ልብና ማስተዋል

«በፍጹም ልብህ በእግዚአብሔር ታመን፥ በራስህም ማስተዋል አትደገፍ።» ምሳሌ 3:5። የምሳሌ መጽሐፍ ዋና ዓላማ እውቀትንና ልባምነትን ማስተማር፣ በጥበብና በማስተዋልም መንገድ መምራት ነው። ጽድቅን ማስተዋል፣ እግዚአብሔርን መፍራት ማስተዋል፣ መልካም ማስተዋልን ማግኘት — ምሳሌ ሊመራን የሚፈልገው ወደዚህ ነው። ነገር ግን ይህን በምንፈልግበት ጊዜ በራሳችን ማስተዋልና አእምሮ በመታመንና እግዚአብሔር የሚሰጠውን መንፈሳዊ ማስተዋል፣ ይኸውም አስተዋይ ልብን፣ በመሻት መካከል እንድንለይ ያስጠነቅቀናል፤ በራስህ ማስተዋል አትደገፍ።

እውቀትንና ጥበብን በምንፈልግበት ሁሉ፣ ሕይወታችንን በምናቅድበትም ሆነ ቃሉን በምናጠናበት ሁሉ፣ እነዚህ ሁለት ኃይሎች አሉን፦ አንደኛው ነገሮችን ከውጭ፣ በተፈጥሮና በምንሥላቸው አሳቦች የሚያውቀው ማስተዋል ወይም አእምሮ ነው፤ ሁለተኛው ደግሞ ነገሮችን ወደ ፈቃዱና ወደ ፍቅሩ ተቀብሎ በተሞክሮ የሚያውቃቸው ልብ ነው።

ብዙው የመጽሐፍ ቅዱስ ትምህርትና የመጽሐፍ ቅዱስ እውቀት በአንጻሩ ፍሬ ቢስ ከሆነባቸው ዋና ዋና ምክንያቶች አንዱ፣ በቤተ ክርስቲያንም ውስጥ የቅድስና፣ ለእግዚአብሔር የመሰጠትና የኃይል ጉድለት ካስከተሉት ዋና ዋና ምክንያቶች አንዱ የሚገኘው እዚህ ነው ብዬ በጥልቅ አምናለሁ፤ ይኸውም በሃይማኖት ጉዳይ በራሳችን ማስተዋል መታመን ነው። አንባቢዎቼ በዚህ ነጥብ ላይ በትዕግሥት እንዲያደምጡኝ እለምናለሁ።

ብዙዎች እንዲህ ብለው ይከራከራሉ፦ ነገር ግን አእምሮን የሰጠን በእርግጥ እግዚአብሔር ነው፤ ያለ እርሱም የእግዚአብሔርን ቃል ማወቅ ፈጽሞ አይቻልም። ይህ እጅግ እውነት ነው፤ ነገር ግን አድምጥ። በውድቀት ምክንያት የሰው ተፈጥሮአችን በሙሉ ተዛባ። ፈቃድ ባሪያ ሆነ፣ ስሜትና ፍቅር ጠመመ፣ ማስተዋልም ጨለመ። ሁሉም ውድቀቱ በመጀመሪያዎቹ ሁለቱ ላይ ያመጣውን ጥፋት ይቀበላሉ፤ በሦስተኛው ላይ ያመጣውን ግን በተግባር ይክዳሉ። አማኙ እንኳ በራሱ የቅዱስ ፈቃድ ኃይል እንደሌለውና የኢየሱስ ክርስቶስ ጸጋ በየዕለቱ እንዲያድሰው እንደሚያስፈልገው ይቀበላሉ።

እግዚአብሔርንና ባልንጀራውን የሚወድበት የቅዱስ ፍቅር ኃይል፣ መንፈስ ቅዱስ ያለማቋረጥ በውስጡ ካልጻፈው በቀር፣ በራሱ እንደሌለው ይቀበላሉ። ነገር ግን አእምሮም እንዲሁ በመንፈሳዊ ሁኔታ የጠፋ፣ አቅመ ቢስና መንፈሳዊ እውነትን ለመረዳት የማይችል መሆኑን አያስተውሉም።

በተለይ ሔዋንን ያሳታት፣ የፈተናውም ፍሬ የሆነው፣ እግዚአብሔር በከለከለው መንገድና ጊዜ እውቀትን የመሻት ምኞት ነበር። የእግዚአብሔርን እውነት እውቀት እንደ ፈቀድን ከቃሉ ለራሳችን መውሰድ እንችላለን ብሎ ማሰብ አሁንም ትልቁ አደጋችን ነው።

«በፍጹም ልብህ በእግዚአብሔር ታመን፥ በራስህም ማስተዋል አትደገፍ» (ምሳሌ 3:5) የሚለው ቃል ምን ያህል እንደሚያስፈልገን ለማየት፣ ማስተዋላችን እውነትን በእርግጥ ለማወቅ አቅም እንደሌለው፣ ይህንንም ስናደርግ በራስ የመተማመንና ራስን የማታለል አስፈሪ አደጋ እንዳለ ጥልቅ እምነት ያስፈልገናል። ሰው የሚያምነው በልቡ ነው። እግዚአብሔርን መፈለግ፣ ማገልገልና መውደድ ያለብን በፍጹም ልብ ነው። ሰው የሚያምነው በልብ ብቻ ነው። እግዚአብሔርን መፈለግ፣ ማገልገልና መውደድ ያለብን በፍጹም ልባችን ነው። እግዚአብሔርን ማወቅ ወይም በመንፈስና በእውነት ለእርሱ መስገድ የምንችለው በልብ ብቻ ነው። ስለዚህ መለኮታዊው ቃል ሥራውን የሚሠራው በልብ ውስጥ ነው። እግዚአብሔር የልጁን መንፈስ የላከው ወደ ልባችን ነው። መንፈስ ቅዱስ ወደ እውነት ሁሉ የሚመራው ልብን፣ ማለትም የምኞት፣ የፍቅር፣ የፈቃድና ራስን የመስጠት ውስጣዊ ሕይወትን ነው።

በመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት፣ «በፍጹም ልብህ በእግዚአብሔር ታመን፥ በራስህም ማስተዋል አትደገፍ።» በራስህ ማስተዋል አትታመን፤ ፈጽሞ አትተማመንበት። እርሱ ሊሰጥህ የሚችለው እውነተኛ ህልውና የሌላቸውን ስለ መለኮታዊ ነገሮች አሳቦችንና ግንዛቤዎችን ብቻ ነው። እውነቱ ወደ አእምሮ ከገባ በሆነ መንገድ ወደ ልብ መግባቱ አይቀርም በሚል አሳብ ያታልልሃል። እንዲሁም ሰዎች በየዕለቱ የእግዚአብሔርን ቃል እያነበቡ፣ በየእሁዱም እርሱን በመስማት ደስ እያላቸው፣ በእርሱ ግን ትሑታንም ቅዱሳንም ሰማያዊ አሳብ ያላቸውም እንደማይሆኑ የሚያሳየውን፣ በሁሉ ዘንድ የሚታየውን ይህን አስፈሪ ተሞክሮ እንዳታይ ዓይንህን ያሳውራል።

በማስተዋል ከመታመን ይልቅ፣ በልብህ ወደ መጽሐፍ ቅዱስ ቅረብ።

በማስተዋል ከመታመን ይልቅ በፍጹም ልብህ በእግዚአብሔር ታመን። ወደ እልፍኝህ በምትገባበት ጊዜ ዋናው ነገር ማስተዋል ሳይሆን፣ ሕያው በሆነው አምላክ ላይ እንደ አስተማሪ የተተከለ ፍጹም ልብ ይሁን። ያን ጊዜ መልካም ማስተዋልን ታገኛለህ። እግዚአብሔር አስተዋይ ልብን፣ መንፈሳዊ ማስተዋልን ይሰጥሃል።

ብዙ ጊዜ እንደ ተጠየቅሁት አንተም እንዲህ ብለህ ልትጠይቀኝ ትችላለህ፦ «ታዲያ ምን ላድርግ? መጽሐፍ ቅዱሴን እንዴት ላጥና? ማስተዋልን ከመጠቀም በቀር ሌላ መንገድ አይታየኝም።» ፍጹም ትክክል ነው። ነገር ግን ማስተዋል ሊያደርገው ለማይችለው ነገር አትጠቀምበት። ሁለት ነገሮችን አስታውስ። አንደኛው፣ ማስተዋል ሊሰጥህ የሚችለው የመንፈሳዊ ነገሮችን ሥዕል ወይም አሳብ ብቻ መሆኑ ነው። ይህን እንዳደረገ ወዲያውኑ ቃሉን በአንተ ውስጥ ሕይወትና እውነት እንዲያደርገው በልብህ ወደ ጌታ ሂድ። ሁለተኛው፣ የአእምሮ ትዕቢት፣ ማለትም በራስህ ማስተዋል የመደገፍ አደጋ ያለማቋረጥ እንዳለ፣ ከዚህም ሊያድንህ የሚችል ምንም ነገር፣ እጅግ የጸና ውሳኔ እንኳ፣ እንደሌለ፣ የሚያድንህ የልብ በመንፈስ ቅዱስ ትምህርት ላይ ያለማቋረጥ መደገፍ ብቻ እንደሆነ አስታውስ። መንፈስ ቅዱስ አእምሮን ሊመራ የሚችለው ቃሉን በልብ ውስጥ፣ በዝንባሌና በፍቅር ውስጥ ሕያው በማድረግ ብቻ ነው። «ለዋሆችን በፍርድ ይመራቸዋል፥ ለዋሆችንም መንገዱን ያስተምራቸዋል።» (መዝሙር 25:9) «እግዚአብሔርን መፍራት» — ይህም ዝንባሌ ነው — «የጥበብ መጀመሪያ ነው።» (ምሳሌ 9:10) ማስተዋል ከቃሉ በሚጨብጠው በእያንዳንዱ አሳብ፣ በመደገፍና በመታመን በእግዚአብሔር ፊት ስገድ። እግዚአብሔር ያንን እውነት ሊያደርገው እንደሚችልና እንደሚያደርገውም በፍጹም ልብህ እመን። ቃሉን በልብ ውስጥ በኃይል እንዲያሠራው መንፈስ ቅዱስን ለምን። እንዲህ ቃሉ የሕይወታችን ብርታት ይሆናል።

በዚህ ጽና፤ በልብና በሕይወት ውስጥ የሚኖረው መንፈስ ቅዱስ ማስተዋልን አስገዝቶ የሚይዝበትና ቅዱስ ብርሃኑን በእርሱ በኩል የሚያበራበት ጊዜ ይመጣል።