimu kabi, era egendereddwamu kuwonya; “ku nkomerero biryoke bikugendere bulungi” (Ekyamateeka Olwokubiri 8:16).
(2). Ekigambo kino, ‘Katonda wo’, kitegeeza enkolagana ya Kitaawe w’omwana. Taata ayagala omwana we; n’olwekyo k’abe muwenyu oba kibooko, byonna biba lwa bulungi bw’omwana. Nze Katonda wo, Kitaawo, n’olwekyo byonna bye nkola biba lwa bulungi bwo. “Ng’omusajja bw’akangavvula mutabani we, ne Mukama Katonda wo bw’akukangavvula” (Ekyamateeka Olwokubiri 8:5). Okukangavvula kwa Katonda tekugendereddwamu kuzikiriza wabula kutereeza. Katonda tayinza kulumya baana be, kubanga Kitaabwe ow’omutima omugonvu, “Kitaawe w’abaana nga bw’asaasira abaana be, ne Mukama bw’atyo bw’asaasira abo abamutya” (Zabbuli 103:13). Taata ayinza okunoonya okuzikirira kw’omwana we, omwana eyava mu ye, alina ekifaananyi kye? Okufaayo kwe kwonna n’enteekateeka ze zonna biba ku mwana we: ani gw’aterekera obusika, bw’atali mwana we? Katonda ye “Kitaffe ow’okusaasira” ow’omutima omugonvu (2 Abakkolinso 1:3). Ye azaala okusaasira kwonna n’ekisa ebiri mu bitonde.
Katonda ye Kitaffe ow’emirembe gyonna (Isaaya 9:6). Yali Kitaffe okuva emirembe n’emirembe; nga tetunnaba baana, Katonda yali Kitaffe, era alibeera Kitaffe emirembe n’emirembe. Taata alabirira omwana we ng’akyali mulamu; naye taata bw’afa, omwana ayinza okusigala nga talina amukuuma. Naye Katonda tavaako kubeera Kitaffe. Ggwe akkiriza, olina Kitaawo atafa; era Katonda bw’aba Kitaawo, tolizikirira n’akatono. Ebintu byonna biteekwa okukola olw’obulungi bwo.
(3). Ekigambo kino, ‘Katonda wo,’ kitegeeza enkolagana ya Bba. Eno nkolagana ya ku lusegere era ewooma. Omusajja anoonya obulungi bwa mukazi we; yandibadde ow’ekikyamu ddala oyo agezaako okuzikiriza mukazi we. “Tewali n’omu yali akyaye omubiri gwe,” (Abaefeso 5:29). Wabaawo enkolagana ey’obufumbo wakati wa Katonda n’abantu be. “Omutonzi wo ye balo” (Isaaya 54:5). Katonda ayagala abantu be n’omutima gwe gwonna. Abayola ku bibatu by’engalo ze (Isaaya 49:16). Abateeka ng’akabonero ku kifuba kye (Oluyimba 8:6). Aliwaayo obwakabaka okubanunula (Isaaya 43:3). Kino kiraga nti bali kumpi nnyo n’omutima gwe. Bw’aba nga ye Bba ow’omutima ogujjudde okwagala, kale alinoonya obulungi bw’omugole we. Oba alizibira akabi, oba alikafuula okuba ak’obulungi.
(4). Ekigambo kino, ‘Katonda wo,’ kitegeeza enkolagana ya Mukwano. “Ono ye muganzi wange, ye mukwano gwange” (Oluyimba 5:16). Mukwano gwo, nga Augustine bw’agamba, kitundu kyo ekyokubiri. Afumiitiriza era yeegomba okumanya engeri gy’ayinza okukolera mukwano gwe obulungi; ayagaliza mukwano gwe okukulaakulana nga bwe yeeyagaliza. Yonasaani yeewaayo okusunguwaza kabaka olwa mukwano gwe Dawudi (1 Samwiri 19:4). Katonda ye Mukwano gwaffe, n’olwekyo alifuula ebintu byonna okuba olw’obulungi bwaffe. Waliwo emikwano egy’obulimba; Kristo yalibwamu olukwe mukwano gwe: naye Katonda ye Mukwano asinga bonna.
Mukwano mwesigwa. “osaananga okukitegeeranga nga Mukama Katonda wo ye Katonda; Katonda omwesigwa” (Ekyamateeka Olwokubiri 7:9). Mwesigwa mu kwagala kwe. Yatuwa omutima gwe ddala, bwe yatuwa Omwana okuva mu kifuba kye. Kuno kwali kwagala okutaliiko kye kufaananyizibwa nakyo. Mwesigwa mu bisuubizo bye. “Katonda ow’amazima kwe yasuubiza” (Tito 1:2). Ayinza okukyusa ekisuubizo kye, naye tayinza kukimenya. Mwesigwa mu ngeri gy’atukwatamu; ne bw’aba ng’atubonyaabonya, aba mwesigwa. “wali mutuufu okumbonereza” (Zabbuli 119:75). Atusengejja era atulongoosa nga ffeeza (Zabbuli 66:10).
Katonda Mukwano atakyukakyuka. “Sirikuleka era sirikwabulira n’akatono” (Abaebbulaniya 13:5). Emikwano emirundi mingi gikuddukako mu kaseera ak’obwetaavu. Bangi bakwata emikwano gyabwe ng’abakazi bwe bakwata ebimuli; nga bikyali biggya, babiteeka mu kifuba, naye bwe bitandika okuwotoka, babisuula. Oba ng’omutambuze bw’akola essaawa ey’enjuba; enjuba bw’eba eyaka ku ssaawa eyo, omutambuze ava ku kkubo n’agitunuulira: naye enjuba bw’eba teyaka ku yo, ayitawo bw’atyo n’atagifaako n’akatono. Bwe kityo, abantu bwe baba nga bali mu mbeera ennungi, emikwano gibatunuulira; naye ekire ky’ebizibu bwe kibabikka, tebabasemberera. Naye Katonda Mukwano emirembe gyonna; yagamba nti, “Sirikuleka.” Newaakubadde Dawudi yatambulira mu kisiikirize eky’olumbe, yamanya nti alina Mukwano ali naye. “siritya kabi konna; kubanga ggwe oli nange” (Zabbuli 23:4). Katonda taggyirawo ddala kwagala kwe ku bantu be. “yabalagira ddala okwagala kwe kwonna okutuusiza ddala ku kiseera ekisembayo” (Yokaana 13:1). Katonda bw’aba Mukwano bw’atyo, alifuula ebintu byonna okukola olw’obulungi bwaffe. Tewali mukwano atanoonya bulungi bwa mukwano gwe.
(5). Ekigambo kino, ‘Katonda wo,’ kitegeeza enkolagana esinga n’okuba ey’oku lusegere, enkolagana wakati w’Omutwe n’ebitundu by’omubiri. Waliwo okwegatta okw’ekyama wakati wa Kristo n’abatukuvu. Ayitibwa “omutwe gw’Ekkanisa” (Abaefeso 5:23). Omutwe tegufaayo ku bulungi bw’omubiri? Omutwe gulung’amya omubiri, gugusaasira, gwe nsulo y’amaanyi g’obulamu, guweereza omubiri obuyambi n’okubudaabudibwa. Ebitundu byonna eby’omutwe biteekebwawo olw’obulungi bw’omubiri. Eriiso liteekebwa ng’eriri ku munaala gw’abakuumi, liyimirirawo ng’omukuumi okulengera akabi konna akayinza okujja ku mubiri, n’okukaziyiza. Olulimi lulegamu obuwoomi era lwe lwogera. Omubiri bwe guba ensi entono, omutwe gwe njuba mu nsi eno, mwe muva ekitangaala ky’amagezi. Omutwe guteekebwawo olw’obulungi bw’omubiri. Kristo n’abatukuvu bakola omubiri gumu ogw’ekyama. Omutwe gwaffe guli mu ggulu, era mazima tajja kuganya mubiri gwe kulumizibwa, wabula alifaayo ku bukuumi bwagwo, era alifuula ebintu byonna okukola olw’obulungi bw’omubiri ogw’ekyama.
2. Ebiyigirizibwa mu kigambo nti ebintu byonna bikola olw’obulungi bw’abatukuvu.
(1). Ebintu byonna bwe biba bikola olw’obulungi, kale yiga okuva wano nti waliwo obulabirizi bwa Katonda. Ebintu tebikola byokka, wabula Katonda y’abikozesa olw’obulungi. Katonda ye Mutegesi omukulu ow’ebigwawo byonna n’ebivaamu, y’akozesa buli kintu. “obwakabaka bwe bufuga ensi yonna” (Zabbuli 103:19). Kino kyogera ku bwakabaka bwe obw’obulabirizi. Ebintu mu nsi tebifugibwa nsonga za wansi, magezi ga bantu, mmunyeenye oba pulaneti, wabula obulabirizi bwa Katonda. Obulabirizi bwa Katonda ye nnaabakyala era omufuzi w’ensi. Mu bulabirizi bwa Katonda mulimu ebintu bisatu: Katonda okumanya ebintu nga tebinnabaawo, Katonda okubisalawo, ne Katonda okulung’amya ebintu byonna eri ebiseera byabyo n’ebibivaamu. Buli kintu kyonna ekikola mu nsi, Katonda y’akikozesa. Tusoma mu ssuula esooka eya Ezeekyeri ku nnamuziga, n’amaaso mu nnamuziga, n’okutambula kwa nnamuziga. Ennamuziga ye nsi yonna, amaaso mu nnamuziga bwe bulabirizi bwa Katonda, okutambula kwa nnamuziga gwe mukono gw’Obulabirizi, ogukyusa ebintu byonna wansi wano. Ekyo abamu kye bayita ekigwawo obugwi, tekirala wabula ekiva mu bulabirizi bwa Katonda.
Yiga okussa ekitiibwa mu bulabirizi bwa Katonda. Obulabirizi bwa Katonda bulina obuyinza ku bintu byonna wansi wano. Bwe butabula ebitabulwa, ne bukola eddagala lyonna nga liwedde.
(2). Laba embeera ey’essanyu ey’omwana wa Katonda yenna. Ebintu byonna bikola olw’obulungi bwe, ebisinga obulungi n’ebisinga obubi. “Ne mu kizikiza, ekitangaala kyakira omulongoofu” (Zabbuli 112:4). Ebikolwa bya Katonda eby’obulabirizi ebisinga okuba eby’ekizikiza n’ebire birimu akasana. Nga mbeera ya mukisa omukkiriza ow’amazima gy’alimu! Bw’afa, agenda eri Katonda: era ng’akyali mulamu, buli kintu kinaamukolera bulungi. Okubonaabona kuli lwa bulungi bwe. Omuliro gukola kabi ki ku zaabu? Gugirongoosa bulongoosa. Olugali lukola kabi ki ku mpeke? Lwawula bwawuzi ebisusunku ku zo. Obuwuka obunuuna omusaayi bukola kabi ki ku mubiri? Bunuunamu busa omusaayi omubi. Katonda takozesa luga lwe wabula okukunkumulamu enfuufu. Okubonaabona kukola ekyo Ekigambo kye kitakola emirundi mingi, kuli “aggula amatu gaabwe bawulirize okunenyezebwa” (Yobu 36:10). Katonda bw’agalamiza abantu ku migongo gyabwe, olwo balyoka batunula waggulu mu ggulu. Katonda okukuba abantu be kufaanana omuyimbi ng’akuba ennanga, ekigireetera okuvaamu eddoboozi eddungi. Abatukuvu nga bafuna obulungi bungi okuva mu kubonaabona! Bwe basekulwa ne bamenyebwa, balyoka bawunya akaloosa kaabwe akasinga obulungi. Okubonaabona kikolo kikaawa, naye kibala ebibala ebiwooma. “kuleeta ebibala eby’emirembe eri abo abayigirizibwa, era ekivaamu bwe butuukirivu” (Abaebbulaniya 12:11). Okubonaabona lye kkubo eddene erigenda mu ggulu; newaakubadde nga lirimu amayinja n’amaggwa, naye lye kkubo erisinga obulungi. Obwavu bulifuusa ebibi byaffe enjala; obulwadde bulifuula ekisa okuba eky’omugaso okusingawo (2 Abakkolinso 4:16). Okuvumibwa kulireetera “Omwoyo ow’ekitiibwa owa Katonda” okutuula ku ffe (1 Peetero 4:14). Okufa kulisiba eccupa y’amaziga, ne kuggulawo omulyango gwa Paradiso. Olunaku omukkiriza lw’afiirako lwe lunaku lw’alinnyirako mu kitiibwa. Kyeva, abatukuvu babala okubonaabona kwabwe mu bugagga bwabwe (Abaebbulaniya 11:26). Themistocles bwe yagobebwa mu nsi ye, oluvannyuma n’afuna ekisa eri kabaka w’e Misiri, n’agamba nti, “Nandizikiridde, singa sizikirira.” Bw’atyo omwana wa Katonda ayinza okugamba nti, “Singa saabonaabona, nandizikiridde; singa obulamu bwange n’ebintu byange tebyabula, emmeeme yange yandibuze.”
(3). Kale laba ekizzaamu amaanyi ekiri wano eky’okufuuka abatya Katonda. Ebintu byonna binaakola olw’obulungi. Owe, singa kino kisikiriza ensi okwagala eddiini! Waliwo ekisikiriza ekisinga kino eri okutya Katonda? Waliwo ekintu ekiyinza okutuleetera okuba abalungi okusinga kino; nti ebintu byonna binaakola olw’obulungi bwaffe? Eddiini lye jjinja ery’amazima ery’abafirosoofo erifuula buli kintu zaabu. Twala ekitundu kya ddiini ekisinga okukaawa, ekitundu eky’okubonaabona, era mulimu okubudaabudibwa. Katonda awoomesa okubonaabona n’essanyu; asiiga obukaawa bwaffe sukaali. Owe, kino nga kiyinza okutusendasenda okutya Katonda! “Gonderanga Katonda ofunenga emirembe; mu ngeri eno ebirungi lwe binajjanga gy’oli” (Yobu 22:21). Tewali muntu yali avudde mu kumanyagana ne Katonda ng’afiiriddwa. Mu ngeri eno ebirungi binajja gy’oli, ebirungi bingi, amatondo amawoomu ag’ekisa, emmaanu enkweke, weewaawo, buli kintu kinaakola olw’obulungi. Kale, manyagana ne Katonda, weewaayo eri ebibye.
(4). Laba embeera ey’ennaku ey’abantu ababi. Eri abatya Katonda, ebintu ebibi bikola olw’obulungi; eri ababi, ebintu ebirungi bikola olw’okubalumya.
(i.) Ebirungi eby’ensi eno bikola olw’okulumya ababi. Obugagga n’okukulaakulana si mikisa wabula mitego, nga Seneca bw’agamba. Ebintu by’ensi biweebwa ababi, nga Mikali bwe yaweebwa Dawudi, okuba omutego (1 Samwiri 18:21). Kigambibwa nti ensega ekwata obulwadde okuva mu kawoowo: n’ababi bwe batyo bwe bakola okuva mu kawoowo akawooma ak’okukulaakulana. Emikisa gyabwe giringa omugaati ogulimu obutwa oguweebwa embwa; emmeeza zaabwe zitegekeddwako ebirungi bingi, naye wansi w’ekiriisa waliwo eddobo: “Emmere yaabwe gye bategese okulya ebafuukire ekyambika” (Zabbuli 69:22). Ebyo byonna bye banyumirwa bifaanana obugubi bwa Isirayiri, obwatabulwamu obusungu bwa Katonda (Okubala 11:33). Amalala n’okwejalabya bye bigoma by’okukulaakulana. “yakkuta n’agejja” (Ekyamateeka Olwokubiri 32:15). Olwo n’ava ku Katonda. Obugagga si bwe busa ng’akayumba k’ennabbubi, obutaliimu mugaso, wabula bufaanana eggi ly’omusota omubi, ery’akabi. “nannyini bugagga abuterekera mu kwerumya” (Omubuulizi 5:13). Emikisa egya bulijjo abantu ababi gye balina tegiri magineeti egibasembereza Katonda, wabula mayinja ga lubengo agabasuula wansi ennyo mu ggeyeena (1 Timoseewo 6:9). Emmere yaabwe ennungi efaanana embaga ya Kamani; oluvannyuma lw’okulya kwabwe kwonna okw’obwakabaka, okufa kulireeta ebbaluwa ey’okusasula, era baliteekwa okugisasulira mu ggeyeena.
(ii.) Ebirungi eby’omwoyo bikola olw’okulumya ababi. Okuva mu kimuli ky’emikisa egy’omu ggulu banuunamu obutwa.
Abaweereza ba Katonda bakola olw’okubalumya. Empewo y’emu efuuwa eryato limu okulituusa ku mwalo, efuuwa eryato eddala okulikoona ku lwazi. Omukka gwe gumu mu buweereza ogufuuwa omuntu atya Katonda okumutuusa mu ggulu, gufuuwa omwonoonyi atassa kitiibwa mu Katonda okumutuusa mu ggeyeena. Abo abajja nga balina ekigambo ky’obulamu mu kamwa kaabwe, eri bangi bawunya ng’okufa. “Okakanyaze omutima gw’abantu bano, oggale amatu gaabwe” (Isaaya 6:10). Nnabbi yatumibwa n’obubaka obw’ennaku, okubabuulira okwogera okw’okuziika kwabwe. Abantu ababi beeyongera kwonooneka olw’okubuulirwa. “Mukyawa abalamuzi abasalawo mu bwenkanya” (Amosi 5:10). Aboonoonyi beeyongera okumalirira mu kibi; Katonda ayogere ky’ayagala, bo bajja kukola kye baagala. “Tetujja kuwulira bubaka bw’oyogedde naffe mu linnya lya Mukama” (Yeremiya 44:16). Ekigambo ekibuulirwa tekibawonya, wabula kibakakanyaza. Era nga kya ntiisa abantu okusuulibwa mu ggeyeena nga bazitoowereddwa obubaka bwe baabuulirwa!
Okusaba kukola olw’okubalumya. “Ssaddaaka y’aboonoonyi ya muzizo eri Mukama” (Engero 15:8). Omuntu omubi ali mu kanyigo kanene: bw’atasaba, ayonoona; bw’asaba, ayonoona, “n’okusaba kwe kufuuke kwonoona” (Zabbuli 109:7). Yandibadde musango gwa nnaku singa emmere yonna omuntu gy’alya efuuka ebitali birungi mu mubiri, n’ereeta endwadde: bwe kiri bwe kityo eri omuntu omubi. Okusaba okwandimuyambye kukola olw’okumulumya; asaba ng’awakanya ekibi, n’ayonoona ng’awakanya okusaba kwe; emirimu gye egy’eddiini gyonna gijjudde obutakkiriza Katonda, era gyonooneddwa obunnanfuusi ng’ennyama esuuliddwamu amagi g’ensowera. Katonda agikyawa.
Ekyeggulo kya Mukama kikola olw’okubalumya. “temuyinza kuliira ku mmeeza ya Mukama ate ne ku ya baddayimooni. Oba Mukama tetumukwasa buggya?” (1 Abakkolinso 10:21-22). Abamu abeeyita Abakristaayo baakwatanga embaga zaabwe ez’ebifaananyi, naye ate ne bajja ku mmeeza ya Mukama. Omutume agamba nti, “Mukama mumusunguwaza?” Abantu abatassa kitiibwa mu Katonda balya embaga n’ebibi byabwe; naye ate bajja okulya ku mmeeza ya Mukama. Kino kwe kusunguwaza Katonda. Eri omwonoonyi, mu kikompe mulimu okufa; alya n’anywa “aba yeesalidde yekka omusango okumusinga” (1 Abakkolinso 11:29). Bwe kityo Ekyeggulo kya Mukama kikola olw’okulumya aboonoonyi abateenenya. Oluvannyuma lw’ekitole, Setaani ayingira.
Kristo yennyini akola olw’okulumya aboonoonyi abakakanyavu. Ye “Lye jjinja abantu lye beekoonako, lwe lwazi kwe beesittala” (1 Peetero 2:8). Bw’atyo bw’ali olw’obwonoonefu bw’emitima gy’abantu; kubanga mu kifo ky’okumukkiriza, beesittala ku ye. Enjuba, newakubadde nga mu butonde bwayo nnongoofu era nnungi, naye erumya amaaso agalwadde. Yesu Kristo yateekebwawo olw’okugwa n’okuyimuka kwa bangi (Lukka 2:34). Aboonoonyi beesittala ku Mulokozi, ne banoga okufa ku muti gw’obulamu. Ng’amafuta ag’eddagala bwe gawonya abalwadde abamu naye ne gazikiriza abalala, n’omusaayi gwa Kristo bwe gutyo, newakubadde nga eri abamu ddagala, eri abalala gwe musango. Wano we wali ennaku etaliiko gy’efaanana ey’abo abawangaala ne bafiira mu kibi. Ebintu ebisinga obulungi bikola olw’okubalumya; n’eddagala eriwoomerera lyennyini libatta.
(5). Laba wano amagezi ga Katonda, ayinza okufuula ebintu ebisinga obubi ebiyinza okulowoozebwako okuba olw’obulungi bw’abatukuvu. Ayinza, mu ngeri ey’obwakatonda ey’okutabula eddagala, okuggya zaabu mu bisasiro. “Kale nga Katonda wa kitalo, ng’amagezi ge mangi” (Abaruumi 11:33). Ekigendererwa kya Katonda ekikulu kwe kulaga ekyewuunyo ky’amagezi ge. Mukama yafuula ekkomera lya Yusufu eddaala ery’okumusitula. Tewaali ngeri yonna Yona gye yandirokokamu, wabula okumirwa. Katonda yaganya Abamisiri okukyawa Isirayiri (Zabbuli 106:41), era kino kye kyali ekkubo ery’okununulibwa kwabwe. Pawulo omutukuvu yasibibwa olujegere, era olujegere olwo olwamusiba lwe lwali ekkubo ery’okugaziya enjiri (Abafiripi 1:12). Katonda agaggawaza ng’ayavuwaza; akuza ekisa ng’akendeeza ku bintu by’ensi. Ekitonde bwe kitwesuulira, kiba bwe kityo Kristo asobole okutusemberera. Katonda akola mu ngeri ez’ekyewuunyo. Aggya entegeka mu kutabulwa, n’okukwatagana mu butakkaanya. Emirundi mingi akozesa abantu abatali benkanya okukola ekyo ekiri eky’obwenkanya. “Amagezi ge ga nsusso” (Yobu 9:4). Ayinza okukungula ekitiibwa kye okuva mu busungu bw’abantu (Zabbuli 76:10). Oba ababi tebajja kukola kabi ke bagenderera, oba bajja kukola obulungi bwe batagenderera. Katonda emirundi mingi ayamba ng’essuubi lisinze okuba ttono, era alokola abantu be mu ngeri gye balowooza nti ejja kubazikiriza. Yakozesa ettima lya kabona asinga obukulu n’olukwe lwa Yuda okununula ensi. Olw’obusungu obutalimu magezi, tutera okunenya ebintu ebibaawo: ekiri ng’omuntu atamanyi kusoma okunenya obufirosoofo, oba omuzibe w’amaaso okunenya omulimu ogw’ekifaananyi ky’ensi. “omuntu omusirusiru, talifuna magezi” (Yobu 11:12). Ebitonde ebisirusiru bijja kuvunaana Obulabirizi bwa Katonda, ne biyita amagezi ga Katonda mu kkooti y’amagezi g’omuntu. Amakubo ga Katonda “tegekkaanyizika” (Abaruumi 11:33). Gasaana kwewuunyizibwa okusinga okupimibwa. Tewali kikolwa kya Katonda eky’obulabirizi ekitaliimu kusaasira oba ekyewuunyo. Ng’amagezi ago ga kitalo era tegaliiko kkomo, agafuula embeera ezisinga okuba enzibu okukola olw’obulungi bw’abaana be!
(6). Yiga nga tetulina nsonga n’emu okwemulugunya olw’ebigezo eby’ebweru n’ebizibu ebigwawo! Kiki! Okwemulugunya olw’ekyo ekinaatukolera obulungi! Ebintu byonna binaakola olw’obulungi. Tewali bibi abantu ba Katonda bye batera okugwamu okusinga obutakkiriza n’obutagumiikiriza. Beetegefu okuggwaamu amaanyi olw’obutakkiriza, oba okweraliikirira olw’obutagumiikiriza. Abantu bwe bawakanya Katonda olw’okwemulugunya n’obutagumiikiriza, kiba kabonero nti tebakkiriza kyawandiikibwa kino. Okwemulugunya kibi eky’obuteebaza, kubanga tulina emikisa mingi okusinga okubonaabona; era kibi ekitaliimu magezi, kubanga okubonaabona kukola olw’obulungi. Okwemulugunya kibi ekitusindiikiriza mu kibi. “teweeraliikiriranga kubanga bivaamu bibi byereere” (Zabbuli 37:8). Oyo eyeeraliikirira aba mwetegefu okukola ekibi: Yona eyeeraliikiriranga yali Yona eyayonoonanga (Yona 4:9). Setaani afuuwa amanda g’obusungu n’okwemulugunya, n’oluvannyuma n’ayota omuliro ogwo. Owe, tuleme kulabirira musota guno ogw’obusungu mu kifuba kyaffe. Ekyawandiikibwa kino kireete obugumiikiriza, “eri abo abaagala Katonda, era abo abayitibwa ng’okuteesa kwe bwe kuli, ebintu byonna bibatuukako olw’obulungi” (Abaruumi 8:28). Tunaayemulugunya olw’ekyo ekikola olw’obulungi bwaffe? Omukwano omu bw’akasuka ensawo ya ssente eri munne, n’amukwatako ku mutwe ng’agikasuka, teyandinakuwadde nnyo, kubanga mu ngeri eyo afunye ensawo ya ssente. Bw’atyo Mukama ayinza okutulumya n’okubonaabona, naye kuba kutugaggawaza. Okubonaabona kuno kutukolera obuzito bw’ekitiibwa, kale tunaayemulugunya?
(7). Laba wano Ekyawandiikibwa ekyo nga kituukiridde, “Ddala Katonda mulungi eri Isirayiri” (Zabbuli 73:1). Bwe tutunuulira ebikolwa by’obulabirizi ebizibu, ne tulaba Mukama ng’abikka abantu be evvu, era ng’abanywesa “ekikompe eky’obubalagaze” (Okukungubaga 3:15), tuyinza okuba abeetegefu okubuusabuusa okwagala kwa Katonda, n’okugamba nti abantu be abakwata bubi. Naye, owe, nedda, Katonda akyali mulungi eri Isirayiri, kubanga afuula ebintu byonna okukola olw’obulungi. Si Katonda mulungi oyo, afuula byonna okuba ebirungi? Aggyamu ekibi, n’ateekamu ekisa; kino si kirungi? “atukangavvula tuleme kusalirwa musango awamu n’ensi” (1 Abakkolinso 11:32). Obuziba bw’okubonaabona buli kutuwonya buziba bw’okuzikirira. Tubeerenga bulijjo nga tukakasa nti Katonda mutuukirivu; embeera yaffe ey’ebweru ne bw’eba mbi etya, tugambe nti, “Wadde kiri kityo, Katonda mulungi.”
(8). Laba ensonga abatukuvu gye balina okwebaza emirundi mingi. Mu kino Abakristaayo babulwa; newakubadde nga basaba nnyo, naye beebaza kitono. Omutume agamba nti, “Mwebazenga olwa buli kintu kyonna” (1 Abasessaloniika 5:18). Lwaki bwe kityo? Kubanga Katonda afuula buli kintu okukola olw’obulungi bwaffe. Twebaza omusawo, newakubadde ng’atuwa eddagala ekkaawa eritulwaza, kubanga ligenderera kutuwonya; twebaza buli muntu atukolera ekirungi; kale tetwandyebazizza Katonda, afuula buli kintu okukola olw’obulungi bwaffe? Katonda ayagala Omukristaayo eyeebaza. Yobu yeebaza Katonda bwe yamuggyako byonna: “Mukama y’aggyeewo, erinnya lya Mukama Katonda lyebazibwe” (Yobu 1:21). Bangi beebaza Katonda bw’abawa; Yobu yamwebaza bwe yaggyawo, kubanga yamanya nti Katonda yandiggyeemu obulungi. Tusoma ku batukuvu abalina ennanga mu mikono gyabwe (Okubikkulirwa 14:2), akabonero ak’okutendereza. Tusisinkana Abakristaayo bangi abalina amaziga mu maaso gaabwe, n’okwemulugunya mu kamwa kaabwe: naye batono abalina ennanga mu mikono gyabwe, abatendereza Katonda mu kubonaabona. Okwebaza mu kubonaabona mulimu ogw’omutukuvu yekka. Buli kinyonyi kiyinza okuyimba mu biseera eby’okumulisa, naye ebinyonyi ebimu biyimba ne mu makkati g’obutiti. Kumpi buli muntu ayinza okwebaza ng’ebintu bimugendera bulungi, naye omutukuvu ow’amazima ayinza okwebaza mu bizibu. Omukristaayo omulungi atendereza Katonda, si ku makya ng’enjuba evaayo kyokka, naye ne ku kawungeezi ng’egwa. Tulina ensonga ennungi, ne mu bibi ebisinga ebitutuukako, okuba n’oluyimba olw’okwebaza, kubanga ebintu byonna bikola olw’obulungi. Owe, mutenderezenga Katonda nnyo: tujja kwebaza oyo atukolera eby’omukwano.
(9). Lowooza, ebintu ebisinga obubi bwe bikola olw’obulungi bw’omukkiriza, kale ebisinga obulungi — Kristo n’eggulu — binaakola ki! Bino nga binaakola nnyo okusingawo olw’obulungi! Omusaalaba bwe guba gulimu obulungi bungi bwe butyo, engule erina ki? Ebirimba eby’omuwendo bwe bityo bwe bimera e Gologoosa, ebibala ebimera mu Kanani nga biwooma! Amazzi ga Mala bwe gaba galimu obuwoomi bwonna, mu wayini wa Paradiso mulimu ki? Omuggo gwa Katonda bwe guba gulina omubisi gw’enjuki ku nkomerero yaagwo, omuggo gwe ogw’obwakabaka ogwa zaabu gulina ki? Emmere y’okubonaabona bw’eba ewooma bw’etyo, emmaanu eri etya? Emmere ey’omu ggulu eri etya? Okukuba kwa Katonda n’ebibonoobono bye bwe bikola olw’obulungi, okumwenya kw’amaaso ge kunaakola ki? Okukemebwa n’okubonaabona bwe biba birimu ensonga y’essanyu, ekitiibwa kinaabaamu ki? Obulungi bungi bwe butyo bwe buba buva mu bubi, kale obulungi obwo obutaliimu bubi bwonna bwe buli butya? Emikisa gya Katonda egy’okukangavvula bwe giba eminene bwe gityo, emikisa gye egy’okutikkira engule ginaaba gitya? Noolwekyo mubudaabudagane n’ebigambo bino.
(10). Lowooza nti, Katonda bw’afuula ebintu byonna okukyuka okuba olw’obulungi bwaffe, nga kituufu ffe okufuula ebintu byonna okugendera ku kitiibwa kye! “buli kye mukola, oba kulya oba kunywa, mukikole nga mugenderera kugulumiza Katonda” (1 Abakkolinso 10:31). Bamalayika bagulumiza Katonda, bayimba ennyimba ez’obwakatonda ez’okutendereza. Kale omuntu, Katonda gw’akoledde okusinga bamalayika, asaana kumugulumiza atya! Atugulumizza okusinga bo bwe yagatta obuntu bwaffe ku Bwakatonda. Kristo yatufiirira ffe, so si bamalayika. Mukama tatuwadde kyokka okuva mu tterekero lye ery’awamu ery’obugabi bwe, naye atugaggawazza n’emikisa egy’endagaano, atuwadde Omwoyo we. Afumiitiriza ku bulungi bwaffe, afuula buli kintu okukola olw’obulungi bwaffe; ekisa eky’obwereere kyateekateeka enteekateeka y’obulokozi bwaffe. Katonda bw’aba anoonya obulungi bwaffe, ffe tetunoonye kitiibwa kye?
Ekibuuzo. Tuyinza tutya okugambibwa nti mazima tugulumiza Katonda? Ye talina kkomo mu bujjuvu bwe, era tayinza kufuna kweyongerako kuva gye tuli?
Okuddamu. Kituufu nti mu makulu amakakali tetuyinza kuleetera Katonda kitiibwa, naye mu makulu ag’enjiri tuyinza. Bwe tukola kyonna kye tusobola okugulumiza erinnya lya Katonda mu nsi, n’okuleetera abalala okulowooza ku Katonda mu ngeri ey’ekitiibwa n’okumussaamu ekitiibwa, kino Mukama akitwala ng’okumugulumiza; ng’omuntu bw’agambibwa okuswaza Katonda, bw’aleetera erinnya lya Katonda okwogerwako obubi.
Tugambibwa okukuza ekitiibwa kya Katonda mu ngeri ssatu: (i.) Bwe tugenderera ekitiibwa kye; bwe tumufuula ow’olubereberye mu birowoozo byaffe, era ow’enkomerero mu kigendererwa kyaffe. Ng’emigga gyonna bwe gikulukutira mu nnyanja, n’ennyiriri zonna bwe zisisinkana mu makkati, bwe bityo n’ebikolwa byaffe byonna bikoma era bisisinkana mu Katonda. (ii.) Tukuza ekitiibwa kya Katonda nga tubala ebibala mu kisa. “Bwe mubala ebibala ebingi, muba bayigirizwa bange, ne Kitange, agulumizibwa” (Yokaana 15:8). Obugumba buleetera Katonda obuswavu. Tugulumiza Katonda bwe tukula mu bulungi ng’ekimuli ekyeru, mu buwanvu ng’omuvule, mu kubala ebibala ng’omuzabbibu. (iii.) Tugulumiza Katonda bwe tuwa Katonda ettendo n’ekitiibwa olwa byonna bye tukola. Kyali kigambo kirungi nnyo era eky’obwetoowaze ekya kabaka omu ow’e Swiden; yatya nti abantu okumuwa ekitiibwa ekyagwanira Katonda kyandiviiriddeko okuggibwawo ng’omulimu tegunnaggwa. Akawuka akaluka obuliiri bwe kaluka omulimu gwako ogw’ekyewuunyo, kekweka wansi w’obuliiri, ne katalabika. Bwe tumala okukola kye tusobola kyonna, tusaana okubulirawo mu birowoozo byaffe, ne tuwa Katonda ekitiibwa kya byonna. Omutume Pawulo yagamba nti, “nakola nnyo okusinga abalala bonna” (1 Abakkolinso 15:10). Omuntu yandirowoozezza nti ekigambo kino kirimu amalala; naye omutume aggya engule ku mutwe gwe, n’agiteeka ku mutwe gw’ekisa eky’obwereere, “naye si nze nakola wabula ekisa kya Katonda ekiri nange kye kyakola.” Constantine yawandiikanga erinnya lya Kristo waggulu ku mulyango, naffe bwe tutyo tusaana okulikola ku buweereza bwaffe.
Bwe tutyo tufubenga okufuula erinnya lya Katonda ery’ekitiibwa era eryatiikirivu. Katonda bw’aba anoonya obulungi bwaffe, tunoonyenga ekitiibwa kye. Bw’aba afuula ebintu byonna okuzimba ffe, tufuulenga ebintu byonna okugulumiza ye. Ebyo bimala ku kirabo ekyogerwako mu kyawandiikibwa.