Ebyafaayo
- 1899
- 1927
- 1938
- 1943
- 1968
- 1981
Okubuulira ye teoloji eyita mu muntu ali mu muliro.
Bwe yali akyali mu myaka gye egy'amakumi abiri, yali akola ku ntikko y'obusawo mu London — omuyambi omuto owa Sir Thomas Horder, omusawo w'olubiri lw'obwakabaka, omusawo wa Kabaka ye kennyini. Omulimu ogw'ekitiibwa gwali gumwanjuluruddwa mu maaso ge: ebisaanyizo yabifuna mu myaka nga etaano, n'ekitiibwa eky'obusawo ekya ddigrii y'okunoonyereza, era yali ng'agenda okusikira ekifo ky'omu ku basawo abaatiikirira ennyo ab'omu kiseera ekyo. Awo n'aleka ebyo byonna n'agenda okulunda ekkanisa ey'obubaka mu bakozi ab'omu South Wales ey'amakolero. London yeewuunya nnyo. Obulamu bwe obwasigalawo yabumala ng'annyonnyola ensonga lwaki: nti omusawo asobola okuwonya obubonero bw'endwadde ku muntu naye tasobola kutuuka ku ndwadde eri mu musingi gwe, era nti endwadde ey'omu musingi teri mu mubiri n'akatono.
Omulenzi Omuwelesi mu ddeeri y'e London
David Martyn Lloyd-Jones yazaalibwa nga 20 December 1899 mu Cardiff, era okuva mu 1906 yakulira mu Llangeitho, Cardiganshire — ekitundu eky'omunda ennyo omwogerwa Oluwelesi, mu masekkati g'ekifo okuzuukuka kw'eddiini okw'edda gye kwabuubuuka. Mu 1914 ab'omu maka gaabwe ne basengukira e London ne batandika bizinensi ya ddeeri mu Westminster. Yali mugezi, nga munyiikivu, era nga wa mangu: okuva mu Marylebone Grammar School n'agenda mu St Bartholomew's Hospital Medical School, "Bart's," lwe lumu ku malwaliro g'e Britain ag'ettutumu ery'okuyigiriza.
Ebyafaayo by'emyaka egyo bya busobozi obutakoowa. Yafuna ebisaanyizo bye eby'obusawo n'ekitiibwa ekya waggulu, n'afuna ne ddigrii ya MD mu 1923 olw'okunoonyereza ku ndwadde ya infective endocarditis, n'afuuka Memba wa Royal College of Physicians mu 1925, era n'aweereza nga omuyambi omukulu ow'omu ddwaliro eri Horder — omusajja eyalina ekirabo eky'okuzuula endwadde ekyatiikirira, era ekirabo ekyo Lloyd-Jones omuto n'akifuna n'atakiggwaako. Empisa ey'okubuuza kiki ekiri obubi ddala, wansi w'obulwadde obulabika kungulu, yamugoberera okutuuka mu kifo eky'okubuulira n'akisigalamu emyaka amakumi ataano.
Endwadde entuufu
Wakati mu myaka gy'amakumi abiri egy'ekyasa ekyo, mu kiseera nga eky'emyaka ebiri, okuzuula endwadde ne kukyukira ku eyali azuula. Tekyali kiseera kimu eky'amaanyi ekyaliwo mangu — yajjuzibwa okukakasa okw'omunda mpola mpola — naye enkomerero yaakyo yali nnyangu okutegeera olw'okukyusa entegeka y'obulamu bwe. Yakakasibwa nti ekizibu ekisingayo obunene mu bantu be yajjanjaba tekyali kya busawo wabula kya mwoyo; nti asobola okuweereza omuntu eka ng'amugobeddeko obulwadde kyokka n'agenda eka nga akyabuze; nti endwadde entuufu kye kibi, era nti ye kennyini yali ajjanjaba buli kimu okuggyako ekyo ekyali kitta abantu.
Okuva mu kukakasa okwo ne muvaamu okusalawo, okwaali, mu ngeri zonna ez'ensi, tekwalina makulu. Ensonga ey'omunda yakkakkana mu 1926, era mu 1927 n'aleka obusawo n'agenda mu buweereza obw'Ekikristaayo, ng'ayambibwa Presbyterian Church of Wales. Nga 8 January 1927 n'awasa Bethan Phillips — naye yennyini nga musawo asaanyizibwa, era muzzukulu w'omubuulizi ow'okuzuukuka Omuwelesi Evan Phillips. Abasawo babiri, abaali baakawasaganya, okuva ku lugendo lwabwe olw'obugole ne bagenda butereevu, si mu kifo eky'okwebuuzaako mu Harley Street, wabula mu kizimbe eky'okubuulira mu Port Talbot.
Okubuulira ye teoloji eyita mu muntu ali mu muliro.
— D. Martyn Lloyd-Jones, Preaching and Preachers
Sandfields
Ekkanisa yali Bethlehem Forward Movement Mission Church e Sandfields, Aberavon — omulimu gw'obubaka ogw'awaka ogwa Calvinistic Methodists mu bakozi ab'amakolero. Empeera ye yali nga £220 buli mwaka. Yali agenda okumalayo emyaka kkumi n'egumu, okuva mu 1927 okutuuka mu 1938, era gwe gwali omulimu gwe ogw'obusumba ogusooka era gwokka mu Wales.
Ekyaliwo eyo kye kinnyonnyola lwaki abantu bakyayogera ku lugero luno. Mu bantu abaabulijjo abakozi — abakozi b'oku mwalo, abanywi, abasajja n'abakazi eddiini ey'ekitiibwa gye yali emaze okugaana — obulamu bwakyusibwa mu ngeri erabika era etalikoma. Bethan Lloyd-Jones oluvannyuma yawandiika ebyafaayo bye ku myaka egyo, Memories of Sandfields, era bijjudde enkyukakyuka ng'ezo: abasajja abakalubo baafuulibwa abakkakkamu, amaka agaali gasaanuse ne gaddaabirizibwa. Abaaliwo baayogera ku abaali bamenyeddwa omwenge nga bazuula nti basobola okulekayo, n'omu waakiri eyali asuubula mu by'eddogo n'abivaako ddala. Lloyd-Jones teyakola bino ng'ebisaawe wadde okubyeyunga; yabuulira, mu bwangu era ng'anoonya, n'aleka ebivaamu eri Katonda. Kyakakasa buli kye yali akkirizza: nti enjiri etuuka ku ndwadde obusawo n'enkulaakulana ey'omu bantu gye zitasobola kukwatako.
Yeewaayo eri abantu kinnoomu era n'eri ebibiina — nate obusobozi obw'okuzuula endwadde, omusawo ng'atudde n'emmeeme emu eweeraliikiridde ng'abuuza omulwadde ebibuuzo okutuusa ekizibu ekituufu lwe kivaayo. Yali tesiga bya kwerakiza, tesiga bumanyirivu obw'okwogera obutalina buzito bwa mwoyo, wabula yali ayaayaanira ekyo kye yayita unction: okufukibwako kw'Omwoyo Omutukuvu ku bigambo by'omuntu, ekyo bwe kitabeerawo, yali akkiriza nti okubuulira kubeera kya kusomesa kwokka.
Westminster Chapel
Mu 1938 n'ayitibwa mu Westminster Chapel mu London, okusooka wamu ne G. Campbell Morgan ow'ekitiibwa. Morgan bwe yawummula mu 1943 n'afuuka omuweereza yekka, era yakwata ekifo ky'okubuulira ekyo okutuusa mu 1968, ng'okulongoosebwa okunene olwa kookolo kwe kwakomya obuweereza bwe eyo. Okumala emyaka amakumi asatu, buli wiiki, yakola ekintu kimu ekitaali kya ngeri ya kiseera: yabuulira ng'ayita mu bitabo bya Bayibuli kimu ku kimu, olunyiriri ku lunyiriri, oluusi ng'amala emyaka mingi ku bbaluwa emu.
Enfulumira z'ebyokubuulira ennene zaafuuka bijjukizo — okunnyonnyola Abaruumi okw'emyaka mingi buli Lwakutaano akawungeezi, olugendo oluwanvu mu Abaefeso buli Ssande ku makya, Studies in the Sermon on the Mount, n'ebyokubuulira ebyakuŋŋaanyizibwa nga Spiritual Depression: Its Causes and Cure. Mu kitabo ekyo eky'oluvannyuma okutu kw'omusawo tekulemesa kutegeera, ng'afuula okuzuula endwadde okubeera eddagala eriwonya:
Wategedde nti obutasanyufu bwo obusinga mu bulamu buva ku nsonga nti owuliriza wekka mu kifo ky'okwogera weka?
— D. Martyn Lloyd-Jones, Spiritual Depression
Yateeka okutegeera kwe kwonna okw'omulimu guno mu bikutu ebyaweebwa mu 1969 ne bifulumizibwa nga Preaching and Preachers. Okubuulira, yagamba, kwali "logic on fire"; teoloji etaayaka muliro gy'ali yali teoloji nkyamu. Mu kiseera ekyo, yali muntu wa maanyi mu kuzzibwawo okugazi — okuddamu okugumira kwa teoloji ya Reformed ne Puritan mu Britain, okutandikibwawo kwa Puritan Conference, emyaka egy'olubereberye egya Banner of Truth Trust, n'omulimu omuwanvu mu bayizi ng'ayita mu Inter-Varsity Fellowship. Teyayagala na kimu ku ebyo kwesigame ku muntu. Yeeyongera okukyusa amaaso okuva ku mubuulizi okudda ku Kigambo n'eri Omwoyo, era yasaba era yabuulira ng'atunuulira okuzuukuka — okufukibwa okuva eri Katonda okw'obuyinza obutayinza kukolebwa nkola yonna ya bantu — mu kifo ky'okutunuulira emiwendo gy'abantu gye yali asobola okwekolera.
Okutakkiriziganya okw'ebbeeyi
Nga 18 October 1966, mu National Assembly of Evangelicals mu London, Lloyd-Jones yakoowoola mu lujjudde eri ab'evangelical baleke amadiini ag'enjigiriza "agatabuddwatabuddwa" — ago agaalimu n'abayigiriza abaawakanya ensonga ez'omusingi ez'enjiri — ne bakuŋŋaana wamu mu bumu obw'evangelical obulabika. John Stott, eyali akulira olukuŋŋaana, yakozesa obukulembeze bwe okuwakanya, ng'akubiriza ab'evangelical Abangalikaani okusigala mu Church of England. Empaka zino zaggulawo enjawukana etaggwaawo, era olukoola oluyawula lwayita mu buvangelical bw'e Britain okumala emyaka mingi oluvannyuma.
Kyangu, ate nga kikyamu, okufuula omu ku basajja bano omuzira n'omulala omubi. Bombi baali batya Katonda; bombi baakkiriza nti baali beesigwa; bombi kyabaviirako. Ekyo Lloyd-Jones kye yali akoowoola — eddiini empya, ekibiina ekyeddembe, oba okwawukana kwokka — kikyakubaganyizibwako ebirowoozo, era omuwandiisi w'ebyafaayo bye amutegeera mu ngeri enfunda okusinga abamunenya ab'omu kiseera ekyo. Ekitali kya kubuusabuusa kwe kuti abasajja babiri abaali beekitiibwa obumu ne bazuula nti tebasobola kutambulira wamu ku nsonga eno, era nti okunnyogoga kw'omukwano gwabwe kyabaviirako bombi. Kino kimu ku nnaku ez'amazima ez'olugero luno, era kisaanidde kulekebwa nga kya mazima.
Temunziyiza
Yabuulira ekyokubuulira kye eky'enkomerero mu 1980, mu kkanisa e Sussex, oluvannyuma n'aggwaamu amaanyi mu myezi gye egy'enkomerero kookolo bwe yeeyongera. Mu nnaku ze ez'enkomerero, nga munafu nnyo okwogera bingi, yawandiikira mukyala we n'ab'omu maka ge akawaayiro. Iain Murray, omuwandiisi w'ebyafaayo bye, awandiika ebigambo byako:
Temusabira ku kuwonyezebwa. Temunziyiza kutuuka ku kitiibwa.
— akawaayiro ke ak'okufa, mu Iain Murray, The Fight of Faith
Kyali ekisalwa ekinywevu eky'omusajja eyamala obuvubuka bwe ng'ayiga okuwanjaba okufa n'obusajja bwe ng'ayiga ekyo okufa kye kutayinza kukwatako. Omusawo eyali alwanyisizza edda endwadde e Bart's kaakati n'asaba aleke agende eri eddagala lyokka eryali limusanyusizza mu nkomerero.
By'alekawo
Lloyd-Jones yaleka ekibinja kinene eky'ebyokubuulira ebinnyonnyola ebikyasomebwa era nga bikyawulirwa, obuzito obwazzibwawo obw'okubuulira Bayibuli mu bwesigwa, n'ekijjukizo ky'omusajja eyaleka omu ku mirimu egy'ekitiibwa ennyo mu Britain kubanga yali amaze okusalawo ekyali kibi ddala ku bantu. "The Doctor," bwe batyo bonna bwe baamuyita, ebbanga ddene oluvannyuma lw'okulekera awo okukola obusawo — era erinnya lyeeyongera okwogera amazima ku ye. Yali akyusizza abalwadde be, era n'akyusa n'endwadde gye yali ajjanjaba, era n'atalekeraawo okutwala ebyafaayo by'obulwadde okutuusa ekizibu ekituufu lwe kyavaayo.
Teyali mujulizi wa kufa wadde omuntu w'ebyekyama. Yali musawo Muwelesi eyasoma omutima gw'omuntu nga bwe yatendekebwa okusoma omubiri, n'azuula obulwadde wansi w'obubonero, era n'amala emyaka amakumi ataano ng'awaayo eddagala limu lye yali atuuse okwesiga. Eri omusomi owa bulijjo atawulirangako ku ye, ekyo kye kintu ekisaanidde okumanyibwa: yakkiriza nti ekizibu ekisinga obunene mu buli omu ku ffe kiyinza okuwonyezebwa, era n'awaayo buli kye yalina okukyogera.
Era alabika mu
Ebibuuzo n'Eby'okuddamu
Martyn Lloyd-Jones yali ani?
David Martyn Lloyd-Jones (1899–1981), eyamanyibwanga nga "the Doctor" (Omusawo), yali musawo muto wa magezi mu London — omuyambi w'omusawo wa Kabaka, Sir Thomas Horder — eyaleka obusawo n'agenda mu buweereza, ng'akkirizza nti endwadde y'omuntu esinga obuziba ya mwoyo. Oluvannyuma lw'emyaka kkumi n'egumu ng'alunda abakozi e Sandfields mu South Wales ey'amakolero, yabuulira mu ngeri ey'okunnyonnyola mu Westminster Chapel, London, okumala emyaka amakumi asatu era n'afuuka omuntu wa maanyi mu kuzzibwawo kw'okubuulira kwa Reformed mu kyasa eky'amakumi abiri.
Omulimu gwe ogw'obusawo gwali gutya?
Yazaalibwa mu Cardiff mu 1899 era n'akulira mu Cardiganshire omwogerwa Oluwelesi, n'oluvannyuma n'asengukira ne ab'omu maka ge e London, n'atendekebwa mu St Bartholomew's Hospital, erimu ku malwaliro g'e Britain ag'ettutumu. Ebyafaayo by'emyaka egyo bya busobozi obutakoowa: ebisaanyizo n'ekitiibwa ekya waggulu, ddigrii ya MD mu 1923 olw'okunoonyereza ku ndwadde ya infective endocarditis, okufuuka Memba wa Royal College of Physicians mu 1925, n'ekifo ky'omuyambi omukulu ow'omu ddwaliro eri Sir Thomas Horder, omusawo w'olubiri lw'obwakabaka. Empisa ey'okubuuza kiki ekiri obubi ddala wansi w'obulwadde obulabika kungulu yali egenda kumugoberera okutuuka mu kifo eky'okubuulira.
Lwaki yaleka obusawo?
Wakati mu myaka gy'amakumi abiri, mu kiseera nga eky'emyaka ebiri, okuzuula endwadde ne kukyukira ku eyali azuula. Yakakasibwa nti ekizibu ekisingayo obuziba mu bantu be yajjanjaba tekyali kya busawo wabula kya mwoyo — nti asobola okuweereza omuntu eka ng'amujjanjabye naye n'agenda eka nga akyabuze, nti endwadde entuufu kye kibi, era nti yali ajjanjaba buli kimu okuggyako ekyo ekyali kitta abantu. Mu 1927 yaleka obusawo n'agenda mu buweereza, n'awasa Bethan Phillips (naye yennyini nga musawo asaanyizibwa), era bombi ne bava ku lugendo lwabwe olw'obugole ne bagenda butereevu mu kizimbe eky'okubuulira mu South Wales.
Kiki ekyaliwo e Sandfields?
Okuva mu 1927 okutuuka mu 1938 yalunda Bethlehem Forward Movement Mission Church e Sandfields, Aberavon, mu bakozi ab'amakolero, ku mpeera ya nga pawundi 220 buli mwaka. Mu bantu abaabulijjo eddiini ey'ekitiibwa gye yali emaze okugaana — abakozi b'oku mwalo, abanywi, amaka agaali gasaanuse — obulamu bwakyusibwa mu ngeri erabika era etalikoma. Teyakola bino ng'ebisaawe wadde okubyeyunga; yabuulira mu bwangu era ng'anoonya, n'aleka ebivaamu eri Katonda, era kyakakasa kye yali akkirizza: nti enjiri etuuka ku ndwadde obusawo n'enkulaakulana ey'omu bantu gye zitasobola kukwatako.
Kiki kye yakola mu Westminster Chapel?
Mu 1938 yayitibwa mu Westminster Chapel mu London, okusooka wamu ne G. Campbell Morgan, n'afuuka omuweereza yekka mu 1943, era n'akwata ekifo ky'okubuulira ekyo okutuusa mu 1968. Okumala emyaka amakumi asatu, buli wiiki, yakola ekintu kimu ekitaali kya ngeri ya kiseera: yabuulira ng'ayita mu bitabo bya Bayibuli kimu ku kimu, olunyiriri ku lunyiriri, oluusi ng'amala emyaka mingi ku bbaluwa emu. Enfulumira z'ebyokubuulira ennene zaafuuka bijjukizo — okunnyonnyola Abaruumi okw'emyaka mingi, olugendo oluwanvu mu Abaefeso, Studies in the Sermon on the Mount, n'ebyokubuulira ebyakuŋŋaanyizibwa nga Spiritual Depression.
Yayigiriza ki ku kubuulira?
Yateeka okutegeera kwe kwonna mu bikutu ebyafulumizibwa nga Preaching and Preachers, ng'annyonnyola okubuulira nga "logic on fire" (endowooza ey'amagezi eyaka omuliro) era nga "teoloji eyita mu muntu ali mu muliro" — teoloji etaayaka muliro gy'ali yali teoloji nkyamu. Yali ayaayaanira ekyo kye yayita unction, okufukibwako kw'Omwoyo Omutukuvu ku bigambo by'omuntu, ekyo bwe kitabeerawo okubuulira kubeera kya kusomesa kwokka, era yali tesiga bya kwerakiza wadde obumanyirivu obw'okwogera obutalina buzito bwa mwoyo.
Yayigiriza ki ku birowoozo ne ku kwennyamira okw'omwoyo?
Okutu kw'omusawo kweyoleka bulungi mu magezi ge agasinga okumanyibwa: "Wategedde nti obutasanyufu bwo obusinga mu bulamu buva ku nsonga nti owuliriza wekka mu kifo ky'okwogera weka?" Ekitabo kye Spiritual Depression: Its Causes and Cure kyafuula okuzuula endwadde okubeera eddagala eriwonya — nga kiyigiriza omukkiriza eyennyamidde okubuulira omutima gwe gwennyini amazima mu kifo ky'okumira obumiizi enneewulira zaagwo, ekyo kyennyini kye yali aggye ku kitanda ky'omulwadde n'akitwala ku kifo eky'okubuulira.
Okutakkiriziganya kwe ne John Stott kwali kutya?
Nga 18 October 1966, mu National Assembly of Evangelicals, Lloyd-Jones yakoowoola ab'evangelical baleke amadiini ag'enjigiriza "agatabuddwatabuddwa" ne bakuŋŋaana wamu mu bumu obw'evangelical obulabika; John Stott, eyali akulira olukuŋŋaana, yakozesa obukulembeze bwe okuwakanya, ng'akubiriza ab'evangelical Abangalikaani okusigala mu Church of England. Empaka zino zaggulawo enjawukana etaggwaawo mu buvangelical bw'e Britain. Bombi baali batya Katonda era bombi baakkiriza nti baali beesigwa, bombi kyabaviirako, era okunnyogoga kw'omukwano gwabwe kimu ku nnaku ez'amazima ez'olugero luno.
Yafa atya?
Yabuulira ekyokubuulira kye eky'enkomerero mu 1980, n'aggwaamu amaanyi mu myezi gye egy'enkomerero kookolo bwe yeeyongera. Nga munafu nnyo okwogera bingi, yawandiikira ab'omu maka ge akawaayiro: "Temusabira ku kuwonyezebwa. Temunziyiza kutuuka ku kitiibwa." Kyali ekisalwa ekinywevu eky'omusajja eyamala obuvubuka bwe ng'ayiga okuwanjaba okufa n'obusajja bwe ng'ayiga ekyo okufa kye kutayinza kukwatako. Yafiira mu mirembe nga yeebase nga 1 March 1981, ku lunaku lwa St David, era n'aziikibwa mu nsi ey'ebugwanjuba bwa Wales gye yava.
Kiki ky'alekawo?
Yaleka ekibinja kinene eky'ebyokubuulira ebinnyonnyola ebikyasomebwa era nga bikyawulirwa, obuzito obwazzibwawo obw'okubuulira Bayibuli, n'ekijjukizo ky'omusajja eyaleka omu ku mirimu egy'ekitiibwa ennyo mu Britain kubanga yali amaze okusalawo ekyali kibi ddala ku bantu. "The Doctor," bwe batyo bonna bwe baamuyita ebbanga ddene oluvannyuma lw'okulekera awo okukola obusawo, era erinnya lyeeyongera okwogera amazima: yali akyusizza abalwadde be era n'akyusa n'endwadde gye yali ajjanjaba, era teyalekeraawo kutwala byafaayo bya bulwadde okutuusa ekizibu ekituufu lwe kyavaayo. Yakkiriza nti ekizibu ekisinga obuziba mu buli omu ku ffe kiyinza okuwonyezebwa, era n'awaayo buli kye yalina okukyogera.
Ekifaananyi: Ligonier Ministries
