Okuyita okw’Amaanyi eri Obulamu Obwewaddeyo eri Katonda era Obutukuvu
Okufundikira. Ku bulungi n’obukulu bw’omwoyo ogwewaddeyo eri Katonda

Essuula 24 · eddakiika 18 ez’okusoma · eddakiika 23 ez’okuwuliriza

Okufundikira. Ku bulungi n’obukulu bw’omwoyo ogwewaddeyo eri Katonda

KAAKANO nmaze kye nnali ngenderedde mu kitabo kino. Nnyonnyodde obutonde bw’okwewaayo eri Katonda, nga bwe kutegeeza obulamu obwewaddeyo eri Katonda, era nga bwe kutegeeza enkola etayosa ey’okusaba buli lunaku. Kaakano nsigazza okwongerako ekigambo kimu oba bibiri, mu kusemba obulamu obufugibwa omwoyo guno ogw’okwewaayo eri Katonda.

Kubanga wadde nga kya magezi okulowooza nti kye kwegomba kw’Abakristaayo bonna okutuuka ku butuukirivu obw’Ekikristaayo, nga bwe kiri okulowooza nti abalwadde bonna beegomba okuddizibwa obulamu obulungi obujjuvu; naye obumanyirivu butulaga, nti tewali kisinga kwetaaga kukakaatika, kuddiŋŋanwa, n’okukakatibwa ku mitima gyaffe, okusinga amateeka ag’Obukristaayo agasinga obwangu.

Obwavu bwe weeroboza, obuteefumbiriza, n’okwawukana n’abalala mu kwewaayo eri Katonda, bisembeddwa wano ng’ebintu ebitali bya bwetaavu, naye eby’omugaso omunene eri abo abaagala okufuula ekkubo eri obutuukirivu okuba ekyangu era ekikakafu. Naye obutuukirivu obw’Ekikristaayo bwennyini tebusibiddwa ku ngeri ya bulamu ey’enjawulo; wabula buyinza okutuukibwako, wadde nga si mu bwangu bwe bumu, mu buli mbeera y’obulamu.

Kino kyakakasibwa mu bujjuvu mu kifo ekirala, we kyalagibwa, nti obutuukirivu obw’Ekikristaayo tebuyita muntu yenna (mu bwetaavu) mu nnyumba y’abeewaddeyo, wabula eri okutuukiriza okujjuvu okw’obuvunaanyizibwa obwo, obwetaagisa eri Abakristaayo bonna, era obwa bulijjo eri embeera zonna ez’obulamu. [Christ. Perfect. lup. 2]

N’olwekyo ensonga yonna eri bw’eti mu lwatu: Obuteefumbiriza, obwavu bwe weeroboza, n’okwefuga okulala ng’okwo mu bintu ebikkirizibwa, tebyetaagisa eri obutuukirivu obw’Ekikristaayo; naye bisaanidde nnyo okutenderezebwa mu abo ababyerondera ng’obuyambi n’amakubo ag’okubutuukako mu ngeri esingako obukuumi n’obwangu.

Mu ngeri eno yokka, era mu makulu gano, mwe nandisembye obulamu obw’enjawulo bwonna; si nga obutuukirivu buli mu bwo, wabula olw’obusobozi bwabwo obunene obw’okuzaala n’okuwanirira omwoyo omutuufu ogw’obutuukirivu obw’Ekikristaayo.

Naye ekintu ekikakaatikibwa wano ku bonna, bwe bulamu obw’okwewaayo okunene era okukakali eri Katonda: obwo, ndowooza, kyalagiddwa ekimala nti buvunaanyizibwa era ssanyu lya mitendera gyonna egy’abantu mu ngeri y’emu. Era tewali kintu mu mbeera yonna ey’enjawulo ey’obulamu, ekiyinza okwewolerezebwa mu butuufu ng’ensonga ey’okukendeeza ku mwoyo ogwewaddeyo eri Katonda.

Naye kubanga mu mulembe guno gwaffe ogw’empisa ez’ekitiibwa, tufiirizza nnyo omwoyo gw’okwewaayo eri Katonda, ne kiba nti bangi balabika nga batya n’okuteeberezebwa okuba nagwo, nga balowooza nti okwewaayo okunene eri Katonda kwe kukakanyala okunene mu ddiini: nti kwesigamiziddwa ku butamanya n’obwavu bw’omwoyo; era nti emitima emitono, eminafu, era egyaggwaamu amaanyi, gye gitera okukukulaakulanamu okusinga:

Kijja kulagibwa wano mu bujjuvu, nti okwewaayo okunene eri Katonda y’empisa esinga ekitiibwa ey’emmeeme ezisinga obukulu n’ekitiibwa; era nti abo abalowooza nti kufuna omugaso gwonna okuva mu butamanya n’obwavu bw’omwoyo, bo bennyini si batamanya katono, wabula tebamanyi n’akatono obutonde bw’okwewaayo eri Katonda, obutonde bwa Katonda, n’obutonde bwabwe bennyini.

Abantu ab’obusobozi obulungi n’okuyiga, oba ab’okumanya okunene mu bintu by’ensi, oboolyawo bayinza okulowooza nti kizibu okubalumiriza obutewaayo eri Katonda nti buva mu butamanya bwabwe. Naye bwe banaamatira okugezesebwa amagezi n’Ebyawandiikibwa, kiyinza mangu okulagibwa, nti obutewaayo eri Katonda, buli wonna we bubeera, oba mu bayivu oba mu batali bayivu, bwesigamiziddwa ku butamanya obw’amaanyi, n’obuzibe obusinga n’obutategeera obuyinza okutuuka ku kitonde ekirina amagezi; era nti okwewaayo eri Katonda kuli wala nnyo n’okubeera ekibala ky’omutima omutono era ogwaggwaamu amaanyi, ne kiba nti kuteekwa era kujja kubeera bulijjo waggulu nnyo mu butonde obusinga obutuukirivu.

Era okusooka, ani atwala nti kabonero ka mutima mwavu era mutono, omuntu okujjula okussa ekitiibwa n’obuvunaanyizibwa eri bazadde be, okubeera n’okwagala okusinga amazima n’ekitiibwa eri mukwano gwe, oba okusukkuluma mu bikolwa ebisinga obukulu eby’okwebaza eri oyo amukoledde ebirungi?

Empisa zino teziri mu ddaala erisinga, mu mitima egisinga okugulumizibwa n’obutuukirivu?

Naye okwewaayo eri Katonda okw’amaanyi kye ki, okuggyako okukozesa okusinga obukulu okw’empisa zino, ez’obuvunaanyizibwa, okussa ekitiibwa, okwagala, ekitiibwa, n’okwebaza eri Omuzadde, Mukwano, era Oyo akolera abantu bonna ebirungi, ow’okwagalibwa era ow’ekitiibwa?

Bukulu bwa mutima obw’amazima, okussa ekitiibwa mu buyinza bwa bazadde bo, okutya obusungu bwa mukwano gwo, okutya okunenya kw’oyo akukoledde ebirungi? Era okutya kuno, n’entiisa eno, n’okussa ekitiibwa kuno, tekuteekwa kubeera kwa bwenkanya okusingawo ennyo, era kwa magezi, era kwa kitiibwa, nga biri mu ddaala erisinga eri Katonda?

Kaakano nga empisa zino bwe zisingawo obugulumivu, bwe zissibwamu ekitiibwa okusingawo mu bantu, era bwe zikkirizibwa okubeera obukakafu obusingawo obunene obw’obukulu bw’omutima obw’amazima: bwe kityo empisa zino ze zimu bwe zisingawo obugulumivu n’obunene eri Katonda, bwe zisingawo okukakasa ekitiibwa, obulungi, n’obukulu bw’omutima.

N’olwekyo ebbanga lyonna obuvunaanyizibwa eri bazadde, okwagala eri emikwano, n’okwebaza eri abakoze ebirungi, bwe binaatwalibwanga ng’empisa ennene era ez’ekitiibwa; okwewaayo eri Katonda, okutali kirala okuggyako obuvunaanyizibwa, okwagala, n’okwebaza eri Katonda, kuteekwa okubeera n’ekifo ekisinga obugulumivu mu mpisa zaffe ennungi ezisinga.

Singa kabaka, olw’obulungi bwe bwokka, akuweereza ekiwandiiko eky’okukusonyiwa ng’akiyisa mu omu ku baddu be, wandirowoozezza nti kitundu ku buvunaanyizibwa bwo okwaniriza omuddu n’obubonero bw’okwagala, ekitiibwa, n’okwebaza olw’ekisa kye ekinene, mu kukuleetera ekirabo ekinene bwe kityo: ate mu kiseera kye kimu n’olowooza nti bwe bwavu n’obunafu bw’omwoyo, okulaga okwagala, ekitiibwa, n’okwebaza eri kabaka, eyakuweereza ku bwereere okusonyiwa olw’obulungi bwe?

Naye kino kyandibadde kya magezi nga bwe kiri okulowooza nti okwagala, okussa ekitiibwa, ekitiibwa, n’okwebaza, mpisa za kitiibwa, era bubonero bwa mmeeme nnene, nga biweebwa bannaffe ebitonde; naye bibala by’omutima omwavu, ogutamanyi, era ogwaggwaamu amaanyi, nga biweebwa Katonda.

Ate era; ekitundu ekyo eky’okwewaayo eri Katonda ekyeyoleka mu kwatula okw’ennaku, n’amaziga ag’okwenenya ag’omutima ogumenyese era oguboneredde, kiri wala nnyo n’okubeera akabonero konna ak’omutima omutono era ogutamanyi.

Kubanga ani atakkiriza nti kabonero ka mutima ogw’amazima, omugabi, era omuzira, okukkiriza ensobi, n’okusaba okusonyiyibwa olw’okusobya kwonna? Era emitima egisinga obulungi n’okukulaakulana, si gye gisinga okweyoleka olw’empisa eno ennungi ennyo?

Era tekikkirizibwa, nti amazima n’obulungi bw’omwoyo gw’omuntu birabika nnyo, ennaku ye n’okwenyiigira bwe byeyongera okusinziira ku busirusiru bw’omusango gwe, n’obulungi n’obukulu bw’omuntu gwe yasobya?

Kaakano singa ebintu biri bwe bityo, kale omutima gw’omuntu yenna bwe gusingawo obukulu, gy’akoma okumanya Katonda ne ye kennyini, gy’ajja okukoma okwagala okwevuunika mu maaso ga Katonda, mu bikolwa byonna n’enjogera ezisinga obwetoowaze ez’okwenenya.

Era amazima, obugabi, okusalawo, n’okutegeera okw’omunda okw’omutima gwe gye bikoma okuba ebinene, gy’ajja okukoma okukozesa n’okwekkiriza okutegeera okw’amaanyi era okugonvu okw’obusungu bwa Katonda obw’obwenkanya; era gy’akoma okumanya obukulu, obulungi, n’obutuukirivu bw’obutonde bwa Katonda, gy’ajja okukoma okujjula ensonyi n’okutabulwa olw’ebibi bye n’obutasiima.

Era ku ludda olulala, emmeeme yonna gy’ekoma okuba enzirugavu era etamanyi, gy’ekoma okuba embi era etali mugabi mu butonde, gy’ekoma obutategeera bulungi n’obulongoofu bwa Katonda; gy’ejja okukoma okukyawa ebikolwa byonna eby’okwatula n’okwenenya okw’obwetoowaze.

N’olwekyo okwewaayo eri Katonda kuli wala nnyo n’okusinga okusaanira emitima emitono egitamanyi, ne kiba nti okugulumizibwa kw’emmeeme okw’amazima, okutegeera okulamu okw’ekitiibwa, n’okumanya okunene okwa Katonda n’okwaffe, bwe buyambi obusinga obunene obw’obutonde okwewaayo kwaffe eri Katonda bwe kulina.

Era ku ludda olulala, kijja kulagibwa wano n’ensonga nnyingi, nti obutewaayo eri Katonda bwesigamiziddwa ku butamanya obusinga obungi.

Era okusooka, Mukama waffe omutendereze, n’Abatume be, baali byakulabirako ebyeyoleka eby’okwewaayo eri Katonda okunene era okwa buli kiseera. Kaakano singa tunakkiriza (nga Abakristaayo bonna bwe bateekwa okukkiriza) nti okwewaayo kwabwe okunene eri Katonda kwali kwesigamiziddwa ku kumanya okw’amazima okw’obutonde bw’okwewaayo eri Katonda, obutonde bwa Katonda, n’obutonde bw’omuntu; kale kya lwatu, nti bonna abatategeera buvunaanyizibwa bw’okwewaayo eri Katonda, bali mu mbeera eno ey’obutamanya obusukkiridde, tebamanyi Katonda, wadde bo bennyini, wadde okwewaayo eri Katonda.

Kubanga singa okumanya okutuufu mu nsonga zino essatu kuzaala okwewaayo okunene eri Katonda, nga ku Mulokozi waffe n’Abatume be, kale okulagajjalira okwewaayo eri Katonda kuteekwa okulumirizibwa obutamanya.

Nate; kiva ku ki abantu abasinga obungi okuddukira mu kwewaayo eri Katonda, nga bali mu bulwadde, mu nnaku, oba mu kutya okufa? Si kubanga embeera eno ebalaga ennyo obwetaavu bwa Katonda, n’obunafu bwabwe, okusinga bwe bakiraba mu biseera ebirala? Si kubanga obunafu bwabwe, enkomerero yaabwe esembera, bibakakasa ekintu, kye baali batalabangako na kitundu kyakyo edda?

Kaakano singa okwewaayo eri Katonda mu biseera bino kiva mu kumanya okusingawo obulungi okwa Katonda n’okwaffe, kale okulagajjalira okwewaayo eri Katonda, mu biseera ebirala, bulijjo kuva mu butamanya obunene obwa Katonda n’obwaffe.

Ate era; ng’obutewaayo eri Katonda bwe buli obutamanya, bwe kityo bwe butamanya obusinga obuswavu, era obulina okulumirizibwa obusirusiru obusinga.

Kino kijja kulabika mu bujjuvu eri omuntu yenna alowooza ku mateeka ki ge tulina okukozesa okusalawo obulungi bw’okumanya kwonna, oba obuswavu bw’obutamanya bwonna.

Kaakano okumanya kwennyini tekwandibadde bulungi, wadde obutamanya ekivume gye tuli, singa tetwali bitonde birina magezi.

Naye singa kino kya mazima, kale kiddirira mu lwatu, nti okumanya okwo okusinga okusaanira obutonde bwaffe obw’amagezi, era okusinga okutukwatako, nga bwe tuli, okumanya, kwe kumanya kwaffe okusinga obugulumivu n’obulungi; era nti obutamanya obwo obukwata ku bintu ebisinga obukulu gye tuli ng’ebitonde ebirina amagezi, era bye tusinga okwetaaga okumanya, bwe butamanya, okusinga obulala bwonna, obusinga obubi n’obuswavu.

N’olwekyo singa waliwo ebintu ebitukwatako okusinga ebirala, singa waliwo amazima agatugasa okusinga amalala gonna, oyo alina okumanya okusinga obujjuvu okw’ebintu bino, alaba amazima gano mu kitangaala ekisinga okutangaala n’amaanyi, alina, okusinga abalala bonna, ng’ekitonde ekirina amagezi, okutegeera okusinga okutangaala, n’obusobozi obusinga amaanyi.

N’olwekyo singa enkolagana yaffe ne Katonda y’enkolagana yaffe esinga obukulu, singa okukulaakulana kwaffe mu kisa kye kwe kukulaakulana kwaffe okusinga obugulumivu, oyo alina ebirowoozo ebisinga obugulumivu ku bulungi bw’enkolagana eno, oyo asinga okutegeera n’amaanyi omuwendo ogusinga obugulumivu, n’omugaso omunene ogw’obutukuvu n’empisa ennungi, asalawo nti buli kintu kitono, bwe kigeraageranyizibwa nakyo, yeekakasa okubeera mukugu mu kumanya okusinga obulungi era okw’ekitalo.

Singa omulamuzi alina obukugu obulungi mu kusiiga ebifaananyi, okuzimba, n’ennyimba, naye mu kiseera kye kimu ng’alina ebirowoozo ebibi era ebitabuddwatabuddwa ku bwenkanya, n’okutegeera okwavu era okuzirugavu ku muwendo gw’obwenkanya, ani yandibuusabuusizza okumutwala ng’omulamuzi omwavu atamanyi?

Singa omulabirizi yandibadde muntu wa bukugu bungi mu nkola z’okusuumusibwa, era ng’ategeera engeri y’okusitula n’okugaggawaza ab’ennyumba ye mu nsi, naye nga talina kuwoomerwa wadde okutegeera amateeka n’emisingi gy’abatukuvu ne bakitaffe ab’Ekkanisa; singa teyategeera butonde obutukuvu n’obuvunaanyizibwa obunene obw’omulimu gwe, n’asalawo nti kisingako okukomererwa eri ensi, okusinga okubeera mu bunafu mu kwekulumbaza n’okumasamasa; ani yandibuusabuusizza okulumiriza omulabirizi ng’oyo okubulwa okutegeera?

Bwe tutasalawo era ne tutalangirira mu ngeri eno, amagezi gaffe n’okusalawo kwaffe biba maloboozi gokka amataliimu.

Naye kaakano, singa omulamuzi alina okutwalibwa ng’atamanyi, bw’atawulira n’obutalaba muwendo n’omugaso gw’obwenkanya; singa omulabirizi alina okutunuulirwa ng’atalina kutegeera, bw’aba n’obumanyirivu bungi mu bintu ebirala okusinga mu mpisa ennungi ez’ekitiibwa ez’omulimu gwe ogw’obutume; kale Abakristaayo bonna aba bulijjo balina okutunuulirwa ng’abamanyi ekitono oba ekinene, okusinziira ku nga bwe bamanyi ebitono oba ebingi ku bintu ebyo ebikulu ebiri ensonga ey’awamu era esinga obukulu eri Abakristaayo bonna.

Singa omwami yandirowoozezza nti omwezi si munene okusinga bwe gulabika eri eriiso, nti gwaka n’ekitangaala kyagwo, nti emmunyeenye zonna bubonero bwokka obw’ekitangaala; singa, oluvannyuma lw’okusoma ebitabo by’okumanya eby’omu bbanga, yandisigadde mu ndowooza y’emu, abantu abasinga bandirowoozezza nti alina okutegeera okwavu.

Naye singa omuntu oyo yennyini yandirowoozezza nti kisingako okwetegekera obulamu obumpi wano, okusinga okwetegekera emirembe gyonna egy’ekitiibwa oluvannyuma; nti kyali kisingako okubeera omugagga, okusinga okweyoleka mu kutya Katonda, obutamanya bwe n’obuzirugavu bwandibadde bunene nnyo okugeraageranyizibwa n’ekintu ekirala kyonna.

Tewali kumanya okusaanira wadde erinnya lyakwo, okuggyako okwo kwe tuyita okusalawo.

Era okwo kwe kutegeera okusinga okutangaala n’okukulaakulana, okusinga okusalawo obulungi ku muwendo n’omugaso gw’ebintu. Ebirala byonna busobozi bwa nsolo bwokka, kulaba na kuwulira bwokka.

Era tewali bulungi bwa kumanya kwonna mu ffe, okutuusa lwe tukozesa okusalawo kwaffe, ne tusalawo bulungi ku muwendo n’omugaso gw’ebintu.

Singa omuntu yalina amaaso agayinza okulaba emitala w’emmunyeenye, oba okufumita mu mutima gw’ensi, naye nga tasobola kulaba bintu ebyali mu maaso ge, oba okwawula ekintu kyonna ekyali eky’omugaso gy’ali, twandimutwala ng’alina amaaso amabi ennyo.

Singa omulala yalina amatu agaawulira amaloboozi okuva mu nsi eri mu mwezi, naye nga tasobola kuwulira kintu kyonna ekyayogerwa oba ekyakolebwa ku nsi, twandimutunuulidde ng’omubi nga kiggala.

Mu ngeri y’emu, singa omuntu alina okujjukira okuyinza okukuuma ebintu bingi nnyo; singa alina obugezi obw’obwogi era obusongovu mu by’emikono n’okuyiga, oba okulowooza okuyinza okutambulira obulungi mu ngero, naye ng’alina okutegeera okuzirugavu era okwavu ku buvunaanyizibwa bwe n’enkolagana ye ne Katonda, ku muwendo gw’okutya Katonda, oba omugaso gw’empisa ennungi, ayinza mu butuufu okutwalibwa ng’alina okutegeera okubi. Ali bubeezi ng’omuntu oyo, ayinza okulaba n’okuwulira ebintu ebyo byokka ebitamugasa.

N’olwekyo nga bwe kikakafu nti okutya Katonda, empisa ennungi, n’essanyu ery’emirembe gyonna bye bisinga okukwata ku muntu; nga bwe kikakafu nti obutafa bw’obutonde bwaffe n’enkolagana yaffe ne Katonda, ze mbeera ezisinga ekitiibwa mu butonde bwaffe; bwe kityo kikakafu, nti oyo asinga okubeera mu kufumiitiriza ku byo, omutima gwe gusinga okukwatibwako byo, asinga okulaba ewala mu byo, asinga okutegeera omuwendo n’obulungi bwabyo, asalawo nti ebintu byonna eby’ensi ebifunibwa bya bwereere bwokka n’ebisiikirize bw’obigeraageranya nabyo, yeekakasa okubeera n’okutegeera okusinga obulungi, n’okusalawo okusinga amaanyi, okusinga abalala bonna.

Era bwe tutalowooza mu ngeri eno, oba bwe tutakkiriza nkola eno ey’okulowooza, tetulina nsonga za kukakasa nti waliwo ekintu ng’omuntu ow’amagezi, oba omusirusiru.

Kubanga omuntu akakasibwa okuba omusiru okuva ku kuzaalibwa, si kubanga abulwa kimu ku busobozi bw’omubiri bwe, oba tasobola kukola buli kintu, wabula kubanga talina kusalawo, era tamanyi n’akatono omugaso n’omuwendo gw’ebintu. Oboolyawo ajja kulonda ekkooti ennungi okusinga ettaka eddene.

Era nga obusirusiru bwennyini bwe buli mu kubulwa okusalawo ddala, mu butamanya omuwendo gw’ebintu, bwe kityo, ku ludda olulala, amagezi n’okumanya byennyini biteekwa okubeera mu bulungi bw’okusalawo kwaffe, oba mu kumanya omugaso n’omuwendo gw’ebintu.

N’olwekyo kino bukakafu obutayinza kuwakanyizibwa, nti oyo asinga okumanya omuwendo gw’ebintu ebisinga obulungi, asinga okusalawo obulungi ku bintu ebisinga okumukwatako, eyandyagadde emmeeme ye ebeere mu mbeera ey’obutuukirivu obw’Ekikristaayo, okusinga omugabo ogusinga obunene ogw’essanyu ly’ensi, alina amagezi agasinga obugulumivu, era ali wala nnyo n’abantu abasiru okuva ku kuzaalibwa, nga okumanya kwonna bwe kuyinza okumutuusa.

Ku ludda olulala, oyo ayinza okwogera ennimi z’abayivu, n’okunyumya ebyafaayo bingi, naye n’asinza okweyagaliza kw’omubiri gwe okusinga obulongoofu n’obutuukirivu bw’emmeeme ye, afaayo ennyo okufuna erinnya oba obugagga wano, okusinga okubeera mu kitiibwa eky’emirembe gyonna oluvannyuma, ali mu mbeera esinga okumpi n’omusiru oyo, alonda ekkooti esiiguddwa langi, okusinga ettaka eddene.

Abantu tebamuyita musiru, naye ateekwa okulabika eri Katonda n’ebitonde eby’omu ggulu, ng’ali mu mbeera ey’obusirusiru esinga, era luli oba luli mazima ajja kwerabikira bw’atyo ye kennyini.

Naye kaakano singa kino kya lwatu obutayinza kuwakanyizibwa, nti tetuyinza kukakasa nti omuntu musirusiru, okuggyako nga tulaga nti talina kumanya ku bintu ebirungi n’ebibi gy’ali; kale kya lwatu obutayinza kuwakanyizibwa, nti tetuyinza kukakasa nti omuntu wa magezi, okuggyako nga tulaga nti alina okumanya okusinga obujjuvu okw’ebintu, ebiri obulungi bwe obusinga, n’obubi bwe obusinga.

N’olwekyo, singa Katonda bwe bulungi bwaffe obusinga; singa tewayinza kubaawo bulungi okuggyako mu kisa kye, wadde obubi bwonna okuggyako mu kumwawukanako, kale kya lwatu, nti oyo asalawo nti ekintu ekisinga obulungi ky’ayinza okukola kwe kusanyusa Katonda nga bw’asobola, amusinza era amutendereza n’omutima gwe gwonna n’emmeeme ye, eyandyagadde okubeera n’omutima ogutya Katonda okusinga ebitiibwa byonna n’ekitiibwa mu nsi, yeeraga okubeera mu mbeera esinga obugulumivu ey’amagezi g’omuntu.

Okugenda mu maaso: Tumanyi nga Mukama waffe omutendereze bwe yakola mu mubiri gw’omuntu; kyali kyokulya kye n’ekyokunywa kye, okukola Kitaawe ali mu Ggulu by’ayagala.

Era singa omuwendo gwonna ogw’emyoyo egy’omu ggulu gyandivudde mu bifo byagyo eby’okubeeramu mu kitangaala kya Katonda, ne gigattibwa ku mibiri gy’abantu okumala akaseera, mazima gyandyolekedde Katonda mu bikolwa byagyo byonna, era ne gibeera ab’omu ggulu nga bwe gyandisobodde, mu mbeera ey’omubiri n’omusaayi.

Mazima gyandikoze mu ngeri eno, kubanga gyandimanyi nti Katonda bwe bulungi bwokka obw’emyoyo gyonna; era nti oba gyali mu mubiri, oba ebweru w’omubiri, mu Ggulu, oba ku nsi, giteekwa okufuna buli ddaala ly’obukulu bwagyo n’essanyu lyagyo okuva eri Katonda yekka.

N’olwekyo emyoyo gyonna egy’abantu, gye gikoma okugulumizibwa, gye gikoma okumanya ensibuko yaagyo eya Katonda, gye gikoma okusemberera emyoyo egy’omu ggulu; gye gijja okukoma okubeerera Katonda mu bikolwa byagyo byonna, n’okufuula obulamu bwagyo bwonna embeera ey’okwewaayo eri Katonda.

N’olwekyo okwewaayo eri Katonda ke kabonero akasinga obunene ak’amagezi amangi era ag’ekitiibwa; kulowooza emmeeme eri mu mbeera yaayo esinga obugulumivu ey’okumanya; era tewali bakubulwa okuggyako emitima emitono era emiziba, egyabbira mu butamanya n’obwereere.

Singa omwoyo gw’omuntu gwandirowoozezza nti kabaka omu ow’amaanyi mukulu okusinga Katonda, twandimutwala ng’ekitonde ekyavu, ekitamanyi; abantu bonna bandikkirizza nti okulowooza okw’engeri eyo y’entikko y’obusirusiru.

Naye singa omwoyo gw’omuntu guno gwe gumu gwandirowoozezza nti kisingako okwewaayo eri kabaka omu ow’amaanyi, okusinga okwewaayo eri Katonda, kino tekyandibadde bukakafu obusingawo obunene obw’obutonde obwavu, obutamanyi, era obuziba?

Naye kino kye bakola abantu bonna, abalowooza nti waliwo ekintu ekisinga obulungi, obukulu, oba amagezi, okusinga obulamu obwewaddeyo eri Katonda.

N’olwekyo mu ngeri yonna gye tunaatunuuliramu ensonga eno, kirabika mu lwatu, nti okwewaayo eri Katonda kabonero ka kusalawo kunene, ka butonde bugulumivu; era okubulwa okwewaayo eri Katonda bukakafu bukakafu obw’okubulwa okutegeera.

Emyoyo egisinga obukulu egy’ensi y’abakaafiiri, nga Pythagoras, Socrates, Plato, Epictetus, Marcus Antoninus, n’abalala, obukulu bwabwe bwonna baabufuna mu mwoyo gw’okwewaayo eri Katonda.

Baali bajjudde Katonda; amagezi gaabwe n’okufumiitiriza kwabwe okw’omunda byali bigenderera bwokka okununula abantu okuva mu bwereere bw’ensi, obuddu bw’okwegomba kw’omubiri, balyoke bakole ng’emyoyo egyava eri Katonda, era egyali gigenda mangu okuddayo gy’ali.

Nate: Okulaba ekitiibwa n’obukulu bw’omwoyo ogwewaddeyo eri Katonda, twetaaga bwetaazi okugugeraageranya n’empisa endala, ezirondebwa mu kifo kyagwo.

Yokaana Omutukuvu atugamba, nti byonna eby’omu nsi (kwe kugamba, empisa zonna ez’obulamu obw’ensi) kwe kwegomba kw’omubiri, n’okwegomba kw’amaaso, n’okwekuluntaza okw’obulamu.

Kale tulowooze, magezi ki oba bulungi bwa mutima ki obwetaagisa okusaanyiza omuntu essanyu lino.

Ka tuteebereze omuntu eyeewaddeyo eri okwesanyusa kw’omubiri; mazima kino tekiyinza kubeera kabonero ka mutima mulungi, oba omwoyo ogw’ekitalo: kubanga singa alina bubeezi empisa y’ensolo, mukulu ekimala eri okwesanyusa kuno.

Ka tumuteebereze nga yeewaddeyo eri ebitiibwa n’okumasamasa, ng’ayagala nnyo okwekuba ebitiibwa n’ebigaali n’abagoberezi: kaakano singa empisa eno yeetaaga obusobozi obunene bwonna, oba okutegeera okulungi, okufuula omuntu asobola okugibeeramu, kyandikakasizza nti ensi ejjudde abantu ab’amagezi amangi.

Ka tumuteebereze ng’ayagala obugagga, era ng’abunoonya n’obunyiikivu bungi, ne kiba nti talowooza nti alina ebimala: kaakano okwegomba kuno kuli wala nnyo n’okulowooza amagezi amalungi gonna, oba okutegeera okunene, ne kiba nti obuzibe n’obusirusiru bwe buwanirizi obusinga obulungi bwe kulina.

Ka tumuteebereze n’ekisembayo mu kitangaala ekirala, nga teyeewaddeyo eri kumu kwokka ku kwegomba kuno, wabula, nga bwe kitera okubaawo, ng’afugibwa kwonna mu mpalo; kino kiraga obutonde obusingako obugulumivu, okusinga okumala ennaku ze mu kuweereza kumu ku kwo?

Kubanga okubeera n’okuwoomerwa ebintu bino, n’okubyewaayo, kuli wala nnyo n’okulaga obusobozi oba okutegeera kwonna okugumiikirizika, ne kiba nti bisaanira emitima egisinga obuzirugavu n’obunafu, era byetaaga bwetaazi amalala mangi n’obusirusiru okwewuunyibwa ennyo.

Naye kaakano abo abeeyagaliza mu bibi ka baleete omusango gwonna ng’ogwo, bwe basobola, ku kwewaayo eri Katonda. Bayinza okwagala n’okulumiriza ekitangaala buli kintu eky’ekizikiza.

Ka bakkirize bukkiriza nti waliwo Katonda era n’okulabirira kwe, olwo baba bakkirizza ekimala okukakasa amagezi, n’okuwanirira ekitiibwa ky’okwewaayo eri Katonda.

Kubanga singa waliwo Omutonzi ow’amagezi n’obulungi obutaliiko kkomo, mwe tubeera, mwe tutambulira, era mwe muli obulamu bwaffe, okulabirira kwe kufuga ebintu byonna mu bifo byonna, mazima kiteekwa okuba ekikolwa ekisinga obugulumivu eky’okutegeera kwaffe okumulowoozaako mu butuufu; kiteekwa okuba akabonero akasinga ekitiibwa ak’okusalawo, empisa esinga okugulumizibwa ey’obutonde bwaffe, okusinza n’okutendereza okulabirira kuno okw’ebintu byonna, okukkiriziganya n’amateeka gaakwo, okuyiga amagezi gaakwo, n’okubeera n’okukola buli wantu, ng’oli mu maaso g’Omutonzi ono omulungi era ow’amagezi agataliiko kkomo.

Kaakano oyo abeera bw’atyo, abeera mu mwoyo gw’okwewaayo eri Katonda.

Era kiki ekiyinza okulaga obusobozi obunene bwe butyo, n’okutegeera okulungi bwe kutyo, ng’okubeera mu mpisa eno?

Kubanga singa Katonda ge magezi, mazima ateekwa okuba omuntu asinga amagezi mu nsi, oyo asinga okukkiriziganya n’amagezi ga Katonda, asinga okugondera okulabirira kwe, asinga okuyingira ewala mu bigendererwa bye, era akola kyonna ky’asobola, ebyo Katonda by’ayagala bikolebwe ku nsi, nga bwe bikolebwa mu Ggulu.

Omuntu eyeewaddeyo eri Katonda akozesa amagezi ge mu butuufu: alaba obwereere bw’ensi, azuula obwonoonefu bw’obutonde bwe, n’obuzibe bw’okwegomba kwe. Abeera mu tteeka eritalabika eri amaaso ga bantu aba bulijjo; ayingira mu nsi y’emyoyo; ageraageranya ebintu ebisinga obukulu, ateeka emirembe gyonna ku mabbali g’ekiseera; era alondawo okubeera omukulu emirembe gyonna mu maaso ga Katonda, bw’anaafa, okusinga okufuna omugabo ogusinga obunene ogw’essanyu ly’ensi ng’akyali mulamu.

Oyo eyeewaddeyo eri Katonda, ajjudde ebirowoozo bino ebikulu; abeerawo ku birowoozo bino eby’ekitiibwa, era yeefuga n’amateeka n’emisingi, ebiyinza okutegeerwa, okwewuunyibwa, n’okwagalibwa amagezi gokka.

N’olwekyo tewali kiraga magezi manene bwe gatyo, tewali kitusitula bwe kityo okusukka emyoyo egya bulijjo, tewali kirangirira mu lwatu bwe kityo obukulu bw’omutima obw’obuzira, ng’okwewaayo okunene eri Katonda.

Bw’oteebereza omuntu okuba omutukuvu, oba nga yeewaddeyo eri Katonda ddala, oba omusitudde okusukka embeera endala zonna ez’obulamu, ng’omufirosoofo bw’asukka ensolo.

N’ekisembayo; obuvumu n’obuzira bigambo bya ddoboozi ddene, era birabika ng’ebitegeeza omwoyo ogw’obuzira; naye obwetoowaze, obulabika ng’ekitundu ekisinga obwa wansi n’obutono eky’okwewaayo eri Katonda, bwe bukakafu obusingako obw’omutima ogw’ekitiibwa era omuvumu.

Kubanga obwetoowaze bulwana n’abalabe abasinga obunene, buli mu lutalo buli kiseera, bulumbibwa n’amaanyi okusingawo, bugumiikiriza bingi, bubonaabona nnyo, era bwetaaga obuvumu obusingawo okwewanirira, okusinga ebyokulabirako byonna eby’obuzira obw’ensi.

Omuntu eyeetantala okubeera omwavu era anyoomebwa mu maaso g’ensi, alyoke asiimibwe Katonda; awakanya era agaana ekitiibwa kyonna eky’abantu, aziyiza okuleekaana kw’okwegomba kwe, agumiikiriza n’obuwombeefu ebisobyo byonna n’ebikyamu, era ayetantala okulindirira empeera ye okutuusa omukono gwa Katonda ogutalabika lwe guliwa buli omu ekifo kye ekisaanidde, agumiikiriza okugezesebwa okusinga ennyo obunene, era alaga obugumu obusinga ekitiibwa, okusinga oyo omuvumu era eyeetantala mu muliro gw’olutalo.

Kubanga obuvumu bw’omuserikale, bw’aba nga tamanyi mwoyo gwa kwewaayo eri Katonda, bunafu okusinga obugumu; mu ngeri esinga obulungi bwe bulalu bw’okwegomba, n’emyoyo egyokya, era tebulina buzira bwa mazima okusinga obukambwe bw’engo.

Kubanga nga bwe tutayinza kuyimusa mukono, oba okutambuza ekigere, okuggyako olw’amaanyi ge tuwolebwa okuva eri Katonda; bwe kityo ebikolwa eby’obuvumu ebitakulemberwa mateeka ga Katonda, ng’okutuukiriza ebyo by’ayagala, si buzira bwa mazima, okusinga ettima erikkakkamu bwe liri obugumiikiriza obw’Ekikristaayo.

Amagezi ge tteeka lyaffe ery’awamu, eritulagira mu bifo byonna, ne mu biseera byonna; era tewali bikolwa birina kitiibwa, okuggyako nga bubonero bw’obuwulize bwaffe eri amagezi.

Era kiri kya wansi era kya buti, okubeera omuvumu era eyeetantala okulwanyisa omusingi gw’amagezi n’obwenkanya, nga bwe kiri okubeera omuvumu era eyeetantala mu bulimba n’okulayira eby’obulimba.

N’olwekyo bwe twandyagadde okukozesa obugumu obw’amazima, tuteekwa okukola byonna mu mwoyo gw’okwewaayo eri Katonda, okubeera abazira eri obwonoonefu bw’ensi, n’okwegomba kw’omubiri, n’okukemebwa kwa Setaani; kubanga okubeera eyeetantala era omuvumu eri abalabe bano, bwe buzira obusinga ekitiibwa omutima gw’omuntu bwe gusobola.

Nkoze okuwunjuka kuno, ku lw’abo abalowooza nti okwewaayo okunene eri Katonda kwe kukakanyala mu ddiini n’obwavu bw’omwoyo; balyoke, olw’ebirowoozo bino, balabe empisa endala zonna bwe ziri enjavu era eza wansi, bwe zigeraageranyizibwa nakwo; balyoke balabe nti ebintu byonna eby’ensi ebifunibwa, oba eby’obukulu, oba amagezi, oba obuzira, maloboozi gokka amataliimu; era nti tewali kya magezi, oba ekikulu, oba eky’ekitiibwa, mu mwoyo gw’omuntu, okuggyako okumanya mu butuufu n’okusinza n’omutima gwonna n’okutendereza Katonda omukulu, ye buwanirizi n’obulamu bw’emyoyo gyonna, oba mu Ggulu oba ku nsi.

ENKOMERERO

Ekyayita