Nga Ndi Muntu Munaku!

“Nga ndi muntu munaku! Ani alindokola mu mubiri guno ogugenda okufa? Kyokka Katonda yeebazibwe mu Yesu Kristo Mukama waffe.” (Abaruumi 7:24, 25).

Mumanyi ekifo eky’ekitalo olunyiriri luno kye lulina mu bbaluwa ey’ekitalo eri Abaruumi. Luyimiridde wano ku nkomerero y’essuula ey’omusanvu ng’omulyango oguyingira mu ey’omunaana. Mu nnyiriri kkumi na mukaaga ezisooka ez’essuula ey’omunaana, erinnya ly’Omwoyo Omutukuvu lisangibwamu emirundi kkumi na mukaaga; awo mulina ennyonnyola n’ekisuubizo eky’obulamu omwana wa Katonda bw’ayinza okubeeramu mu maanyi g’Omwoyo Omutukuvu. Kino kitandikira mu lunyiriri olwokubiri: “etteeka ery’Omwoyo aleeta obulamu mu Kristo Yesu, lyannunula okuva mu tteeka ly’ekibi n’okufa” (Abaruumi 8:2). Okuva awo Pawulo agenda mu maaso n’ayogera ku nkizo ennene omwana wa Katonda z’alina, oyo agwanidde okukulemberwa Omwoyo wa Katonda. Omulyango oguyingira mu bino byonna guli mu lunyiriri olw’amakumi abiri mu nnya olw’essuula ey’omusanvu:

“Nga ndi muntu munaku!”

Awo mulina ebigambo by’omuntu atuuse ku nkomerero ye yennyini. Mu nnyiriri ezisooka anyonnyodde engeri gye yafuba n’ameggana mu maanyi ge ye okugondera amateeka amatukuvu aga Katonda, n’alemererwa. Naye mu kuddamu ekibuuzo kye ye yennyini, kaakano azudde eky’okuddamu ekituufu, n’akaaba nti: “Kyokka Katonda yeebazibwe mu Yesu Kristo Mukama waffe.” Okuva awo agenda mu maaso n’ayogera ku ngeri y’okununulibwa gy’azudde.

Njagala okuva mu bigambo bino okunnyonnyola ekkubo omuntu mw’ayinza okukulemberwa okumuggya mu mwoyo ogw’obuddu okumuyingiza mu mwoyo ogw’eddembe. Mumanyi bwe kyogerwa mu bulambulukufu nti: “Temwaweebwa mwoyo gwa buddu ate mutye.” Tulabulwa buli kiseera nti kino kye kabi akanene mu bulamu bw’Omukristaayo, okuddayo mu buddu; era njagala okunnyonnyola ekkubo omuntu mw’ayinza okuva mu buddu n’ayingira mu ddembe ery’ekitiibwa ery’abaana ba Katonda. Oba okusinga, njagala okunnyonnyola omuntu oyo yennyini.

Ekisooka, ebigambo bino lwe lulimi lw’omuntu azaaliddwa omulundi ogwokubiri; ekyokubiri, lw’omuntu atalina maanyi; ekyokusatu, lw’omuntu omunaku; ate ekyokuna, lw’omuntu ali ku nsalo y’eddembe ejjuvu.

Omuntu Azaaliddwa Omulundi Ogwokubiri

Waliwo obujulizi bungi obw’okuzaalibwa omulundi ogwokubiri okuva ku lunyiriri olw’ekkumi n’ennya olw’essuula eno okutuuka ku lw’amakumi abiri mu ssatu. “Si nze nkola ebintu ebyo ebibi, wabula ekibi ekiri mu nze” (Abaruumi 7:17): olwo lulimi lw’omuntu azaaliddwa omulundi ogwokubiri, omuntu amanyi nti omutima gwe n’obutonde bwe bifuuliddwa biggya, era nti ekibi kaakano maanyi agali mu ye naye nga si ye. “Mu nze mu muntu ow’omunda njagala nnyo okugondera amateeka ga Katonda” (Abaruumi 7:22): era olwo nalwo lulimi lw’omuntu azaaliddwa omulundi ogwokubiri. Alina obuvumu okugamba bw’akola ekibi nti: “Si nze nkola ebintu ebyo ebibi, wabula ekibi ekiri mu nze.” Kikulu nnyo okutegeera kino.

Mu bitundu ebinene ebibiri ebisooka eby’ebbaluwa eno, Pawulo ayogera ku kuweebwa obutuukirivu n’okutukuzibwa. Bw’ayogera ku kuweebwa obutuukirivu, assaawo omusingi gw’enjigiriza eyo mu kuyigiriza ku kibi, si mu bumu, ekibi, wabula mu bungi, ebibi—ebyonoono ebikolebwa ddala. Mu kitundu ekyokubiri eky’essuula ey’okutaano atandika okwogera ku kibi, si ng’ekyonoono ekikoleddwa, wabula ng’amaanyi. Kale mukube akafaananyi ng’okufiirwa kwe twandifunye bwe kwandibadde kunene singa tetwalina kitundu kino ekyokubiri eky’essuula ey’omusanvu ey’Ebbaluwa eri Abaruumi, singa Pawulo yalekayo mu kuyigiriza kwe ekibuuzo kino ekikulu ennyo eky’obwonoonyi bw’omukkiriza. Twandibadde tusubwa ekibuuzo ffenna kye twagala kiddibwemu ku kibi ekiri mu mukkiriza. Kale okuddamu kwe kuliwa? Omuntu azaaliddwa omulundi ogwokubiri y’oyo okwagala kwe kufuuliddwa okuggya, era asobola okugamba nti: “Mu nze mu muntu ow’omunda njagala nnyo okugondera amateeka ga Katonda.”

Omuntu Atalina Maanyi

Wano we wali ensobi ennene Abakristaayo bangi gye bakola: balowooza nti bwe wabaawo okwagala okufuuliddwa okuggya, kiba kimala; naye si bwe kiri. Omuntu ono azaaliddwa omulundi ogwokubiri atugamba nti: “Njagala okukola ekirungi, naye amaanyi g’okukikola sigalaba.” Emirundi emeka abantu gye batugamba nti bw’omalirira n’obunywevu, osobola okukola ky’oyagala! Naye omuntu ono yali amaliridde nga bwe kisoboka eri omuntu yenna, era wadde kyali kityo n’ayatula nti: “Ne bwe njagala okukola ekirungi, tewali kirungi kye nkola” (Abaruumi 7:18).

Naye mubuuza nti: “Kiri kitya Katonda okuleetera omuntu azaaliddwa omulundi ogwokubiri okwatula ebigambo ng’ebyo, ng’alina okwagala okutuufu, n’omutima ogwegomba okukola ekirungi, era ogwegomba okufuba nga bw’esobola okwagala Katonda?”

Ka twetegereze ekibuuzo kino. Katonda yatuwa okwagala lwa nsonga ki? Bamalayika abaagwa, mu kwagala kwabwe bo, baalina amaanyi okuyimirira? Nedda n’akatono. Okwagala kw’ekitonde tekuli kirala wabula ekibya ekyereere amaanyi ga Katonda mwe galina okulabisibwa. Ekitonde kirina okunoonya mu Katonda byonna bye kirina okuba. Mukisanga mu ssuula ey’okubiri ey’ebbaluwa eri Abafiripi, era mukisanga ne wano, nti omulimu gwa Katonda kwe kukola mu ffe okwagala n’okukola olw’okusiima kwe. Wano waliwo omuntu alabika ng’agamba nti: “Katonda takoze mu nze okukola.” Naye tuyigirizibwa nti Katonda akola mu ffe okwagala n’okukola. Kale okukontana kuno okulabika kunaatereezebwa kutya?

Mujja kulaba nti mu kitundu kino (Abaruumi 7:6-25) erinnya ly’Omwoyo Omutukuvu terirabikamu wadde omulundi gumu, era n’erinnya lya Kristo terirabikamu. Omuntu ameggana era afuba okutuukiriza amateeka ga Katonda. Mu kifo ky’Omwoyo Omutukuvu ne Kristo, amateeka gayogerwako emirundi kumpi amakumi abiri. Mu ssuula eno, kiraga omukkiriza ng’afuba nga bw’asobola okugondera amateeka ga Katonda n’okwagala kwe okuzaaliddwa omulundi ogwokubiri. Si ekyo kyokka; naye mujja kusanga ebigambo ebitono, nze, nange, wange, nga birabika emirundi egisukka mu amakumi ana. Ono ye nze azaaliddwa omulundi ogwokubiri mu butaba na maanyi bwe, ng’anoonya okugondera amateeka nga tajjuziddwa Mwoyo. Kino kye kibaawo kumpi eri buli mutukuvu. Oluvannyuma lw’okukyuka omuntu atandika okufuba nga bw’asobola, n’alemererwa; naye bwe tuleetebwa mu kitangaala ekijjuvu, tetwetaaga kwongera kulemererwa. Era tetwandyetaaze kulemererwa n’akatono singa twafuna Omwoyo mu bujjuvu bwe nga tukyuka.

Katonda aleka okulemererwa okwo omuntu azaaliddwa omulundi ogwokubiri alyoke ayigirizibwe obutaba na maanyi bwe obw’enkomeredde. Mu kufuba kuno mwe tutuukirwa okuwulira kuno okw’obwonoonyi bwaffe obw’enkomeredde. Eyo ye ngeri Katonda gy’akolaganamu naffe. Aleka omuntu oyo okufuba okutuukiriza amateeka, bw’afuba n’ameggana, alyoke atuuke ku kino: “Ndi mwana wa Katonda azaaliddwa omulundi ogwokubiri, naye sirina kye nsobola n’akatono okugondera amateeka ge.” Mulabe ebigambo eby’amaanyi ebikozesebwa mu ssuula yonna okunnyonnyola embeera eno: “Nze omuntu obuntu, natundibwa ng’omuddu nfugibwe ekibi” (Abaruumi 7:14); “Mu mubiri gwange gwonna, ndaba amateeka ag’enjawulo … Ekyo kinfuula omusibe” (Abaruumi 7:23); era ku nkomerero, “Nga ndi muntu munaku! Ani alindokola mu mubiri guno ogugenda okufa?” (Abaruumi 7:24). Omukkiriza ono afukamidde wano mu kwejjusa okw’amaanyi tasobola n’akatono kugondera mateeka ga Katonda.

Omuntu Omunaku

Omuntu ayatula bw’atyo si muntu yekka azaaliddwa omulundi ogwokubiri era atalina maanyi, naye era muntu munaku. Talina ssanyu n’akatono era ajjudde ennaku; era kiki ekimufuula omunaku bw’atyo? Kiri bwe kityo kubanga Katonda amuwadde obutonde obwagala Katonda. Ali mu nnaku nnyingi kubanga awulira nti tagondera Katonda we. Agamba, n’omutima ogumenyese: “Si nze nkikola, naye ndi wansi w’amaanyi ag’entiisa ag’ekibi, agannyigiriza wansi. Nze, era si nze: woowe! woowe! nze nzennyini; nsibiddwa nakyo nnyo, era kyegasse nnyo n’obutonde bwange bwennyini.” Katonda yeebazibwe omuntu bw’ayiga okugamba nti: “Nga ndi muntu munaku!” okuva mu buziba bw’omutima gwe. Ali mu kkubo eridda mu ssuula ey’omunaana ey’Abaruumi.

Waliwo bangi abafuula okwatula kuno omutto gw’ekibi. Bagamba nti obanga Pawulo yalina okwatula obunafu bwe n’obutaba na buyambi mu ngeri eno, bo be baani okugezaako okukola obulungi okusinga? Bwe kityo okuyitibwa eri obutukuvu ne kusuulibwa ku bbali mu kasirise. Singa buli omu ku ffe yayiga okwogera ebigambo bino mu mwoyo gwennyini mwe byawandiikirwa wano! Bwe tuwulira ekibi nga kyogerwako ng’ekintu eky’omuzizo Katonda ky’akyawa, abangi ku ffe tetwesisiwala olw’ekigambo ekyo? Singa Abakristaayo bonna abeeyongera okwonoona n’okwonoona baakwata olunyiriri luno ku mutima. Bwe muba mwogedde ekigambo eky’obukambwe, mugambe nti: “Nga ndi muntu munaku!” Era buli lwe munaasunguwalanga, mufukamire mutegeere nti Katonda teyategeeza n’akatono nti eno ye mbeera omwana we gy’alina okusigalamu. Singa twatwala ekigambo kino mu bulamu bwaffe obwa buli lunaku, ne tukyogera buli lwe tukwatibwako ku kitiibwa kyaffe, era buli lwe twogera ebigambo eby’obukambwe, era buli lwe twonoona eri Mukama Katonda, n’eri Mukama Yesu Kristo mu bwetoowaze bwe, ne mu buwulize bwe, ne mu kwefiiriza kwe! Singa mwayinza okwerabira ebirala byonna, ne mukaaba nti: “Nga ndi muntu munaku! Ani alindokola mu mubiri guno ogugenda okufa?”

Lwaki mwandigambye bwe mutyo buli lwe mukola ekibi? Kubanga omuntu bw’aleetebwa ku kwatula kuno, okununulibwa kuba kumpi.

Era mujjukire nti si kuwulira kwokka nti talina maanyi era nti atwaliddwa mu busibe kwe kwamufuula omunaku, wabula okusinga byonna kwali kuwulira nti ayonoona eri Katonda we. Amateeka gaali gakola omulimu gwago, nga gafuula ekibi okulabika nga kibi ddala ekisukkiridde mu maaso ge. Ekirowoozo eky’okunakuwaza Katonda buli kiseera kyafuuka ekitagumiikirizika n’akatono—kino kye kyaleeta okukaaba okw’amaanyi nti: “Nga ndi muntu munaku!” Bwe tunaasigalanga nga twogera era nga tuwakana ku butaba na maanyi bwaffe n’okulemererwa kwaffe, nga tugezaako bugezi okuzuula Abaruumi 7 kye kitegeeza, kijja kutugasa katono nnyo; naye buli kibi bwe kinaaleetanga amaanyi amapya mu kuwulira obunaku, ne tuwulira embeera yaffe yonna nga si ya butaba na buyambi bwokka, wabula ey’obwonoonyi obusukkiridde ddala, tujja kukakibwa si kubuuza bubuuza nti: “Ani alitulokola?” wabula okukaaba nti: “Katonda yeebazibwe mu Yesu Kristo Mukama wange.”

Omuntu Anaatera Okununulibwa

Omuntu ono agezezzaako okugondera amateeka ga Katonda amalungi. Agaagadde, akaabidde ekibi kye, agezezzaako okuwangula, agezezzaako okuvvuunuka ensobi emu oluvannyuma lw’endala, naye buli mulundi akomekkerezza mu kulemererwa.

Yali ategeeza ki bwe yagamba “mu mubiri guno ogugenda okufa”? Yali ategeeza, omubiri gwange bwe ndifa? Nedda n’akatono. Mu ssuula ey’omunaana mulina eky’okuddamu ekibuuzo kino mu bigambo bino: “Bwe munaattanga ebikolwa by’omubiri ku bw’Omwoyo, muliba balamu.” Ogwo gwe mubiri ogw’okufa gw’anoonya okununulibwamu.

Era kaakano ali ku mabbali g’okununulibwa! Mu lunyiriri olw’amakumi abiri mu ssatu olw’essuula ey’omusanvu tulina ebigambo bino: “Mu mubiri gwange gwonna, ndaba amateeka ag’enjawulo nga gawakana n’etteeka lya Katonda amagezi gange ge limanyi. Ekyo kinfuula omusibe w’amateeka ag’ekibi, ekikolera mu mubiri gwange.” Ye musibe akaaba nti: “Nga ndi muntu munaku! Ani alindokola mu mubiri guno ogugenda okufa?” Muntu awulira nti asibiddwa. Naye mutunuulire enjawulo mu lunyiriri olwokubiri olw’essuula ey’omunaana: “Etteeka ery’Omwoyo aleeta obulamu mu Kristo Yesu, lyannunula okuva mu tteeka ly’ekibi n’okufa.” Okwo kwe kununulibwa mu Yesu Kristo Mukama waffe; eddembe eri omusibe Omwoyo ly’aleeta. Musobola okwongera okukuuma mu busibe omuntu gwe lyanunula “etteeka ery’Omwoyo aleeta obulamu mu Kristo Yesu”?

Naye mugamba nti, omuntu oyo azaaliddwa omulundi ogwokubiri, teyalina Mwoyo wa Yesu bwe yayogera mu ssuula ey’omukaaga? Yee, naye teyamanya Omwoyo Omutukuvu kye yali asobola okumukolera.

Katonda takola ng’ayita mu Mwoyo we nga bw’akola ng’ayita mu maanyi agatalaba mu butonde. Akulembera abantu be ng’ebitonde ebirina amagezi n’okutegeera, era noolwekyo bw’ayagala okutuwa Omwoyo Omutukuvu oyo gwe yasuubiza, asooka kututuusa ku nkomerero yaffe ffekka, ne tukakasa nti newaakubadde nga tubadde tufuba okugondera amateeka, tulemereddwa. Bwe tutuuka ku nkomerero y’ekyo, olwo n’atulaga nti mu Mwoyo Omutukuvu tulina amaanyi ag’okugonda, amaanyi ag’obuwanguzi, n’amaanyi ag’obutukuvu obw’amazima.

Katonda akola mu ffe okwagala, era yeetegefu okukola mu ffe okukola, naye, woowe! Abakristaayo bangi kino bakitegeera bubi. Balowooza nti olw’okuba balina okwagala, kiba kimala, era nti kaakano basobola okukola. Si bwe kiri. Okwagala okuggya kirabo kya lubeerera, kye kimu ku mpisa z’obutonde obuggya. Amaanyi g’okukola si kirabo kya lubeerera, wabula galina okufunibwa buli kaseera okuva eri Omwoyo Omutukuvu. Omuntu amanyi obutaba na maanyi bwe ng’omukkiriza y’oyo alijja okuyiga nti ku bw’Omwoyo Omutukuvu asobola okubeera mu bulamu obutukuvu. Omuntu ono ali ku mabbali g’okununulibwa okwo okunene; ekkubo litegekeddwa olw’essuula ey’omunaana ey’ekitiibwa. Kaakano mbabuuza ekibuuzo kino eky’amaanyi: Mu mbeera ki mwe mubeera? Kye kino gye muli, “Nga ndi muntu munaku! Ani alindokola?” nga oluusi n’oluusi mulabako katono ku maanyi g’Omwoyo Omutukuvu? oba kye kino, “Katonda yeebazibwe mu Yesu Kristo! Etteeka ery’Omwoyo … lyannunula okuva mu tteeka ly’ekibi n’okufa”?

Omwoyo Omutukuvu ky’akola kwe kuwa obuwanguzi. “Bwe munaattanga ebikolwa by’omubiri ku bw’Omwoyo, muliba balamu” (Abaruumi 8:13). Omwoyo Omutukuvu y’akola kino—Omuntu ow’okusatu mu Busatu Obutukuvu. Ye y’oyo, omutima bwe guggulwawo ennyo okumusembeza, ayingira n’afugira omwo, n’atta ebikolwa by’omubiri, buli lunaku, buli ssaawa, era buli kaseera.

Njagala okukituusa ku nsonga. Mujjukire, mukwano gwange omwagalwa, kye twetaaga kwe kutuuka ku kusalawo n’okukola. Mu Byawandiikibwa mulimu ebika by’Abakristaayo bibiri eby’enjawulo ennyo. Bayibuli eyogera mu Abaruumi, Abakkolinso ne mu Abaggalatiya ku kugondera omubiri; era obwo bwe bulamu bw’abakkiriza obukumi n’obukumi. Obutaba na ssanyu mu Mwoyo Omutukuvu kwabwe kwonna, n’obutaba na ddembe ly’awa, biva ku mubiri gwokka. Omwoyo ali mu bo, naye omubiri gwe gufuga obulamu. Kye beetaaga kwe kukulemberwa Omwoyo wa Katonda. Singa nnali nsobola okutegeeza buli mwana we kye kitegeeza nti Katonda ow’emirembe n’emirembe awadde Omwana we omwagalwa, Kristo Yesu, okubakuuma buli lunaku, era nti kye mulina okukola kwe kwesiga; era nti omulimu gw’Omwoyo Omutukuvu kwe kubasobozesa buli kaseera okujjukira Yesu, n’okumwesiga! Omwoyo azze okukuuma enkolagana naye nga tesaliddwako buli kaseera. Katonda atenderezebwe olw’Omwoyo Omutukuvu! Tuli bamanyiivu nnyo okulowooza ku Mwoyo Omutukuvu ng’ekintu eky’ebbeeyi eky’okwejalabya, eky’ebiseera eby’enjawulo, oba eky’abaweereza n’abantu ab’enjawulo. Naye Omwoyo Omutukuvu yeetaagisa eri buli mukkiriza, buli kaseera ak’olunaku. Katonda atenderezebwe kubanga mumulina, era kubanga abawa okulaba mu bujjuvu okununulibwa okuli mu Kristo, ng’abafuula ab’eddembe okuva mu maanyi g’ekibi.

Ani ayaayaanira okuba n’amaanyi n’eddembe ly’Omwoyo Omutukuvu? Owoo, ow’oluganda, vunnama mu maaso ga Katonda mu kukaaba okumu okw’enkomerero okw’okuggwaamu essuubi:

“Ayi Katonda, nnaagenda mu maaso nga nnyonoona bwe ntyo emirembe gyonna? Ani alindokola, nga ndi muntu munaku! mu mubiri guno ogugenda okufa?”

Mwetegefu okugwa wansi mu maaso ga Katonda mu kukaaba okwo ne munoonya amaanyi ga Yesu okubeera n’okukolera mu mmwe? Mwetegefu okugamba nti: “Katonda yeebazibwe mu Yesu Kristo”?

Kitugasa ki okugenda mu kkanisa oba okubaawo mu nkuŋŋaana, okusoma Bayibuli zaffe n’okusaba, obulamu bwaffe bwe butajjuzibwa Mwoyo Omutukuvu? Ekyo Katonda ky’ayagala; era tewali kirala kijja kutusobozesa kubeera mu bulamu obw’amaanyi n’emirembe. Mumanyi nti omuweereza oba omuzadde bw’aba ng’akozesa katekisimu, ekibuuzo bwe kibuuzibwa, okuddamu kusuubirwa. Woowe! Abakristaayo bameka abamatira n’ekibuuzo ekibuuziddwa wano: “Nga ndi muntu munaku! Ani alindokola mu mubiri guno ogugenda okufa?” naye ne batawa kuddamu! Mu kifo ky’okuddamu, basirika. Mu kifo ky’okugamba nti: “Kyokka Katonda yeebazibwe mu Yesu Kristo Mukama waffe,” buli kiseera baddiŋŋana ekibuuzo awatali kuddamu. Bwe muba mwagala ekkubo eridda mu kununulibwa okujjuvu okwa Kristo, ne mu ddembe ly’Omwoyo, eddembe ery’ekitiibwa ery’abaana ba Katonda, mulikwate nga muyita mu ssuula ey’omusanvu ey’Abaruumi; olwo mugambe nti: “Kyokka Katonda yeebazibwe mu Yesu Kristo Mukama waffe.” Temumatiranga kusigala nga musinda bulijjo, wabula mugambe nti: “Nze, omuntu omunaku, nneebaza Katonda, mu Yesu Kristo. Newaakubadde nga sikirabye kyonna, ŋŋenda kutendereza Katonda.”

Waliwo okununulibwa, waliwo eddembe ly’Omwoyo Omutukuvu. Obwakabaka bwa Katonda buli “ssanyu mu Mwoyo Omutukuvu” (Abaruumi 14:17).